Trong khi nhiều người vẫn tranh cãi giữa việc “kiêng khem khổ sở” và “ăn cho sướng mồm”, các bác sĩ tại Bệnh viện Nhân dân số 1 Tương Dương (Hồ Bắc, Trung Quốc) đã công bố một danh sách “đen” các thực phẩm thúc đẩy ung thư dựa trên kinh nghiệm lâm sàng và các nghiên cứu khoa học.
Thực phẩm quá nóng (trên 65 độ C)
Cơm vừa bắc ra khỏi bếp, trà đặc, cà phê nóng, hay các loại canh, cháo, sữa đậu nành đang bốc khói… đều tiềm ẩn nguy cơ. Đồ uống nóng trên 65 độ C đã được xếp vào nhóm tác nhân gây ung thư 2A. Nhiệt độ cao làm bỏng niêm mạc thực quản, khiến chúng phải liên tục tự sửa chữa và tăng sinh, từ đó dẫn đến ung thư thực quản.
Thực phẩm nấm mốc
Lạc (đậu phộng), ngô, gạo, trái cây hoặc các loại hạt bị mốc chứa Aflatoxin – tác nhân gây ung thư nhóm 1. Đáng ngại là loại độc tố này chịu được nhiệt độ cao, việc đun nấu thông thường không thể tiêu diệt được chúng. Bác sĩ khuyến cáo nếu thực phẩm đã mốc một phần, hãy vứt bỏ toàn bộ thay vì cắt bỏ chỗ hỏng.
Đồ muối chua, hun khói và thịt chế biến sẵn
Dưa muối, kim chi, cá mặn, thịt hun khói, xúc xích, lạp xưởng đều nằm trong danh sách này. Đồ muối chứa nitrite khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành chất gây ung thư, tăng nguy cơ ung thư dạ dày và vòm họng. Trong khi đó, thịt chế biến sẵn đã được chứng minh có liên quan mật thiết đến ung thư đại trực tràng.
Đồ chiên rán ở nhiệt độ cao
Gà rán, khoai tây chiên, quẩy, bánh rán… khi được xử lý ở nhiệt độ cao sẽ sản sinh ra “amin dị vòng”. Chất này liên quan trực tiếp đến ung thư ruột, mỗi lần tiêu thụ là một lần tích tụ gánh nặng cho cơ thể.
Thực phẩm nhiều đường
Trà sữa, nước ngọt, bánh kem, kẹo, trái cây sấy khô… không chỉ gây béo phì mà còn “kích thích” tế bào ung thư phát triển. Thừa mỡ cơ thể là tác nhân hàng đầu dẫn đến các bệnh ung thư vú, đại tràng và nội mạc tử cung.
Đồ uống có cồn
Dù là rượu mạnh, bia hay rượu vang, ethanol và chất chuyển hóa acetaldehyde của nó đều là tác nhân gây ung thư nhóm 1. Không có “ngưỡng an toàn” cho việc uống rượu; lượng uống càng nhiều, nguy cơ ung thư đầu cổ, thực quản và gan càng lớn.
Thay vì lo sợ, hãy chủ động đưa những thực phẩm có đặc tính “kháng ung thư” này vào thực đơn mỗi ngày:
Ngũ cốc nguyên hạt: Yến mạch, ngô, gạo lứt, kiều mạch… Nghiên cứu năm 2020 trên 500.000 người cho thấy việc ăn đủ ngũ cốc nguyên hạt giúp giảm 8-20% nguy cơ ung thư đại trực tràng.
Cá biển (2 lần/tuần): Các loại cá giàu omega-3 như cá hồi, cá thu có khả năng kháng viêm mạnh mẽ. Một nghiên cứu năm 2024 chỉ ra rằng phụ nữ ăn cá thường xuyên có thể giảm tới 36% nguy cơ tử vong do ung thư.
Rau họ Thập tự: Bông cải xanh, súp lơ, bắp cải, củ cải… chứa các hợp chất giúp ngăn ngừa ung thư kết tràng hiệu quả nhất khi tiêu thụ khoảng 40-60 g mỗi ngày.
Quả mọng và họ cam quýt: Nho, dâu tây, việt quất, cam, bưởi… giàu vitamin C và polyphenol, là những “trợ thủ” đắc lực giúp chống oxy hóa và giảm viêm.
Một nắm hạt mỗi ngày: Thay thế đồ ăn vặt bằng khoảng 10 g hạt (lạc, hạnh nhân, óc chó…) giúp giảm 45% nguy cơ tái phát hoặc di căn ở bệnh nhân ung thư vú.
