“Ban đầu chỉ là cảm giác nôn nao, hơi nghẹn ở cổ họng. Nhưng chỉ cần chậm ăn khoảng 15 phút, cơn đau như một bàn tay vô hình bóp nghẹt rồi vặn xoắn dạ dày”, nữ quản lý truyền thông nhíu mày nói.
Hiền mắc viêm loét dạ dày hơn một năm, từ khi trở thành nhân viên chính thức của một tập đoàn. Mỗi lần áp lực công việc dồn dập, dạ dày lại “biểu tình” dữ dội. Cảm giác ậm ạch, trào ngược lên cổ họng khiến cô nuốt nước bọt liên tục, cố nhấp ngụm nước ấm tự nhủ “chắc vài phút là qua”.
Năm phút sau, bụng lại nóng hừng hực. Đỉnh điểm là đợt chạy chiến dịch cho nhãn hàng lớn, khách hủy hợp đồng sát ngày, khiến cô phải nhập viện cấp cứu. Ở tuổi 28, hộc bàn làm việc của Hiền không chứa mỹ phẩm hay đồ ăn vặt mà chỉ toàn gói thuốc bọc dạ dày, hộp tinh bột nghệ, bánh mì khô.
Tương tự, Hoàng Nam, 30 tuổi, lập trình viên tại Hà Nội, mô tả cơn đau như “một chuỗi tra tấn cả thể xác lẫn tinh thần”. Bụng anh căng cứng như quả bóng bơm căng, hơi đẩy ngược lên ức, vị đắng nghẹn ứ ở cổ. Anh không thể ngồi thẳng lưng, phải gập đôi người để giảm áp lực. Giữa phòng họp bật điều hòa 22 độ, mồ hôi lạnh vẫn túa ra ướt đầm thái dương và lưng áo.
“Tai tôi ù đi vì đau. Mọi sự tập trung chỉ còn là chịu đựng cú quặn thắt tiếp theo. Bị dạ dày thì sợ ăn, mà cũng sợ cả đói, không biết vượt qua bằng cách nào”, anh kể.
Hiền và Nam là hai trong số nhiều người lao động trẻ tại Việt Nam đang gánh chịu hậu quả của “hội chứng dạ dày công sở”. Số liệu từ Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam chỉ ra một thực trạng đáng báo động khi có tới 70% dân số nước ta có nguy cơ mắc bệnh dạ dày và nhiễm vi khuẩn Helicobacter Pylori (HP) – tác nhân hàng đầu dẫn đến ung thư dạ dày. Đáng ngại hơn, độ tuổi của các bệnh nhân ung thư dạ dày đang có xu hướng trẻ hóa mạnh mẽ, trong đó nhóm đối tượng dưới 40 tuổi hiện đã chiếm tỷ lệ khoảng 20% đến 25%.
Dù chưa có một thống kê độc lập về số người trẻ bị viêm loét dạ dày, các cơ sở y tế trên cả nước đều ghi nhận sự gia tăng đột biến của nhóm bệnh nhân này, hầu hết đều là dân văn phòng chịu áp lực công việc cao.
Theo bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng Khoa Ngoại bụng 1 tại Bệnh viện K Trung ương, gốc rễ của hội chứng này phần lớn bắt nguồn từ tình trạng áp lực tâm lý kéo dài. Dưới góc độ sinh học, ông Cao Trần Thành Trung, Giám đốc Điều hành Trung tâm Tham vấn Trị liệu Tâm lý Lumos, giải thích rằng khi cơ thể gặp stress, hệ thần kinh giao cảm và trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận sẽ lập tức kích hoạt, giải phóng ồ ạt các hormone cortisol và adrenaline. Trạng thái báo động thường trực này làm co thắt mạch máu, giảm lưu lượng máu đến nuôi dưỡng niêm mạc dạ dày, đồng thời kích thích cơ quan này tiết ra lượng axit HCl vượt mức cho phép.
Bên cạnh phản ứng sinh học, lối sống công sở đặc thù càng đẩy nhanh quá trình tàn phá hệ tiêu hóa. Quỹ thời gian nghỉ trưa quá ngắn ngủi khiến nhiều nhân viên văn phòng hình thành thói quen ăn nhanh, nhai không kỹ, khiến thức ăn trôi xuống dạ dày ở dạng thô và ép cơ quan này phải hoạt động quá công suất. Thói quen vừa ăn vừa nhìn màn hình máy tính để xử lý công việc hoặc lướt điện thoại vô tình phân tán sự tập trung của não bộ, làm gián đoạn quá trình tiêu hóa tự nhiên.
