Theo Hãng tin AFP ngày 3-6, giới chức Indonesia đã bắt giữ ông Dadan Hindayana – cựu lãnh đạo chương trình bữa ăn học đường miễn phí của nước này, một ngày sau khi ông bị cách chức giữa lúc chương trình vướng hàng loạt vụ ngộ độc thực phẩm và cáo buộc tham nhũng.
Ông Dadan Hindayana, người đứng đầu Cơ quan Dinh dưỡng quốc gia kể từ khi cơ quan này được thành lập vào tháng 8-2024, đã bị Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto cách chức hôm 2-6 cùng hai cấp phó. Cả ba đang bị tạm giữ tại thủ đô Jakarta.
Ông Syarief Sulaeman Nahdi thuộc Văn phòng Tổng chưởng lý Indonesia cho biết ba người này bị cáo buộc liên quan đến các hành vi phạm tội trong công tác quản lý. Nhà chức trách trước đó đã khám xét trụ sở Cơ quan Dinh dưỡng quốc gia cùng nơi ở của các bị can.
Chương trình bữa ăn miễn phí là chính sách trọng tâm trong chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2024 của ông Prabowo, với ngân sách lên tới hàng tỉ USD.
Chính phủ Indonesia cho biết chương trình đã cung cấp bữa ăn cho hơn 61 triệu người tính đến tháng 3 năm nay.
Tuy nhiên kể từ khi triển khai vào đầu năm ngoái, hàng chục nghìn người đã được ghi nhận bị ngộ độc thực phẩm.
Tổ chức giám sát chống tham nhũng Indonesia (ICW) cho rằng việc thay người đứng đầu cơ quan không giải quyết được vấn đề, đồng thời kêu gọi chấm dứt chương trình và phân bổ lại ngân sách.
Tháng trước, ICW đã đệ đơn khiếu nại đối với ông Dadan liên quan đến các sai phạm ngân sách.
Theo ông Syarief, các quỹ do ba bị can chỉ định để quản lý và giám sát các bếp ăn trong chương trình bị nghi đã bị lợi dụng để thực hiện hành vi phạm tội.
Các quỹ này nhận hàng tỉ rupiah tiền hỗ trợ mỗi ngày và có liên hệ hoặc thuộc sở hữu của các nghi phạm. Ba người cũng bị cáo buộc liên quan đến việc mua sắm trái phép xe máy điện, giày dép, máy tính bảng và tivi.
Nếu bị kết tội, các nghi phạm có thể đối mặt với án tù chung thân.
Chương trình bữa ăn miễn phí của Indonesia đặt mục tiêu phục vụ ít nhất 82,9 triệu trẻ em cùng phụ nữ mang thai và cho con bú.
Năm ngoái, ông Dadan từng báo cáo trước Quốc hội rằng chương trình đã ghi nhận ít nhất 11.000 ca ngộ độc thực phẩm, trong đó hơn 600 người phải nhập viện.
Tổng thống Donald Trump đưa ra phát biểu trong cuộc họp nội các tại Nhà Trắng ngày 27/5, khi được hỏi liệu ông có chấp nhận một thỏa thuận ngắn hạn cho phép Oman cùng Iran kiểm soát eo biển Hormuz hay không.
"Không, eo biển phải được mở cho tất cả mọi người, đây là vùng biển quốc tế. Chúng ta sẽ giám sát nó, nhưng không ai được phép kiểm soát nó cả. Đó là một phần trong tiến trình đàm phán. Họ muốn kiểm soát nó, nhưng không ai có thể làm vậy. Oman cũng sẽ phải biết điều như bao nước khác, bằng không chúng ta sẽ thổi bay họ. Họ hiểu rõ điều đó và họ sẽ ổn thôi", ông nói.
Một số người cho rằng Tổng thống Trump đã nói nhầm "Oman" với "Iran", song tài khoản X của Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó nhanh chóng đăng video ghi lại phát biểu của ông, dường như nhằm tái khẳng định thông điệp.
Giới chức Oman chưa bình luận về thông tin.
