Các nước phát triển từ châu Âu đến Mỹ đang phải áp dụng những biện pháp tài chính rất mạnh tay để điều tiết thói quen dùng điện của người dân khi thời tiết cực đoan đổ bộ.
Khi giờ cao điểm đẩy giá điện vọt lên gấp 6 lần
Câu chuyện điều tiết năng lượng tại Anh là một ví dụ điển hình cho thấy khung giờ cao điểm có thể làm đảo lộn thị trường tài chính ra sao.
Theo dữ liệu từ LSEG, trong đợt nắng nóng cao điểm, đơn vị vận hành hệ thống năng lượng quốc gia Anh đã phải chấp nhận trả khoảng 470 bảng Anh cho mỗi MWh (1 MWh = 1.000 kWh) để nhập khẩu cấp tốc điện từ lục địa châu Âu. Đáng chú ý, mức giá cắt cổ này chỉ áp dụng trong một khung thời gian rất ngắn, từ 17h-19h hàng ngày.
Mức chi trả trong 2 tiếng cao điểm này cao gấp hơn 6 lần so với giá điện trung bình của cùng kỳ năm trước đó và cao gấp gần 4 lần so với ngày bình thường. Nguyên nhân là khi hàng triệu người cùng lúc bật điều hòa và các thiết bị làm mát vào cuối ngày, hệ thống điện rơi vào trạng thái báo động đỏ.
Tại Đức, thị trường điện lớn nhất châu Âu, sàn giao dịch điện Epex Spot cũng ghi nhận giá điện bán buôn có thời điểm vượt ngưỡng 545 euro/MWh vào buổi tối. Trong khi đó tại Pháp, nơi nhiệt độ có lúc chạm mức 43°C, giá điện lập tức vượt 268 euro/MWh.
Những con số biết nói này cho thấy các quốc gia không còn duy trì một mức giá cố định cho cả ngày. Thay vào đó, giá điện biến động liên tục theo từng giờ, đánh thẳng vào ví tiền của những ai có thói quen tiêu thụ năng lượng vô tội vạ vào giờ cao điểm.
Lưới điện oằn mình vì những “cỗ máy ngốn điện” thế hệ mới
Áp lực lên hệ thống năng lượng toàn cầu hiện nay không chỉ đến từ việc người dân bật điều hòa khi trời nóng. Theo phân tích của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), lưới điện tại các nước phát triển đang phải gánh thêm những trục tăng trưởng mới nhưng ngốn năng lượng cực lớn, đó là các trung tâm dữ liệu phục vụ công nghệ, làn sóng xe điện (EV) và các hệ thống bơm nhiệt quy mô lớn.
Khi thời tiết bình thường, hệ thống có thể vận hành ổn định. Tuy nhiên, khi nắng nóng cực đoan xuất hiện, sự cộng hưởng giữa nhu cầu sinh hoạt và nhu cầu sản xuất công nghệ cao đã tạo ra những lỗ hổng lớn về nguồn cung.
Tại Anh, cơ quan quản lý từng phải phát đi thông báo hiếm gặp về biên độ dự phòng điện năng, cảnh báo nguồn cung có thể thấp hơn mức an toàn tối thiểu. Tại Pháp, đơn vị vận hành các nhà máy điện hạt nhân cũng buộc phải cắt giảm công suất phát điện vì nhiệt độ nước sông tăng quá cao, không đủ điều kiện làm mát an toàn cho các lò phản ứng.
Chính việc nguồn cung bị thu hẹp trong khi nhu cầu đạt đỉnh đã buộc các công ty điện lực phải sử dụng cơ chế định giá cận biên. Theo cơ chế này, nguồn điện có chi phí đắt đỏ nhất như điện khí hoặc điện than sẽ quyết định giá chung cho toàn thị trường vào giờ cao điểm, khiến hóa đơn của người tiêu dùng cuối cùng tăng vọt.
Chiêu độc phát tiền cho người dân tắt bớt thiết bị điện
Để giải quyết bài toán thiếu hụt này, thay vì chỉ kêu gọi tiết kiệm bằng khẩu hiệu, các quốc gia đã chuyển sang dùng đòn bẩy tài chính trực tiếp đến từng hộ gia đình. Thay vì phạt, họ chọn cách “trả tiền” để người dân chịu nóng cùng hệ thống.