Thêm vào đó, nhịp sinh học bị đảo lộn do thói quen ăn trưa muộn vào lúc 13h đến 14h, ăn tối quá muộn với lượng thức ăn lớn, kết hợp với việc lạm dụng trà đặc, cà phê hoặc bia rượu trong các buổi tiếp khách càng làm cho các vết viêm loét lan rộng, dẫn đến nguy cơ xuất huyết tiêu hóa. Việc ngồi liên tục nhiều giờ liền tại văn phòng cũng làm giảm nhu động ruột, khiến dịch vị ứ đọng và gây ra các triệu chứng đầy hơi, trào ngược thường thấy.
Hệ quả đáng lo không chỉ dừng ở đau bụng hay ợ chua. Viêm loét nếu không điều trị có thể tiến triển thành xuất huyết dạ dày, thủng dạ dày, và trong bối cảnh nhiễm khuẩn HP chưa được kiểm soát, nguy cơ ung thư dạ dày là hiện hữu.
Bác sĩ Nam khuyến nghị thiết lập lại thói quen ăn uống theo giờ cố định, chia nhỏ bữa ăn, cắt giảm cà phê và chất kích thích, dành 30 đến 60 phút mỗi ngày vận động thể chất. Với người đã có bệnh, chế độ ăn cần khắt khe hơn như tránh thực phẩm cay nóng, ăn chậm, cắt thức ăn thành miếng nhỏ để giảm gánh nặng cho dạ dày.
Tuy nhiên, thay vì tìm kiếm sự can thiệp y tế chuyên sâu, nhiều người trẻ vẫn chấp nhận cắn răng chịu đựng hoặc tự điều trị bằng các phương pháp tạm thời do áp lực chạy đua với deadline và nỗi sợ bị tụt lại phía sau trong sự nghiệp. Mỗi khi cơn đau bụng xuất hiện, Hiền vẫn chọn cách xé nhanh một gói thuốc gel, nuốt vội rồi nằm gục xuống bàn làm việc, tiếp tục trì hoãn việc đi khám để hoàn thành nốt những báo cáo còn dang dở.
ThS.BS Trần Ngọc Thanh, Phó viện trưởng danh dự Viện Ứng dụng Công nghệ Y tế (IMT), cố vấn chuyên môn cao cấp Phòng khám Safe and Sound, cho biết điểm chung của đột quỵ và nhồi máu cơ tim là đều bắt nguồn từ tổn thương mạch máu và có thể xảy ra đột ngột, không báo trước.
"Mạch máu có thể bị tổn thương âm thầm trong thời gian dài mà không có triệu chứng rõ ràng, đến khi xảy ra biến cố như đột quỵ hay nhồi máu cơ tim thì thường bất ngờ và nguy hiểm", bác sĩ nói.
Hai bệnh này thuộc nhóm nguyên nhân tử vong hàng đầu. Tại Việt Nam, mỗi năm ghi nhận hàng trăm nghìn ca nhồi máu cơ tim, trong khi đột quỵ cũng dẫn đầu về tỷ lệ tử vong và để lại nhiều di chứng. Xu hướng trẻ hóa ngày càng rõ khi số ca ở nhóm 30-40 tuổi gia tăng.
Với nhồi máu cơ tim, người bệnh đối mặt tình trạng hoại tử cơ tim do thiếu máu cục bộ, với các dấu hiệu như đau thắt ngực dữ dội, vã mồ hôi, khó thở, hồi hộp, buồn nôn, thậm chí ngất xỉu. Trong khi đó, đột quỵ, hay tai biến mạch máu não, là các khiếm khuyết thần kinh xảy ra đột ngột. Khoảng 85% ca do nhồi máu não (tắc mạch) và 15% do xuất huyết não (vỡ mạch). Bệnh nhân có thể liệt mặt, yếu tay chân, nói khó hoặc không hiểu lời nói.
