Bệnh thận mạn tính được định nghĩa là tình trạng cấu trúc hoặc chức năng của thận bị bất thường kéo dài ít nhất 3 tháng, từ đó gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Do giai đoạn đầu của bệnh hầu như không có triệu chứng cụ thể, nếu người dân chủ quan bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo, đến khi cơ thể thực sự cảm thấy vô cùng khó chịu thì chức năng thận thường đã suy giảm nghiêm trọng, thậm chí đã cận kề ranh giới phải chạy thận nhân tạo.
Bác sĩ Lăng Thái Khiết, Chuyên khoa Thận học tại Bệnh viện Đại học Quốc gia Thành Công (Đài Loan), chỉ ra rằng khi thận gặp trục trặc, cơ thể sẽ phát ra các tín hiệu. Người dân cần đặc biệt lưu ý những dấu hiệu sau:
Dễ mệt mỏi, tinh thần uể oải
Khi chức năng thận kém, sự tích tụ của độc tố urê trong máu kết hợp với tình trạng thiếu máu sẽ khiến cơ thể rơi vào trạng thái kiệt sức bất thường.
Sưng phù cổ chân vào buổi tối
Triệu chứng này thường bị nhầm lẫn là do uống quá nhiều nước hoặc ăn quá mặn. Tuy nhiên, đây rất có thể là lời cảnh báo cho thấy khả năng đào thải nước của thận đang bị suy giảm.
Nước tiểu nổi nhiều bọt
Nếu nước tiểu xuất hiện lớp bọt lâu tan, đó có nguy cơ cao là dấu hiệu của tình trạng “protein niệu” (có đạm trong nước tiểu).
Tiểu đêm thường xuyên
Tần suất thức dậy đi tiểu vào ban đêm tăng lên phản ánh khả năng cô đặc nước tiểu của thận đã bị giảm sút.
Lượng nước tiểu giảm bất thường
Đây là dấu hiệu cho thấy chức năng lọc của quả thận đang gặp trục trặc.
Để phát hiện sớm bệnh thận, bác sĩ Phạm Thành Tông, Trưởng khoa Thận học tại Bệnh viện Tổng hợp Đông Nguyên, đưa ra lời khuyên: Phương pháp đơn giản nhất là đến các phòng khám chuyên khoa để thực hiện 2 gói kiểm tra:
Những nhóm có nguy cơ cao như người mắc bệnh tiểu đường, tăng huyết áp, người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận, hoặc người lạm dụng thuốc giảm đau kháng viêm trong thời gian dài, bắt buộc phải chú ý đến các triệu chứng liên quan.
Đồng thời, nhóm người này cần chủ động thực hiện các kiểm tra chuyên sâu hơn, kiểm soát tốt “ba cao” (huyết áp cao, đường huyết cao, mỡ máu cao) để tránh việc trì hoãn điều trị, khiến bệnh tình chuyển biến xấu và đẩy nhanh quá trình suy giảm chức năng thận.
Các tình huống được trí tuệ nhân tạo (AI) đưa ra tại vòng chung kết Hội thi thầy thuốc giỏi chuyên môn, vững BHYT lần thứ hai, ngày 4/7 ở Bệnh viện Đa khoa khu vực Củ Chi. Khác với hình thức thi lý thuyết thông thường, AI được sử dụng để xây dựng các kịch bản mô phỏng quá trình khám chữa bệnh, lồng ghép chuyên môn, thanh toán BHYT và chuyển đổi số. Trong mỗi tình huống, hệ thống cố ý cài những chi tiết sai quy định để thí sinh phát hiện và xử lý như trong thực tế.
Theo Sở Y tế TP HCM, các "bẫy" do AI tạo ra đều dựa trên những vướng mắc thường gặp trong thực hành, từ hiểu sai quyền lợi BHYT đến sai sót kê đơn hoặc xử lý giám định chi phí. Sau mỗi phần thi, ban giám khảo trực tiếp phân tích và chia sẻ cách áp dụng đúng quy định vào thực tế.
Ví dụ, một bệnh nhân đột quỵ nhập viện trong "giờ vàng", người nhà chưa xuất trình thẻ BHYT nên bị yêu cầu đóng tạm ứng vì cho rằng "trái tuyến chỉ được hưởng một phần". Các đội thi phải xác định đây là sai sót và đưa ra cách xử lý đúng cả về chuyên môn lẫn quy định bảo hiểm.
Ban giám khảo cho biết đây là "điểm cài lỗi" phổ biến về nhận thức BHYT. Với trường hợp cấp cứu, người bệnh vẫn được hưởng bảo hiểm theo mức ghi trên thẻ tại bất kỳ cơ sở khám chữa bệnh nào, không phân biệt tuyến. Việc bệnh nhân không mang thẻ không phải là lý do trì hoãn cấp cứu hay yêu cầu tạm ứng, bởi thông tin có thể được tra cứu qua số định danh cá nhân, căn cước công dân gắn chip hoặc các ứng dụng định danh điện tử. Thông điệp được nhấn mạnh ở đây là "cứu người trước, thủ tục sau".
