Năm nay, hàng ngàn vận động viên đến từ 70 quốc gia sẽ hội tụ tại Đà Nẵng để chinh phục Ironman 70.3 Vietnam 2026, đây được xem là một trong những mùa giải lớn nhất trong lịch sử Ironman tại Việt Nam. Đặc biệt, Đà Nẵng cũng lần đầu đăng cai cự ly 226 km, đưa Việt Nam trở thành quốc gia thứ 32 trên thế giới đủ điều kiện tổ chức một giải Ironman toàn phần.
Ironman vốn được xem là một trong những giải đấu khắc nghiệt nhất hành tinh. Với cự ly toàn phần, vận động viên phải hoàn thành 3,8 km bơi, 180 km đạp xe và 42,2 km chạy bộ liên tục trong điều kiện thời tiết nóng ẩm.
Trong môi trường thi đấu cường độ cao, cơ thể có thể nhanh chóng rơi vào mất nước, sốc nhiệt, rối loạn điện giải hoặc biến cố tim mạch. Đây là lý do công tác y tế luôn được xem là “xương sống” của các giải Ironman quốc tế.
Theo Bệnh viện FV, ê-kíp cấp cứu tại sự kiện được trang bị hệ thống y tế hiện đại và đầy đủ theo tiêu chuẩn cấp cứu ngoại viện, bao gồm máy sốc điện, monitor theo dõi sinh hiệu đa thông số, máy thở di động, hệ thống oxy lưu động, máy hút đàm, thiết bị cố định chấn thương, cáng cứu thương chuyên dụng cùng đầy đủ thuốc và dụng cụ cấp cứu chuyên sâu.
Ngoài ra, đội ngũ y tế còn được trang bị xe cứu thương túc trực phối hợp cùng trung tâm cấp cứu 115 Đà Nẵng và các thiết bị hỗ trợ hồi sức tim phổi nhằm đảm bảo khả năng phản ứng nhanh trong mọi tình huống khẩn cấp.
Tổ cấp cứu được bố trí xuyên suốt dọc đường đua và lều y tế trung tâm tại khu vực triển lãm của sự kiện, sẵn sàng tiếp cận hiện trường trong thời gian ngắn nhất để đảm bảo an toàn tối đa cho tất cả vận động viên và khách tham dự.
BS Trình Văn Hải – Trưởng khoa Tai nạn và cấp cứu, Bệnh viện FV – cho biết: “Điều nguy hiểm nhất ở Ironman không phải chấn thương thông thường mà là các biến cố như ngưng tim, sốc nhiệt hay đuối nước. Chỉ cần nhanh hơn vài phút đã có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn”.
Không phải ngẫu nhiên FV được lựa chọn cho vai trò này. Đây là bệnh viện đạt chuẩn JCI quốc tế và từng tham gia hỗ trợ y tế cho nhiều sự kiện ngoại giao cấp cao, trong đó có chuyến thăm Việt Nam của cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama và cựu Tổng thống Pháp Francois Hollande năm 2016. Bệnh viện FV cũng là đơn vị tài trợ y tế cho IRONMAN 2025 tại Phú Quốc, sự kiện âm nhạc Ravolution Music Festival 2022 quy mô lên tới hàng chục ngàn người và nhiều sự kiện thể thao quy mô lớn khác.
Điểm khác biệt trong chiến lược đồng hành với vai trò đối tác y tế của FV là không dừng ở khâu “xử lý sự cố”. Thông qua Đơn vị y học thể thao, bệnh viện đang theo đuổi mô hình chăm sóc toàn diện cho cộng đồng những người chơi thể thao đòi hỏi sức bền tại Việt Nam, từ tầm soát nguy cơ, tối ưu thể lực đến phục hồi sau vận động.
Theo ThS-BS Nguyễn Xuân Vinh – Đơn vị y học thể thao, Bệnh viện FV – phần lớn người chơi thể thao hiện chỉ đi khám khi đã chấn thương, trong khi y học thể thao hiện đại tập trung vào phát hiện sớm rủi ro trước khi cơ thể vượt ngưỡng chịu đựng.
