Bảo hiểm xã hội Việt Nam (Bộ Tài chính) vừa có phản hồi thắc mắc của nhiều bạn trẻ liên quan đến bảo hiểm y tế. Cụ thể, có sinh viên đi làm thêm (part-time) 6 tiếng/ngày, đã mua bảo hiểm y tế tại trường nhưng vẫn bị công ty yêu cầu truy thu tiền bảo hiểm xã hội, kèm dọa “không đóng sẽ không trả lương”.
Theo Bảo hiểm xã hội, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2024 quy định người tham gia bảo hiểm y tế là lao động làm việc theo hợp đồng từ 1 tháng trở lên, kể cả trường hợp thỏa thuận tên gọi khác. Nội dung làm việc gắn với trả công, tiền lương và dưới sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên.
Thỏa thuận giữa người lao động và chủ sử dụng lao động có thể là làm việc không trọn thời gian (part-time), có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất theo quy định.
Như vậy, sinh viên đi làm thêm theo hợp đồng từ 1 tháng trở lên, nếu mức lương tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương tối thiểu dùng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thì thuộc diện tham gia bảo hiểm y tế bắt buộc.
Cạnh đó, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2024 cũng nêu một người thuộc nhiều đối tượng tham gia khác nhau thì đóng theo đối tượng đầu tiên mà người đó được xác định theo thứ tự.
Thứ tự tham gia bảo hiểm y tế gồm: (1) Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng, (2) nhóm do tổ chức bảo hiểm xã hội đóng, (3) nhóm do ngân sách nhà nước đóng, (4) nhóm được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng (bao gồm sinh viên) và (5) nhóm tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình.
Chiếu theo thứ tự, nhóm người lao động (1) xếp trên nhóm sinh viên (4). Do vậy sinh viên ký hợp đồng lao động đủ điều kiện thì bắt buộc phải đóng bảo hiểm y tế theo đối tượng người lao động tại doanh nghiệp.
Hiện nay mức đóng bảo hiểm y tế bắt buộc bằng 4,5% tiền lương tháng hoặc 4,5% lương cơ sở, trong đó người sử dụng lao động đóng 3% và người lao động đóng 1,5%. Lương cơ sở hiện hành là 2,34 triệu đồng/tháng.
Như vậy, mức đóng bảo hiểm y tế cho một học sinh, sinh viên trong một năm là: 4,5% × 2,34 triệu đồng × 12 tháng = 1.263.600 đồng/năm.
Nếu đơn vị sử dụng lao động chưa trừ phần tiền đóng bảo hiểm y tế của người lao động trong quá trình làm việc thì người lao động có trách nhiệm đóng phần của mình cho đơn vị, tức 1,5%.
Cơ quan bảo hiểm xã hội cho hay Bộ luật Lao động năm 2019 quy định chủ sử dụng lao động không được dùng việc trả lương để cưỡng ép người lao động thực hiện các nghĩa vụ khác không có trong hợp đồng hoặc trái pháp luật.
Tiền lương là quyền lợi hợp pháp của người lao động tương ứng với công sức đã bỏ ra và phải được thanh toán đầy đủ, đúng hạn.
Khi chấm dứt hợp đồng, doanh nghiệp có nghĩa vụ thanh toán đầy đủ tiền lương cho sinh viên. Phần nợ bảo hiểm y tế (nếu có) phải được giải quyết theo quy định truy thu của pháp luật.
Để tránh vướng mắc, Bảo hiểm xã hội Việt Nam lưu ý sinh viên khi đi làm thêm cần kiểm tra kỹ nội dung hợp đồng, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.
Ví dụ, mình thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm y tế nào, cách theo dõi việc trích nộp bảo hiểm hằng tháng, chủ động trao đổi với đơn vị sử dụng lao động khi có phát sinh chưa rõ ràng. Khi quyền lợi bị ảnh hưởng, bạn trẻ có thể phản ánh tới cơ quan chức năng hoặc tổ chức Công đoàn để được hỗ trợ.
Đề xuất được Bộ Y tế đưa vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Dự thảo hiện cơ bản hoàn tất quá trình xây dựng chính sách và đang chờ Chính phủ ban hành nghị quyết thông qua, dự kiến trình Quốc hội vào Kỳ họp thứ hai, Quốc hội XVI (tháng 10/2026).
