Ba thập kỷ tăng giá liên tục đã biến bất động sản thành “tín ngưỡng” của người Anh. Mua nhà không chỉ là nhu cầu ở, mà đó là chiến lược tích lũy tài sản, là thước đo địa vị, là kế hoạch hưu trí. Nhưng niềm tin đó đang rạn nứt, và những vết rạn ngày càng khó che đậy.
Những con số đã xác nhận điều đó. Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), kể từ năm 1982, giá nhà (sau khi điều chỉnh theo lạm phát) tại Anh tăng không dưới 300% – tốc độ tăng trưởng không có đối thủ trong nhóm G7. Nhưng đà tăng đó đã đảo chiều.
Theo dữ liệu của Nationwide, giá nhà thực tế đã giảm gần như liên tục kể từ đầu năm 2022 và hiện mất 17,4%, đưa giá nhà về xấp xỉ mức của năm 2003. Kể từ năm 2022, Anh ghi nhận mức giảm giá nhà theo giá trị thực lớn thứ ba trong nhóm G7.
Nhu cầu mua nhà đang bị bóp nghẹt từ nhiều phía. Đầu năm 1996, một căn nhà trung bình có giá bằng 2,2 lần lương (tính theo năm) của người mua nhà lần đầu, còn hiện nay tỉ lệ đó đã lên tới 4,7 lần. Lãi suất thế chấp khuếch đại thêm áp lực đó.
Từ tháng 1-2022 đến tháng 7-2023, lãi suất trung bình của khoản vay thế chấp kỳ hạn hai năm tăng từ 1,64% lên 6,22%, đẩy khoản trả hằng tháng từ 754 bảng lên 1.285 bảng – tương đương 45% thu nhập của một người bình thường. Lãi suất sau đó hạ dần, và đến tháng 2-2026 – trước khi xung đột tại Iran bùng phát – đã xuống còn 3,97%.
Nhưng cuộc xung đột đã đẩy giá năng lượng tăng vọt, làm dấy lên lo ngại về một làn sóng lạm phát mới, kéo lãi suất leo thang trở lại, lên 5%. Điều đó đồng nghĩa người mua nhà phải dành khoảng 37% thu nhập để trả nợ, cao hơn gần 10 điểm phần trăm so với mức 28% trước đại dịch.
Phía cung cũng không kém phần u ám. Doanh số bán nhà tại vùng England giảm 7% trong 12 tháng tính đến tháng 3-2026. Lượng bất động sản đang chào bán hiện ở mức cao nhất trong vòng 11 năm trở lại đây.
Làn sóng chủ nhà cho thuê rút lui khỏi thị trường ngày càng rõ nét, với khoảng 700 căn nhà cho thuê được đưa lên sàn rao bán mỗi ngày, tăng 28% so với hai năm trước.
Tại phân khúc cao cấp, theo dữ liệu của Coutts Bank, chiết khấu tại các khu bất động sản hạng sang ở London đã lên mức cao nhất trong bảy năm: riêng quý 1 năm nay, một nửa số bất động sản cao cấp nhất buộc phải hạ giá chào bán, với mức giảm bình quân 12%.
Savills – một trong những tập đoàn tư vấn và môi giới bất động sản lâu đời nhất thế giới (có trụ sở chính tại Anh) cho biết giá nhà tại những khu vực đắt đỏ nhất thủ đô đã mất khoảng 25% so với đỉnh năm 2014.
Các tổ chức không còn giữ được giọng lạc quan. Deutsche Bank cảnh báo giá nhà danh nghĩa có thể giảm từ 3 – 5% trong năm nay. Savills vừa hạ dự báo từ mức tăng 2% xuống mức giảm 2% do tác động của cuộc xung đột tại Iran.
Tại London, nơi khả năng chi trả bị thắt chặt nhất, mức giảm ước lên tới 4%. Ông Lucian Cook, Trưởng bộ phận nghiên cứu nhà ở của Savills, lý giải: “Đó là phản ánh trực tiếp của triển vọng tăng trưởng kinh tế yếu hơn trong năm nay, tác động đến tâm lý người tiêu dùng, cộng với lãi suất thế chấp cao hơn dự kiến và khả năng lãi suất cơ bản của Ngân hàng Trung ương Anh sẽ tiếp tục tăng”.