Ung thư không xảy ra đột ngột mà là kết quả của thói quen xấu tích tụ lâu ngày. Ăn uống phòng bệnh không phải là kiêng tất cả, mà là sự lựa chọn thông minh: bớt một miếng thịt muối, thêm một miếng bông cải; bớt một ly trà sữa, thêm một tách trà nhạt. Lựa chọn của bạn hôm nay chính là lá chắn cho sức khỏe mai sau.
Ung thư luôn là nỗi ám ảnh kinh hoàng đối với sức khỏe cộng đồng. Chuyên gia dinh dưỡng Cao Mẫn Mẫn, Đài Loan (Trung Quốc) cảnh báo, điều đáng sợ nhất của ung thư không phải là khó điều trị, mà là phát hiện quá muộn.
Trong đó, có 6 loại ung thư có triệu chứng ban đầu rất mờ nhạt, đến khi cơ thể phát ra tín hiệu cảnh báo thì bệnh thường đã tiến triển sang giai đoạn trung hoặc cuối, làm mất đi thời cơ điều trị vàng.
Ung thư đại trực tràng
Ở giai đoạn đầu, bệnh dễ bị nhầm lẫn với các tình trạng phổ biến như táo bón, đầy bụng, trĩ hoặc rối loạn tiêu hóa. Đến khi xuất hiện các triệu chứng rõ rệt như đi ngoài ra máu, sụt cân hoặc thiếu máu thì bất thường mới được phát hiện.-
Ung thư gan
Gan là cơ quan có rất ít dây thần kinh cảm giác đau. Do đó, ngay cả khi khối u đang lớn dần, người bệnh cũng không nhất thiết cảm thấy đau đớn. Cho đến khi xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi, chán ăn, sụt cân, vàng da... thì bệnh thường đã qua giai đoạn sớm nhất.
Ung thư tụy
Được mệnh danh là một trong những "vua ung thư". Do vị trí nằm sâu trong khoang bụng, triệu chứng giai đoạn đầu của ung thư tụy rất mờ nhạt. Khi xuất hiện các vấn đề như đau lưng, chán ăn, sụt cân, đường huyết bất thường... phần lớn bệnh nhân đã chuyển sang giai đoạn muộn.
Ung thư buồng trứng
Căn bệnh được ví như "kẻ giết người thầm lặng". Giai đoạn đầu, bệnh có thể chỉ gây ra các triệu chứng không rõ ràng như đầy bụng, tiểu nhiều lần, đau âm ỉ vùng chậu hoặc khó tiêu, rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý về đường tiêu hóa hoặc phụ khoa thông thường.
Ung thư phổi
Đây là một trong những loại ung thư có tỷ lệ tử vong cao nhất. Rất nhiều bệnh nhân không hề có bất kỳ triệu chứng nào ở giai đoạn đầu. Đến khi xuất hiện ho kéo dài, đau ngực, khó thở, ho ra máu thì có thể đã quá muộn.
Đáng chú ý, ngay cả những người không hút thuốc cũng có nguy cơ mắc bệnh do các yếu tố như ô nhiễm không khí, khói dầu mỡ khi nấu nướng hay tiền sử gia đình.
Ung thư vú
Loại ung thư có tỷ lệ mắc cao nhất ở phụ nữ. Nhiều ca ung thư vú giai đoạn đầu không hề gây đau đớn nên thường bị ngó lơ. Khi phát hiện có khối u ở vú, núm vú bị tụt vào trong, tiết dịch bất thường hoặc thay đổi hình dáng bên ngoài của vú, người bệnh cần phải đi kiểm tra ngay lập tức.
Chuyên gia Cao Mẫn Mẫn chỉ ra rằng, nếu ung thư được phát hiện ở giai đoạn sớm, người bệnh không chỉ có nhiều lựa chọn điều trị hơn mà tỷ lệ sống sót cũng được nâng cao rõ rệt. Mặc dù hiện tại không có bất kỳ loại thực phẩm nào có thể đảm bảo 100% không bị ung thư, nhưng các nghiên cứu diện rộng đã chứng minh thói quen ăn uống dài hạn có liên quan mật thiết đến nguy cơ mắc bệnh.
Để phòng bệnh, nên hạn chế tối đa việc tiêu thụ thịt chế biến sẵn, đồ chiên rán, đồ ngọt tinh chế, đồ uống có đường, chất béo chuyển hóa (trans fat), đồ nướng bị cháy khét và uống rượu bia quá mức. Thay vào đó, chuyên gia khuyến nghị nên tăng cường hấp thụ 8 nhóm thực phẩm lành mạnh bao gồm: rau xanh đậm, rau họ cải, thực phẩm giàu lycopene, các loại quả mọng, các loại hạt và hạt giống, các sản phẩm từ đậu, ngũ cốc nguyên hạt cùng các loại chất béo tốt.