Bác sĩ Thanh nhấn mạnh, mạch máu bị tổn thương thường liên quan chặt chẽ đến tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và đường huyết. Không chỉ não và tim, hệ mạch máu nhỏ ở nhiều cơ quan khác cũng bị ảnh hưởng. Tổn thương tại não có thể gây thiếu máu não, liệt; tại mắt dẫn đến giảm thị lực; tại tim gây suy tim; tại thận có thể dẫn đến suy thận mạn.
Theo chuyên gia, nguyên nhân phổ biến khiến mạch máu xuống cấp sớm là chế độ ăn nhiều đường, chất béo và lối sống căng thẳng kéo dài. Thói quen sử dụng đồ uống nhiều đường, thức ăn nhanh từ khi còn nhỏ khiến mỡ và đường tích tụ, làm tổn thương thành mạch.
Cùng với đó, stress kéo dài làm gia tăng các chất oxy hóa, trực tiếp gây hại mạch máu và tế bào. Kết hợp thêm sự lười vận động thể lực và các yếu tố di truyền khó thay đổi, mạch máu càng nhanh chóng bị tàn phá.
Bác sĩ cho rằng không có giải pháp "nhanh chóng" như uống một viên thuốc hay thực phẩm chức năng có thể ngăn ngừa đột quỵ, nhồi máu cơ tim. Cốt lõi vẫn là kiểm soát các yếu tố nguy cơ như huyết áp, đường huyết, mỡ máu nhằm hạn chế xơ vữa, hẹp và vỡ thành mạch. Chỉ số khối cơ thể (BMI) cần duy trì dưới 25, lý tưởng từ 20 đến 22, đồng thời chú trọng sức khỏe tinh thần và kiểm soát căng thẳng.
Song song đó, lối sống đóng vai trò quyết định. Chế độ ăn cần giảm muối, đường, chất béo; hạn chế đồ uống ngọt và thực phẩm chế biến sẵn. Duy trì vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và quản lý stress giúp ổn định các chỉ số cơ thể, giảm nguy cơ biến cố tim mạch mà chưa cần dùng thuốc.
Để giảm bớt việc đo lường thủ công phức tạp, y khoa đang ứng dụng các thiết bị nhỏ gọn như đồng hồ, nhẫn thông minh. Trí tuệ nhân tạo (AI) tích hợp giúp theo dõi chỉ số liên tục và tự động cảnh báo nguy cơ để người dùng kịp thời liên hệ y tế.
Theo Sở Y tế TP Cần Thơ, trong đợt 1, chương trình khám sức khỏe diễn ra đồng loạt tại 4 xã Tân Hòa, xã Long Phú, xã Nhơn Ái và phường Long Bình. Trong đó tại 3 xã phường Nhơn Ái, Long Bình và Long Phú sẽ tổ chức khám tổng quát miễn phí cho người cao tuổi. Còn tại xã Tân Hòa khám miễn phí các bệnh lý phụ khoa, sàng lọc ung thư tử cung, ung thư vú… cho phụ nữ có gia đình.
Chương trình khám diễn ra trong hai ngày 16 và 17-5 tại mỗi điểm khám, và theo dự kiến sẽ khám cho khoảng 1.000 người dân.
Riêng điểm khám tại xã Tân Hòa đã khám cho 500 người vào ngày 16-5, một điểm khám khác tại Trung tâm Công tác xã hội TP Cần Thơ (cơ sở 2 tại xã Vị Thủy) sẽ khám khoảng 300 người (vào ngày 24-5).
Trong lần khám sức khỏe này, người dân sẽ được khám sức khỏe toàn diện: nội khoa, ngoại khoa và các chuyên khoa da liễu, mắt - răng hàm mặt, tai mũi họng. Đồng thời siêu âm, đo điện tim, X-quang và xét nghiệm cơ bản.
Tại các điểm khám, người dân còn được các bác sĩ tư vấn dinh dưỡng, tư vấn chăm sóc sức khỏe định kỳ.
Trong đợt khám này, Sở Y tế đã xây dựng phần mềm, dữ liệu khám, chữa bệnh, sàng lọc cho người dân trong đợt này sẽ được nhập liệu, chuyển lên hồ sơ sức khỏe điện tử để quản lý.
Theo PGS.TS Hoàng Quốc Cường - Giám đốc Sở Y tế TP Cần Thơ, đợt khám đầu tiên sở tập trung khám cho người cao tuổi, người yếu thế, khuyết tật… làm điểm để tổ chức các đợt khám sau.
