Bảo hiểm xã hội Việt Nam (Bộ Tài chính) vừa có phản hồi thắc mắc của nhiều bạn trẻ liên quan đến bảo hiểm y tế. Cụ thể, có sinh viên đi làm thêm (part-time) 6 tiếng/ngày, đã mua bảo hiểm y tế tại trường nhưng vẫn bị công ty yêu cầu truy thu tiền bảo hiểm xã hội, kèm dọa “không đóng sẽ không trả lương”.
Theo Bảo hiểm xã hội, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2024 quy định người tham gia bảo hiểm y tế là lao động làm việc theo hợp đồng từ 1 tháng trở lên, kể cả trường hợp thỏa thuận tên gọi khác. Nội dung làm việc gắn với trả công, tiền lương và dưới sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên.
Thỏa thuận giữa người lao động và chủ sử dụng lao động có thể là làm việc không trọn thời gian (part-time), có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất theo quy định.
Như vậy, sinh viên đi làm thêm theo hợp đồng từ 1 tháng trở lên, nếu mức lương tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương tối thiểu dùng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thì thuộc diện tham gia bảo hiểm y tế bắt buộc.
Cạnh đó, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2024 cũng nêu một người thuộc nhiều đối tượng tham gia khác nhau thì đóng theo đối tượng đầu tiên mà người đó được xác định theo thứ tự.
Thứ tự tham gia bảo hiểm y tế gồm: (1) Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng, (2) nhóm do tổ chức bảo hiểm xã hội đóng, (3) nhóm do ngân sách nhà nước đóng, (4) nhóm được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng (bao gồm sinh viên) và (5) nhóm tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình.
Chiếu theo thứ tự, nhóm người lao động (1) xếp trên nhóm sinh viên (4). Do vậy sinh viên ký hợp đồng lao động đủ điều kiện thì bắt buộc phải đóng bảo hiểm y tế theo đối tượng người lao động tại doanh nghiệp.
Hiện nay mức đóng bảo hiểm y tế bắt buộc bằng 4,5% tiền lương tháng hoặc 4,5% lương cơ sở, trong đó người sử dụng lao động đóng 3% và người lao động đóng 1,5%. Lương cơ sở hiện hành là 2,34 triệu đồng/tháng.
Như vậy, mức đóng bảo hiểm y tế cho một học sinh, sinh viên trong một năm là: 4,5% × 2,34 triệu đồng × 12 tháng = 1.263.600 đồng/năm.
Nếu đơn vị sử dụng lao động chưa trừ phần tiền đóng bảo hiểm y tế của người lao động trong quá trình làm việc thì người lao động có trách nhiệm đóng phần của mình cho đơn vị, tức 1,5%.
Cơ quan bảo hiểm xã hội cho hay Bộ luật Lao động năm 2019 quy định chủ sử dụng lao động không được dùng việc trả lương để cưỡng ép người lao động thực hiện các nghĩa vụ khác không có trong hợp đồng hoặc trái pháp luật.
Tiền lương là quyền lợi hợp pháp của người lao động tương ứng với công sức đã bỏ ra và phải được thanh toán đầy đủ, đúng hạn.
Khi chấm dứt hợp đồng, doanh nghiệp có nghĩa vụ thanh toán đầy đủ tiền lương cho sinh viên. Phần nợ bảo hiểm y tế (nếu có) phải được giải quyết theo quy định truy thu của pháp luật.
Để tránh vướng mắc, Bảo hiểm xã hội Việt Nam lưu ý sinh viên khi đi làm thêm cần kiểm tra kỹ nội dung hợp đồng, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.
Ví dụ, mình thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm y tế nào, cách theo dõi việc trích nộp bảo hiểm hằng tháng, chủ động trao đổi với đơn vị sử dụng lao động khi có phát sinh chưa rõ ràng. Khi quyền lợi bị ảnh hưởng, bạn trẻ có thể phản ánh tới cơ quan chức năng hoặc tổ chức Công đoàn để được hỗ trợ.
Ngày 26-5, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương thông tin vừa tiếp nhận bệnh nhân nam 21 tuổi, làm nghề giao hàng (shipper), nhập viện trong tình trạng say nắng, đa chấn thương sau tai nạn giao thông khi đang giao hàng giữa trời nắng gắt.
Trước đó vào buổi trưa 24-5 - thời điểm Hà Nội bắt đầu đợt nắng nóng gay gắt, anh N.V.Đ. (21 tuổi, quê Hưng Yên) đang di chuyển ngoài trời để giao hàng thì đột ngột bị choáng váng, hoa mắt, chóng mặt.
