Áp xe cổ là tình trạng nhiễm trùng sâu tại các khoang vùng cổ, thường khởi phát từ viêm mô tế bào rồi tiến triển thành ổ mủ. Bác sĩ Nguyễn Thị Hồng, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết bệnh có thể diễn biến rất nhanh, gây nhiều biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Nguồn gốc của áp xe cổ chủ yếu xuất phát từ các ổ nhiễm trùng vùng đầu – cổ. Những bệnh lý thường gặp gồm viêm amidan, viêm họng, nhiễm trùng răng miệng, viêm hạch vùng cổ, dị vật ở họng hoặc thực quản, cũng như các chấn thương vùng cổ.
“Đặc biệt, những người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc có thói quen vệ sinh răng miệng kém thường có nguy cơ cao hơn và khi mắc bệnh cũng dễ diễn biến nặng”, bác sĩ Hồng nói.
Áp xe cổ không phải lúc nào cũng được nhận diện sớm do các triệu chứng ban đầu dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên người bệnh cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện các triệu chứng như sưng, đau vùng cổ; sốt cao, mệt mỏi; nuốt đau, khó nuốt; hạn chế vận động cổ; thay đổi giọng nói; khó thở (ở giai đoạn nặng).
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng vùng tai mũi họng và đầu cổ với các phương tiện cận lâm sàng.
“Nếu không được can thiệp kịp thời, áp xe cổ có thể dẫn đến hàng loạt biến chứng nguy hiểm như tắc nghẽn đường thở, nhiễm khuẩn huyết, viêm trung thất do nhiễm trùng lan xuống lồng ngực, viêm phổi hoặc tràn mủ màng phổi. Đây đều là những tình trạng nặng, có nguy cơ đe dọa tính mạng người bệnh”, bác sĩ Hồng nhấn mạnh.
Việc điều trị phụ thuộc vào mức độ tiến triển của bệnh. Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể được chỉ định dùng kháng sinh đường tĩnh mạch kết hợp theo dõi sát. Khi ổ mủ đã hình thành, phẫu thuật dẫn lưu là cần thiết để loại bỏ ổ nhiễm trùng.
Bên cạnh đó, kiểm soát đường thở và điều trị hỗ trợ luôn được đặt lên hàng đầu nhằm phòng ngừa biến chứng.
Các bác sĩ khuyến cáo để giảm nguy cơ áp xe cổ, người dân cần điều trị dứt điểm các bệnh lý viêm họng, viêm amidan, giữ vệ sinh răng miệng tốt và đi khám tai mũi họng khi có triệu chứng kéo dài. Đồng thời việc kiểm soát tốt các bệnh mạn tính như đái tháo đường cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh.
Đặc biệt, khi xuất hiện các biểu hiện như sưng đau vùng cổ, nuốt khó, sốt cao hoặc khó thở, người bệnh không nên chủ quan mà cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng đáng tiếc có thể xảy ra.
Truyền thông Mỹ ngày 21/5 dẫn thông báo từ Tổ chức Liên mạng Chia sẻ Hiến tạng xác nhận ca mổ diễn ra hồi tháng 1 tại Trung tâm Y tế Đại học Chicago. Bệnh nhân Jasmine Jones ghi nhận kỷ lục là người thứ 6 trên toàn nước Mỹ và người đầu tiên tại bang Illinois tiếp nhận số lượng tạng lớn như vậy trong cùng một lần phẫu thuật.
Đội ngũ y tế thực hiện ca mổ phức tạp suốt 36 giờ. Bác sĩ lồng ngực Pablo Sanchez bắt đầu quy trình bằng việc cắt bỏ hai lá phổi suy kiệt, rửa khoang ngực bằng kháng sinh mạnh rồi đưa phổi mới vào cơ thể. Ngay sau đó, tiến sĩ Rolf Barth ghép lá gan mà hệ thống máy móc chuyên dụng đã liên tục bơm máu ấm, giàu oxy để duy trì sự sống trước đó.