Điểm khám tổ chức khám tại trạm y tế hoặc UBND xã do trạm y tế không đủ nhân lực, trang thiết bị cần thiết cho hoạt động. Sở Y tế đã huy động nhân lực tổng hợp cùng trang thiết bị từ các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa, cơ sở xét nghiệm tuyến thành phố để tổ chức khám sàng lọc và trả kết quả nhanh cho người dân.
Về kinh phí, Sở Y tế chủ động huy động nhiều nguồn từ ngân sách, chương trình mục tiêu và xã hội hóa.
Đợt 2, đối tượng khám sẽ tập trung vào trẻ em và học sinh. Trong đó trẻ em dưới 24 tháng tuổi sẽ khám lồng ghép trong đợt tiêm chủng tại trạm y tế, riêng trẻ trong độ tuổi đến trường từ 24 tháng đến 18 tuổi sẽ được khám tại trường học.
Theo Sở Y tế, mục tiêu của việc khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân, không chỉ góp phần nâng cao nhận thức về chăm sóc sức khỏe chủ động, đồng thời còn giúp ngành y tế đánh giá thực trạng mô hình bệnh tật tại cộng đồng. Từ đó xây dựng các giải pháp phòng bệnh phù hợp với từng nhóm dân cư.
Chương trình thí điểm lần này được ngành y tế kỳ vọng để Cần Thơ từng bước mở rộng mô hình khám sức khỏe định kỳ miễn phí trên toàn địa bàn trong thời gian tới.
Áp xe cổ là tình trạng nhiễm trùng sâu tại các khoang vùng cổ, thường khởi phát từ viêm mô tế bào rồi tiến triển thành ổ mủ. Bác sĩ Nguyễn Thị Hồng, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết bệnh có thể diễn biến rất nhanh, gây nhiều biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Nguồn gốc của áp xe cổ chủ yếu xuất phát từ các ổ nhiễm trùng vùng đầu - cổ. Những bệnh lý thường gặp gồm viêm amidan, viêm họng, nhiễm trùng răng miệng, viêm hạch vùng cổ, dị vật ở họng hoặc thực quản, cũng như các chấn thương vùng cổ.
"Đặc biệt, những người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc có thói quen vệ sinh răng miệng kém thường có nguy cơ cao hơn và khi mắc bệnh cũng dễ diễn biến nặng", bác sĩ Hồng nói.
Áp xe cổ không phải lúc nào cũng được nhận diện sớm do các triệu chứng ban đầu dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên người bệnh cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện các triệu chứng như sưng, đau vùng cổ; sốt cao, mệt mỏi; nuốt đau, khó nuốt; hạn chế vận động cổ; thay đổi giọng nói; khó thở (ở giai đoạn nặng).
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng vùng tai mũi họng và đầu cổ với các phương tiện cận lâm sàng.
"Nếu không được can thiệp kịp thời, áp xe cổ có thể dẫn đến hàng loạt biến chứng nguy hiểm như tắc nghẽn đường thở, nhiễm khuẩn huyết, viêm trung thất do nhiễm trùng lan xuống lồng ngực, viêm phổi hoặc tràn mủ màng phổi. Đây đều là những tình trạng nặng, có nguy cơ đe dọa tính mạng người bệnh", bác sĩ Hồng nhấn mạnh.
Việc điều trị phụ thuộc vào mức độ tiến triển của bệnh. Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể được chỉ định dùng kháng sinh đường tĩnh mạch kết hợp theo dõi sát. Khi ổ mủ đã hình thành, phẫu thuật dẫn lưu là cần thiết để loại bỏ ổ nhiễm trùng.
Bên cạnh đó, kiểm soát đường thở và điều trị hỗ trợ luôn được đặt lên hàng đầu nhằm phòng ngừa biến chứng.
Các bác sĩ khuyến cáo để giảm nguy cơ áp xe cổ, người dân cần điều trị dứt điểm các bệnh lý viêm họng, viêm amidan, giữ vệ sinh răng miệng tốt và đi khám tai mũi họng khi có triệu chứng kéo dài. Đồng thời việc kiểm soát tốt các bệnh mạn tính như đái tháo đường cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh.
Đặc biệt, khi xuất hiện các biểu hiện như sưng đau vùng cổ, nuốt khó, sốt cao hoặc khó thở, người bệnh không nên chủ quan mà cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng đáng tiếc có thể xảy ra.