Cuối cùng, bà nhấn mạnh rằng ung thư có mối liên hệ chặt chẽ với lối sống, bao gồm chế độ ăn uống, kiểm soát cân nặng, thói quen vận động, việc hút thuốc và uống rượu. Việc tầm soát sức khỏe định kỳ, duy trì chế độ ăn uống cân bằng và tập thể dục đều đặn chính là chìa khóa vàng giúp giảm thiểu nguy cơ ung thư hiệu quả.
"Nhiều quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore hay Thái Lan đã phát triển thành công du lịch y tế như một ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao. Hà Nội được đánh giá có đầy đủ điều kiện để tham gia cuộc đua này", TS.BS Nguyễn Đình Hưng, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội, nói tại hội thảo Phát triển du lịch y tế Hà Nội: Từ chính sách đến triển khai thực tiễn, do Sở Y tế phối hợp Bệnh viện Ung Bướu tổ chức chiều 3/7.
Theo ông Hưng, Hà Nội là trung tâm y tế lớn nhất cả nước, nơi hội tụ đầy đủ tinh hoa của y học Việt Nam từ các kỹ thuật mũi nhọn như ghép tạng, tim mạch, ung bướu, hỗ trợ sinh sản đến phục hồi chức năng và y học cổ truyền. Đây là nguồn lực vô giá để phát triển du lịch y tế. Bên cạnh lợi thế về chuyên môn, Thủ đô còn sở hữu hệ thống di sản văn hóa, hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện và khả năng kết nối quốc tế thuận lợi, tạo nền tảng để phát triển mô hình kết hợp khám chữa bệnh với nghỉ dưỡng.
Thực tế, ở Thái Lan, phẫu thuật tim và thẩm mỹ với chi phí thấp (25.000-30.000 USD so với 100.000 USD ở Mỹ) tạo doanh thu 600-700 triệu USD mỗi năm. Ở Malaysia, dịch vụ y tế giá thấp hơn 30-50% mang về 1,7 tỷ USD, thúc đẩy kinh tế và đầu tư. Đặc biệt, ở Hàn Quốc, phẫu thuật thẩm mỹ và điều trị ung thư đạt doanh thu 4,3 tỷ USD, quảng bá văn hóa K-pop. Hay Nhật Bản, du lịch onsen và điều trị ung thư tạo doanh thu 13 tỷ USD, bảo tồn văn hóa, phát triển kinh tế địa phương.
Còn Việt Nam, xu hướng khách quốc tế kết hợp du lịch, hội nghị với khám, chữa bệnh ngày càng gia tăng. Báo cáo ghi nhận trong năm 2024, quy mô thị trường du lịch y tế của Việt Nam đã đạt 700 triệu USD, dự báo đạt 4 tỷ USD năm 2033.
Theo lãnh đạo Sở Y tế, giai đoạn 2026-2030 sẽ mở ra cơ hội mới khi nhiều cơ chế đặc thù được triển khai, trong đó có Luật Thủ đô 2026 và các nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ và y tế. Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm du lịch y tế chất lượng cao của Đông Nam Á, Hà Nội xác định 5 nhóm giải pháp trọng tâm.
Trong đó, xây dựng mạng lưới liên kết giữa các bệnh viện trung ương, bệnh viện bộ, ngành, cơ sở công lập và tư nhân nhằm cung cấp dịch vụ đồng bộ. Phát triển các sản phẩm y tế có thế mạnh như ung bướu, tim mạch, răng hàm mặt, phẫu thuật thẩm mỹ, tế bào gốc, y học cổ truyền và chăm sóc người cao tuổi. Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng bệnh viện thông minh, ứng dụng AI và hồ sơ sức khỏe điện tử để nâng cao trải nghiệm cho người bệnh trong nước và quốc tế. Bên cạnh đó là hình thành hệ sinh thái liên kết giữa bệnh viện với doanh nghiệp lữ hành, hàng không, khách sạn, bảo hiểm và dịch vụ phiên dịch.
"Khi người bệnh lựa chọn đến Hà Nội không chỉ để tham quan một Thủ đô nghìn năm văn hiến mà còn đặt niềm tin vào chất lượng khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng, đó sẽ là thước đo thành công của y tế Thủ đô trong giai đoạn mới", ông Hưng nói.
Tại hội thảo, ông Dương Huy Lương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho rằng Hà Nội cần sớm cụ thể hóa chương trình phát triển du lịch y tế; từng bước xây dựng tiêu chí cơ sở đủ điều kiện phục vụ người bệnh quốc tế; tháo gỡ vướng mắc về cơ chế giá, tự chủ và thanh toán bảo hiểm quốc tế theo thẩm quyền...
