Kết quả điểm chuẩn lớp 10 được Sở GD&ĐT Bắc Ninh công bố tối 15/6 gây bất ngờ. Kỳ thi năm nay chứng kiến sự phân hóa và chênh lệch rõ rệt giữa các trường khi biên độ điểm chuẩn dao động cực lớn, từ 9,38 đến 22,76 điểm (tính trên thang điểm tối đa 30 của 3 môn toán, ngữ văn và tiếng Anh).
Tuy nhiên, điều khiến phụ huynh, học sinh và giới chuyên môn phải xôn xao chính là mức điểm chuẩn thấp không tưởng tại Trường THPT Ngô Sĩ Liên.
Điểm chuẩn vào trường là 9,38 điểm. Điều này đồng nghĩa với việc thí sinh chỉ cần đạt trung bình khoảng 3,12 điểm mỗi môn là có thể trúng tuyển.
Theo kế hoạch tuyển sinh năm nay, nhà trường được giao chỉ tiêu tuyển 585 học sinh. Trong đó, có 15 chỉ tiêu tuyển thẳng, 559 chỉ tiêu dành cho nguyện vọng 1, tổng số thí sinh trúng tuyển lên 574 em.
Mức điểm chuẩn thấp bất ngờ này nhanh chóng trở thành chủ đề được nhiều phụ huynh, học sinh quan tâm và bàn luận trên các diễn đàn mạng xã hội, bởi chỉ cách đây một năm, THPT Ngô Sĩ Liên vẫn là “quán quân” về điểm chuẩn tại tỉnh Bắc Giang cũ.
Cụ thể, trong kỳ tuyển sinh lớp 10 năm 2025, trường này ghi nhận mức điểm chuẩn lên tới 23,825 điểm – cao nhất toàn tỉnh. Những năm trước đó, THPT Ngô Sĩ Liên cũng thường xuyên lấy trên 22 điểm, dẫn đầu về chất lượng đầu vào.
Sự sụt giảm mạnh của điểm chuẩn năm nay, từ 23,825 xuống còn 9,38 điểm, tương đương mức giảm hơn 14 điểm, khiến không ít người bất ngờ.
Ông Ngô Quốc Đường, Hiệu trưởng trường THPT Ngô Sĩ Liên, cho rằng có hai lý do dẫn đến sự biến động điểm chuẩn trên.
Đầu tiên là Trường THPT Ngô Sĩ Liên và THPT chuyên Bắc Giang đều tăng chỉ tiêu, lần lượt 45 và 35 học sinh, tương đương một lớp.
Ngày 15/6, Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh công bố điểm chuẩn lớp 10 của 57 trường THPT công lập. Đây là tổng điểm thi ba môn Văn, Toán, Tiếng Anh không nhân hệ số, tối đa 30.
Trường THPT Ngô Sĩ Liên gây chú ý với điểm chuẩn 9,38, tức trung bình 3,13 điểm/môn – thấp nhất toàn tỉnh. Trước đó nhiều năm liền, đây là trường có ngưỡng đầu vào lớp 10 cao nhất tỉnh (cả trước và sau sáp nhập), thường trên 22 điểm. Năm ngoái, điểm chuẩn của trường Ngô Sĩ Liên gần 24, cũng đứng đầu.
Lý giải về mức điểm chuẩn thấp bất ngờ, đại diện Trường THPT Ngô Sĩ Liên cho biết có hai nguyên nhân chính.
Trước hết, mùa tuyển sinh năm nay cả THPT Ngô Sĩ Liên và THPT chuyên Bắc Giang đều được tăng chỉ tiêu tuyển sinh. Cụ thể, mỗi trường tăng thêm tương ứng một lớp, với lần lượt là 45 và 35 học sinh.
Thống kê cho thấy, số lượng thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 vào THPT Ngô Sĩ Liên năm nay vào khoảng gần 800 em, ít hơn khoảng 50 em so với năm trước và không có thí sinh đăng ký nguyện vọng 2.
Tuy nhiên, trong nhóm này có hơn 200 em đã trúng tuyển vào trường chuyên, khiến số lượng nguyện vọng thực tế còn lại chỉ khoảng 560, thấp hơn chỉ tiêu tuyển là 585.
Trong bối cảnh đó, nhà trường phải tuyển toàn bộ số thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 để đủ chỉ tiêu.
