Theo Bộ Y tế, trong 4 tháng đầu năm 2026, nhiều bệnh truyền nhiễm gia tăng. Sốt xuất huyết dẫn đầu với khoảng 45.000 ca mắc, 5 ca tử vong, tăng 1,8 lần so với cùng kỳ và có nguy cơ bùng phát khi bước vào mùa mưa.
Tay chân miệng ghi nhận hơn 11.800 ca, 3 ca tử vong, với sự lưu hành của chủng EV71 gây biến chứng nặng. Não mô cầu xuất hiện rải rác tại nhiều địa phương, đã có ca tử vong. Bệnh dại ghi nhận 20 ca tử vong từ đầu năm đến nay.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa VNVC, nhận định trước tình hình dịch bệnh phức tạp, nhiều người dân đã chủ động phòng bệnh, trong đó nhiều gia đình đã đưa trẻ em, người lớn tuổi đi tiêm vắc xin sớm. Đây là chuyển biến rất tích cực, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa.
Ghi nhận từ VNVC cho thấy nhu cầu tiêm các vắc xin phòng bệnh theo mùa và nguy cơ bùng phát như não mô cầu, cúm, dại, thủy đậu… tăng nhanh trên toàn quốc, đặc biệt tại các điểm tiêm vùng sâu như Buôn Hồ, Krông Pắc, Ea Kar, Ea Tam, Cư M’gar (Đắk Lắk).
Riêng khu vực Tây nguyên có thời điểm số lượt tiêm tăng đột biến 200 – 500%.
Đáng chú ý, nhiều đồng bào dân tộc thiểu số đã vượt hàng chục km để đưa con em đến tiêm phòng. Điều này cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong nhận thức phòng bệnh của người dân vùng sâu, vùng xa, nơi trước đây việc tiếp cận dịch vụ y tế còn hạn chế.
Vợ chồng chị H’Loan Byă (ở xã M’Drắk) đưa hai con vượt gần 70 km để đến Ea Kar tiêm vắc xin não mô cầu. “Đường xa nhưng chúng tôi yên tâm hơn khi con đã được tiêm vắc xin”, chị H’Loan Byă nói.
Tương tự, chị Lý Thị Dung (ở xã Ea Ô) chở 2 con cùng 4 gia đình trong thôn vượt hơn 30 km đến tiêm, tổng cộng 12 trẻ. Chị cho biết thấy bệnh não mô cầu lây nhanh và có thể gây tử vong, nên các gia đình đưa trẻ đi tiêm sớm.
Bác sĩ Chính cho biết, ngoài tiêm ngừa, người dân cần duy trì các biện pháp phòng bệnh như rửa tay, đeo khẩu trang khi cần, ăn uống đủ chất, giữ môi trường sống sạch sẽ, diệt lăng quăng, ngủ màn. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường, cần đến cơ sở y tế sớm, tránh tự điều trị tại nhà.
Tuy nhiên, trong một số tình huống, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý nghiêm trọng như đột quỵ, xuất huyết não, nhiễm trùng hệ thần kinh hoặc khối u não. Điều quan trọng là cần phân biệt giữa triệu chứng thông thường với dấu hiệu nguy hiểm, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Nhức đầu và chóng mặt thường được chia thành 2 nhóm chính gồm nguyên phát và thứ phát. Nhóm nguyên phát bao gồm nhức đầu do căng thẳng, đau nửa đầu hoặc chóng mặt do rối loạn tiền đình. Những trường hợp này không liên quan đến tổn thương cấu trúc trong não và hiếm khi nguy hiểm.
Ngược lại, nhóm thứ phát là khi triệu chứng xuất hiện do một bệnh lý tiềm ẩn như nhiễm trùng, chấn thương, vấn đề mạch máu hoặc khối u. Đây là nhóm cần đặc biệt chú ý vì có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu không được phát hiện sớm. Ví dụ, nhức đầu thứ phát có thể do xuất huyết não hoặc viêm màng não, trong khi chóng mặt có thể xuất phát từ tổn thương thần kinh trung ương.
Điểm khó là triệu chứng giữa 2 nhóm này đôi khi khá giống nhau. Vì vậy, y học thường dựa vào các dấu hiệu cảnh báo.
Với nhức đầu, một trong những dấu hiệu cảnh báo quan trọng nhất là cơn đau xuất hiện đột ngột, dữ dội, thường được mô tả là đau như búa bổ. Đây có thể là biểu hiện của xuất huyết não, cần cấp cứu ngay.
Ngoài ra, nếu nhức đầu đi kèm sốt và cứng cổ thì người mắc cũng cần cảnh giác với các bệnh nhiễm trùng như viêm màng não. Trường hợp xuất hiện thêm các triệu chứng thần kinh như yếu tay chân, nói khó hoặc nhìn mờ cũng là dấu hiệu nguy hiểm, có thể do đột quỵ hoặc tổn thương não.
Trong khi đó, chóng mặt thường bị xem nhẹ. Nhưng trong một số trường hợp, đây lại là dấu hiệu cảnh báo quan trọng. Nếu chóng mặt đi kèm yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, mất thăng bằng nghiêm trọng hoặc nhìn đôi, người bệnh cần đi khám ngay vì có thể liên quan đến đột quỵ hoặc tổn thương thần kinh trung ương.
Ngược lại, chóng mặt lành tính thường xuất hiện trong thời gian ngắn, liên quan đến thay đổi tư thế và không kèm triệu chứng thần kinh. Chẳng hạn, chóng mặt khi đứng lên đột ngột hoặc xoay đầu nhanh thường không nguy hiểm.