Oxford Economics dự báo giá nhà tăng 1,2% năm nay và 0,8% năm tới, nhưng nhà kinh tế Adam Slater chỉ ra rằng tính theo giá trị thực, đó vẫn là mức giảm 5% trong hai năm.
Hệ quả kinh tế vĩ mô mới là điều thực sự đáng lo. Bất động sản không chỉ là nơi ở, mà là trụ cột của toàn bộ cấu trúc tiêu dùng và tín dụng của nền kinh tế Anh. Các hộ gia đình nắm giữ khoảng 5.500 tỉ bảng bất động sản sau khi trừ nợ thế chấp – chiếm 40% tổng tài sản, gấp ba lần tài sản tài chính như cổ phiếu và trái phiếu.
Một nghiên cứu của Ngân hàng Trung ương Anh phân tích hàng triệu khoản vay thế chấp cho thấy lãi suất giảm một điểm phần trăm đẩy giá nhà lên 6%, và kéo tiêu dùng tăng 3% trong sáu tháng tiếp theo.
Ông Paul Cheshire, giáo sư tại Trường Kinh tế London (LSE), chỉ ra căn nguyên: động lực chính của nhu cầu nhà ở là thu nhập tăng, nhưng thu nhập tại Anh thực sự không tăng kể từ năm 2008. Ông cũng lưu ý rằng giá trị đất chiếm tới 70% giá trị nhà tại Anh, tỉ lệ cao nhất trong OECD.
Và chính cấu trúc đó, theo ông John Muellbauer, nhà kinh tế tại Đại học Oxford, đã khiến nền kinh tế “vô cùng kém hiệu quả” khi dòng vốn bị hút vào bất động sản đầu cơ thay vì các tài sản sản xuất.
Ông Lucian Cook đúc kết: “Khi thị trường bất động sản yếu, nền kinh tế cũng yếu và ngược lại”.
Ngày 29-5, Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) tổ chức hội thảo "Thực thi Luật Đô thị đặc biệt: Lộ trình kiến tạo TP.HCM - đô thị thông minh, bền vững và Net-Zero", quy tụ nhiều chuyên gia và nhà hoạch định chính sách tham gia góp ý cho mô hình phát triển mới của TP.HCM.
Chia sẻ tại sự kiện, ông Nguyễn Anh Tuấn - Chủ tịch UBND xã Bình Mỹ, TP.HCM - cho rằng không phải mọi sáng kiến đều cần chờ đợi một cơ chế hoàn chỉnh hoặc sự thống nhất tuyệt đối ngay từ đầu.
Hiện nay nhiều mô hình tại địa phương dù nhận được sự đồng thuận từ người dân và doanh nghiệp nhưng vẫn gặp khó khăn do cách hiểu và áp dụng quy định khác nhau giữa các cấp quản lý.
"Nếu các sáng kiến đều bị chặn lại vì e ngại tranh cãi hoặc chưa đủ cơ sở hoàn thiện thì sẽ rất khó hình thành các mô hình đổi mới hiệu quả", ông Tuấn nói.
Chủ tịch UBND xã Bình Mỹ cho rằng cần thay đổi tư duy quản trị theo hướng giảm dần cơ chế "kiểm soát đầu vào", thay vào đó tập trung nhiều hơn vào hiệu quả cuối cùng của mô hình triển khai.
Khi được trao quyền chủ động hơn, địa phương không chỉ khai thác hiệu quả nguồn lực sẵn có mà còn có khả năng thu hút thêm nguồn lực xã hội thông qua các sáng kiến sáng tạo.
Chia sẻ thêm, ông Nguyễn Thanh Hòa - Phó giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM - cho biết thành phố đang đẩy mạnh thảo luận liên quan đến Luật Đô thị đặc biệt, trong đó có nhiều nội dung về phân quyền, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo ông Hòa, một trong những thay đổi lớn nhất là tư duy chuyển từ "ủy quyền" sang "phân quyền thực chất", cho phép địa phương có thêm không gian thử nghiệm trong quản trị đô thị.
Ở góc độ nghiên cứu, PGS.TS Trịnh Tú Anh - Viện trưởng Viện Đô thị thông minh và quản lý (ISCM), UEH - cho rằng một trong những thách thức lớn nhất của đổi mới sáng tạo đô thị hiện nay là sự "bập bênh" giữa nhu cầu thử nghiệm cái mới và các rủi ro về tài chính, tổ chức và thể chế.