Tại FV, chương trình đánh giá sức khỏe trước vận động (PPE) gồm điện tim, siêu âm tim, test gắng sức tim phổi, xét nghiệm chuyển hóa, đo chỉ số thành phần cơ thể (InBody) và đánh giá cơ xương khớp nhằm giúp vận động viên hiểu rõ giới hạn cơ thể và xây dựng giáo án phù hợp.
Mô hình này cũng được FV tài trợ cho 4 vận động viên tham gia Ironman năm nay. Trong số đó có Võ Trí Trung, VĐV lần đầu thi đấu Solo 70.3 sau nhiều năm thi tiếp sức. Qua kiểm tra chuyên sâu tại bệnh viện FV, đội ngũ bác sĩ phát hiện chỉ số lọc cầu thận của Trung ở mức thấp và kịp thời điều chỉnh chế độ tập luyện, dinh dưỡng trước giải đấu.
Đặc biệt, trong giải đấu lần này, Đội tiếp sức FV Hospital 1 do FV tài trợ gồm 3 VĐV: Nguyễn Đăng Khoa, Từ Vĩnh Phát và Đoàn Ngọc Hoàng – đã đạt TOP 2 Tiếp sức nam (All male relay).
“Các bác sĩ không chỉ đọc kết quả mà còn phân tích rất kỹ cơ thể mình đang chịu áp lực gì và cần thay đổi ra sao. Điều đó giúp tôi tự tin hơn khi bước vào giai đoạn tập luyện cường độ cao”, Trung chia sẻ.
Đáng chú ý, năm nay FV còn trực tiếp đưa hai đội thi tiếp sức gồm 6 nhân viên tham gia tranh tài tại Ironman. Hình ảnh các nhân viên văn phòng, bác sĩ, điều dưỡng bước lên đường đua được xem như thông điệp về lối sống vận động khoa học và bền vững mà bệnh viện theo đuổi.
Trong bối cảnh marathon và triathlon phát triển mạnh tại Việt Nam, sự xuất hiện của những mô hình y học thể thao chuyên sâu như FV đang trở thành một phần quan trọng của hệ sinh thái thể thao sức bền. Không chỉ bảo vệ vận động viên trong những tình huống nguy cấp, y học thể thao hiện đại còn giúp họ tập luyện thông minh hơn, thi đấu an toàn hơn và bền bỉ hơn trên hành trình chinh phục giới hạn.
Để biết thêm thông tin về Đơn vị y học thể thao tại Bệnh viện FV, bạn đọc có thể đến trực tiếp số 06 Nguyễn Lương Bằng, phường Tân Mỹ (quận 7 cũ), TP.HCM hoặc liên hệ số điện thoại (028) 35 11 33 33. Hotline cấp cứu 24/7: (028) 35 11 35 00.
World Cup 2026 đang diễn ra tại 3 nước thuộc khu vực Bắc Mỹ và sẽ kéo dài hơn 1 tháng, với 104 trận đấu. Trong đó, có nhiều trận đấu sẽ diễn ra ở thời điểm nửa đêm và sáng sớm, theo giờ Việt Nam.
Ngoài việc thức khuya liên tục, nhiều người có thói quen ăn đêm, uống bia rượu khi xem bóng đá. Điều này ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe?
Thử thách sức khỏe cấp số nhân
TS.BS Võ Hồng Minh Công, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TPHCM) cho biết, thức khuya xem bóng đá vốn đã là một thử thách lớn với cơ thể. Nhưng khi bạn thêm vào đó thói quen ăn đêm và uống bia rượu, tác hại với sức khỏe không chỉ cộng dồn mà gia tăng theo cấp số nhân.
Bác sĩ Công phân tích, nhiều cổ động viên nghĩ rằng một lon bia sẽ giúp họ thư giãn và dễ ngủ hơn sau những phút giây căng thẳng hướng mắt vào màn hình để theo dõi trận đấu kéo dài, nhưng sự thật hoàn toàn ngược lại.