Oman, quốc gia nổi tiếng với lập trường trung lập, chưa từng tuyên bố muốn cùng Iran kiểm soát eo biển Hormuz. Mỹ và Oman là những đồng minh thân thiết với quan hệ bền chặt đã kéo dài hơn 200 năm.
Trong thời bình, eo biển Hormuz là nơi tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu. Eo biển nằm dưới sự chia sẻ quản lý của Iran và Oman, không thuộc nhóm vùng biển quốc tế và tàu thuyền được đi qua miễn phí.
Tình trạng eo biển Hormuz đóng cửa suốt 3 tháng qua đã làm đảo lộn thị trường năng lượng toàn cầu, khiến giá năng lượng thế giới tăng vọt.
Mỹ đã nỗ lực mở lại eo biển, trong đó có cả phương án triển khai chiến hạm hộ tống tàu thương mại, nhưng không đạt được nhiều kết quả. Kế hoạch triển khai hải quân hỗ trợ tàu hàng cũng bị Washington hủy bỏ chỉ hai ngày sau khi được công bố hồi đầu tháng.
Tổng thống Trump đang nỗ lực tìm kiếm lối thoát cho xung đột, thúc đẩy Iran tiến tới thỏa thuận hòa bình ngay cả khi ông liên tục bác bỏ những đề xuất từ phía Tehran. Lãnh đạo Mỹ hôm 27/5 cảnh báo có thể từ bỏ thỏa thuận hòa bình với Iran, trừ khi các quốc gia Trung Đông khác chịu đồng ý ký kết Hiệp định Abraham nhằm bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Israel.
Mỹ không có căn cứ quân sự thường trực tại Oman, nhưng vẫn duy trì các thỏa thuận tiếp cận chiến lược cho phép Washington sử dụng một số sân bay và cảng biển cho mục đích hậu cần, tiếp nhiên liệu và thực hiện những sứ mệnh trong khu vực.
Cảng Duqm của Oman, cảng nước sâu có vị trí chiến lược tối quan trọng nằm ngoài eo biển Hormuz, từng được hải quân Mỹ sử dụng để bảo dưỡng và sửa chữa chiến hạm.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 14/5 cùng Tổng thống Donald Trump và phái đoàn nước này dự cuộc gặp thượng đỉnh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh.
Video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy trong lúc chờ hai lãnh đạo bước vào hội đàm, ông Rubio nhiều lần ngước nhìn và chỉ tay lên trần nhà của Phòng Đông tại Đại lễ đường Nhân dân.
Ông thể hiện vẻ mặt ngỡ ngàng khi trao đổi gì đó với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, như thể bị thu hút bởi lối kiến trúc, trang trí công phu của tòa nhà. Ông sau đó giơ ngón tay cái, thể hiện sự tán dương.
Nhiều tài khoản mạng xã hội bình luận hài hước rằng có lẽ đây là lần đầu tiên Ngoại trưởng Mỹ được thấy lối kiến trúc đẹp như vậy tại Trung Quốc. Tuy nhiên cũng có người cho rằng cách ông Rubio phản ứng như vậy cho thấy ông biết chiêm ngưỡng cái đẹp và đó là điều hết sức bình thường.
Phòng Đông nằm ở tầng hai Đại lễ đường Nhân dân, với phần trần được thiết kế theo kiến trúc truyền thống Trung Quốc, nổi bật là kết cấu "đấu củng" (hệ thống các thanh gỗ xếp chồng lên nhau) và "tào tỉnh" (kiểu trần giật cấp trang trí tinh xảo).
Trần sảnh nổi bật với ba hình bát giác lớn được chạm khắc gỗ tỉ mỉ, mỗi hình bát giác bao quanh một chiếc đèn chùm pha lê khổng lồ. Trên bức tường phía sau vị trí ngồi của phái đoàn Mỹ là bức tranh quy mô lớn dài 16 mét và rộng 3 mét mang tên "Mùa thu vàng U Yên".
