Câu chuyện về việc bấm còi xe và dùng đèn pha “mất trật tự” làm giật mình, chói mắt những người đi đường và gây tai nạn trong bài viết “Có tiếng còi xe nghe nhẹ nhàng thân thiện, ngược lại có tiếng gắt gỏng, hồ đồ” trên Tuổi Trẻ Online đã chạm đến bức xúc của nhiều bạn đọc.
Đèn xe và còi xe vốn là những trang bị bắt buộc để giúp tài xế lái xe an toàn hơn nhưng nó lại biến thành nỗi ám ảnh của những người đi đường. “Giờ nhiều người bấm còi để ‘ra lệnh’ chứ không phải để cảnh báo. Đi đúng luật cũng bị hối inh ỏi”, bạn đọc tên Hồng Anh bày tỏ.
Bạn đọc tên Ngân kể chuyện từng gặp: “Nhiều xe ô tô muốn xe máy nhường đường bằng cách bấm còi liên tục, đi mà gặp mấy xe như thế là khổ không nói nổi luôn”.
“Có tài xế nghĩ là xe của mình nên vô tư bấm còi khi chạy ra ngoài đường, chỗ tôi có xe tải gắn loa kèn nên âm thanh rất ‘khủng’ đã làm người đi đường giật mình ngã té xe”, bạn đọc Trần Văn Tám phản ánh.
Bạn đọc tên Huỳnh Anh kể: “Cứ chạy quốc lộ 13, đoạn từ ngã tư Bình Phước đến vòng xoay Bình Triệu khoảng 21h trở đi sẽ gặp phải âm thanh khủng khiếp từ còi xe của các tài 16 chỗ đón khách”.
“Sợ nhất tiếng còi xe của các xe dịch vụ và xe khách vào ban ngày. Ban đêm thì xe tải bấm vô tội vạ”, bạn đọc có tên Bạch Ngọc Duy Đức cho biết. Theo bạn đọc này: “Tiếng còi gắt gỏng làm người già, trẻ nhỏ hay những tay lái yếu giật mình, loạng choạng tay lái. Còn đèn pha chiếu thẳng vào mặt thì gây lóa tạm thời, dễ dẫn đến những va chạm không đáng có”.
Bạn đọc tên Quốc phản ánh: “Nhiều xe bật pha trong nội thành làm người đi ngược chiều lóa mắt, cực kỳ nguy hiểm”. Tương tự, bạn đọc Bình viết: “Đi xe máy mà suýt mất lái vì tiếng kèn quá lớn”.
“Việc sử dụng kèn xe có âm thanh quá lớn, sử dụng kèn tùy thích… đã gây ra bao nhiêu tai nạn giao thông. Những vụ mâu thuẫn, đánh nhau vì tiếng kèn đã trở nên phổ biến”, độc giả Chánh Tín Nghĩa nêu thực trạng.
Còn bạn đọc có nickname tqd đề xuất nên kiểm tra luôn còi xe và đèn, nếu sai quy chuẩn thì phạt và bắt tháo bỏ tại chỗ.
Nhiều bạn đọc đồng tình với đánh giá của tác giả: tiếng còi và đèn xe phản ánh tính tình của tài xế. “Bấm còi, luật có quy định rất rõ khi nào được dùng chứ không phải cứ thích là bấm”, bạn đọc Quốc Đạt cho biết. Còn theo bạn đọc tên Phú, “tiếng còi xe là một dạng giao tiếp giữa người với người trên đường”.
Bạn đọc tên Trí nhận định: “Tiếng còi xe hay ánh đèn thể hiện cái tôi cá nhân cùng sự tử tế của người cầm lái rõ mồn một”.
“Tiếng còi nhẹ nhàng, một cái nhấp còi ngắn (tít tít) chỉ để báo hiệu sự hiện diện của mình là tín hiệu cá nhân để giữ an toàn cho cả hai. Đó là tiếng còi của sự tôn trọng”, một bạn đọc góp thêm.
Bạn đọc có nickname Sao Xẹt cho rằng còi xe và đèn xe trên đường như giọng nói và ánh mắt con người khi giao tiếp. Có giọng nói nhẹ nhàng ôn tồn, dễ nghe; có ánh mắt hiền từ, thân thiện tạo sự gần gũi, thuyết phục người đối diện.
