Trong khi nhiều người vẫn tranh cãi giữa việc “kiêng khem khổ sở” và “ăn cho sướng mồm”, các bác sĩ tại Bệnh viện Nhân dân số 1 Tương Dương (Hồ Bắc, Trung Quốc) đã công bố một danh sách “đen” các thực phẩm thúc đẩy ung thư dựa trên kinh nghiệm lâm sàng và các nghiên cứu khoa học.
Thực phẩm quá nóng (trên 65 độ C)
Cơm vừa bắc ra khỏi bếp, trà đặc, cà phê nóng, hay các loại canh, cháo, sữa đậu nành đang bốc khói… đều tiềm ẩn nguy cơ. Đồ uống nóng trên 65 độ C đã được xếp vào nhóm tác nhân gây ung thư 2A. Nhiệt độ cao làm bỏng niêm mạc thực quản, khiến chúng phải liên tục tự sửa chữa và tăng sinh, từ đó dẫn đến ung thư thực quản.
Thực phẩm nấm mốc
Lạc (đậu phộng), ngô, gạo, trái cây hoặc các loại hạt bị mốc chứa Aflatoxin – tác nhân gây ung thư nhóm 1. Đáng ngại là loại độc tố này chịu được nhiệt độ cao, việc đun nấu thông thường không thể tiêu diệt được chúng. Bác sĩ khuyến cáo nếu thực phẩm đã mốc một phần, hãy vứt bỏ toàn bộ thay vì cắt bỏ chỗ hỏng.
Đồ muối chua, hun khói và thịt chế biến sẵn
Dưa muối, kim chi, cá mặn, thịt hun khói, xúc xích, lạp xưởng đều nằm trong danh sách này. Đồ muối chứa nitrite khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành chất gây ung thư, tăng nguy cơ ung thư dạ dày và vòm họng. Trong khi đó, thịt chế biến sẵn đã được chứng minh có liên quan mật thiết đến ung thư đại trực tràng.
Đồ chiên rán ở nhiệt độ cao
Gà rán, khoai tây chiên, quẩy, bánh rán… khi được xử lý ở nhiệt độ cao sẽ sản sinh ra “amin dị vòng”. Chất này liên quan trực tiếp đến ung thư ruột, mỗi lần tiêu thụ là một lần tích tụ gánh nặng cho cơ thể.
Thực phẩm nhiều đường
Trà sữa, nước ngọt, bánh kem, kẹo, trái cây sấy khô… không chỉ gây béo phì mà còn “kích thích” tế bào ung thư phát triển. Thừa mỡ cơ thể là tác nhân hàng đầu dẫn đến các bệnh ung thư vú, đại tràng và nội mạc tử cung.
Đồ uống có cồn
Dù là rượu mạnh, bia hay rượu vang, ethanol và chất chuyển hóa acetaldehyde của nó đều là tác nhân gây ung thư nhóm 1. Không có “ngưỡng an toàn” cho việc uống rượu; lượng uống càng nhiều, nguy cơ ung thư đầu cổ, thực quản và gan càng lớn.
Thay vì lo sợ, hãy chủ động đưa những thực phẩm có đặc tính “kháng ung thư” này vào thực đơn mỗi ngày:
Ngũ cốc nguyên hạt: Yến mạch, ngô, gạo lứt, kiều mạch… Nghiên cứu năm 2020 trên 500.000 người cho thấy việc ăn đủ ngũ cốc nguyên hạt giúp giảm 8-20% nguy cơ ung thư đại trực tràng.
Cá biển (2 lần/tuần): Các loại cá giàu omega-3 như cá hồi, cá thu có khả năng kháng viêm mạnh mẽ. Một nghiên cứu năm 2024 chỉ ra rằng phụ nữ ăn cá thường xuyên có thể giảm tới 36% nguy cơ tử vong do ung thư.
Rau họ Thập tự: Bông cải xanh, súp lơ, bắp cải, củ cải… chứa các hợp chất giúp ngăn ngừa ung thư kết tràng hiệu quả nhất khi tiêu thụ khoảng 40-60 g mỗi ngày.
Quả mọng và họ cam quýt: Nho, dâu tây, việt quất, cam, bưởi… giàu vitamin C và polyphenol, là những “trợ thủ” đắc lực giúp chống oxy hóa và giảm viêm.
