Sau giai đoạn ồ ạt đầu tư vào AI, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp bắt đầu hoài nghi về những khoản chi khổng lồ cho công nghệ này có thực sự mang lại giá trị tương xứng hay không.
Các công ty từng nhanh chóng triển khai AI hiện đang phải đối mặt với chi phí công nghệ tăng vọt, trong khi mức độ cải thiện năng suất vẫn chưa rõ ràng và sự hoài nghi từ chính nhân viên liên tục gia tăng.
Một ví dụ gây chú ý là trường hợp một doanh nghiệp đã tiêu tốn tới 500 triệu USD chỉ trong một tháng sau khi cấp quyền sử dụng Claude cho nhân viên nhưng không thiết lập giới hạn mức sử dụng.
Những trường hợp hóa đơn AI tăng vọt ngoài dự kiến không phải là hiếm. Tháng 4 vừa qua, một khách hàng của Google Cloud bất ngờ nhận hóa đơn hơn 18.000 USD dù ngân sách ban đầu chỉ khoảng 7 USD, sau khi một khóa API bị lộ và bị kẻ xấu khai thác.
Tương tự, đầu tháng 5, nhà phát triển dự án OpenClaw cho biết hệ thống của mình đã tiêu tốn tới 1,3 triệu USD tiền token API của OpenAI chỉ trong vòng một tháng.
Nhiều tập đoàn lớn cũng bắt đầu cảm nhận sức ép từ làn sóng chi tiêu cho AI.
Theo tờ The Verge, Microsoft đã hủy phần lớn giấy phép sử dụng Claude Code trong nội bộ do những lo ngại về chi phí.
Giám đốc vận hành Uber cho biết các khoản chi cho AI ngày càng trở nên khó biện minh hơn.
Áp lực tài chính từ AI cũng phần nào tác động đến thị trường lao động. Nhiều doanh nghiệp viện dẫn AI với khả năng tự động hóa là lý do cho các đợt cắt giảm nhân sự.
Tuy nhiên, ông Anuj Kapur, CEO của CloudBees, cho rằng việc sa thải có thể đơn giản là giải pháp duy nhất mà doanh nghiệp còn có thể sử dụng để bù đắp các hóa đơn AI ngày càng lớn.
Ông Ali Ansari, CEO của Micro1, nhấn mạnh các doanh nghiệp đang trải qua sự điều chỉnh sau giai đoạn lạm dụng AI.
Ông gọi xu hướng trước đó là “tokenmaxxing”, tức cố gắng sử dụng càng nhiều token AI càng tốt mà không quan tâm đầy đủ đến hiệu quả thực tế.
Theo vị CEO, sự điều chỉnh có thể giúp doanh nghiệp tập trung hơn vào những ứng dụng AI thực sự mang lại giá trị thay vì chạy theo mức độ sử dụng.
Ông cho biết nhiều doanh nghiệp đang đánh giá quá cao khả năng của AI khi cho rằng công nghệ này có thể hoạt động hiệu quả trong mọi bộ phận. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, AI mới chứng minh được hiệu quả rõ rệt nhất trong lĩnh vực lập trình.
Những rào cản khi triển khai
Các chuyên gia nhận thấy nhiều doanh nghiệp đang gặp phải bốn rào cản lớn khi triển khai AI.
Trước hết là lựa chọn sai bài toán ứng dụng. Bà Sophia Velastegui, cựu Giám đốc AI của Microsoft và hiện là CEO Velastegui Ventures, chỉ ra thực trạng nhiều nhân viên thường dùng AI để tự động hóa những công việc mình không thích làm thay vì các nhiệm vụ có giá trị cao nhất cho doanh nghiệp.
Kết cục là khiến AI không tạo ra tác động đáng kể đến doanh thu hay hiệu quả kinh doanh.