Theo bà Tú Anh, trường đại học hiện không chỉ là nơi giảng dạy và nghiên cứu mà còn có thể trở thành trung tâm kết nối tri thức, đồng kiến tạo các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội cho đô thị.
Bà dẫn ví dụ nhiều trường đại học trên thế giới như Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) của Mỹ hay Đại học Aalto của Phần Lan hiện xem toàn bộ không gian quanh trường là hệ sinh thái thử nghiệm công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Nhiều trường đại học tại TP.HCM như UEH hiện nằm trong các khu vực đô thị hóa mạnh, tập trung nhiều vấn đề về giao thông, môi trường và quản trị đô thị... Đây được xem là điều kiện thuận lợi để triển khai các mô hình thử nghiệm gắn với nhu cầu thực tế của thành phố.
Ngoài ra, môi trường đại học cũng quy tụ đội ngũ nghiên cứu, sinh viên cùng nhiều hoạt động học thuật, tạo điều kiện thuận lợi để thử nghiệm các giải pháp mới liên quan đến dữ liệu, công nghệ hay hành vi người dùng.
"Đây là nền tảng để các trường đại học trở thành một phần trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của đô thị thay vì chỉ dừng lại ở vai trò đào tạo nguồn nhân lực", bà Tú Anh nhấn mạnh.
Chỉ số đại diện cho sàn TP HCM sáng nay phát tín hiệu hồi phục khi tăng hơn 12 điểm, lên gần 1.860 điểm. Tuy nhiên, trạng thái khởi sắc không kéo dài lâu do áp lực xả hàng từ một số mã trụ lan ra diện rộng. VN-Index đảo chiều sang sắc đỏ trước giờ nghỉ trưa, sau đó liên tục nới rộng biên độ giảm và có thời điểm mất gần 30 điểm.
VN-Index chốt phiên tại 1.826 điểm, mức thấp nhất một tháng rưỡi. Chuỗi điều chỉnh 6 phiên liên tiếp khiến chỉ số mất tổng cộng 60 điểm.
Theo dự đoán của nhóm phân tích Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, nhịp điều chỉnh có thể tiếp tục trong ngắn hạn do đồ thị chỉ số đang dưới đường trung bình động 200 ngày (MA200).
Sàn TP HCM có hơn 220 mã đóng cửa trong sắc đỏ, gấp gần 3 lần mã tăng. Rổ vốn hóa lớn cũng phân hóa mạnh với 26 mã giảm, còn bên tăng chỉ 3 mã.
Bất động sản là nhóm chịu áp lực xả hàng mạnh nhất. NVL của Novaland chạm sàn 14.200 đồng, đóng cửa trong tình trạng không có bên mua, còn khối lượng dư bán hơn 24 triệu cổ phiếu. Một số mã vốn hóa nhỏ như CII, PDR, SCR, DXG cũng mất hơn 2,5%. Những mã trụ liên quan đến Vingroup như VIC, VHM, VRE và VPL giữ nguyên tham chiếu hoặc giảm gần 1%.
HQC là cổ phiếu bất động sản hiếm hoi lội ngược dòng thị trường khi tăng trần 2 phiên liên tiếp. Mã này có khối lượng dư mua hơn 10 triệu cổ phiếu.
Ở nhóm ngân hàng, HDB dẫn đầu biên độ giảm khi mất 3,3% và thủng mốc 25.000 đồng. Các cổ phiếu trụ như CTG, VPB, LPB, TCB, SHB... đều hạ hơn 1% so với tham chiếu. Ngược lại, SSB của SeABank tăng 1,4% lên 14.400 đồng, nằm trong danh sách tác động tích cực nhất đến VN-Index.
Sắc đỏ cũng bao trùm nhóm chứng khoán. TCX, VIX, VND, VDS... chốt phiên dưới tham chiếu và mức giảm phổ biến hơn 2%.
FPT đóng vai trò trụ đỡ, đóng góp cho VN-Index gần 1 điểm khi tăng 2,6% lên gần 75.000 đồng. Đây cũng là mã duy nhất ghi nhận giá trị sang tay nghìn tỷ.