Không chỉ xử lý quy định BHYT, các đội thi phải nhận diện dấu hiệu đột quỵ, kích hoạt báo động, xác định thời gian khởi phát và chỉ định chụp CT trong "giờ vàng". Mỗi đội thi gồm bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ, kế toán và kỹ sư công nghệ thông tin của cùng một bệnh viện, phối hợp như một "bệnh viện thu nhỏ", xử lý từ chuyên môn đến hồ sơ và dữ liệu thanh toán BHYT.
Một số tình huống xoay quanh việc kê đơn thuốc morphin cho bệnh nhân ung thư hoặc cách xử lý khi hệ thống giám định cảnh báo chi phí điều trị tăng cao ở ca đa chấn thương.
"Đây đều là những tình huống dễ gặp trong thực tế, đòi hỏi nhân viên y tế thực hiện vừa đúng chuyên môn vừa đúng quy định, tránh ảnh hưởng quyền lợi người bệnh", đại diện Ban giám khảo giải thích.
AI còn đưa ra những câu hỏi về quyền lợi của người tham gia BHYT 5 năm liên tục. Các đội phải xác định người bệnh có đáp ứng điều kiện được quỹ bảo hiểm thanh toán 100% chi phí khám chữa bệnh hay không, đồng thời phân biệt khái niệm "100% mức hưởng" trên thẻ với "100% chi phí" khi đủ điều kiện miễn cùng chi trả.
Phát biểu tại hội thi, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, cho biết trong bối cảnh ngành y tế đẩy mạnh chuyển đổi số, triển khai bệnh án điện tử và liên thông dữ liệu, việc nhân viên y tế nắm vững cả chuyên môn lẫn quy định về bảo hiểm y tế giúp bảo đảm quyền lợi người bệnh và sử dụng hiệu quả Quỹ BHYT.
Hội thi năm nay thu hút hơn 560 thí sinh từ 77 bệnh viện tham gia vòng sơ khảo. Kết quả, Bệnh viện Đa khoa khu vực Củ Chi giành giải nhất, Bệnh viện Nhân dân Gia Định đạt giải nhì và Bệnh viện Đa khoa Bình Dương (đội 2) đạt giải ba.
Đại diện Bệnh viện Da Liễu TP HCM và Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP HCM, tại cuộc họp giao ban về phòng chống nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục và bệnh phong mới đây, cho rằng điểm nóng đáng chú ý trong dịch tễ là số ca giang mai tăng nhanh và có sự chênh lệch lớn về giới. Nam giới chiếm ưu thế, với tỷ lệ mắc cao gấp 3 lần nữ.
Trước đây, giang mai từng lắng xuống nhờ kháng sinh hiệu quả và các chương trình can thiệp, song tăng rõ rệt những năm gần đây. Đây là bệnh lây chủ yếu qua quan hệ không an toàn do xoắn khuẩn Treponema pallidum gây ra, nguy cơ cao ở người có nhiều bạn tình, không sử dụng bao cao su hoặc từng mắc bệnh tình dục. Bệnh có thể diễn tiến âm thầm nhiều năm, dễ bị bỏ sót. Nhiều trường hợp phát hiện muộn do triệu chứng kín đáo và tâm lý e ngại đi khám.
Bên cạnh giang mai, sùi mào gà là bệnh thường gặp tại TP HCM, vượt 38.000 ca năm 2023. Bệnh lậu cũng gia tăng, với số ca ở nam giới cao gấp 11 lần nữ.
Trước tình hình này, ngành y tế TP HCM triển khai kế hoạch ứng phó năm 2026 với ba mục tiêu: nâng cao năng lực tuyến cơ sở, giảm tỷ lệ mắc các bệnh phổ biến và tiến tới loại trừ lây truyền giang mai từ mẹ sang con. Thách thức lớn hiện nay là thiếu hụt nhân lực sau quá trình sắp xếp hệ thống và tâm lý sợ kỳ thị khiến người bệnh chậm tiếp cận dịch vụ.
BS.CK2 Bùi Mạnh Hà, Phó giám đốc Bệnh viện Da Liễu TP HCM, đề nghị cần củng cố y tế cơ sở để nâng cao khả năng tầm soát, quản lý ca bệnh. Thời gian tới, các đơn vị sẽ tăng cường hỗ trợ chuyên môn, đào tạo cho trạm y tế và phòng khám tuyến dưới.
Ngược lại, TP HCM đạt kết quả tích cực trong phòng chống bệnh phong khi đã hoàn thành mục tiêu loại trừ quy mô cấp huyện từ năm 2025. Giai đoạn 2021-2025, thành phố không ghi nhận ca mắc mới ở trẻ em, hiện quản lý 246 bệnh nhân.