Bia rượu phá hủy cấu trúc giấc ngủ, đặc biệt là giai đoạn REM (giấc ngủ chuyển động mắt nhanh) - thời điểm vàng mà cơ thể phục hồi sâu nhất - khiến bạn thức dậy với cảm giác mệt mỏi dù tưởng chừng đã ngủ đủ giấc.
Chưa dừng lại ở đó, bia rượu có thể gây giãn mạch đột ngột làm tụt huyết áp, sau đó gây hiệu ứng bật ngược khiến huyết áp tăng vọt vào những giờ tiếp theo, một cơ chế cực kỳ nguy hiểm cho người tăng huyết áp và bệnh tim.
Tình trạng rối loạn nhịp tim sau những đêm uống rượu thâu đêm được giới chuyên môn gọi là "Hội chứng trái tim ngày lễ" (holiday heart syndrome). Không phải lời cảnh báo suông, đây là hồi chuông báo động từ hàng nghìn ca cấp cứu sau mỗi mùa giải thể thao lớn.
Về việc ăn đêm, hệ tiêu hóa của mỗi người cũng có chiếc đồng hồ sinh học riêng. Theo thiết kế tự nhiên, dạ dày và ruột cần được nghỉ ngơi vào ban đêm để tái tạo niêm mạc và cân bằng vi khuẩn.
Khi nhồi nhét món chiên xào, nhiều dầu mỡ, thịt đỏ và tinh bột tinh chế lúc nửa đêm, bạn đang bắt buộc cả một hệ thống làm thêm giờ cưỡng bức. Hậu quả trước mắt là trào ngược dạ dày thực quản, đầy bụng, khó tiêu, ợ nóng. Lâu dài, thói quen này dẫn đến tăng cân, rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ và tăng nguy cơ đái tháo đường.
Làm sao vừa theo dõi World Cup vừa bảo đảm sức khỏe?
Lãnh đạo Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết, các chuyên gia dinh dưỡng toàn cầu không yêu cầu người dân từ bỏ hoàn toàn những niềm vui nhỏ khi xem bóng đá. Nhưng nếu phải ăn khuya, hãy lựa chọn đồ ăn phù hợp.
Song song đó, cần tận hưởng World Cup một cách thông minh và bền vững hơn. Trước tiên, hãy lên kế hoạch xem có chọn lọc, không nhất thiết phải xem tất cả mà hãy ưu tiên những trận đấu quan trọng nhất, cân nhắc theo dõi các trận khác qua các nội dung tóm tắt diễn biến chính vào sáng hôm sau.
Khi phải thức khuya, hãy cố gắng ngủ bù ít nhất 1-2 tiếng vào ban ngày và duy trì thói quen ngủ sớm vào những đêm không có trận đấu để bù đắp "nợ ngủ".
Về chế độ dinh dưỡng, nên chuẩn bị sẵn các thực phẩm lành mạnh như trái cây tươi, sữa chua không đường, bánh mì nguyên cám phết bơ đậu phộng, các loại hạt hoặc sữa ít béo thay cho đồ chiên rán và các món ăn nhiều muối.
Đồng thời, cần uống đủ nước trong suốt thời gian theo dõi trận đấu, bởi mất nước là một trong những nguyên nhân gây đau đầu và mệt mỏi sau đêm thức khuya. Bên cạnh đó, nên hạn chế tối đa bia rượu và tránh sử dụng vào những giờ cuối trước khi đi ngủ.
Người có bệnh nền cần uống thuốc đầy đủ theo toa, theo dõi huyết áp, đường huyết thường xuyên hơn trong mùa World Cup và chuẩn bị sẵn thuốc cấp cứu theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Nếu có bất kỳ triệu chứng bất thường nào như đau ngực, khó thở, đau đầu dữ dội, chóng mặt hoặc tê liệt một bên người, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức, đừng cố nán lại xem hết trận.