Quy luật là khi lái xe trên đường mà gặp xe, người đi ngược chiều bao giờ cũng “dập đèn cốt” để chiếu gần. Nếu xe đang dùng đèn cốt (chiếu gần) thì lái xe bật pha rồi dập về cốt ngay như một lời chào xin lỗi và báo cho phương tiện ngược chiều biết tôi đã dùng đèn cốt.
“Tiếng còi dồn dập, gắt gỏng, liên hồi, dùng đèn chiếu xa (pha) chói rọi vào xe, người đi ngược chiều biểu hiện tính cách tài xế thô bạo, thiếu tôn trọng người khác và phạm luật”, bạn đọc Sao Xẹt tỏ thái độ.
Bạn đọc Nguyễn cho rằng người lái xe hở chút là nhấn còi liên hồi, hay bật pha vô tội vạ trong phố, thực chất là đang bộc lộ sự thiếu kiềm chế.
Còn bạn đọc tên Son thì cho rằng: “Còi 1-2 cái ngắn nhắc nhở, 1 ngắn thường xin phép cho qua hoặc báo hiệu góc khuất, loại dài to liên tục là họ xua đuổi người khác. Bấm còi thường xuyên là thể hiện sự yếu kém không tự tin tay lái của mình”.
Một phụ nữ ở thành phố Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc) đã bị cảnh sát xử phạt sau khi đăng tải nhiều video ghi lại cảnh cô vừa lái xe vừa trang điểm, ăn vặt và nhảy múa trong lúc hệ thống hỗ trợ lái của xe đang hoạt động.
Theo CCTV News, người phụ nữ họ Lâm thường xuyên chia sẻ các video "khoe" khả năng lái thông minh của chiếc SUV AITO trị giá khoảng 500.000 nhân dân tệ (khoảng 2 tỉ đồng). Đây là thương hiệu xe điện cao cấp được Tập đoàn công nghệ Huawei hậu thuẫn.
Trong các video lan truyền trên mạng, chiếc xe đi qua đường hầm trong khi nữ tài xế buông cả hai tay khỏi vô lăng để đánh kem nền, tô son, lắc lư theo nhạc và ăn đồ ăn vặt.
Không chỉ vậy, khu vực ghế lái còn được cô trang trí bằng hoa và nhiều vật dụng khác. Cảnh sát không công bố quãng đường mà chiếc xe đã đi trong tình trạng này.
Sau khi nhận được phản ánh từ cư dân mạng về hành vi lái xe nguy hiểm, cảnh sát giao thông địa phương đã liên hệ làm việc với nữ tài xế.
"Mặc dù tay tôi làm việc khác nhưng đầu óc tôi vẫn tập trung vào việc lái xe", người phụ nữ giải thích với cảnh sát.
Tuy nhiên lực lượng chức năng cảnh báo các tình huống bất ngờ như công trình thi công hoặc yêu cầu chuyển làn đột ngột có thể xảy ra bất kỳ lúc nào.
Theo cảnh sát, hệ thống hỗ trợ lái hiện nay chỉ phù hợp với những điều kiện giao thông tương đối đơn giản và không thể xử lý an toàn mọi tình huống phức tạp hoặc khẩn cấp.
Đáp lại, người phụ nữ cho biết cô "rất tin tưởng công nghệ lái thông minh" và thậm chí nói rằng: "Là nữ tài xế, tôi thấy hệ thống này lái còn tốt hơn tôi".
Cảnh sát nhấn mạnh công nghệ hỗ trợ lái không đồng nghĩa với xe tự lái hoàn toàn. Theo quy định hiện hành tại Trung Quốc, các hệ thống này chỉ hỗ trợ một phần việc đánh lái hoặc kiểm soát tốc độ như ga tự động thích ứng hay hỗ trợ giữ làn.
Người điều khiển phương tiện vẫn phải luôn giữ sự tập trung và chịu trách nhiệm pháp lý đối với mọi hành vi vi phạm giao thông xảy ra trong quá trình sử dụng tính năng này.
