Sáng 21/3, điện thoại của Lin Yuhui, cảnh sát 68 tuổi, tại xưởng vẽ ở Tế Nam, Sơn Đông, đổ chuông liên tục. Ở đầu dây bên kia, Shen Junliang, người cha từng có con bị bắt cóc báo tin: “Đã bắt được Dì Mai rồi!”. Lin Yuhui đáp: “Ngày mà tôi chờ đợi suốt 7 năm cuối cùng cũng đến”.
“Dì Mai” là bí danh của kẻ môi giới trong đường dây bắt cóc 9 bé trai tại nhiều địa phương thuộc tỉnh Quảng Đông giai đoạn 2003-2005. Mới đây, cảnh sát xác định nghi phạm họ Xie chính là “Dì Mai” và tiến hành bắt giữ.
Trước đó, vỏ bọc của “Dì Mai” khiến lực lượng chức năng mất nhiều năm bế tắc.
Người tiên phong hỗ trợ cảnh sát phá án qua phác họa
Tháng 3/2019, Lin Yuhui nhận lời mời từ cảnh sát Tăng Thành, thành phố Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, phác họa chân dung “Dì Mai”. Ông đến huyện Tử Kim (Quảng Đông) tìm gặp một ông lão từng chung sống với nghi phạm hai năm.
Ông lão mô tả đối tượng cao 1,5 mét, thể trạng đậm, mặt tròn, môi dày. Lin hỏi thêm về tỷ lệ mắt và sống mũi. Quá trình phác họa, đối chiếu và chỉnh sửa kéo dài 5 giờ.
Khi nhận bản vẽ cuối, nhân chứng và con gái xác nhận độ giống đạt 90%. Bức họa này đã thay thế bản vẽ đầu tiên của cảnh sát Quảng Châu năm 2017, trở thành công cụ truy nã chính.
Kỹ năng phác họa của Lin được rèn luyện từ nhỏ. Ông nội là một họa sĩ. Từ 5 tuổi, Lin bắt đầu học vẽ dưới sự hướng dẫn của ông. Tiếng gậy gõ của ông nội là tín hiệu để Lin trở lại bảng vẽ. Phương pháp đào tạo này giúp ông rèn luyện sự kiên nhẫn và kỹ thuật nền tảng.
Khi trưởng thành, ông chuyển sang ngành cảnh sát. Năm 2004, Lin bắt đầu nghiên cứu kỹ thuật phác họa chân dung tội phạm – lĩnh vực còn mới mẻ tại Trung Quốc và trở thành chuyên gia phác họa chân dung.
Giai đoạn đầu, không có người mẫu, ông tự mang sổ vẽ đến khu vực đông người, quan sát và vẽ liên tục hàng nghìn khuôn mặt để luyện tập. Trong 3 năm, ông hoàn thành hơn 20.000 bức chân dung.
Ông là người tiên phong hỗ trợ cảnh sát Trung Quốc phá án qua phác họa. Năm 2017, tên tuổi Lin Yuhui vượt ra khỏi biên giới khi hỗ trợ Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) phá án. Chỉ dựa vào một đoạn camera an ninh rất mờ, ông đã phác họa chính xác chân dung nghi phạm Brendt Allen Christensen trong vụ bắt cóc nữ sinh viên Trung Quốc Zhang Yingying tại Mỹ. Bức vẽ cung cấp manh mối mang tính bước ngoặt, giúp cơ quan điều tra quốc tế tìm ra thủ phạm.
Những cuộc đoàn tụ từ nét phác họa
Sau khi nghỉ hưu năm 2018, Lin khởi động “Kế hoạch Kép 100”: vẽ chân dung miễn phí cho 100 liệt sĩ và 100 trẻ em mất tích. Trên bàn làm việc của Lin, các cuốn sổ phác thảo ghi chú rõ khu vực, tuổi, tên của các vụ mất tích. Trong mảng phục dựng chân dung liệt sĩ, nhiều gia đình cũng lần đầu được “gặp” lại người thân qua nét vẽ của ông.
Ông trực tiếp hỗ trợ Shen Junliang vẽ diện mạo con trai Shen Cong ở tuổi 15 (dựa trên ảnh lúc một tuổi), giúp người cha tìm lại con vào năm 2020. Năm 2018, ông hỗ trợ tài xế Wang Mingqing tìm thấy con gái sau 27 năm thất lạc nhờ bức phác họa mô phỏng tuổi trưởng thành.
Khi Xie bị bắt, nguồn tin nội bộ cho biết diện mạo thực tế của “Dì Mai” có độ tương đồng chưa tới 30% so với các bức phác họa công bố trước đó. Lý giải điều này, ông Lin phân tích cấu trúc cốt lõi khuôn mặt không đổi, nhưng quá trình lẩn trốn và áp lực tinh thần khiến cơ mặt nghi phạm chảy xệ, vóc dáng tiều tụy.