Các đại biểu cũng cho rằng Hà Nội vẫn cần tháo gỡ nhiều điểm nghẽn như cơ chế phối hợp giữa bệnh viện và doanh nghiệp du lịch, hệ thống thông tin kết nối, thanh toán quốc tế, rào cản ngôn ngữ và xây dựng thương hiệu. Chỉ khi hình thành hệ sinh thái khép kín từ khám chữa bệnh, lưu trú, vận chuyển, bảo hiểm đến các dịch vụ hỗ trợ, Hà Nội mới đủ sức cạnh tranh với các trung tâm du lịch y tế hàng đầu trong khu vực và từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ chăm sóc sức khỏe quốc tế.
Tại lễ phát động chiến dịch Vì một kỷ nguyên cao khỏe diễn ra ở Hà Nội hôm 12/5, TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học Ứng dụng Việt Nam, cho biết nam giới nước ta hiện đạt 168,1 cm và nữ giới cao 156,2 cm.
Bảng thống kê của mạng lưới NCD Risk Factor Collaboration xếp người Việt đứng thứ 153 trên tổng số 201 quốc gia và vùng lãnh thổ. Thanh niên Việt Nam hiện còn thấp hơn khoảng 3 cm so với mức trung bình 171 cm của nam giới toàn cầu.
Kết quả Tổng điều tra Dinh dưỡng Quốc gia 2019-2020 chỉ ra thế hệ trẻ đã cao thêm 3,7 cm đối với nam và 2,6 cm đối với nữ so với 10 năm trước. Chuyên gia đánh giá tốc độ tăng trưởng này đạt mức nhanh nhất từ trước đến nay, tương đương "thời kỳ vàng" 1955-1995 của Nhật Bản. Nhờ đó, nước ta vượt qua Indonesia cùng Philippines để vươn lên vị trí thứ 4 Đông Nam Á, bám sát Singapore, Malaysia và Thái Lan.
"Dẫu vậy mức tăng này vẫn chậm và chưa đáp ứng kỳ vọng", ông Sơn nói.
Bác sĩ chỉ ra khẩu phần ăn thiếu vi chất, lối sống thiếu khoa học và mức độ hoạt động thể lực thấp ở lứa tuổi học đường đang kìm hãm sự phát triển của trẻ. Bốn yếu tố quyết định tầm vóc bao gồm di truyền chiếm 23%, dinh dưỡng chiếm 32%, phần còn lại thuộc về rèn luyện và giấc ngủ.
Trên bình diện quốc gia, tầm vóc khiêm tốn của người dân bộc lộ rõ những lỗ hổng trong chế độ dinh dưỡng, môi trường sống và chiến lược phát triển thể chất học đường. Dữ liệu y tế chỉ ra tình trạng thiếu hụt vi chất và khẩu phần ăn mất cân đối vẫn tồn tại dai dẳng trong cộng đồng. Ngành giáo dục hiện chưa phổ biến đồng đều kiến thức dinh dưỡng khoa học đến mạng lưới trường học các cấp. Các cơ sở giáo dục chưa xây dựng thành công thói quen rèn luyện thể lực thường xuyên và bền vững cho học sinh. Cùng lúc đó, sự biến đổi phức tạp của môi trường sống và mô hình bệnh tật đang sinh ra hàng loạt yếu tố nguy cơ kìm hãm đà tăng trưởng của thế hệ trẻ.
Nhìn từ góc độ vĩ mô, chỉ số chiều cao thấp đe dọa trực tiếp đến mục tiêu nâng tầm thể lực nòi giống, tạo ra rào cản lớn cho quá trình nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia. Tình trạng này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải khẩn trương thực thi chiến lược can thiệp ba mũi nhọn bao gồm dinh dưỡng, vận động và nghiên cứu ứng dụng nhằm bứt phá giới hạn thể chất cho các thế hệ tương lai. Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030 giúp thanh thiếu niên 1-18 tuổi tăng thêm tối thiểu 1,5 cm.
Bác sĩ Sơn khuyến cáo cha mẹ cần đặc biệt chú trọng ba giai đoạn vàng là 1.000 ngày đầu đời, tiền học đường và dậy thì. Ông gợi ý phụ huynh áp dụng đều đặn công thức MAXD mỗi ngày nhằm tối ưu hóa vóc dáng cho con. Theo đó, chữ M đại diện cho một tiếng tập luyện kéo dãn, nhảy bật nhằm kích hoạt sụn tăng trưởng; chữ A chỉ việc ăn đủ dưỡng chất để kiến tạo hệ xương; chữ X nhắc nhở xây giấc ngủ sâu giúp cơ thể phục hồi; chữ D yêu cầu duy trì lượng vitamin D giúp cơ thể hấp thu tốt canxi.