Cuối cùng, nữ tài xế bị phạt 200 nhân dân tệ (khoảng 30 USD) và bị trừ điểm giấy phép lái xe với lỗi cản trở lái xe an toàn.
Vụ việc nhanh chóng trở thành chủ đề nóng trên mạng xã hội Trung Quốc, thu hút hơn 10 triệu lượt xem.
"Tôi thật sự sợ những tài xế thiếu trách nhiệm như vậy. Nếu không xảy ra chuyện thì chỉ là may mắn, còn nếu có tai nạn thì họ gây nguy hiểm cho cả bản thân lẫn người khác", một cư dân mạng bình luận.
Một người khác cho rằng: "Con người vẫn đáng tin cậy và linh hoạt hơn máy móc. Tôi gần như không dùng các tính năng lái thông minh".
Việc lạm dụng công nghệ hỗ trợ lái tại Trung Quốc không phải hiếm gặp. Hồi đầu tháng 5, một người đàn ông cho biết đã nhìn thấy tài xế ngủ gật trong lúc chiếc xe đang chạy tốc độ cao bằng chế độ hỗ trợ lái.
Trước đó vào năm 2023, một tài xế say rượu ở miền trung Trung Quốc cũng bật chế độ hỗ trợ lái rồi biện minh rằng mình không trực tiếp điều khiển phương tiện. Người này sau đó bị tuyên phạt 5 tháng tạm giam cùng khoản tiền phạt 10.000 nhân dân tệ (39 triệu đồng).
Tình huống giao thông: Đường đông xe, các phương tiện đang từ từ chuyển hướng ở nút giao bất ngờ một người đàn ông đi xe máy chở theo thùng hàng lao nhanh tới. Người này tông thẳng vào hông một chiếc ôtô đang quay đầu. Sau va chạm người đi xe máy ngã ra đường, may mắn lái xe ôtô kịp thời phanh gấp chỉ chèn qua xe máy, không chèn qua người.
Kỹ năng lái xe: Các lái xe tập trung vào việc điều khiển phương tiện, khi đi đến nút giao cần giảm tốc độ để quan sát. Không phóng nhanh vượt qua các xe đã có tín hiệu xi-nhan chuyển hướng. Hành vi lái xe ẩu như người đàn ông đi xe máy trong video mất an toàn cho bản thân và những người đi đường khác.
Trong khi đó, đối với tài xế ôtô, nếu xác định điểm rẽ, quay đầu từ trước, cần đi sát vào làn đường bên trái sát dải phân cách, nơi vốn có vạch mũi tên chỉ hướng dưới lòng đường. Tình huống xung đột do khác hướng xảy ra khá nhiều trong thực tế ở những con đường nhiều làn, không phân chia làn đường theo phương tiện.
Bên cạnh các phím điều khiển âm thanh, đàm thoại rảnh tay hay trợ lý lái xe… trên vô-lăng ô tô đời mới hiện nay, các nhà sản xuất còn tích hợp các nút liên quan đến hệ thống kiểm soát tốc độ. Trong đó, hai nút chức năng phổ biến nhất là Cruise Control (kiểm soát hành trình) và nút LIM (giới hạn tốc độ).
Tuy nhiên, không ít người dùng ô tô, đặc biệt là tài xế mới, vẫn chưa hiểu rõ công dụng cách sử dụng… của Cruise Control và LIM. Thậm chí, nhiều người còn nhầm lẫn giữa hai hệ thống này, do đó thường bỏ qua, ít sử dụng hoặc dùng không phù hợp khi lái xe. Thực tế, dù đều liên quan đến việc kiểm soát tốc độ xe, nhưng Cruise Control và LIM lại hoạt động theo những nguyên lý hoàn toàn khác nhau.
Nút có ký hiệu LIM tích hợp trên vô-lăng một số mẫu ô tô là viết tắt của cụm từ "Speed Limiter", tức tính năng giới hạn tốc độ. Khi kích hoạt chức năng này, người lái có thể cài đặt một mức tốc độ tối đa mà xe được phép đạt tới.