Ông giải thích thêm, phác họa chân dung tội phạm không phải là cỗ máy photocopy sao chép 100% bản gốc. Mục đích của bức vẽ là cung cấp hướng đi cho cảnh sát, thu hẹp phạm vi điều tra và cảnh tỉnh toàn xã hội về sự tồn tại của kẻ buôn người. Việc nhân chứng (ông lão từng sống chung với “Dì Mai”) xác nhận độ giống 90% vào năm 2019 đã hoàn thành vai trò định hướng điều tra.
Vợ ông Lin tiết lộ, suốt 7 năm qua chồng tự đặt ra một quy tắc “3 không”: không gỡ bức chân dung “Dì Mai” khỏi bức tường ở trung tâm xưởng vẽ; không thay chiếc áo khoác da ông từng mặc vào ngày vẽ bức chân dung đó; không công bố lá thư mời hỗ trợ điều tra của cảnh sát.
Tuy nhiên, vào ngày 26/3 vừa qua, ông đã gỡ bức tranh xuống và lần đầu tiên công khai bức thư mời do Đội Hình sự – Cảnh sát quận Tăng Thành, Quảng Châu, gửi cho ông vào ngày 1/3/2019. Hành động này đánh dấu sự kết thúc của chuyên án, đồng thời trút bỏ gánh nặng tâm lý cựu cảnh sát mang theo suốt 7 năm.
Tờ Nhân dân Nhật báo bình luận việc tóm gọn “Dì Mai” có thể mở ra bước đột phá giải quyết nhiều vụ án ẩn khuất, đồng thời nhấn mạnh: “Dù thời gian có trôi qua bao lâu, sự công bằng của pháp luật vẫn sẽ được thực thi”.
Ngày 11/5, Công an Tp.Đồng Nai thông tin, Đồn Công an khu công nghiệp Bắc Đồng Phú vừa bàn giao hồ sơ, đối tượng cùng tang vật trong vụ đánh bạc cho Công an phường Đồng Phú tiếp tục thụ lý theo quy định của pháp luật.
Trước đó, khoảng 15h ngày 27/4, Tổ công tác Đồn Công an Khu công nghiệp Bắc Đồng Phú tiến hành kiểm tra hành chính nhà trọ Tiến Thảo tại thôn Bàu Ké, phường Đồng Phú do bà N.T.T. (SN 1970, trú thôn Minh Hòa, phường Đồng Phú) quản lý.
Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện, bắt quả tang 4 đối tượng gồm: N.T.T. (SN 1970), T.V.L. (SN 1980), H.M.K. (SN 1986, cùng trú tỉnh Cà Mau) và N.T.C.T. (SN 1992, trú tỉnh An Giang) đang đánh bạc dưới hình thức chơi bài "tiến lên".
Tại hiện trường, công an thu giữ 4 bộ bài tây loại 52 lá đã qua sử dụng, số tiền 11,15 triệu đồng cùng 1 điện thoại di động nhãn hiệu iPhone 11 Pro Max.
Làm việc với cơ quan công an, các đối tượng đã thừa nhận hành vi đánh bạc.
Những ngày qua, dư luận liên tiếp bàng hoàng trước 2 vụ bạo hành trẻ em đặc biệt nghiêm trọng. Một bé gái 4 tuổi ở Hà Nội tử vong sau nhiều ngày bị mẹ ruột và cha dượng đánh đập, bỏ đói. Trong khi đó, tại Tp.HCM, bé trai mới 2 tuổi nhập viện trong tình trạng đa chấn thương, giập gan, giập lách, đứt tụy sau khi bị mẹ và người tình bạo hành dã man.
Ngày 7/5, Công an Tp.Hà Nội đang điều tra việc bé gái B.T.H. (4 tuổi) tử vong sau khi bị cha dượng và mẹ đẻ bạo hành tại phòng trọ ở phường Phú Diễn.
Theo thông tin ban đầu, cháu H. được đưa vào Bệnh viện E cấp cứu vào khoảng 18h ngày 3/5 trong tình trạng ngừng tuần hoàn, hôn mê sâu, trên cơ thể có nhiều vết thương.
Kết luận giám định pháp y sơ bộ cho thấy tỷ lệ tổn thương cơ thể của cháu H. là 99%. Dù được các bác sĩ nỗ lực cứu chữa, đến chiều 6/5, cháu đã tử vong.
Bước đầu, cơ quan chức năng xác định Nguyễn Minh H. (22 tuổi, trú Ninh Bình) sống chung như vợ chồng với Bàn Thị T. (20 tuổi, trú Tuyên Quang) tại một phòng trọ ở phường Phú Diễn. Cháu H. là con riêng của T., sống cùng 2 người này từ tháng 3.
Theo điều tra, trong ngày 3/5, H. và T. đã nhiều lần đánh đập cháu H. vì cho rằng cháu không nghe lời, sau đó bỏ mặc cháu trong phòng trọ. Khi phát hiện cháu có dấu hiệu nguy kịch, 2 người mới tiến hành sơ cứu và gọi cấp cứu.