Một nắm hạt mỗi ngày: Thay thế đồ ăn vặt bằng khoảng 10 g hạt (lạc, hạnh nhân, óc chó…) giúp giảm 45% nguy cơ tái phát hoặc di căn ở bệnh nhân ung thư vú.
Ung thư không xảy ra đột ngột mà là kết quả của thói quen xấu tích tụ lâu ngày. Ăn uống phòng bệnh không phải là kiêng tất cả, mà là sự lựa chọn thông minh: bớt một miếng thịt muối, thêm một miếng bông cải; bớt một ly trà sữa, thêm một tách trà nhạt. Lựa chọn của bạn hôm nay chính là lá chắn cho sức khỏe mai sau.
Đầy bụng là tình trạng khá phổ biến khi ăn rau sống hoặc các loại rau giàu chất xơ như bông cải xanh, bắp cải, măng tây. Tuy nhiên, nguyên nhân thường không phải do “không hợp rau” mà liên quan nhiều hơn đến cách chế biến, tốc độ tăng chất xơ và khả năng thích nghi của hệ tiêu hóa, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Dưới đây là những cách giúp tăng hấp thu dinh dưỡng trong rau nhưng lại không gây đầy hơi:
Không phải mọi cách nấu đều giống nhau. Luộc quá lâu có thể làm thất thoát các loại vitamin tan trong nước như vitamin C và folate. Trong khi đó, hấp hoặc xào nhanh ở nhiệt độ vừa phải thường giúp giữ lại dưỡng chất tốt hơn.
Hấp còn giúp làm mềm chất xơ trong rau mà không khiến rau mềm nhũn. Điều này giúp hệ tiêu hóa xử lý thức ăn dễ hơn và giảm cảm giác đầy bụng sau ăn. Nếu thường bị đầy bụng sau khi ăn rau, có thể ưu tiên rau hấp, luộc vừa chín hoặc xào nhanh với ít dầu, hạn chế ăn nhiều rau sống cùng lúc.
Chất xơ rất tốt cho sức khỏe đường ruột nhưng cơ thể cần thời gian để thích nghi. Khi đột ngột ăn nhiều rau hoặc tăng mạnh lượng chất xơ, vi khuẩn đường ruột sẽ lên men nhiều hơn và tạo ra nhiều khí hơn. Đây là lý do nhiều người cảm thấy chướng bụng khi mới chuyển sang chế độ ăn nhiều rau củ.
Nếu trước đây ăn ít rau, nên tăng từ từ trong vài tuần thay vì thay đổi đột ngột. Bắt đầu bằng rau nấu chín và chia đều lượng rau trong ngày thường giúp cơ thể thích nghi dễ hơn.
Một số vitamin trong rau là vitamin tan trong chất béo, chẳng hạn vitamin A, E và K. Nếu chỉ ăn rau mà không có chất béo, cơ thể có thể hấp thu các vitamin này kém hơn.
Do đó, thêm một lượng nhỏ chất béo lành mạnh như dầu ô liu, trái bơ, các loại hạt hoặc cá hồi có thể giúp tăng hấp thu vitamin và các hợp chất chống ô xy hóa trong rau. Lưu ý là không cần dùng quá nhiều dầu mỡ, một lượng vừa phải là đủ.
Một nguyên nhân ít được chú ý của đầy bụng là nuốt quá nhiều không khí khi ăn. Ăn quá nhanh, vừa ăn vừa nói chuyện liên tục hoặc ăn trong trạng thái căng thẳng có thể làm nuốt nhiều không khí vào bụng.
Rau xanh thường chứa nhiều chất xơ nên cần được nhai kỹ hơn các thực phẩm mềm. Nếu nhai quá nhanh, dạ dày và ruột sẽ phải làm việc nhiều hơn để xử lý thức ăn, từ đó dễ gây cảm giác nặng bụng hoặc khó tiêu. Ăn chậm, nhai kỹ và không ăn quá no sẽ giúp hệ tiêu hóa hoạt động dễ dàng hơn, theo Eating Well.
PGS.TS.BS Nguyễn Thị Kim Liên, Trưởng khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, số lượng người trẻ đến khám vì đau lưng đang gia tăng rõ rệt trong những năm gần đây.