Bức họa khắc họa cảnh sắc mùa thu ở miền bắc Trung Quốc và được đề chữ thư pháp của Chủ tịch Mao Trạch Đông. Trong nhiều thập kỷ qua, Phòng Đông là nơi diễn ra những cuộc gặp ngoại giao quan trọng nhất của Trung Quốc, bao gồm cả hội nghị thượng đỉnh năm 2017 giữa ông Tập và ông Trump.
Ngoại trưởng Rubio trước đó cũng gây chú ý vì trên chuyến Không lực Một di chuyển sang Trung Quốc đã mặc bộ đồ giống Tổng thống Venezuela Nicolas Marudo lúc bị đặc nhiệm Mỹ bắt. Trang phục này của ông Rubio đã gây rất nhiều đồn đoán trên mạng xã hội Trung Quốc.
"Tôi không có ý gì cả. Đó là một bộ đồ đẹp. Ý tôi là, tôi thích nó. Nó thoải mái", ông Rubio nói về bộ đồ, đùa thêm rằng nếu có vấn gì thì Tổng thống Maduro mới là người "bắt chước" vì ông đã sở hữu bộ đồ từ lâu.
Năm 2020, ông Rubio khi còn làm nghị sĩ nằm trong số 11 quan chức Mỹ bị Trung Quốc áp lệnh trừng phạt. Điều này đồng nghĩa với việc ông Rubio bị cấm nhập cảnh vào Trung Quốc và Bắc Kinh chưa từng thông báo về việc đưa ông ra khỏi danh sách này. Sự xuất hiện của ông trong chuyến đi tới Trung Quốc cũng gây xôn xao.
Phía Trung Quốc đã đổi cách phiên âm tên ông Rubio từ "Lô Bỉ Áo" sang "Lỗ Bỉ Áo", dường như để tránh việc ông không thể nhập cảnh. Quan chức Trung Quốc cũng khẳng định ông chỉ bị trừng phạt vì "lời nói và hành động nhắm vào Bắc Kinh khi còn là thượng nghị sĩ Mỹ".
Hôm qua (15.5), Tổng thống Trump kết thúc chuyến thăm Trung Quốc kéo dài từ tối 13.5.
Theo tờ Nikkei Asia, trả lời phỏng vấn truyền thông sau khi kết thúc ngày làm việc thứ hai với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Trump cho biết: "Chúng tôi đã thực hiện một số thỏa thuận thương mại tuyệt vời". Nhưng ông không cung cấp chi tiết các thỏa thuận. Liên quan vấn đề này, trả lời truyền thông, Tổng thống Trump tiết lộ Trung Quốc đồng ý mua 200 máy bay Boeing, điều mà ông cho là sẽ tạo ra nhiều việc làm. Dù vẫn còn chờ sự xác nhận của Bắc Kinh, nhưng khi thỏa thuận mua máy bay này được tiết lộ thì giá cổ phiếu của Boeing đã giảm 4,7%. Bởi vì trước chuyến đi, các thông tin đều khẳng định thỏa thuận sẽ lên đến 500 chiếc máy bay.
Về vấn đề Iran, theo ông Trump, hai bên đồng thuận rằng Tehran không được sở hữu vũ khí hạt nhân và eo biển Hormuz phải được mở lại. Nhưng cả phía Mỹ và Trung Quốc đều không nêu có đạt thỏa thuận nào về cách thức giải quyết vấn đề này hay không.
Phát biểu với báo giới trên máy bay sau khi rời Trung Quốc, Tổng thống Trump cho biết đã thảo luận rất nhiều với Chủ tịch nước Tập Cận Bình về việc Mỹ cung cấp vũ khí cho Đài Loan. Tuy nhiên, ông Trump chỉ tiết lộ "sẽ đưa ra quyết định" về vấn đề bán vũ khí cho Đài Loan. Bên cạnh đó, ông cho biết đã không trả lời câu hỏi của ông Tập về việc Mỹ có bảo vệ Đài Loan trong trường hợp xảy ra xung đột với Trung Quốc đại lục hay không. Tổng thống Trump cho biết: "Tôi đã nói là tôi không bàn về việc đó".