Đồng thời, chi phí sử dụng AI ngày càng đắt đỏ. Một giám đốc công nghệ tiết lộ rằng nhân viên tại công ty của ông thậm chí dùng các mô hình AI tiên tiến chỉ để xem thông tin thời tiết.
Nhưng những nhân viên này không biết rằng các truy vấn tưởng chừng đơn giản vẫn phát sinh chi phí token đáng kể khi được thực hiện trên quy mô lớn.
Tại Amazon, áp lực chứng minh hiệu quả ứng dụng AI cũng tạo ra những hệ quả ngoài mong muốn. Theo Financial Times, một số nhân viên bị phát hiện cố tình tăng mức sử dụng các công cụ AI để đáp ứng các chỉ tiêu nội bộ.
Trước tình trạng này, Amazon đã hủy bảng xếp hạng sử dụng AI nhằm ngăn việc nhân viên thực hiện những tác vụ không cần thiết chỉ để cải thiện thứ hạng.
Bên cạnh đó, rào cản khi triển khai AI còn đến từ con người. Nhiều doanh nghiệp cấp hàng loạt tài khoản AI cho nhân viên song lại không có chiến lược sử dụng rõ ràng.
Họ mang theo tâm lý “cứ triển khai rồi xem điều gì hiệu quả”. Các chuyên gia đánh giá cách tiếp cận này thường dẫn đến chi phí tăng nhanh nhưng khó đo lường được giá trị thực tế.
Một trong những vấn đề khác là dữ liệu. Do lo ngại rò rỉ thông tin nội bộ, nhiều doanh nghiệp không cho phép các tác nhân AI tiếp cận đầy đủ dữ liệu độc quyền, khiến hiệu quả hoạt động kém hơn so với kỳ vọng.
Trong bối cảnh chi phí leo thang và áp lực chứng minh hiệu quả ngày càng lớn, các chuyên gia đang tiếp tục theo dõi liệu các doanh nghiệp sẽ xây dựng được các quy tắc sử dụng AI chặt chẽ hơn hay sẽ cắt giảm đầu tư vào công nghệ trong thời gian tới.
Trong những năm gần đây, không chỉ đơn thuần là một thiết bị mới lạ, smartwatch đã trở thành một sản phẩm phổ biến. Những chiếc đồng hồ này mang lại nhiều lợi ích thiết thực, từ việc theo dõi sức khỏe đến việc giảm sự phụ thuộc vào smartphone thông qua việc nhận thông báo trực tiếp. Tuy nhiên, trước khi quyết định đầu tư vào một chiếc smartwatch, người dùng cần cân nhắc một số chi phí tiềm ẩn có thể phát sinh trong quá trình sử dụng.
Đầu tiên, người dùng nên xem xét ngân sách của mình. Nếu không đủ khả năng chi trả cho một chiếc Apple Watch hoặc không sử dụng các sản phẩm của Apple, có nhiều lựa chọn smartwatch chạy Android với giá cả phải chăng hơn. Việc tham khảo bảng xếp hạng các thương hiệu smartwatch có giá hợp lý sẽ giúp người dùng tìm ra sản phẩm phù hợp với nhu cầu và ngân sách của mình. Đừng quên tính toán các chi phí dài hạn liên quan đến việc sở hữu thiết bị để tránh hối tiếc sau này.
Một yếu tố quan trọng khác là gói dữ liệu. Một số smartwatch, đặc biệt là các mẫu LTE, cho phép người dùng thực hiện cuộc gọi và gửi tin nhắn mà không cần đến điện thoại. Tuy nhiên, không phải tất cả các thiết bị đều yêu cầu gói dữ liệu riêng, và điều này phụ thuộc vào quốc gia cũng như nhà cung cấp dịch vụ. Mặc dù gói dữ liệu riêng thường không quá đắt, đây vẫn là một khoản chi phí tiềm ẩn mà người dùng cần cân nhắc.