Nguyên nhân thứ hai, xuất phát từ tâm lý dè dặt của học sinh và phụ huynh. Nhiều năm liền, THPT Ngô Sĩ Liên luôn nằm trong nhóm trường có điểm chuẩn cao nhất địa phương, khiến không ít thí sinh e ngại và không mạnh dạn đặt nguyện vọng.
Chỉ tiêu tăng trong khi lượng đăng ký giảm đã kéo điểm chuẩn xuống thấp hơn so với mọi năm.
Dù vậy, nhà trường khẳng định mức điểm chuẩn năm nay không phản ánh chất lượng đầu vào của nhà trường. Theo số liệu thống kê, điểm trung bình và điểm trung vị của gần 560 học sinh trúng tuyển đều đạt trên 24 điểm; gần 70% trong số này có tổng điểm từ 24 trở lên.
Đáng chú ý, chỉ có 7 học sinh đạt dưới 15 điểm và trong đó chỉ duy nhất một em có mức điểm 9,38 – mức điểm chuẩn thấp nhất được ghi nhận.
“Điểm chuẩn năm nay chỉ là ngưỡng trúng tuyển cuối cùng, không thể đại diện cho mặt bằng năng lực của toàn bộ học sinh cũng như chất lượng đào tạo của nhà trường”, nhà trường nhấn mạnh.
Thông tin trên được ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT) nêu tại hội nghị trực tuyến toàn quốc quán triệt công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Ông Chương cho biết, Bộ GD-ĐT thành lập hội đồng ra đề thi trên cơ sở ngân hàng đề đã xây dựng trong những năm qua và đội ngũ chuyên gia đầu ngành, tác giả chương trình, sách giáo khoa cùng giáo viên trực tiếp giảng dạy.
Bộ GD-ĐT phối hợp với Ban Cơ yếu Chính phủ để áp dụng phương thức vận chuyển đề thi qua hệ thống của ban, bảo đảm an toàn bảo mật theo đúng quy định. Thời điểm này, các địa phương tích cực thực hiện công tác in sao theo đúng kế hoạch và hướng dẫn của Bộ GD-ĐT.
Báo cáo của Bộ GD-ĐT cũng lường trước những khó khăn trong tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay và yêu cầu cần có giải pháp khắc phục. Kỳ thi được tổ chức vào tháng 6 do đó tiềm ẩn nguy cơ cao về thiên tai. Năm nay đã được dự báo sẽ có diễn biến thời tiết phức tạp gồm cả nắng nóng, giông lốc và mưa, bão, lũ, xuất hiện nhiều ở khu vực miền núi phía bắc.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay được tổ chức tại 34 tỉnh/thành phố, là kỳ thi đầu tiên sau sáp nhập. Theo đó, quy mô số lượng thí sinh trên một tỉnh tăng mạnh so với trước đây. Ví dụ: TP.HCM năm nay dự kiến có 150.000 thí sinh dự thi (tăng hơn 50% so với năm 2025; Ninh Bình dự kiến khoảng 50.000 thí sinh, tăng khoảng 4 lần so với năm 2025).
Điều này đòi hỏi các sở GD-ĐT cần chủ động xây dựng phương án, cách thức tổ chức và quản lý để bảo đảm vận hành tốt với quy mô tổ chức thi mở rộng so với các năm trước đây.
Một khó khăn nữa được Bộ GD-ĐT chỉ ra, là tình hình sử dụng công nghệ cao để gian lận thi cử diễn biến rất phức tạp. Những năm gần đây Bộ Công an đã triệt phá nhiều đường dây mua bán thiết bị nghe siêu nhỏ gắn trong tai để thực hiện gian lận.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 đã ghi nhận và phát hiện các trường hợp thí sinh sử dụng AI để gian lận trong thi cử.
Bộ GD-ĐT cho biết, từ nay đến thời điểm diễn ra kỳ thi, Bộ GD-ĐT tiếp tục chỉ đạo, hướng dẫn và tăng cường kiểm tra, giám sát để bảo đảm thực hiện tốt tất cả các khâu của kỳ thi, như in sao đề thi, coi thi, chấm thi, đối sánh dữ liệu điểm thi, công bố kết quả thi, phúc khảo bài thi, xét công nhận tốt nghiệp THPT năm 2026.
Với các địa phương, Bộ GD-ĐT chú trọng đến an ninh, an toàn địa điểm in sao đề thi, các điểm thi, xây dựng phương án dự phòng các tình huống có thể xảy ra, nhất là đối với các địa phương mới sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, các địa phương có những điểm thi ở địa bàn khó khăn, phức tạp, dự kiến có thể ảnh hưởng bởi thiên tai bất thường.