"Hãy nhớ rằng sức khỏe là nền tảng để bạn còn được tận hưởng nhiều mùa World Cup tiếp theo. Một trận bóng đẹp sẽ qua đi, nhưng hậu quả của một đêm bất cẩn với sức khỏe có thể kéo dài rất lâu", TS.BS Võ Hồng Minh Công nói.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), "heat stress" (stress do nhiệt) hiện là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu liên quan đến thời tiết trên thế giới. Nhiệt độ cao có thể làm nặng thêm nhiều bệnh lý mạn tính, trong đó bệnh tim mạch là nhóm bị ảnh hưởng rõ rệt nhất. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là số ca tử vong liên quan nắng nóng gia tăng nhanh chóng trong 2 thập niên qua. WHO dẫn các dữ liệu cho thấy giai đoạn 2000 - 2019 có khoảng 489.000 ca tử vong do nóng mỗi năm trên toàn cầu; riêng người trên 65 tuổi có tỷ lệ tử vong liên quan nhiệt độ tăng khoảng 85% trong những năm gần đây. Châu Á là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Một nghiên cứu lớn đăng trên chuyên san The Lancet cho thấy nhiệt độ cao và các đợt nắng nóng liên quan rõ rệt với tăng tỷ lệ nhập viện và tử vong do bệnh tim mạch. Các đợt nắng nóng làm tăng khoảng 11,7 - 20% nguy cơ tử vong liên quan bệnh tim mạch, đặc biệt ở người trên 65 tuổi, phụ nữ và những người sống tại các nước khí hậu nhiệt đới. Các nghiên cứu gần đây cũng cho thấy với mỗi độ C tăng, nguy cơ tử vong tim mạch có thể tăng khoảng 2,1%, còn nguy cơ biến cố tim mạch cấp như rối loạn nhịp, đột quỵ và suy tim tăng tới 6 - 7%, phản ánh tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe tim mạch toàn cầu.
Tại VN, tuy chưa có những thống kê toàn diện, nhưng các bệnh viện, trung tâm tim mạch lớn đều ghi nhận số ca nhập viện do đột quỵ, suy tim và tăng huyết áp thường gia tăng trong các đợt nắng nóng kéo dài. Tại Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8, trong những ngày nắng nóng vừa qua, số bệnh nhân nhập viện tăng khoảng 20 - 30% so với những tuần trước đó.
Khi thời tiết quá nóng, cơ thể phải tăng cường cơ chế tản nhiệt bằng cách giãn mạch máu dưới da và tăng tiết mồ hôi. Điều này khiến tim phải làm việc nhiều hơn để duy trì huyết áp và đưa máu đi khắp cơ thể. Nếu kéo dài, tim sẽ rơi vào trạng thái "quá tải", đặc biệt ở những người có bệnh tăng huyết áp, bệnh mạch vành, suy tim hoặc rối loạn nhịp tim.
Không chỉ nhiệt độ cao, độ ẩm lớn cũng khiến cơ thể khó thoát nhiệt hơn, làm tăng nguy cơ mất nước, tụt huyết áp, cô đặc máu và hình thành huyết khối. Đây là lý do các bác sĩ tim mạch thường cảnh báo nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim cấp gia tăng trong các đợt nắng nóng kéo dài.
Đáng chú ý, nhiều loại thuốc tim mạch có thể làm cơ thể nhạy cảm hơn với nhiệt độ cao. Thuốc lợi tiểu có thể gây mất nước; một số thuốc hạ huyết áp làm tụt huyết áp mạnh hơn trong thời tiết nóng; thuốc chẹn beta có thể ảnh hưởng khả năng thích nghi của cơ thể với nhiệt độ. Vì vậy, người bệnh tuyệt đối không tự ý ngừng hoặc đổi thuốc mà cần trao đổi với bác sĩ điều trị nếu thấy mệt nhiều, chóng mặt hoặc tụt huyết áp trong mùa nóng.
Ăn chuối thường xuyên hỗ trợ sức khỏe tim mạch, giúp tiêu hóa, hỗ trợ hệ miễn dịch, giúp kiểm soát đường huyết, hỗ trợ giảm cân và giúp ngủ ngon hơn.