Êkíp phẫu thuật quyết định đóng tạm thời ổ bụng và chuyển bệnh nhân vào phòng hồi sức tích cực nghỉ ngơi một ngày. Hôm sau, bác sĩ Ashley Suah hoàn tất ca đại phẫu khi ghép thành công quả thận. Tiến sĩ Sanchez giải thích phương án thay thế toàn bộ tạng hư hỏng cùng lúc mang lại cơ hội sống sót lâu dài tốt nhất cho người bệnh. Giới chuyên môn cũng đánh giá Jones đã thể hiện sức sống mãnh liệt và kiên cường khi vượt qua áp lực khổng lồ từ ca mổ.
Tình trạng suy đa tạng của bệnh nhân xuất phát từ bệnh xơ nang bộc phát lúc 5 tuổi. Giới y khoa định nghĩa căn bệnh di truyền này khiến cơ thể sản sinh chất dịch đặc quánh, gây tắc nghẽn và phá hủy phổi, tuyến tụy cùng hệ tiêu hóa. Đến tuổi đại học, bệnh xơ nang làm cô mắc thêm chứng tiểu đường. Gần một năm trước, chức năng thận của cô sụt giảm chỉ còn 10%, buộc các bác sĩ phải tiến hành ghép tạng khẩn cấp.
Jones dành 6 tuần để phục hồi sức khỏe sau ca phẫu thuật lịch sử. Hiện cô uống thuốc ức chế miễn dịch đều đặn nhằm ngăn cơ thể đào thải tạng mới và kiên trì tập vật lý trị liệu. Nhóm y bác sĩ vẫn tiếp tục theo dõi sát sao tuyến tụy của cô để kịp thời xử lý nếu cần thay thế. Bệnh nhân 28 tuổi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến người hiến tạng và cho biết cô đang háo hức quay lại công việc giữ trẻ với tâm thế hoàn toàn làm chủ cuộc đời.
Theo bác sĩ Ravikiran Muthuswamy, chuyên gia nội tiết tại Bệnh viện SIMS (Ấn Độ), khi dùng điện thoại thời gian dài, cơ thể ngồi 1 chỗ quá lâu, lượng calo tiêu hao giảm, độ nhạy insulin giảm theo, khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn.
Khi ngồi hàng giờ trước màn hình điện thoại, cơ thể gần như không vận động nên tiêu hao năng lượng ít hơn và sử dụng glucose kém hiệu quả. Nhiều người còn có thói quen ăn vặt trong lúc lướt điện thoại. Theo bác sĩ Muthuswamy, việc vừa dùng thiết bị điện tử vừa ăn dễ khiến đường huyết tăng khó kiểm soát và làm tăng nguy cơ tăng cân.
Ánh sáng xanh từ màn hình cũng là một yếu tố đáng lo. Khác với ánh sáng tự nhiên, ánh sáng xanh có thể làm giảm sản xuất melatonin - hormone giúp cơ thể buồn ngủ. Với người tiểu đường, ngủ kém có thể gây ảnh hưởng lớn đến chuyển hóa, theo Times of India (Ấn Độ).
“Việc nhìn màn hình vào ban đêm dễ làm rối loạn giấc ngủ và ảnh hưởng đến melatonin. Trong khi đó, thiếu ngủ lại liên quan chặt chẽ với kháng insulin và mất cân bằng đường huyết”, bác sĩ Muthuswamy nói.
Theo bác sĩ nhãn khoa Srinivasa Naick tại Bệnh viện Mắt Dr Agarwal (Ấn Độ), ánh sáng xanh còn có thể làm tăng đường huyết lúc đói do ảnh hưởng đến hormone và giấc ngủ. Việc dùng màn hình nhiều giờ liền mỗi ngày còn làm tăng huyết áp do thay đổi nồng độ cortisol, đồng thời góp phần làm tăng cholesterol.
Các dấu hiệu cho thấy thời gian dùng điện thoại đang ảnh hưởng xấu đến sức khỏe gồm:
Theo bác sĩ Muthuswamy, người bệnh nên đứng dậy vận động sau mỗi 30 - 45 phút, đi bộ hoặc kéo giãn cơ giữa các phiên làm việc và tránh nhìn màn hình trước giờ ngủ. Chỉ cần vài phút vận động ngắn cũng có thể giúp giảm tình trạng trì trệ chuyển hóa do ngồi lâu.
