Ăn ngô thay cơm được không?

Nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature Communications đã đề xuất một cách tiếp cận đơn giản hơn: sử dụng hình ảnh khuôn mặt để ước tính tuổi sinh học thông qua trí tuệ nhân tạo.

Công cụ có tên FaceAge phân tích các đặc điểm như cấu trúc da, độ đàn hồi, thể tích mô mềm và các dấu hiệu lão hóa để đưa ra "tuổi khuôn mặt". Khi tuổi này cao hơn tuổi thật, đó có thể là dấu hiệu cơ thể đang lão hóa nhanh hơn bình thường.

Trước đó, mô hình AI quy mô lớn FAHR-FaceAge đã được huấn luyện trên hơn 40 triệu hình ảnh khuôn mặt nhằm nhận diện các tín hiệu sức khỏe. Kết quả cho thấy những bệnh nhân có "tuổi khuôn mặt" cao hơn tuổi thật từ 5 năm trở lên có nguy cơ tử vong cao hơn khoảng 21%.

Điểm mới của nghiên cứu là không chỉ đo "tuổi khuôn mặt" tại một thời điểm, mà còn theo dõi sự thay đổi của nó theo thời gian, gọi là chỉ số tốc độ lão hóa khuôn mặt (FAR).

Các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu từ 2.276 bệnh nhân ung thư đang xạ trị. Mỗi người có ít nhất hai ảnh khuôn mặt được chụp trong quá trình điều trị. Từ đó họ tính toán mức độ thay đổi tuổi sinh học theo thời gian.

Kết quả cho thấy một xu hướng rõ ràng: tốc độ lão hóa khuôn mặt càng nhanh, khả năng sống sót càng thấp.

Cụ thể ở nhóm có chỉ số FAR cao, nguy cơ tử vong tăng khoảng 25% trong thời gian ngắn, 37% ở giai đoạn trung hạn và lên tới 65% trong theo dõi dài hạn. Mối liên hệ này vẫn giữ nguyên ngay cả khi đã điều chỉnh các yếu tố như tuổi, giới tính hay loại ung thư.

Đáng chú ý, chỉ số này còn cho thấy giá trị dự báo mạnh hơn so với việc chỉ nhìn vào "tuổi khuôn mặt" tại một thời điểm. Nói cách khác, tốc độ lão hóa phản ánh chính xác hơn diễn tiến bệnh và phản ứng với điều trị.

Theo các nhà khoa học, quá trình lão hóa sinh học không diễn ra đồng đều mà có thể tăng tốc trong những giai đoạn nhất định, đặc biệt khi cơ thể chịu tác động từ bệnh tật hoặc điều trị.

Ở bệnh nhân ung thư, nhiều yếu tố có thể thúc đẩy lão hóa nhanh hơn, bao gồm tổn thương DNA, viêm mạn tính, suy giảm miễn dịch hoặc tác dụng phụ của xạ trị và hóa trị.

Những thay đổi này không chỉ xảy ra bên trong cơ thể mà còn biểu hiện ra bên ngoài, đặc biệt trên khuôn mặt, nơi dễ quan sát các dấu hiệu như sụt cân, teo mô, da kém đàn hồi hoặc thay đổi sắc tố.

Do đó việc theo dõi khuôn mặt theo thời gian có thể gián tiếp phản ánh diễn tiến sức khỏe tổng thể của bệnh nhân.

Một trong những ưu điểm lớn nhất của phương pháp này là tính không xâm lấn, chi phí thấp và dễ triển khai trong thực tế lâm sàng. Khác với các xét nghiệm sinh học phức tạp, việc chụp ảnh khuôn mặt có thể thực hiện nhanh chóng và lặp lại nhiều lần trong quá trình điều trị. Điều này giúp bác sĩ theo dõi liên tục sự thay đổi của bệnh nhân mà không gây thêm gánh nặng.