Tuy nhiên, chuối chứa lượng đường tự nhiên đáng kể, liệu có thể gây hại cho gan? Và với người mắc bệnh gan, liệu ăn chuối thường xuyên có thể hỗ trợ sức khỏe gan hay không?
Sau đây, tiến sĩ Qin Rao, bác sĩ chuyên về tiêu hóa và gan mật tại Bệnh viện Manhattan Gastroenterology (Mỹ), giải thích rõ tác động của việc ăn chuối thường xuyên đến sức khỏe gan, theo trang tin sức khỏe Parade.
Hàm lượng chất xơ cao. Bác sĩ Rao cho biết chuối có hàm lượng chất xơ cao. Chất xơ giúp hỗ trợ sức khỏe gan bằng cách thúc đẩy cân nặng khỏe mạnh, cải thiện kiểm soát đường huyết và giảm tích tụ mỡ trong gan. Nó cũng có thể giúp giảm viêm, điều này rất quan trọng để ngăn ngừa sự tiến triển của bệnh gan.
Nghiên cứu năm 2023 được công bố trên tạp chí khoa học Frontiers in Public Health cho thấy duy trì chế độ ăn giàu chất xơ giúp giảm nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ. Các nhà nghiên cứu giải thích nguyên nhân chủ yếu là do chế độ ăn giàu chất xơ giúp giảm cân, duy trì cân nặng khỏe mạnh là chìa khóa cho sức khỏe gan.
Chất xơ hỗ trợ cả ruột và gan. Ruột và gan có mối liên hệ chặt chẽ, gọi là trục ruột - gan. Máu từ ruột chảy trực tiếp đến gan, vì vậy các chất được sản xuất trong ruột có thể ảnh hưởng đến gan. Khi ruột khỏe mạnh, nó giúp giảm viêm và hỗ trợ chức năng gan bình thường, bác sĩ Rao giải thích.
Ngược lại, hệ tiêu hóa không khỏe mạnh có thể cho phép vi khuẩn có hại và độc tố xâm nhập vào gan, góp phần gây ra bệnh gan nhiễm mỡ và viêm gan. Ăn các thực phẩm giàu chất xơ, như chuối, giúp hỗ trợ lợi khuẩn đường ruột và có thể gián tiếp có lợi cho gan.
Nguồn cung cấp kali dồi dào. Chuối nổi tiếng là "kho" kali, không chỉ hỗ trợ sức khỏe tim mạch, mà cũng tốt cho gan. Kali có thể hỗ trợ sức khỏe gan bằng cách giúp cải thiện độ nhạy insulin và giảm viêm. Một số nghiên cứu đã phát hiện tiêu thụ nhiều kali giúp giảm nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ và sẹo gan, tiến sĩ Rao cho biết.
Nguồn chất chống oxy hóa. Chuối còn chứa nhiều chất chống oxy hóa có lợi cho gan. Bác sĩ Rao giải thích rằng chất chống oxy hóa bảo vệ cơ thể khỏi căng thẳng oxy hóa, từ đó giúp giảm viêm và tổn thương gan.
Bác sĩ Rao nhấn mạnh đường tự nhiên trong chuối không liên quan đến bệnh gan. Ông nói: Không giống như đồ uống có đường và thực phẩm chế biến sẵn, chuối cũng chứa chất xơ, vitamin và chất chống oxy hóa giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường và mang lại lợi ích cho sức khỏe.
Bác sĩ Rao kết luận: Chuối có thể là một phần bổ sung lành mạnh cho chế độ ăn tốt cho gan, nhưng chế độ ăn uống tổng thể mới là điều quan trọng nhất. Chế độ ăn giàu trái cây, rau củ, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, các loại hạt và cá sẽ hỗ trợ mạnh mẽ nhất cho sức khỏe gan lâu dài.
Như vậy, ăn 1 - 2 quả chuối mỗi ngày có thể trở thành một phần của chế độ ăn giúp hỗ trợ và bảo vệ sức khỏe gan.