Trước đó, Chủ tịch nước Tập Cận Bình tuyên bố với Tổng thống Trump rằng Đài Loan là "vấn đề quan trọng nhất" trong quan hệ Mỹ - Trung, đồng thời cảnh báo có thể xảy ra xung đột nếu hành động sai lầm. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết ông Tập đã nói rõ với chủ nhân Nhà Trắng rằng: "độc lập Đài Loan và hòa bình xuyên eo biển là 2 vấn đề như lửa với nước".
Nhận xét khi trả lời Thanh Niên, bà Bonnie Glaser (Giám đốc Chương trình Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Quỹ nghiên cứu Marshall Đức) cho rằng quan điểm trên của Chủ tịch nước Tập Cận Bình về Đài Loan đã được lặp đi lặp lại nhiều lần trong suốt những năm qua, bao gồm cả khái niệm "lửa với nước". Điều này được hiểu là lời cảnh báo rất rõ ràng.
Trả lời Thanh Niên hôm qua, GS Yoichiro Sato (chuyên gia về quan hệ quốc tế, Đại học Ritsumeikan châu Á - Thái Bình Dương, Nhật Bản) phân tích: "Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung lần này chủ yếu mang tính biểu tượng. Ông Trump sẵn sàng giúp ông Tập tận dụng cơ hội để xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo mạnh mẽ, hết lời ca ngợi ông là "nhà lãnh đạo vĩ đại", điều mà truyền thông Trung Quốc đưa tin rộng rãi trong nước. Truyền thông Trung Quốc cũng nhanh chóng ghi nhận "lời cảnh báo" của ông Tập đối với ông Trump rằng việc xử lý sai vấn đề Đài Loan sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Ông Trump đã phớt lờ vấn đề này. Đây là cách để che giấu sự bất đồng".
"Cho đến hôm qua, rất ít tiến triển cụ thể nào về thương mại giữa hai bên được thông báo công khai. Thỏa thuận chỉ mới được hé lộ về việc Trung Quốc sẵn sàng nhập khẩu thêm các sản phẩm nông nghiệp, máy bay và dầu thô từ Mỹ. Liệu Mỹ và Trung Quốc có dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu đối với chip tiên tiến về trí tuệ nhân tạo (AI) và vật liệu đất hiếm hay không vẫn còn phải chờ xem", GS Sato phân tích và nói thêm: "Sự đồng thuận giữa hai nước về sự cần thiết phải mở cửa tuyến đường qua eo biển Hormuz đã được thể hiện. Trung Quốc rất cần nhập khẩu dầu từ vùng vịnh Ba Tư và có lợi ích trong việc mở cửa tuyến đường qua eo biển này".
Cũng trả lời Thanh Niên, GS Stephen Robert Nagy (ĐH Cơ Đốc giáo quốc tế - Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật) đánh giá: "Chuyến công du của ông Trump đến Trung Quốc lần này được đánh dấu bằng những nỗ lực từ cả hai phía nhằm ổn định quan hệ thông qua các thỏa thuận kinh tế và cam kết sẽ tiếp tục trao đổi về việc tăng cường đối thoại. Tổng thống Trump đã mời Chủ tịch nước Tập Cận Bình đến Washington vào tháng 9 tới đây, ngay trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ. Điều này nhằm mục đích tạo cho ông Trump hình ảnh một nhà lãnh đạo tài ba và thời gian để cuộc chiến với Iran lắng xuống ngay trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Mục đích là để thu hút cử tri về phía ông".
"Đối với ông Tập Cận Bình, hội nghị thượng đỉnh lần này không có kết quả cụ thể nào để giải quyết nền kinh tế đang suy yếu của Trung Quốc và ông Trump cũng không cam kết sẽ không thay đổi ý kiến trong những tuần tới, điều mà có thể xảy ra khi Tổng thống Nga Vladimir Putin dự kiến thăm Bắc Kinh vào tuần tới. Thượng đỉnh Nga - Trung là một sự kiện được chờ đợi, nhưng có lẽ cũng không làm thay đổi những yếu tố cơ bản trong mối quan hệ", GS Nagy phân tích thêm.