Ngoài ra, bác sĩ Naick khuyến nghị áp dụng quy tắc “10 - 10 - 10”: Đi bộ 10 phút sau bữa sáng, trưa và tối để hạn chế tăng đường huyết sau ăn. Ông cũng nhấn mạnh nên tắt các thiết bị điện tử ít nhất 2 giờ trước khi ngủ để bảo vệ nhịp sinh học, cải thiện giấc ngủ và giúp ổn định đường huyết lúc đói.
Bác sĩ Muthuswamy nói thêm, việc kiểm soát thời gian dùng màn hình không có nghĩa là phải tránh công nghệ hoàn toàn, mà là nhằm hạn chế lối sống ít vận động - yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kiểm soát đường huyết, cân nặng, chất lượng giấc ngủ và các biến chứng lâu dài của bệnh tiểu đường.
Cụ thể, kế hoạch nêu rõ phạm vi, đối tượng, lộ trình ưu tiên, cơ sở tổ chức khám và nguồn kinh phí thực hiện chính sách khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí thực hiện theo nghị định của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh.
Theo đó, nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh đang được Bộ Y tế lấy ý kiến.
Trong đó, Bộ Y tế đề xuất từ năm 2026, ưu tiên thực hiện khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính, người sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, xã đảo, đặc khu.
Ngoài ra, cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân sử dụng người lao động theo quy định để tổ chức thực hiện khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc theo quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động.
Bộ Y tế giao sở y tế các tỉnh, thành phố phối hợp với sở giáo dục và đào tạo, các trường học xây dựng và trình UBND tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch và tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân trên địa bàn.
Đồng thời chỉ đạo tổ chức rà soát, lập danh sách người dân; chỉ đạo tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân theo thẩm quyền quản lý tại địa phương tại trạm y tế hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã công bố đủ điều kiện khám sức khỏe.
Trường hợp trạm y tế cấp xã không đủ điều kiện khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc theo quy định, chính quyền cấp xã hoặc sở y tế chỉ đạo cơ sở đã đủ điều kiện khám sức khỏe trên địa bàn chủ động phối hợp, hỗ trợ chuyên môn hoặc chọn trạm y tế xã làm địa điểm khám sức khỏe lưu động theo quy định để đảm bảo thuận tiện cho người dân.
Kế hoạch cũng yêu cầu các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí. Bố trí phân nhóm đối tượng ưu tiên, sắp xếp lịch khám hợp lý để tránh quá tải.
Nội dung khám phải bảo đảm đầy đủ theo hướng dẫn chuyên môn, bao gồm đánh giá tình trạng sức khỏe, phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật, tư vấn phòng bệnh, điều trị hoặc chuyển tuyến khi cần thiết. Toàn bộ quy trình phải tuân thủ chặt chẽ quy định của pháp luật về khám chữa bệnh và phòng bệnh.
Kết quả khám được tổng hợp và lập sổ sức khỏe điện tử; liên thông, chia sẻ dữ liệu khám sức khỏe định kỳ và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành y tế với hệ thống thông tin giám định bảo hiểm y tế; tích hợp trên ứng dụng VNeID theo hướng dẫn của Bộ Y tế và Bảo hiểm xã hội Việt Nam.
Về tổ chức thực hiện, Bộ Y tế giao rõ trách nhiệm cho các đơn vị. Cụ thể, Cục Phòng bệnh chịu trách nhiệm xây dựng hướng dẫn chuyên môn về khám sàng lọc, trong đó các hướng dẫn khám sức khỏe định kỳ dự kiến hoàn thành ngay trong tháng 5-2026.
Cục Quản lý khám chữa bệnh ban hành hướng dẫn chuyên môn khám sức khỏe định kỳ; xây dựng hệ thống dữ liệu sổ sức khỏe điện tử quốc gia và kế hoạch thực hiện tại các địa phương đều được giao hoàn thành trong tháng 5.
Ngoài ra, Bộ Y tế cũng giao Cục Phòng bệnh hoàn thiện hướng dẫn sàng lọc cho từng nhóm đối tượng dự kiến hoàn thành trước cuối năm 2027.