Tín hiệu khả quan nhất phiên là thanh khoản thị trường tăng 4.000 tỷ đồng so với đầu tuần, lên 19.000 tỷ. Dòng tiền chủ yếu tập trung vào nhóm VN30 với gần 12.000 tỷ đồng.
Nhà đầu tư nước ngoài chưa ngắt mạch xả hàng. Nhóm này tiếp tục bán ròng 540 tỷ đồng, nối chuỗi 13 phiên liên tiếp. Áp lực rút vốn tập trung nhiều nhất ở ACB, HPG và HDB.
Trong bối cảnh VN-Index chưa thoát xu hướng đi xuống, nhóm phân tích Công ty Chứng khoán Vietcombank cho rằng nhà đầu tư cần thận trọng hơn khi mua mới. Chiến lược được khuyến nghị trong giai đoạn này là tận dụng các nhịp rung lắc trong phiên để lướt sóng ngắn hạn đối với cổ phiếu có sẵn trong danh mục.
Nội dung đáng chú ý của Nghị định là quy định cụ thể đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử. Bao gồm các trường hợp sau:
Tổ chức kinh tế, tổ chức khác, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và các trường hợp rủi ro cao về thuế sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.
Doanh nghiệp kinh doanh ở lĩnh vực điện lực, xăng dầu, bưu chính, viễn thông, nước sạch, tài chính ngân hàng, chứng khoán, tài sản mã hóa, dịch vụ hỗ trợ giao dịch trên sàn giao dịch các-bon, bảo hiểm, y tế, kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh siêu thị, thương mại, vận tải hàng không, đường bộ, đường sắt, đường biển, đường thủy.
Các tổ chức kinh tế đã hoặc sẽ thực hiện giao dịch với cơ quan thuế bằng phương tiện điện tử, xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin, có hệ thống phần mềm kế toán, phần mềm lập hóa đơn điện tử đáp ứng lập, tra cứu hóa đơn điện tử, lưu trữ dữ liệu hóa đơn điện tử theo quy định.
Việc sử dụng hóa đơn của các ngành kinh doanh trên bảo đảm việc truyền dữ liệu hóa đơn điện tử đến người mua và đến cơ quan thuế thì được sử dụng hóa đơn điện tử không có mã của cơ quan thuế khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, trừ trường hợp rủi ro cao về thuế theo quy định và trường hợp đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế.
Ngoài ra, tổ chức kinh tế, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng như trung tâm thương mại; siêu thị; bán lẻ (trừ ô tô, môtô, xe máy và xe có động cơ khác).
Cơ sở ăn uống, nhà hàng, khách sạn, dịch vụ vận tải hành khách, dịch vụ hỗ trợ trực tiếp cho vận tải đường bộ, dịch vụ nghệ thuật, vui chơi, giải trí, hoạt động chiếu phim, dịch vụ phục vụ cá nhân khác theo quy định, sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền.
Trường hợp tổ chức kinh tế, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử theo quy định thì không bắt buộc đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền.
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỉ đồng hoặc phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng thì phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không thuộc trường hợp sử dụng hóa đơn điện tử mà có nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử thì đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.
Nghị định cũng quy định các trường hợp cơ quan thuế cấp hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế theo từng lần phát sinh, cũng như đối với một số trường hợp cụ thể theo yêu cầu quản lý và trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử.
Trong đó, trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử gồm hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bán hàng hóa, dịch vụ lập bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ theo quy định pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp không phải sử dụng hóa đơn điện tử.
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thu nhập từ hoạt động cho thuê bất động sản, thu nhập từ hoạt động cung cấp sản phẩm và dịch vụ nội dung thông tin số về giải trí, trò chơi điện tử, phim số, ảnh số, nhạc số, quảng cáo số cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài.
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh làm đại lý xổ số, đại lý bảo hiểm, đại lý bán hàng đa cấp mà doanh nghiệp xổ số, bảo hiểm, bán hàng đa cấp đã khấu trừ thuế theo quy định pháp luật quản lý thuế.
Các khoản phí và các khoản thu khác phát sinh từ hoạt động tái bảo hiểm, nhận tiền gửi, hoạt động tài chính, bán nợ, giao dịch ngoại tệ và sản phẩm phái sinh.
Với giao dịch ngoại tệ đơn vị lập bảng tổng hợp và chịu trách nhiệm về thông tin...