Dù vậy, giới chuyên môn cảnh báo đa số ca phong mới thuộc thể nhiều vi khuẩn, tiềm ẩn nguy cơ lây lan. Năm 2026, thành phố tiếp tục đẩy mạnh tầm soát sớm, duy trì tỷ lệ lưu hành dưới 0,2/10.000 dân và đảm bảo 100% người khuyết tật do bệnh phong được chăm sóc, phục hồi chức năng.
Sau một đêm dài, cơ thể dễ bị thiếu nước nhẹ. Lựa chọn đồ uống đầu ngày phù hợp có thể hỗ trợ thận hoạt động hiệu quả hơn trong việc lọc chất thải, cân bằng dịch và duy trì huyết áp ổn định.
Nước lọc được xem là lựa chọn tốt cho thận. Theo Verywell Health, uống nước vào buổi sáng giúp cơ thể bù nước sau nhiều giờ ngủ, hỗ trợ thận đào thải chất thải và duy trì chức năng lọc máu.
Uống đủ nước (1,8-2 lít nước mỗi ngày ở người trưởng thành) có thể giúp giảm nguy cơ sỏi thận và hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Sau một đêm dài, cơ thể dễ bị thiếu nước nhẹ. Lựa chọn đồ uống đầu ngày phù hợp có thể hỗ trợ thận hoạt động hiệu quả hơn trong việc lọc chất thải, cân bằng dịch và duy trì huyết áp ổn định.
Nước lọc được xem là lựa chọn tốt cho thận. Theo Verywell Health, uống nước vào buổi sáng giúp cơ thể bù nước sau nhiều giờ ngủ, hỗ trợ thận đào thải chất thải và duy trì chức năng lọc máu.
Uống đủ nước (1,8-2 lít nước mỗi ngày ở người trưởng thành) có thể giúp giảm nguy cơ sỏi thận và hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Cà phê đen là một trong những đồ uống buổi sáng có lợi cho thận nếu dùng điều độ. Uống cà phê điều độ còn hỗ trợ giảm nguy cơ mắc bệnh thận và giúp duy trì khả năng lọc của thận lâu hơn.
Điều quan trọng là hạn chế thêm quá nhiều đường, kem béo hoặc sữa nhiều phốt pho và kali vào tách cà phê. Chúng có thể làm tăng lượng đường và calo, gián tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch, thận.
Cà phê đen là một trong những đồ uống buổi sáng có lợi cho thận nếu dùng điều độ. Uống cà phê điều độ còn hỗ trợ giảm nguy cơ mắc bệnh thận và giúp duy trì khả năng lọc của thận lâu hơn.
Điều quan trọng là hạn chế thêm quá nhiều đường, kem béo hoặc sữa nhiều phốt pho và kali vào tách cà phê. Chúng có thể làm tăng lượng đường và calo, gián tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch, thận.
Trà xanh chứa nhiều polyphenol - hợp chất chống oxy hóa có thể giúp giảm viêm và hỗ trợ sức khỏe tổng thể. Các chuyên gia khuyến nghị nên uống trà xanh nguyên chất, hạn chế thêm đường hoặc sữa đặc để tránh tăng lượng đường nạp vào cơ thể.
Trà xanh chứa nhiều polyphenol - hợp chất chống oxy hóa có thể giúp giảm viêm và hỗ trợ sức khỏe tổng thể. Các chuyên gia khuyến nghị nên uống trà xanh nguyên chất, hạn chế thêm đường hoặc sữa đặc để tránh tăng lượng đường nạp vào cơ thể.
Nước hương vị tự nhiên thường làm từ trái cây, thảo mộc hoặc tinh chất tự nhiên nhưng không chứa nhiều đường hay phụ gia. Bạn có thể thêm vài lát chanh, cam, dưa leo, bạc hà vào cốc nước, nhâm nhi buổi sáng để thay thế cho nước lọc thông thường.
Nước hương vị tự nhiên thường làm từ trái cây, thảo mộc hoặc tinh chất tự nhiên nhưng không chứa nhiều đường hay phụ gia. Bạn có thể thêm vài lát chanh, cam, dưa leo, bạc hà vào cốc nước, nhâm nhi buổi sáng để thay thế cho nước lọc thông thường.
Uống sữa bò có thể hỗ trợ sức khỏe thận. Tuy nhiên, những người mắc bệnh thận mạn nên hạn chế sữa bò và sữa yến mạch do hàm lượng phốt pho và kali trong các loại đồ uống này.
Uống sữa bò có thể hỗ trợ sức khỏe thận. Tuy nhiên, những người mắc bệnh thận mạn nên hạn chế sữa bò và sữa yến mạch do hàm lượng phốt pho và kali trong các loại đồ uống này.