Do mất kiểm soát tay lái, anh Đ. đâm vào đuôi xe ô tô phía trước. Khi vào viện, bệnh nhân còn tỉnh nhưng mệt nhiều, buồn nôn, đồng thời có chấn thương gây biến dạng vùng đùi và bàn chân phải.
Bác sĩ Phạm Thanh Bằng, khoa cấp cứu bệnh viện, cho biết bệnh nhân được chẩn đoán say nắng, say nóng kèm chấn thương do mất tự chủ tay lái trong quá trình tăng thân nhiệt.
Ngay khi nhập viện, ê kíp cấp cứu đã xử trí theo phác đồ say nắng, say nóng, cởi bỏ bớt quần áo, làm mát cơ thể, truyền dịch và đưa bệnh nhân vào môi trường điều hòa, thoáng mát để hạ nhiệt.
Sau khoảng 30 phút, tình trạng hoa mắt, chóng mặt giảm, bệnh nhân tỉnh táo hơn. Phần chấn thương vùng đùi và bàn chân phải được cố định, sau đó chuyển ngoại khoa để xử trí tiếp.
Theo bác sĩ Bằng, say nóng và say nắng đều là các tình trạng cấp cứu thường gặp trong mùa hè. Nguyên nhân là cơ thể tăng thân nhiệt vượt quá khả năng điều hòa, thường xảy ra khi làm việc hoặc di chuyển lâu dưới trời nắng nóng. Người bệnh có thể mệt lả, vã mồ hôi, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, thậm chí rối loạn ý thức.
"Với những người làm việc cường độ cao dưới trời nắng như shipper, công nhân, lao động ngoài trời… nguy cơ say nắng, say nóng rất cao. Chỉ một cơn choáng váng hoặc mất tập trung thoáng qua cũng có thể khiến người điều khiển phương tiện mất kiểm soát tay lái, dẫn tới tai nạn giao thông, tai nạn lao động nghiêm trọng", bác sĩ Bằng nhận định.
Bác sĩ cũng khuyến cáo khoảng 1 giờ đầu sau khi xảy ra say nắng, say nóng được xem là "thời gian vàng" để xử trí. Nếu bệnh nhân không được làm mát và cấp cứu kịp thời trong giai đoạn này, nguy cơ xảy ra biến chứng thần kinh sẽ tăng rất cao.
Khi gặp người có dấu hiệu say nắng, say nóng, cần nhanh chóng đưa vào nơi thoáng mát, bóng râm hoặc phòng điều hòa; nới lỏng hoặc cởi bớt quần áo; khai thông đường thở; chườm khăn mát ở vùng cổ, nách, bẹn để hạ nhiệt từ từ.
Người bệnh có thể được bổ sung nước hoặc điện giải nếu còn tỉnh táo. Tuy nhiên không nên đưa người bệnh vào môi trường quá lạnh đột ngột để tránh ảnh hưởng đến quá trình điều hòa thân nhiệt.
Kế hoạch khám sức khỏe định kỳ cho người dân năm 2026 với mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe miễn phí ít nhất một lần, vừa được UBND TP HCM ban hành. Theo đó, công dân Việt Nam thực tế cư trú trên địa bàn thành phố, gồm cả thường trú và tạm trú có xác nhận qua VNeID, đều thuộc diện thụ hưởng chương trình khám sức khỏe miễn phí ít nhất một lần mỗi năm.
Chương trình sẽ được triển khai thành nhiều đợt đến hết năm, hướng tới thay đổi thói quen từ "khám khi có bệnh" sang chủ động phòng bệnh và phát hiện sớm nguy cơ sức khỏe. Mỗi nhóm tuổi sẽ có gói khám riêng, tập trung vào phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật, quản lý sức khỏe liên tục và cập nhật kết quả vào hồ sơ sức khỏe điện tử.
Trẻ nhỏ được theo dõi tăng trưởng, sàng lọc nguy cơ tự kỷ
Với trẻ dưới 6 tuổi, gói khám tập trung theo dõi sự phát triển toàn diện, phát hiện sớm suy dinh dưỡng, rối loạn phát triển và bất thường thường gặp.
Các nội dung gồm khai thác tiền sử bệnh, dinh dưỡng, tiêm chủng; đo cân nặng, chiều dài, vòng đầu; kiểm tra dấu hiệu sinh tồn; đánh giá phát triển tinh thần, vận động và khám toàn thân. Trẻ từ 16 đến 30 tháng tuổi còn được thực hiện trắc nghiệm phát hiện nguy cơ tự kỷ.
Nhóm từ 6 đến dưới 18 tuổi được khám theo hướng phát hiện sớm các bệnh học đường như tật khúc xạ, cong vẹo cột sống, vấn đề dinh dưỡng hoặc rối loạn tâm lý.