Tại Anh, một chương trình khuyến khích tài chính quy mô lớn đã được triển khai, cho phép người dân nhận lại tiền mặt nếu họ chủ động cắt giảm hoặc không sử dụng các thiết bị điện công suất lớn trong khung giờ cao điểm buổi tối. Mục tiêu của chiến dịch này là giảm ngay lập tức khoảng 115 MW công suất đè nặng lên lưới điện quốc gia vào thời điểm căng thẳng nhất.
“Mặc dù thời tiết nắng nóng tác động mạnh đến giá điện, nhưng các biện pháp kích thích tài chính để cân bằng cung – cầu như thế này đã trở thành một phần thường xuyên và tất yếu trong công tác vận hành hệ thống điện hiện đại”, người phát ngôn Đơn vị Vận hành Hệ thống Năng lượng Quốc gia Anh chia sẻ trên tờ Reuters.
Bên cạnh đó, các ứng dụng công nghệ như electricitymaps.com hay EUenergy.live cũng được phổ cập đến từng người dân để họ theo dõi trực quan cơ cấu nguồn phát và giá điện theo thời gian thực. Khi thấy giá điện hiển thị màu đỏ (mức giá rất cao), các hộ gia đình tự khắc hoãn việc giặt đồ, sạc xe điện hoặc nấu nướng bằng bếp điện sang các khung giờ thấp điểm để tiết kiệm chi phí.
Bài toán thắt lưng buộc bụng khi giá điện tăng nhanh hơn thu nhập
Một thực tế đáng ngại được IEA chỉ ra là kể từ năm 2019, tốc độ tăng giá điện sinh hoạt tại nhiều khu vực đã vượt xa tốc độ tăng trưởng thu nhập cũng như chỉ số lạm phát. Cụ thể, trong giai đoạn 2019-2024, giá điện sinh hoạt tại Liên minh châu Âu đã tăng trung bình tới 36%, còn tại Mỹ ghi nhận mức tăng 26%. Trong khi đó, thu nhập ròng của các hộ gia đình tăng khoảng 23-25%.
Đáng chú ý, các chuyên gia năng lượng nhận định nhu cầu sử dụng điện của các hộ gia đình có độ co giãn theo giá rất thấp. Nghĩa là, dù giá điện có tăng cao đến đâu, người dân cũng không thể cắt giảm hoàn toàn các nhu cầu thiết yếu như thắp sáng, chạy tủ lạnh hay nấu ăn. Do đó, khi các cơ quan quản lý điều chỉnh khung giờ cao điểm hoặc tăng giá điện theo thị trường, phần lớn mức tăng này sẽ đánh trực tiếp vào ngân sách chi tiêu hằng tháng của mỗi gia đình.
Việc các nước đẩy mạnh đầu tư vào hệ thống pin lưu trữ năng lượng quy mô lớn (BESS) như tại bang California hay Texas (Mỹ) được kỳ vọng sẽ giúp hấp thụ lượng điện mặt trời dư thừa vào ban ngày để xả ra vào giờ cao điểm buổi tối, từ đó giảm bớt tần suất xuất hiện các cú sốc về giá.
Dù vậy, trước khi các giải pháp công nghệ hoàn toàn làm chủ cục diện, việc người tiêu dùng phải tự thay đổi thói quen sinh hoạt và “né” giờ cao điểm vẫn là thượng sách để tự bảo vệ túi tiền của mình.
Số liệu mới được Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết TP HCM công bố trong báo cáo tài chính kiểm toán 2025. Mảng kinh doanh xổ số đóng góp hơn 12.060 tỷ đồng, tức chiếm 98% cơ cấu doanh thu thuần. 2% khoản thu còn lại của doanh nghiệp này đến từ in ấn và cho thuê văn phòng.
Doanh thu thuần tăng trưởng hai chữ số, nhưng công ty báo lãi trước thuế năm ngoái giảm, từ khoảng 2.230 tỷ đồng xuống 1.994 tỷ. Theo số liệu báo cáo tài chính, biến động này do công ty nộp phạt vi phạm hành chính về thuế gần 110 tỷ đồng, đồng thời hoàn nhập dự phòng rủi ro trả thưởng ít hơn nhiều so với cùng kỳ.
Trừ thuế, công ty lãi ròng xấp xỉ 1.570 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ hơn 1.780 tỷ. Đây là mức cao thứ hai trong lịch sử hoạt động, giúp công ty duy trì chuỗi lãi nghìn tỷ 9 năm liên tiếp. Xổ số kiến thiết TP HCM tiếp tục nằm trong nhóm doanh nghiệp xổ số lãi đậm nhất.