Chỉ đạo việc tổ chức ôn tập phù hợp với thực tiễn địa phương; tiến hành tổ chức thi thử theo kế hoạch, từ đó rút kinh nghiệm trong quá trình tổ chức kỳ thi tại địa phương.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay diễn ra vào ngày 11 và 12.6. Toàn quốc có 1.223.776 thí sinh đăng ký dự thi (tăng 61.642 thí sinh so với năm trước), trong đó, số lượng thí sinh đăng ký trực tuyến là 1.204.806 (đạt 98,45%) với 2.487 điểm thi và gần 50.000 phòng thi.
Trời chưa sáng hẳn, chúng tôi có mặt tại khu vực sông Xà Lò, đoạn qua xóm Bà Rà (thôn Làng Trăng, xã Sơn Thủy, Quảng Ngãi). Đúng 6 giờ, từng tốp phụ huynh lặng lẽ xuất hiện bên bờ sông, bắt đầu hành trình quen thuộc: cõng học sinh lội nước đến trường.
Tháng 4, dòng sông hiền hơn mùa mưa, mặt nước rộng chừng 50 m, có đoạn chỉ ngang lưng người lớn. Nhưng dưới là lớp đá cuội phủ rong rêu trơn trượt, tiềm ẩn nhiều "bẫy ngầm". Chỉ một bước trượt chân, cả người lớn lẫn trẻ nhỏ có thể ngã, đối mặt nguy cơ bị nước cuốn.
Một người mẹ vội cởi dép, xắn quần, đặt con lên vai rồi dò dẫm bước xuống làn nước lạnh. Đứa trẻ ôm chặt cổ mẹ, ánh mắt còn ngái ngủ. Mỗi bước đi là một lần thăm dò, giữ thăng bằng giữa dòng nước lững lờ.
Chị Đinh Thị Cam (30 tuổi, thôn Làng Trăng) cẩn thận gùi cặp, đặt con lên lưng rồi dặn: "Con bám chặt mẹ nghe chưa". Chị cho biết, mỗi ngày phải dậy từ 4 giờ sáng chuẩn bị cho hai con, một cháu học mầm non, một cháu học lớp 3. "Phải đi sớm, chứ gặp lúc thủy điện xả nước là rất nguy hiểm", chị nói.
Cách đó không xa, ông Đinh Văn Sanh (51 tuổi) đang cõng cháu băng qua dòng nước. "Đi đường vòng hơn 1 giờ, nên phải lội sông cho nhanh. Sợ cháu bị cuốn nên tôi cõng", ông chia sẻ. Vào mùa mưa, nước dâng cao, người dân phải đi ghe nhưng không phải lúc nào cũng có. Nhiều gia đình đành cho con nghỉ học.
Theo thống kê, xóm Bà Rà có 59 hộ với 218 nhân khẩu; xóm Giá Gối có 48 hộ với 190 nhân khẩu. Đây là những khu vực thường xuyên phải lội sông để đi lại, trong đó học sinh chiếm số lượng lớn.
Chính quyền địa phương cho biết, dù đã nhiều lần tuyên truyền, cảnh báo người dân không lội sông nhưng thực tế khó kiểm soát. Từ tháng 7.2025 đến tháng 4.2026, trên địa bàn đã xảy ra 3 vụ đuối nước thương tâm do cố vượt sông.
Ông Lê Quốc Vũ, Chủ tịch UBND xã Sơn Thủy, cho biết hiện có hơn 200 học sinh từ mầm non đến THCS phải vượt sông Xà Lò để đến trường. "Chúng tôi vận động phụ huynh phải trực tiếp đưa đón, không để các em tự đi nhằm hạn chế rủi ro", ông nói.
Về lâu dài, địa phương đã đề xuất xây dựng 2 cây cầu bắc qua sông Xà Lò. Một cầu dự kiến nối khu vực Sơn Trung cũ sang Sơn Hải cũ, cách điểm người dân thường lội sông khoảng 2 km. Nếu được đầu tư, quãng đường đi lại sẽ rút ngắn còn 3 - 4 km, thay vì 25 - 27 km như hiện nay, phục vụ hơn 9.500 người dân.
Tuy nhiên, do nguồn lực còn hạn chế, các dự án vẫn chưa được bố trí vốn. Trong khi đó, mỗi ngày trôi qua, hành trình cõng con vượt sông vẫn tiếp diễn, với những nguy hiểm luôn rình rập.