Ngoài ra, vấn đề quyền riêng tư cũng là một mối quan tâm lớn. Nghiên cứu cho thấy nhiều công ty sản xuất smartwatch không cung cấp chính sách bảo mật rõ ràng khiến người dùng lo ngại về việc dữ liệu cá nhân có thể bị chia sẻ với bên thứ ba. Nếu quan tâm đến quyền riêng tư, hãy kiểm tra kỹ các chính sách bảo mật trước khi quyết định mua.
Cuối cùng, một số tính năng theo dõi sức khỏe có thể yêu cầu người dùng đăng ký dịch vụ hoặc ứng dụng bổ sung, như Fitbit. Mặc dù một số tính năng có thể sử dụng miễn phí, nhưng để tận dụng tối đa khả năng của thiết bị, người dùng có thể cần phải chi thêm cho các dịch vụ này.
Hãy cân nhắc kỹ lưỡng các chi phí tiềm ẩn và tìm hiểu cách sử dụng hoặc tái chế smartwatch cũ nếu người dùng đã có một chiếc trước đó.
Phát biểu tại lễ hưởng ứng Ngày sáng tạo và đổi mới sáng tạo thế giới sáng 21.4, Thứ trưởng Bộ KH-CN Lê Xuân Định nhấn mạnh vai trò quan trọng của đổi mới sáng tạo đối với sự phát triển của đất nước trong giai đoạn tới.
Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng, các mô hình phát triển truyền thống đang dần bộc lộ hạn chế, đổi mới sáng tạo trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi quốc gia.
"Nếu khoa học tạo ra tri thức, công nghệ tạo ra công cụ, thì đổi mới sáng tạo chính là cầu nối đưa các yếu tố đó vào thực tiễn, tạo ra giá trị cho xã hội", ông Lê Xuân Định nói.
Đối với Việt Nam, việc hưởng ứng Ngày sáng tạo và đổi mới sáng tạo thế giới không chỉ mang ý nghĩa tham gia một sáng kiến toàn cầu mà còn là dịp khẳng định định hướng phát triển dựa trên KH-CN và đổi mới sáng tạo. Theo lãnh đạo Bộ KH-CN, trọng tâm hiện nay là thúc đẩy hành động cụ thể, tạo ra kết quả rõ ràng.
Năm nay, Bộ KH-CN lựa chọn 2 thông điệp: "Đổi mới sáng tạo - hành động đột phá, lan tỏa kết quả" và "Đổi mới sáng tạo - chuyển đổi nhanh hơn, mạnh mẽ hơn để biến ý tưởng thành giá trị". Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, 2 thông điệp này thể hiện rõ định hướng: đổi mới sáng tạo không chỉ dừng lại ở ý tưởng hay nghiên cứu, mà phải trở thành hành động cụ thể, kết quả thực chất và giá trị đóng góp trực tiếp cho phát triển đất nước.
Thứ trưởng Lê Xuân Định cũng thẳng thắn nhìn nhận sự phát triển nhanh của công nghệ đang làm thay đổi cách thức sản xuất và cạnh tranh toàn cầu. Khoảng cách giữa các quốc gia có thể được rút ngắn rất nhanh, nhưng cũng có thể bị kéo giãn rất nhanh nếu không tận dụng tốt cơ hội.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng GDP 2 con số và đòi hỏi chất lượng tăng trưởng phải cao hơn, bền vững, dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và năng lực đổi mới.
"Chúng ta không thể tiếp tục phát triển chủ yếu dựa vào lợi thế chi phí thấp hay khai thác tài nguyên. Muốn phát triển nhanh và bền vững, chúng ta phải dựa vào KH-CN, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao. Chính vì vậy, đổi mới sáng tạo có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của đất nước trong giai đoạn tới", ông Định nhấn mạnh.
Lãnh đạo Bộ KH-CN cho rằng, đổi mới sáng tạo là con đường nhanh nhất để nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, đồng thời phát huy nguồn lực con người, đặc biệt là đội ngũ nhà khoa học, doanh nhân và thế hệ trẻ.