Trong sinh hoạt hằng ngày, người mắc có thể theo dõi các yếu tố như tần suất, mức độ đau và các triệu chứng đi kèm. Nếu cơn đau nhẹ, ổn định và quen thuộc thì có thể nghỉ ngơi, uống đủ nước và giảm căng thẳng để cải thiện. Tuy nhiên, nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, đi khám sớm là lựa chọn an toàn hơn, Medical News Today.
Ngày 26-4, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM cho biết đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam Trần Thị Như Hảo (27 tuổi) và chồng là Nguyễn Trọng Anh (31 tuổi, cùng ngụ phường Thới An, TP.HCM) để điều tra về tội "vi phạm quy định về an toàn thực phẩm".
Các quyết định, lệnh trên được viện kiểm sát phê chuẩn và Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP tống đạt đến các bị can vào hôm qua 25-4.
Trước đó Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM phối hợp với Công an xã Bình Mỹ và các địa phương đồng loạt kiểm tra với Công ty TNHH Nông sản Mai Xuân Thành tại xã Bình Mỹ và các đầu mối tiêu thụ tại xã Bà Điểm (TP.HCM), xã Khánh Cường (tỉnh Quảng Ngãi)…
Qua kiểm tra phát hiện, thu giữ hơn: 5.200 gói bột các loại thực phẩm chức năng nhãn hiệu Emo's (gồm sữa tách béo, bột trà cam, bột cà phê, bột trà chanh, bột trà dâu, bột trà đào hòa tan); 639kg các loại bột nguyên liệu; 8 thiết bị máy móc sản xuất; 32.950 bao bì vỏ hộp nhựa, in nhãn hiệu loại Emo's…
Quá trình điều tra ban đầu xác định, vợ chồng Trần Thị Như Hảo cùng tổ chức sản xuất thực phẩm giảm cân từ năm 2018 đến nay với sự đầu tư bài bản về thiết bị máy móc và nhân công sản xuất.
Theo cơ quan điều tra, thực tế các sản phẩm trên không có tác dụng giảm cân, nhưng để người tiêu dùng ưa chuộng, bán được ra thị trường, các đối tượng đã pha trộn chất sibutramine vào nguyên liệu để sản xuất.
Chất sibutramine có tác dụng khiến người sử dụng giảm cảm giác thèm ăn, có nhiều tác dụng phụ gây nguy hiểm như ảnh hưởng đến tim mạch, gây đau tim, loạn nhịp tim, huyết áp cao…, bị cấm sử dụng trong thực phẩm.
Cơ quan điều tra xác định từ năm 2018 đến nay, vợ chồng Hảo đã sản xuất, đưa ra thị trường tiêu thụ số thực phẩm chức năng có chứa chất cấm ước tính hàng chục tỉ đồng. Riêng tháng 2 và 3-2026, đã sản xuất, đưa ra tiêu thụ số thực phẩm chức năng có chứa chất cấm trị giá hơn 3,4 tỉ đồng.
Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ (National Kidney Foundation), mất nước là yếu tố làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận và ảnh hưởng chức năng thận. Vì vậy, chế độ ăn giàu nước và điện giải tự nhiên là ưu tiên hàng đầu trong mùa nóng.
Các loại trái cây như dưa hấu, cam, bưởi, dâu… chứa nhiều nước, vitamin và chất chống oxy hóa. Những dưỡng chất này giúp giảm stress oxy hóa - yếu tố liên quan đến tổn thương thận.
Trong khi đó, rau củ giàu nước như dưa leo, cần tây, rau xanh không chỉ giúp bù nước mà còn hỗ trợ đào thải chất cặn qua nước tiểu, theo Cleveland Clinic.
Sữa chua không đường là lựa chọn phù hợp trong ngày hè. Bác sĩ Lisa Young, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học New York (Mỹ), cho biết hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh có thể giúp giảm viêm và hỗ trợ chuyển hóa, từ đó giảm gánh nặng cho thận.
Yến mạch, gạo lứt, các loại hạt cung cấp chất xơ và năng lượng bền vững. Các thực phẩm này giúp kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp trong những ngày nắng nóng, từ đó hỗ trợ phòng ngừa bệnh thận mạn, theo Mayo Clinic.
Bác sĩ David Goldfarb, chuyên khoa thận tại Trung tâm y khoa NYU Langone Health (Mỹ), cho biết chế độ ăn giàu thực vật có thể giúp giảm nguy cơ sỏi thận và cải thiện sức khỏe thận lâu dài.
Một sai lầm phổ biến là ăn mặn hoặc dùng nhiều thực phẩm chế biến sẵn. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cảnh báo tiêu thụ nhiều muối làm tăng huyết áp - yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh thận.
Trong khi đó, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ cho biết đồ uống nhiều đường có thể khiến cơ thể mất nước nhanh hơn và làm tăng nguy cơ bệnh mạn tính.
Dù ăn uống thế nào, việc uống đủ nước vẫn quan trọng nhất. Các chuyên gia từ Quỹ Thận Quốc gia Mỹ khuyến nghị nên uống nước đều trong ngày, không đợi đến khi khát, đặc biệt khi hoạt động ngoài trời hoặc đổ nhiều mồ hôi.
Với những lựa chọn đơn giản như trái cây tươi, rau xanh, sữa chua và ngũ cốc nguyên hạt, bạn đã có thể hỗ trợ thận hoạt động tốt hơn trong mùa nắng nóng. Ăn đúng và uống đủ nước chính là cách bảo vệ thận hiệu quả, dễ thực hiện mỗi ngày.