Xổ số kiến thiết TP HCM là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, trực thuộc UBND TP HCM. Tính đến cuối năm ngoái, công ty có tổng tài sản gần 2.900 tỷ đồng và vốn chủ sở hữu khoảng 1.300 tỷ đồng. Sau khi trích lập quỹ khen thưởng và phúc lợi, toàn bộ lợi nhuận được nộp ngân sách nhà nước.
Ban lãnh đạo đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng doanh thu năm nay từ 10% trở lên. Cụ thể, kế hoạch doanh thu không có VAT là 15.754 tỷ đồng, dựa trên giả định tỷ lệ tiêu thụ đạt 98,7%. Lãi trước thuế nhích nhẹ lên 2.005 tỷ đồng.
Kế hoạch tăng trưởng chủ yếu đến từ việc công ty được Bộ Tài chính cho phép tăng doanh số các kỳ vé xuân, điều chỉnh doanh số phát hành từng kỳ từ đầu tháng 4 lên 160 tỷ đồng (thay vì 140 tỷ như trước).
- Sáng 8-4 (theo giờ Việt Nam), giá dầu thế giới quay đầu giảm mạnh so với cùng thời điểm hôm qua. Theo đó, dầu thô WTI giảm gần 16%, giao dịch ở vùng giá 95 USD/thùng. Chỉ cách đây ít giờ đồng hồ, loại dầu này vẫn được giao dịch ở vùng 110,34 USD/thùng.
Trong khi đó, dầu Brent giảm 11%, về 93 USD sau khi tăng trở lại mức 110 USD cùng thời điểm hôm qua.
- Chỉ số đo lường sức mạnh đồng USD (DXY) cũng giảm sâu 0,75%, về 98,92 điểm. Diễn biến này đã thúc đẩy đà tăng mạnh của giá kim loại quý.
Theo đó, giá vàng tăng gần 125 USD, vọt lên 4.835 USD/ounce. Trong khi giá bạc leo lên gần 77 USD.
- Trên thị trường chứng khoán Mỹ, các chỉ số chính kết thúc phiên giao dịch ngày 7-4 với diễn biến trái chiều. Cụ thể, chỉ số Dow Jones giảm nhẹ 0,18%, trong khi S&P 500 tăng 0,08% và Nasdaq nhích lên 0,1%.
Trong nước, sau phiên điều chỉnh nhẹ với thanh khoản ở mức thấp, VN-Index bước vào phiên giao dịch ngày 7-4 trong trạng thái chịu áp lực điều chỉnh gia tăng.
- VN-Index có thời điểm lùi về quanh mốc 1.665 điểm, trong bối cảnh thanh khoản tiếp tục suy giảm mạnh, cho thấy lực cung - cầu ngắn hạn đang khá suy yếu.
Tuy nhiên, diễn biến tích cực đã xuất hiện vào cuối phiên chiều khi dòng tiền quay trở lại, nổi bật ở nhóm cổ phiếu chứng khoán, giúp thị trường phục hồi đáng kể. Kết phiên, VN-Index tăng nhẹ 2,55 điểm (+0,15%), lên 1.677,54 điểm.
- Theo báo cáo của Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội, trong tháng 3-2026, HNX hủy đăng ký giao dịch cổ phiếu của 7 doanh nghiệp theo quyết định hủy tư cách công ty đại chúng của Ủy ban Chứng khoán và có 2 doanh nghiệp đăng ký mới.
Tại phiên giao dịch cuối tháng 3, thị trường UPCoM có 837 doanh nghiệp đăng ký giao dịch. Giá trị vốn hóa thị trường tại thời điểm cuối tháng đạt 1,43 triệu tỉ đồng, giảm 2,66% so với tháng trước.
- Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam (VNX) vừa công bố kế hoạch kinh doanh năm 2026.
Theo đó, VNX đặt mục tiêu tổng doanh thu đạt 5.619 tỉ đồng, lãi sau thuế lần lượt đạt 2.987 tỉ đồng.