"Một quốc gia muốn đi nhanh trong thời đại này phải biết tổ chức để mọi nguồn lực sáng tạo được khơi dậy, được kết nối và được chuyển hóa thành những kết quả phát triển cụ thể", Thứ trưởng Lê Xuân Định khẳng định.
Phát biểu tại sự kiện, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên Hiệp Quốc tại Việt Nam, cho rằng sáng tạo tạo ra tiến bộ, đổi mới sáng tạo định hình tương lai. Việt Nam đang đứng trước cơ hội bứt phá, không chỉ trở thành quốc gia có năng lực đổi mới sáng tạo mà còn có thể tạo dấu ấn trên bản đồ toàn cầu.
"Điều kiện tiên quyết là đầu tư cho con người, kết nối các nguồn lực tri thức và quan trọng hơn, đưa ý tưởng ra khỏi "ngăn kéo", chuyển hóa thành giá trị cụ thể trong đời sống kinh tế - xã hội", bà Pauline Tamesis nói.
Theo báo New York Times, khi chiếc F-15 bị bắn rơi, viên sĩ quan hệ thống vũ khí ngồi ở ghế sau đã tiếp đất bằng dù. Sĩ quan này bị thương nhưng vẫn có thể đi lại được. Sau đó người này leo lên một sườn núi cao khoảng 2.100m trước khi ẩn náu trong một khe đá.
Trong tình huống sinh tử như vậy, bộ đồ tác chiến được trang bị trên người sĩ quan đóng vai trò then chốt, khi tích hợp sẵn thiết bị liên lạc CSEL cùng thực phẩm, nước uống, vật dụng sơ cứu và một khẩu súng ngắn.
CSEL (Combat Survivor Evader Locator - tạm dịch: Thiết bị định vị cho người sống sót và lẩn tránh trong chiến đấu) là hệ thống do Hãng Boeing phát triển.
Thiết bị nặng khoảng 800 gam, có độ bền cao, có thể hoạt động ngay cả sau khi bị ngâm nước ở độ sâu 10 mét và duy trì chế độ chờ lên đến 21 ngày.
Điểm khác biệt của CSEL so với các thiết bị liên lạc thông thường là thiết bị sử dụng tín hiệu mã hóa kết hợp công nghệ nhảy tần, giúp giảm đáng kể khả năng bị phát hiện hoặc gây nhiễu.
Ngoài ra thiết bị còn có nút khẩn cấp để phát tín hiệu không mã hóa trong tình huống nguy hiểm.
CSEL cũng được tích hợp bản đồ, dữ liệu nhiệm vụ và có thể kết nối với hệ thống vệ tinh quân sự, đảm bảo duy trì liên lạc liên tục.
Nhờ cơ chế phát tín hiệu cực ngắn và thay đổi tần số liên tục, thông tin về vị trí và tình trạng của phi công vẫn được truyền đi một cách kín đáo về trung tâm chỉ huy. Đồng thời thiết bị còn cho phép nhận lại hướng dẫn từ lực lượng giải cứu, chẳng hạn như di chuyển đến khu vực an toàn hơn trong lúc chờ giải cứu.
Trong gần 48 giờ đầy căng thẳng, phi công duy trì trạng thái ẩn mình, chỉ bật CSEL theo từng khoảng thời gian để tiết kiệm pin và hạn chế nguy cơ bị dò tìm.
Ngày 3-4, khi "hàng chục máy bay" (theo lời kể của Tổng thống Donald Trump) và hàng trăm lính đặc nhiệm, bao gồm biệt kích SEAL Team 6 (Đội 6 SEAL) của Hải quân Mỹ tiến gần, thiết bị được chuyển sang chế độ dẫn đường chính xác, giúp xác định vị trí theo thời gian thực để chiến dịch cứu hộ diễn ra thành công.