Ví dụ, trong trường hợp lái ô tô trên đường quốc lộ có giới hạn tốc độ 90 km/giờ, nếu người lái nhấn LIM và thiết lập giới hạn ở mức 90 km/giờ, hệ thống sẽ ngăn không cho xe vượt quá ngưỡng tốc độ này dù tài xế tiếp tục đạp ga. Khi chạm đến giới hạn đã cài đặt, xe sẽ không tăng tốc thêm.
Trên nhiều mẫu xe hiện nay của BMW, Mitsubishi, Hyundai, Ford hay KIA... nút LIM thường được bố trí ngay trên vô-lăng, gần cụm điều khiển để người lái dễ dàng thao tác. Điểm đáng chú ý là LIM không tự động duy trì tốc độ xe. Người lái vẫn phải chủ động điều khiển chân ga như bình thường, hệ thống chỉ đóng vai trò "hàng rào" ngăn xe vượt quá tốc độ đã thiết lập.
Trong khi đó, Cruise Control hay còn gọi là hệ thống kiểm soát hành trình với một số nút để kích hoạt, cài đặt… có nhiệm vụ tự động duy trì tốc độ mà người lái mong muốn. Sau khi kích hoạt và cài đặt tốc độ, người lái có thể rời chân khỏi bàn đạp ga nhưng xe vẫn tiếp tục vận hành ở tốc độ đã chọn. Hệ thống sẽ tự động điều chỉnh lượng nhiên liệu hoặc công suất động cơ để duy trì vận tốc ổn định. Ví dụ, khi chạy trên cao tốc ở tốc độ 90 km/giờ, tài xế có thể bật Cruise Control để xe tự giữ mức tốc độ này mà không cần giữ chân ga liên tục. Trên các mẫu xe hiện đại, Cruise Control còn được nâng cấp thành Adaptive Cruise Control (kiểm soát hành trình thích ứng), cho phép tự động tăng hoặc giảm tốc để duy trì khoảng cách an toàn với xe phía trước.
Sự khác biệt lớn nhất giữa hai hệ thống nằm ở cách kiểm soát tốc độ. Với Cruise Control, xe sẽ tự động duy trì tốc độ đã cài đặt mà không cần người lái đạp ga. Trong khi đó, LIM chỉ đặt ra mức tốc độ tối đa, còn việc tăng hay giảm tốc vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào thao tác của tài xế.
Nói cách khác, Cruise Control giúp giảm bớt thao tác điều khiển trong những hành trình dài, còn LIM đóng vai trò hỗ trợ người lái tránh chạy quá tốc độ cho phép.
Một điểm khác biệt nữa là Cruise Control thường phát huy hiệu quả trên đường trường hoặc cao tốc, nơi giao thông thông thoáng và ít phải thay đổi tốc độ. Trong khi đó, LIM phù hợp hơn với điều kiện giao thông đô thị hoặc những khu vực có giới hạn tốc độ nghiêm ngặt.
Theo các tài xế có kinh nghiệm lái ô tô lâu năm, LIM đặc biệt hữu ích trong những tình huống người lái cần kiểm soát tốc độ nhưng vẫn muốn chủ động điều khiển xe. Chẳng hạn khi di chuyển trong khu dân cư, khu vực trường học, đường nội đô đông đúc hoặc những tuyến đường có nhiều camera giám sát tốc độ, người lái có thể cài đặt giới hạn ở mức 50 - 60 km/giờ tùy quy định.
Nhờ đó, tài xế không phải liên tục quan sát đồng hồ tốc độ để tránh vô tình vượt quá giới hạn cho phép. Điều này vừa giúp giảm áp lực khi lái xe, vừa hạn chế nguy cơ bị xử phạt vi phạm giao thông. Dù vậy, trong trường hợp cần tăng tốc khẩn cấp để tránh nguy hiểm, đa số hệ thống LIM hiện nay vẫn cho phép tài xế vượt giới hạn tạm thời bằng cách đạp ga hết hành trình (kick-down).
Tóm lại, nếu Cruise Control là trợ thủ đắc lực trên những cung đường dài, thì LIM lại là công cụ hiệu quả giúp kiểm soát tốc độ khi di chuyển trong đô thị và hạn chế nguy cơ vi phạm luật giao thông. Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa LIM và Cruise Control sẽ giúp người lái lựa chọn đúng chế độ phù hợp với từng điều kiện vận hành.