Tại hội thảo hưởng ứng Ngày Thế giới Không thuốc lá năm 2026 hôm 22/5, bà Trần Thị Vân Ngọc, Phó Chánh Văn phòng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết dự thảo đề xuất hai nhóm chính sách lớn. Thứ nhất, cấm sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, quảng cáo, tài trợ và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các sản phẩm thuốc lá mới khác. Thứ hai, cấm các cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.
Ngoài ra, Bộ Y tế kiến nghị Chính phủ xem xét bổ sung quy định "cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau mua, sử dụng thuốc lá" vào dự án luật lần này hoặc đưa vào lộ trình phù hợp hơn với điều kiện kinh tế - xã hội. Theo cơ quan soạn thảo, đây là giải pháp nhằm từng bước tạo ra một thế hệ người Việt không hút thuốc, giảm tỷ lệ nghiện nicotine trong giới trẻ và hạn chế người hút thuốc thụ động.
Bộ Y tế cho biết đã đánh giá tác động chính sách. Nếu được thực thi nghiêm túc, quy định này có thể giúp giảm mạnh tỷ lệ hút thuốc, tiết kiệm chi phí y tế và hạn chế tổn thất năng suất lao động do các bệnh liên quan đến thuốc lá gây ra.
Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi, chính sách cần sự đồng thuận từ Quốc hội, Chính phủ, các bộ ngành liên quan và người dân. Công tác kiểm soát cũng đòi hỏi đồng bộ nhiều giải pháp như xác minh độ tuổi khi mua thuốc lá, giảm điểm bán lẻ, tăng xử phạt vi phạm và duy trì các chương trình hỗ trợ cai nghiện.
Mô hình "Thế hệ không thuốc lá" đã được nhiều quốc gia nghiên cứu và triển khai nhằm ngăn thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá ngay từ đầu, thay vì chỉ tập trung vào người hút thuốc hiện tại.
Các chuyên gia y tế cho rằng trẻ em và thanh thiếu niên dễ nghiện nicotine hơn do não bộ chưa phát triển hoàn thiện trước 25 tuổi. Đây cũng là nhóm bị ngành công nghiệp thuốc lá nhắm tới thông qua quảng cáo trá hình trên mạng xã hội, tài trợ sự kiện, bao bì bắt mắt hay tiếp thị bằng người nổi tiếng.
Một nghiên cứu tại Anh cho thấy nếu chính sách "Thế hệ không thuốc lá" được triển khai hiệu quả, tỷ lệ hút thuốc ở nhóm 14-30 tuổi có thể giảm từ 13% năm 2023 xuống gần bằng 0 vào năm 2050.
Chủ đề Ngày Thế giới Không thuốc lá 2026 là Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá, nhấn mạnh nguy cơ từ các chiến lược tiếp thị mới đang khiến giới trẻ bị lôi kéo sử dụng sản phẩm chứa nicotine dưới vỏ bọc "hiện đại", "ít độc hại" và "thời thượng". Những hình thức quảng bá trá hình trên môi trường số, mạng xã hội, các hoạt động tài trợ, tiếp thị qua người nổi tiếng... đang làm gia tăng nguy cơ nghiện nicotine trong cộng đồng.
Theo các chuyên gia, dưới bất kỳ hình thức nào, sản phẩm thuốc lá và nicotine đều gây hại cho sức khỏe, tạo gánh nặng bệnh tật, kinh tế và xã hội. Thuốc lá là nguyên nhân của nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư, tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều vấn đề sức khỏe khác. Không chỉ ảnh hưởng đến người sử dụng, khói thuốc còn gây hại nghiêm trọng cho những người xung quanh, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.
Việt Nam đang áp dụng nhiều biện pháp mạnh nhằm kiểm soát việc sản xuất, mua bán và sử dụng thuốc lá để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Các hành vi như bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi, quảng cáo hoặc khuyến mại thuốc lá, hút thuốc tại bệnh viện, trường học, phương tiện giao thông công cộng và nhiều địa điểm công cộng khác đều bị nghiêm cấm.
Từ năm 2025, Việt Nam cấm sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
Song song với các biện pháp quản lý, Việt Nam áp dụng mức thuế tiêu thụ đặc biệt rất cao đối với thuốc lá nhằm hạn chế tiêu dùng. Theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025, thuốc lá chịu thuế suất 75% và từ năm 2027 sẽ tiếp tục áp dụng thêm thuế tuyệt đối theo lộ trình tăng dần đến năm 2031.