Một số hình ảnh PV Thanh Niên ghi nhận tại sông Xà Lò vào một buổi sáng trong tháng 4.2026:
Hồi tháng 1, Zhang từ chức giáo sư bậc một (associate professor) tại Đại học Yale, Mỹ, để gia nhập Khoa Khoa học Sự sống và Y học thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc tại Hợp Phì, An Huy.
Chỉ một tháng sau, công trình nghiên cứu mà anh là tác giả chính được công bố trên tạp chí danh giá Nature, đánh dấu bước đột phá về công nghệ phân tích và hình ảnh hiển vi điện tử độ phân giải cao.
Nghiên cứu này được giới chuyên môn đánh giá là "chìa khóa" để hiểu về sự sống, phát triển các công nghệ chẩn đoán, điều trị mới và cải thiện quản lý sức khỏe con người.
Với Zhang Kai, việc trở về Trung Quốc là lựa chọn tất yếu để thực hiện tham vọng xây dựng ngân hàng dữ liệu cấu trúc tế bào siêu quy mô với độ chính xác chưa từng có.
"Tại Mỹ, một học giả người Hoa gần như không thể đảm nhận vai trò dẫn dắt dự án này", Zhang chia sẻ với tờ China Science Daily hôm 26/3.
Hành trình của Zhang Kai bắt đầu từ hơn 20 năm trước tại một vùng nông thôn nghèo ở tỉnh Thiểm Tây. Năm 2004, anh trúng tuyển Học viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân (HIT), rồi học cao học tại Viện Vật lý sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS), nơi anh bén duyên với kính hiển vi điện tử siêu lạnh (cryo-EM).
Cryo-EM là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh cho phép nhà nghiên cứu quan sát cấu trúc của các đại phân tử sinh học. Khác với những phương pháp sinh học truyền thống chủ yếu dựa vào thí nghiệm, cryo-EM là sự kết hợp hữu cơ giữa thí nghiệm, lý thuyết và tính toán.
Ngay từ khi còn trẻ, Zhang đã nuôi tham vọng "viễn tưởng" là có thể nhìn thấy trực tiếp cấu trúc nguyên tử của các phức hợp chuỗi hô hấp bên trong ti thể - vốn được coi là "nhà máy năng lượng" của tế bào.
Sau khi nhận bằng tiến sĩ tại CAS năm 2013, Zhang làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Phòng thí nghiệm Sinh học phân tử thuộc Hội đồng Nghiên cứu y khoa ở Cambridge (Anh). Năm 2019, anh bắt đầu vị trí giáo sư bậc một tại Đại học Yale, sau đó liên tục công bố nhiều công trình trên các tạp chí khoa học hàng đầu thế giới như Science, Nature và Cell.
Năm 2024, Zhang cùng cộng sự công bố một nghiên cứu được các phản biện đánh giá là "công trình tiên phong" trên Nature.
Trước đây, việc nghiên cứu protein thường phải trải qua quá trình tinh chế từ ti thể, sau đó mới quan sát qua kính hiển vi. Tuy nhiên, trong cơ thể sống, protein luôn vận động và tương tác không ngừng. Việc quan sát tĩnh không thể phản ánh đúng trạng thái thực của chúng.
Zhang và các đồng nghiệp đã tìm ra cách quan sát protein ngay khi chúng đang "vận động" trong cơ thể.
"Nếu trước đây việc này giống như chụp ảnh có sắp đặt trong studio, thì nay chúng ta đã có thể chụp ảnh khoảnh khắc", Zhu Jiapeng, cộng sự của Zhang tại Đại học Y dược Trung Quốc Nam Kinh, ví von.
Việc ghi lại những hình ảnh tự nhiên này giúp dữ liệu về protein chân thực và chính xác hơn, phục vụ đắc lực cho các phân tích khoa học sau này.
Trong bài báo mới nhất xuất bản hồi tháng 2, Zhang cũng đã bác bỏ "giả thuyết lắp ráp tế bào chất" vốn tồn tại hơn một thập kỷ qua. Nghiên cứu của anh chỉ ra rằng các vi ống đóng góp tới 97% hiệu quả lắp ráp, trong khi các protein kết nối chỉ đóng vai trò thứ yếu.
Việc Zhang Kai rời Yale khi đang ở độ chín của sự nghiệp khiến nhiều người bất ngờ. Sự trở về của anh tiếp nối làn sóng dịch chuyển của nhiều nhà khoa học từ phương Tây về châu Á trong khoảng hai năm gần đây.