Mới đây, khoa tiếp nhận bệnh nhân nam làm công việc IT, thường xuyên ngồi văn phòng 8-10 giờ mỗi ngày. Những ngày gần đây, anh liên tục bị đau vùng thắt lưng, cơn đau lan xuống chân khiến sinh hoạt khó khăn.
Theo lời kể, người đàn ông này luôn trong tình trạng lưng cứng đờ, khó cúi gập hay xoay người. Lo sợ bị thoát vị đĩa đệm, anh đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả thăm khám cho thấy bệnh nhân bị thoái hóa cột sống thắt lưng, đồng thời mất đáng kể đường cong sinh lý của cột sống dù chưa đến 40 tuổi.
“Bình thường cột sống thắt lưng có độ cong sinh lý tự nhiên. Tuy nhiên, ở bệnh nhân này, phần lưng gần như thẳng đứng như cây tre, một dấu hiệu của thoái hóa cột sống dù hiện vẫn ở mức độ nhẹ”, PGS Liên cho hay.
Nam giới 30-40 tuổi dễ gặp tình trạng đau lưng
Theo PGS Liên, nhiều người vẫn nghĩ phải lớn tuổi mới đau lưng, nhưng thực tế không ít bệnh nhân chưa đến 50 tuổi đã có dấu hiệu thoái hóa cột sống. Đáng chú ý, nhóm mắc nhiều nhất hiện nay là nam giới trong độ tuổi 30-40. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lối sống ít vận động, ngồi lâu liên tục để làm việc, xem điện thoại, chơi game hoặc sử dụng máy tính nhiều giờ mà không thay đổi tư thế.
“Một trong những nguyên nhân gây đau lưng là người bệnh ít vận động, ít tập thể dục kèm theo thói quen ngồi lì một chỗ trong thời gian dài. Đây là tình trạng rất phổ biến ở nam giới trẻ hiện nay”, chuyên gia nhận định.
Ngoài việc dùng thuốc, điều quan trọng trong điều trị đau lưng là tập luyện đúng cách nhằm cân bằng nhóm cơ lưng và cơ bụng. Người bệnh cần được hướng dẫn các bài tập phù hợp với cột sống, thắt lưng dưới sự hỗ trợ của chuyên gia phục hồi chức năng và vật lý trị liệu.
Bên cạnh đó, nhiều người làm việc trong môi trường kín, ít tiếp xúc ánh nắng nên thiếu vitamin D, yếu tố quan trọng đối với sức khỏe xương khớp.
Những dấu hiệu đau lưng không nên chủ quan
Theo PGS Liên, một trong những yếu tố quan trọng khi đánh giá đau lưng là phân biệt đau cơ học và đau không cơ học. Đau cơ học thường tăng khi vận động, giảm khi nghỉ ngơi và liên quan rõ rệt đến tư thế. Trong khi đó, đau không cơ học thường kéo dài dai dẳng, không phụ thuộc vận động, thậm chí tăng về đêm và có thể đi kèm các triệu chứng toàn thân.
“Có những dấu hiệu cảnh báo người bệnh tuyệt đối không nên bỏ qua”, PGS Liên nhấn mạnh.
Cụ thể, nếu đau lưng kéo dài trên 2- 4 tuần dù đã nghỉ ngơi và thay đổi sinh hoạt hoặc cơn đau tái phát nhiều lần với xu hướng nặng dần, người bệnh cần đi khám sớm. Đặc biệt, các cơn đau không liên quan tư thế, đau ngay cả khi nằm nghỉ hoặc đau tăng về đêm là những dấu hiệu bất thường cần được đánh giá kỹ.
Ngoài ra, đau lưng kèm sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt kéo dài, mệt mỏi, chán ăn có thể liên quan đến các bệnh lý toàn thân, trong đó có nguy cơ ung thư.
Những dấu hiệu thần kinh như tê yếu chân, đi lại khó khăn, mất thăng bằng hoặc rối loạn tiểu tiện cũng là tình trạng nguy hiểm vì có thể liên quan đến chèn ép thần kinh.
Theo chuyên gia, nếu đau lưng đi kèm tiểu buốt, tiểu máu hoặc rối loạn kinh nguyệt, cần nghĩ đến nguyên nhân từ hệ tiết niệu hoặc phụ khoa, bởi khi đó đau lưng chỉ là biểu hiện thứ phát.