Nếu được xác nhận thêm, chỉ số FAR có thể được tích hợp vào hệ thống đánh giá tiên lượng hiện tại để: giúp xác định bệnh nhân có nguy cơ cao, điều chỉnh cường độ điều trị, hoặc lựa chọn chiến lược chăm sóc phù hợp hơn, đặc biệt trong các giai đoạn bệnh tiến triển.

Dù mang lại nhiều triển vọng, nghiên cứu vẫn tồn tại một số hạn chế. Mẫu nghiên cứu chủ yếu là người da trắng và lớn tuổi, do đó chưa thể khái quát cho toàn bộ dân số.

Ngoài ra chưa thể khẳng định mối quan hệ nhân quả giữa tốc độ lão hóa khuôn mặt và nguy cơ tử vong. Các yếu tố khác như tình trạng suy kiệt do ung thư hay tác dụng phụ của điều trị cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả.

Bên cạnh đó, việc sử dụng dữ liệu khuôn mặt trong y tế đặt ra những vấn đề về quyền riêng tư, đạo đức và nguy cơ sai lệch thuật toán, những yếu tố cần được giải quyết trước khi ứng dụng rộng rãi.

Các nhà khoa học cho rằng cần thêm các nghiên cứu tiền cứu, đa trung tâm và đa dạng dân số để xác nhận kết quả. Đồng thời việc kết hợp chỉ số FAR với các dấu ấn sinh học khác có thể giúp nâng cao độ chính xác trong dự báo.

Nếu được phát triển đúng hướng, công nghệ này có thể trở thành một công cụ hỗ trợ quan trọng trong y học chính xác, nơi mỗi bệnh nhân được điều trị dựa trên đặc điểm riêng của cơ thể, thay vì chỉ dựa vào chẩn đoán chung.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Ngày 10/4, TS.BS.CK2 Nguyễn Minh Hảo Hớn, Trưởng khoa Mũi Xoang, Bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM, cho biết trán bệnh nhân sưng to, đỏ, lan xuống mí mắt, ấn rất đau. Trước đó, người bệnh chảy mũi mủ đục một bên, nhức dữ dội vùng trán, tự mua thuốc uống 4 ngày song tình trạng ngày càng nặng.

Bác sĩ ghi nhận mũi bên phải của bệnh nhân có nhiều mủ đục, niêm mạc sưng. Kết quả chụp CT cho thấy bệnh nhân bị viêm đa xoang ở cả hai bên, lệch vách ngăn mũi. Ổ viêm từ xoang trán phải đã lan ra ngoài làm hỏng một phần xương phía trước trán gây sưng phồng. Đây là biến chứng nặng, còn gọi là hội chứng Pott's Puffy Tumor.

Bệnh nhân được dùng kháng sinh và thuốc kháng viêm để kiểm soát nhiễm trùng trước khi phẫu thuật. Ca mổ khá khó do đường vào xoang bị viêm tắc hoàn toàn. Nhờ hệ thống định vị 3D hỗ trợ, bác sĩ mở thông các xoang và hút sạch mủ. Kết quả xét nghiệm cho thấy vi khuẩn tụ cầu là nguyên nhân gây bệnh.

Sau 3 ngày mổ, bệnh nhân hồi phục tốt, hết sưng trán và mắt, không còn nhức đầu hay chảy mũi.

Giải thích cơ chế gây bệnh, bác sĩ Hớn cho biết xương vùng xoang trán khá mỏng, lại có các mạch máu nối với màng não. Khi xoang bị tắc, mủ tích tụ sẽ tăng áp lực, có thể làm hỏng xương và lan ra ngoài gây sưng. Nguy hiểm hơn, vi khuẩn có thể theo đường máu đi ngược vào não, gây áp xe não hoặc viêm màng não.

PGS.TS.BS.CK2 Lê Trần Quang Minh, Giám đốc Bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM, cho biết Pott's Puffy Tumor là biến chứng hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm. Theo nghiên cứu quốc tế, 72% bệnh nhân trẻ tuổi mắc bệnh này có kèm theo tổn thương lan vào nội sọ, với tỷ lệ tử vong cao.