Ngoài đo chiều cao, cân nặng, chỉ số BMI và dấu hiệu sinh tồn, học sinh còn được khám các chuyên khoa nội, mắt, răng hàm mặt, tai mũi họng nhằm sàng lọc bệnh lý thường gặp.
Nội dung khám cũng bao gồm đánh giá sức khỏe tâm thần, tư vấn dinh dưỡng, vệ sinh, giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên.
Người lớn được xét nghiệm máu, kiểm tra gan thận, chụp X-quang phổi
Với người từ 18 tuổi trở lên, gói khám sức khỏe có nhiều nội dung cận lâm sàng hơn, nhằm phát hiện sớm bệnh mạn tính và yếu tố nguy cơ.
Ngoài khai thác tiền sử bệnh, đo chiều cao, cân nặng, BMI và các dấu hiệu sinh tồn, người dân sẽ được khám chuyên khoa và làm một số xét nghiệm cơ bản như tổng phân tích tế bào máu, đường huyết, chức năng gan, chức năng thận, xét nghiệm nước tiểu và chụp X-quang ngực thẳng.
Lao động nữ được khám phụ sản theo hướng dẫn chuyên môn, đồng thời được tư vấn và sàng lọc phát hiện sớm ung thư vú, ung thư cổ tử cung.
Khám gần nhà, kết quả trả sau 24-48 giờ
Người dân không thể đến bất kỳ bệnh viện nào để khám miễn phí mà phải thực hiện tại các cơ sở đủ điều kiện do Sở Y tế công bố. Hiện thành phố có 65 bệnh viện, trung tâm y tế và phòng khám đa khoa tham gia chương trình. Ngoài việc được địa phương thông báo hoặc mời đến các điểm khám lưu động tại phường, xã, người dân cũng có thể chủ động đăng ký tại các cơ sở trong danh sách.
Khi đi khám, người dân cần mang theo điện thoại đã đăng nhập ứng dụng VNeID hoặc căn cước công dân gắn chip để xác thực thông tin và cập nhật dữ liệu sức khỏe điện tử.
Sau khám, kết quả sẽ được cập nhật lên nền tảng quản lý sức khỏe cộng đồng và đồng bộ về ứng dụng Công dân số TP HCM để người dân tra cứu. Trường hợp phát hiện bất thường, cơ sở y tế sẽ hướng dẫn người dân khám chuyên sâu hoặc điều trị tiếp theo. Kết quả dự kiến được trả trong vòng 24-48 giờ.
Học sinh, sinh viên, người lao động và một số nhóm đặc thù sẽ được tổ chức khám theo hình thức riêng thông qua trường học, doanh nghiệp hoặc hệ thống y tế ngành. Với người lao động tự do, nội trợ và các nhóm không thuộc diện được cơ quan, đơn vị tổ chức khám, kinh phí sẽ do ngân sách thành phố chi trả.
Ngày 21/4, BS.CK1 Nguyễn Lưu Hoàng Hưng, Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình TP HCM, phẫu thuật viên chính, cho biết các bác sĩ đắc dĩ trở thành thợ cơ khí tháo rời từng bộ phận của chiếc máy để giải phóng bàn tay cho người bệnh, nỗ lực tối đa để cứu sống các phần chưa hoại tử.
Tuy nhiên, tổn thương dập nát quá nặng nề, hư hỏng hoàn toàn từ ngón trỏ đến ngón út xuống tận xương bàn tay. Không thể bảo tồn, kíp mổ buộc lòng phải cắt bỏ, đóng mỏm cụt bốn ngón tay ngang khớp bàn ngón và chỉ giữ lại được duy nhất ngón cái.
Bệnh nhân cho biết đang làm việc tại chợ Bình Điền thì bất ngờ mất tập trung, khiến máy xay thịt cuốn trọn chiếc găng tay và kéo theo cả bàn tay phải vào trong. "Tôi đã gắn bó với công việc xay thịt suốt 21 năm qua, từ khi mới 14 tuổi, nhưng chỉ một phút lơ đãng đã dẫn đến tai nạn kinh hoàng", bệnh nhân nói.
BS.CK2 Võ Hòa Khánh, Phó giám đốc Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình TP HCM, cảnh báo những người lao động trực tiếp sử dụng máy móc công nghiệp, máy dập, máy xay cần tuân thủ nghiêm ngặt an toàn lao động. Khi làm việc phải giữ sự tập trung tuyệt đối, không được chủ quan hay lơ là dù đã quá quen thuộc hay có kinh nghiệm lâu năm.