“Đau lưng là một triệu chứng, chứ không phải một chẩn đoán. Điều trị hiệu quả phải dựa trên việc xác định đúng nguyên nhân thay vì chỉ tập trung giảm đau”, PGS Liên khuyến cáo.
Chuyên gia cho rằng, trong nhiều trường hợp, việc điều chỉnh lối sống, tăng cường vận động và phục hồi chức năng đúng cách có thể cải thiện đáng kể tình trạng bệnh. Tuy nhiên, khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo, người bệnh cần thăm khám sớm để tránh những biến chứng đáng tiếc.
Không chỉ khẳng định năng lực chuyên môn và hệ thống quản trị, chứng nhận này còn mở ra nền tảng mới cho việc nâng cao chất lượng đào tạo trong mô hình "Viện – Trường", hướng tới hội nhập y khoa toàn cầu.
Vượt qua hệ thống tiêu chí kiểm định nghiêm ngặt về an toàn người bệnh và quản lý rủi ro, Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh (Đà Nẵng) đã đạt chứng nhận chất lượng quốc tế AACI America, trở thành cơ sở y tế tiên phong tại TP.Đà Nẵng và khu vực miền Trung áp dụng hệ thống tiêu chuẩn quốc tế AACI. Nỗ lực này hướng đến chuẩn hóa toàn diện chất lượng và an toàn người bệnh trong mô hình viện-trường, nơi hội tụ hài hòa giữa chăm sóc sức khỏe, đào tạo y khoa và nghiên cứu khoa học.
Lễ công bố diễn ra ngày 3.4.2026, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình chuẩn hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế theo tiêu chuẩn quốc tế của bệnh viện.
Phát biểu tại buổi lễ, BS-CKII.Lê Xuân Túy – Giám đốc điều hành bệnh viện, nhấn mạnh, việc đạt chứng nhận AACI không chỉ dừng lại ở đích đến mà là điểm khởi đầu cho một hành trình mới. "Chất lượng không phải là điều đạt được một lần, mà cần được duy trì và cải tiến liên tục để đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người bệnh", BS Túy chia sẻ.
AACI là hệ thống kiểm định chất lượng y tế quốc tế với bộ tiêu chuẩn toàn diện bao gồm 3 chương và 30 tiêu chuẩn tập trung vào các lĩnh vực cốt lõi như chất lượng điều trị, an toàn người bệnh, kiểm soát nhiễm khuẩn, quản lý rủi ro, năng lực xử lý các tình huống khẩn cấp và đào tạo liên tục. Việc đáp ứng các tiêu chí của AACI đòi hỏi cơ sở y tế phải xây dựng hệ thống quản trị đồng bộ, minh bạch và vận hành hiệu quả.
Theo đại diện bệnh viện, việc đạt chứng nhận AACI không chỉ phản ánh quá trình chuẩn hóa hệ thống, thúc đẩy cải tiến chất lượng và nâng cao hiệu quả vận hành, mà còn thể hiện định hướng phát triển dài hạn theo mô hình y tế hiện đại, hội nhập và bền vững.
Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, chứng nhận AACI còn tạo ra nền tảng quan trọng để nâng cao và đảm bảo chất lượng đào tạo trong mô hình "Viện – Trường". Việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế về chuyên môn, quy trình lâm sàng và an toàn người bệnh giúp môi trường thực hành trở nên chuẩn hóa, hiện đại và đồng bộ hơn.
Điều này mang lại lợi ích trực tiếp cho công tác giảng dạy và đào tạo nguồn nhân lực y tế, khi sinh viên và học viên được tiếp cận với hệ thống vận hành đạt chuẩn quốc tế ngay từ quá trình học tập. Qua đó, góp phần hình thành đội ngũ nhân lực y tế không chỉ vững chuyên môn mà còn đáp ứng các yêu cầu khắt khe của môi trường y khoa toàn cầu.
Với định hướng phát triển bền vững, việc đạt chứng nhận AACI được xem là bước đệm quan trọng để Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh tiếp tục nâng tầm cả chất lượng dịch vụ y tế lẫn chất lượng đào tạo, hướng tới hội nhập sâu rộng với nền y học quốc tế.