"Bệnh chủ yếu xảy ra ở người trẻ, nhất là bệnh lý viêm mũi xoang không điều trị đúng mức, khởi phát từ các triệu chứng thông thường như chảy mũi đục, nghẹt mũi, nhức đầu nên dễ bị bỏ qua ở giai đoạn đầu", bác sĩ Minh cảnh báo.

Bác sĩ khuyến cáo không chủ quan với các triệu chứng tai mũi họng. Cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa khi có một trong các dấu hiệu như nhức đầu vùng trán nhiều ngày, không giảm khi uống thuốc giảm đau thông thường; sưng nề, tấy đỏ đột ngột vùng trán, chân mày hoặc quanh mắt; chảy mũi mủ đục một bên kèm sốt, lừ đừ, mệt mỏi. Không tự ý mua thuốc điều trị tại nhà để tránh các biến chứng đe dọa tính mạng.

Lê Phương

Nguồn: https://vnexpress.net/viem-xoang-pha-huy-xuong-tran-chang-trai-5060911.html

Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng - Bệnh viện 19-8 (Bộ Công An), cho biết ướp thịt từ tối hôm trước để sáng hôm sau chế biến là thói quen rất phổ biến trong nhiều gia đình, giúp món ăn đậm đà hơn, tiết kiệm thời gian nấu nướng. Tuy nhiên, dưới góc độ an toàn thực phẩm, thịt ướp qua đêm chỉ thực sự an toàn khi được bảo quản đúng cách.

"Nếu để sai nhiệt độ hoặc thao tác không đảm bảo vệ sinh, món ăn tưởng tiện lợi lại có thể trở thành nguồn gây ngộ độc thực phẩm", tiến sĩ nói.

Đặc biệt, nhiều người có thói quen ướp thịt rồi để ngoài nhiệt độ phòng vài giờ cho "ngấm", để thịt trong tủ lạnh nhưng không đậy kín. Nhiều trường hợp còn nhồi quá nhiều thực phẩm khiến tủ lạnh không đủ lạnh, dùng chung dao, thớt cho thực phẩm sống và chín.

"Đây mới là nguyên nhân chính làm tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm", tiến sĩ khuyến cáo.

Thịt tươi sống là môi trường giàu protein và độ ẩm, tạo điều kiện rất thuận lợi cho vi sinh vật phát triển. Khi thịt được cắt nhỏ, thêm gia vị như hành, tỏi, đường, nước mắm..., diện tích tiếp xúc tăng lên, đồng thời cung cấp thêm "nguồn dinh dưỡng" cho vi khuẩn sinh sôi nếu bảo quản không đúng.

Theo WHO, khoảng nhiệt độ từ 5°C–60°C được gọi là "vùng nguy hiểm", nơi vi khuẩn phát triển rất nhanh. Trong điều kiện thuận lợi, số lượng vi khuẩn có thể tăng gấp đôi chỉ sau khoảng 20 phút. Các tác nhân thường gặp trong thịt sống gồm như Salmonella, E.coli, Listeria monocytogenes, Staphylococcus aureus. Những vi khuẩn này có thể gây đau bụng, tiêu chảy, nôn, sốt, thậm chí nhiễm trùng nặng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch.

Để món ăn vừa ngon vừa đảm bảo sức khỏe, sau khi ướp phải cho ngay vào ngăn mát ≤5°C. Dùng hộp kín hoặc bọc kín thực phẩm. Nên sử dụng trong vòng 12–24 giờ. Nếu chưa dùng ngay nên cấp đông sớm.

Không để thịt sống gần thực phẩm ăn liền. Nấu chín kỹ. Không nhồi nhét thực phẩm quá nhiều trong tủ lạnh. "Chỉ một thao tác vệ sinh sai cũng có thể khiến món ăn trở thành nguy cơ cho sức khỏe cả gia đình", tiến sĩ nói.

Tin Gốc: Vnexpress