Tăng thuế được xem là giải pháp quan trọng để giảm tỷ lệ hút thuốc, hạn chế tác hại đối với sức khỏe cộng đồng và giảm gánh nặng chi phí y tế cho xã hội.
Tại hội thảo, bà Đào Thúy Hà, Tổng giám đốc Công ty CP Traphaco, cho rằng phát triển dược liệu trước hết là xây dựng chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị, với mô hình "4 nhà": nhà nước tạo hành lang chính sách và quy hoạch; doanh nghiệp là hạt nhân điều phối; nhà khoa học chuyển giao giống, quy trình, tiêu chuẩn; nông dân là chủ thể sản xuất được tổ chức, đào tạo và bảo đảm đầu ra về nguyên liệu tuân thủ quy trình chuẩn, từ đó phát triển dược liệu thành sản phẩm công nghiệp có hàm lượng khoa học cao. Đồng thời, cần tổ chức hệ sinh thái sản phẩm dựa trên cùng một nguồn dược liệu để mở rộng thị trường, tăng giá trị sử dụng, tăng tần suất tiếp cận người tiêu dùng, tạo đầu ra ổn định hơn cho vùng trồng, phát triển kinh tế dược liệu, thay vì dược liệu chỉ là nguyên liệu thô, giá trị mang lại thấp.
Lãnh đạo Bộ Y tế cho biết đang hoàn thiện chính sách về dược liệu theo hướng đồng bộ, thống nhất, trọng tâm là luật Y dược cổ truyền; tăng cường đầu tư cho điều tra, bảo tồn tài nguyên dược liệu, xây dựng vùng trồng đạt chuẩn GACP-WHO; nâng cao năng lực hệ thống kiểm nghiệm, kiểm soát chặt chẽ chất lượng dược liệu; đồng thời đẩy mạnh thu hút doanh nghiệp đầu tư, hỗ trợ người dân về kỹ thuật, giống và xây dựng đầu ra ổn định, từng bước hình thành các vùng dược liệu hàng hóa quy mô lớn, gắn với xây dựng chương trình phát triển sản phẩm quốc gia về dược liệu.
Bộ Y tế đang triển khai hỗ trợ phát triển vùng trồng dược liệu quý với 23 dược liệu, thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2035.
Ngoài vận động, thói quen ăn uống hằng ngày cũng ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe xương, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Trà là thức uống quen thuộc của nhiều người Việt, đặc biệt ở người trung niên và người lớn tuổi. Song, không phải ai cũng biết mỗi loại đồ uống có thể tác động khác nhau đến cơ thể nếu sử dụng thường xuyên trong thời gian dài.
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Nutrients vào năm 2025 cho thấy uống trà có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe xương ở phụ nữ lớn tuổi.
Nghiên cứu theo dõi gần 10.000 phụ nữ từ 65 tuổi trở lên trong suốt 10 năm để đánh giá tác động của trà và cà phê đến mật độ xương.
Các nhà khoa học ghi nhận lượng trà, cà phê mà người tham gia sử dụng hằng ngày. Đồng thời, họ thường xuyên kiểm tra mật độ xương ở vùng hông và đùi. Đây là những vị trí dễ gãy khi bị loãng xương.
Kết quả cho thấy người uống trà có mật độ xương vùng hông cao hơn so với người không uống.
Ông Enwu Liu, phó giáo sư thỉnh giảng Trường Y và Sức khỏe cộng đồng thuộc Đại học Flinders (Úc), cho biết chỉ cần cải thiện nhỏ về mật độ xương cũng có thể giúp giảm nguy cơ gãy xương trong cộng đồng.
Theo bà Julie Stefanski, chuyên gia dinh dưỡng thuộc Học viện Dinh dưỡng và ăn kiêng (Mỹ), trà chứa catechin và theaflavin. Đây là các hợp chất tự nhiên hỗ trợ quá trình tạo xương và làm chậm mất xương.
Trà xanh giữ lại nhiều hợp chất này hơn do ít qua chế biến. Trà đen, trà trắng và trà ô long có hàm lượng thấp hơn.
Các nghiên cứu cho thấy người trưởng thành khỏe mạnh có thể uống khoảng 3 đến 4 tách trà không đường mỗi ngày để hỗ trợ sức khỏe.
Tuy nhiên, bà Stefanski lưu ý trà xanh chứa khá nhiều caffeine nên có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ nếu uống quá nhiều.