Tại cơ quan chức năng, cả H. và T. khai nhận đã nhiều lần bạo hành bé gái trong khoảng một tháng trước đó, với tần suất từ 2 - 3 ngày/lần. Không chỉ đánh đập, họ còn bỏ đói và áp dụng các hình thức trừng phạt đối với cháu.
Điều khiến xã hội đau lòng hơn cả là người trực tiếp gây ra tổn thương cho các em lại chính là mẹ ruột, người lẽ ra phải là chỗ dựa an toàn nhất của con trẻ.
Theo các tổ chức bảo vệ trẻ em, phần lớn nạn nhân trong các vụ bạo hành gia đình đều còn quá nhỏ để tự cầu cứu. Trẻ không biết phản kháng, không thể kể lại rõ ràng những gì mình đang chịu đựng. Vì vậy, nếu cộng đồng và cơ quan chức năng không phát hiện sớm, hậu quả thường rất nghiêm trọng.
Đại diện các hội phụ nữ địa phương cho rằng nhiều vụ việc kéo dài trong thời gian dài nhưng không ai can thiệp vì tâm lý xem đó là "chuyện riêng gia đình". Hàng xóm nghe tiếng trẻ khóc, thấy trẻ có thương tích nhưng ngại báo tin, trong khi tổ dân phố, hội phụ nữ, cộng tác viên trẻ em chưa thực sự theo sát các gia đình có nguy cơ cao.
Các chuyên gia bảo vệ trẻ em nhận định, những gia đình có hoàn cảnh phức tạp như mẹ đơn thân sống chung với người tình, trẻ phải sống trong phòng trọ tạm bợ, cha mẹ thất nghiệp hoặc thường xuyên xảy ra mâu thuẫn là nhóm cần được giám sát đặc biệt. Tuy nhiên hiện nay, việc rà soát trẻ em có nguy cơ bị bạo hành ở cơ sở vẫn còn nhiều khoảng trống.
Trong vụ bé trai 2 tuổi tại Tp.HCM, ngành y tế và cơ quan chức năng đã nhanh chóng vào cuộc hỗ trợ điều trị, đồng thời lên phương án chăm sóc xã hội cho cháu sau khi xuất viện. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng sự can thiệp này đã đến quá muộn, khi đứa trẻ đã mang thương tích nặng nề cả thể chất lẫn tinh thần.
Theo các chuyên gia tâm lý, không ít người mẹ trong các vụ bạo hành trẻ em rơi vào trạng thái lệ thuộc tình cảm hoặc kinh tế vào bạn tình, từ đó làm ngơ hoặc cùng tham gia hành hạ con. Nhưng dù với bất kỳ lý do nào, hành vi bạo hành trẻ em vẫn là tội ác không thể biện minh.
Các cơ quan phụ nữ và bảo vệ trẻ em cho rằng cần xây dựng cơ chế cảnh báo sớm tại cộng đồng. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu bất thường như thường xuyên bầm tím, sợ hãi, suy dinh dưỡng, nghỉ học kéo dài hoặc hay khóc đêm, cơ quan chức năng cần chủ động xác minh thay vì chờ tố giác.
Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia đề xuất tăng quyền can thiệp khẩn cấp cho chính quyền địa phương và cơ quan bảo vệ trẻ em trong các trường hợp nghi ngờ trẻ bị bạo hành ngay trong gia đình. Bởi với trẻ nhỏ, chỉ cần chậm một ngày cũng có thể dẫn tới hậu quả không thể cứu vãn.
Những vụ việc đau lòng liên tiếp xảy ra đang gióng lên hồi chuông cảnh báo rằng trẻ em không chỉ cần được bảo vệ ngoài xã hội, mà còn cần được bảo vệ ngay trong chính mái ấm của mình – nơi đáng lẽ phải an toàn nhất.
Ngày 3/4, Y Phụng và 4 thanh niên (18-19 tuổi, trú xã Krông Ana) bị Công an tỉnh Đăk Lăk tạm giữ hình sự để điều tra về hành vi Cố ý gây thương tích và Gây rối trật tự công cộng.
Trong nhóm nghi can có Vũ Phúc Bảo, dưới 18 tuổi, được cho bảo lãnh, cấm đi khỏi nơi cư trú.
Theo điều tra, khoảng 22h30 ngày 31/3, Y Phụng cùng nhóm bạn ăn nhậu tại nhà một người quen trong buôn tại xã Krông Ana. Bức xúc vì một số thanh niên ở buôn khác thường xuyên chạy xe máy nẹt pô qua địa bàn, có hành vi khiêu khích, cả nhóm nảy sinh ý định chặn đánh.
Sau đó, họ mang theo nhiều kiếm, dao phóng lợn, gậy và vỏ chai bia, đến khu vực nhà cộng đồng của buôn trên tỉnh lộ 2 để phục sẵn.
Đến 23h cùng ngày, khi thấy một số thanh niên đi xe máy chạy ngang có nẹt pô, nhóm Y Phụng nhiều lần lao ra chặn xe truy sát, chém trọng thương hai người phải nhập viện cấp cứu.