VNX cho biết năm nay sẽ chỉ đạo các công ty con trong việc xây dựng các sản phẩm mới, thị trường mới như: Đề án phái sinh và ETF vàng, sàn giao dịch vốn cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
Đồng thời nghiên cứu, đánh giá khả năng triển khai, hợp tác về kết nối xuyên biên giới với Sở Giao dịch chứng khoán Singapore để giao dịch hợp đồng tương lai trên chỉ số cổ phiếu.
- Công ty CP Bông Sen - đơn vị liên quan hệ sinh thái bà Trương Mỹ Lan, vừa công bố báo cáo tài chính năm 2025 với bức tranh kinh doanh tiếp tục kém tích cực khi doanh nghiệp vẫn chìm trong thua lỗ.
Cụ thể, trong năm qua, Bông Sen ghi nhận khoản lỗ sau thuế gần 679 tỉ đồng. Dù mức lỗ này đã thu hẹp so với con số 752 tỉ đồng của năm trước, tình trạng thua lỗ kéo dài vẫn tạo áp lực lớn lên tình hình tài chính.
Lũy kế đến nay, tổng mức lỗ của doanh nghiệp đã vượt 3.429 tỉ đồng, qua đó làm suy giảm đáng kể nguồn vốn. Vốn chủ sở hữu theo đó chỉ còn ở mức 4.214 tỉ đồng.
Theo Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), lúc 13h50 ngày 24/6, công suất tiêu thụ điện lớn nhất trên toàn quốc đạt khoảng 58.456 MW, vượt 350 MW so với mức cao nhất từng ghi nhận cuối tháng 5. So với cùng kỳ năm ngoái, nhu cầu điện tại thời điểm cao nhất tăng 13,5%.
Riêng miền Bắc, công suất tiêu thụ lớn nhất chiều nay là 29.970 MW, tương đương kỷ lục được thiết lập hồi cuối tháng 5. Khu vực này hiện là nơi có tốc độ tăng nhu cầu điện cao nhất cả nước do nắng nóng kéo dài.
Nhu cầu sử dụng điện tiếp tục duy trì ở mức cao vào tối nay, theo NSMO. Trong đó, miền Bắc có thể ghi nhận công suất tiêu thụ lớn nhất gần 31.000 MW trong khoảng 21-23h. Mức này cao hơn thời điểm buổi chiều và có khả năng thiết lập mức kỷ lục mới.
Theo NSMO, thời điểm ghi nhận kỷ lục mới trùng với lúc nhiều tỉnh miền Bắc xuất hiện nắng nóng gay gắt. Nhiệt độ phổ biến 35-38 độ C, có nơi trên 38 độ C.
Tại Hà Nội, mức nhiệt gần 41 độ C, cao nhất cả nước, trong đợt nắng nóng đặc biệt gay gắt bao trùm nhiều tỉnh, thành ở miền Bắc và miền Trung. Tuy nhiên, nhiệt độ cảm nhận ngoài trời có thời điểm lên tới khoảng 50 độ C.
Nhu cầu điện tăng cao khiến một số máy biến áp hệ thống điện miền Bắc vận hành ở mức cao, như các trạm 500 kV Hiệp Hòa, Thường Tín, các trạm 22kV Thanh Nghị, Thanh Xuân... Tuy vậy, hệ thống điện vẫn được duy trì ổn định.
Để đảm bảo đủ điện cho sinh hoạt, sản xuất, NSMO cho biết đang huy động tối đa các nguồn điện sẵn có, tăng khai thác thủy điện, nhập khẩu điện. Đơn vị này cũng phối hợp với các nhà máy điện mới chạy thử ở công suất cao, trong những khung giờ nhu cầu dùng năng lượng lớn.
Theo cơ quan khí tượng, nắng nóng sẽ còn tiếp diễn tại miền Bắc trong ngày 25/6 với nhiệt độ phổ biến 35-37 độ C, có nơi trên 37 độ C. Điều này đồng nghĩa nhu cầu sử dụng điện có thể tiếp tục tăng trong những ngày tới.
NSMO khuyến nghị người dân, doanh nghiệp sử dụng tiết kiệm điện, tắt các thiết bị khi không sử dụng, đặt nhiệt độ điều hòa 26 độ C trở lên và giảm đèn chiếu sáng.
Đơn vị vận hành hệ thống điện quốc gia cũng khuyến nghị doanh nghiệp dịch chuyển các hoạt động tiêu thụ điện sang các khung giờ thấp điểm (0-6h) để giảm áp lực cho hệ thống, tối ưu chi phí sản xuất.
