Bảo hiểm xã hội Việt Nam (Bộ Tài chính) vừa có phản hồi thắc mắc của nhiều bạn trẻ liên quan đến bảo hiểm y tế. Cụ thể, có sinh viên đi làm thêm (part-time) 6 tiếng/ngày, đã mua bảo hiểm y tế tại trường nhưng vẫn bị công ty yêu cầu truy thu tiền bảo hiểm xã hội, kèm dọa “không đóng sẽ không trả lương”.
Theo Bảo hiểm xã hội, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2024 quy định người tham gia bảo hiểm y tế là lao động làm việc theo hợp đồng từ 1 tháng trở lên, kể cả trường hợp thỏa thuận tên gọi khác. Nội dung làm việc gắn với trả công, tiền lương và dưới sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên.
Thỏa thuận giữa người lao động và chủ sử dụng lao động có thể là làm việc không trọn thời gian (part-time), có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất theo quy định.
Như vậy, sinh viên đi làm thêm theo hợp đồng từ 1 tháng trở lên, nếu mức lương tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương tối thiểu dùng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thì thuộc diện tham gia bảo hiểm y tế bắt buộc.
Cạnh đó, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2024 cũng nêu một người thuộc nhiều đối tượng tham gia khác nhau thì đóng theo đối tượng đầu tiên mà người đó được xác định theo thứ tự.
Thứ tự tham gia bảo hiểm y tế gồm: (1) Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng, (2) nhóm do tổ chức bảo hiểm xã hội đóng, (3) nhóm do ngân sách nhà nước đóng, (4) nhóm được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng (bao gồm sinh viên) và (5) nhóm tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình.
Chiếu theo thứ tự, nhóm người lao động (1) xếp trên nhóm sinh viên (4). Do vậy sinh viên ký hợp đồng lao động đủ điều kiện thì bắt buộc phải đóng bảo hiểm y tế theo đối tượng người lao động tại doanh nghiệp.
Hiện nay mức đóng bảo hiểm y tế bắt buộc bằng 4,5% tiền lương tháng hoặc 4,5% lương cơ sở, trong đó người sử dụng lao động đóng 3% và người lao động đóng 1,5%. Lương cơ sở hiện hành là 2,34 triệu đồng/tháng.
Như vậy, mức đóng bảo hiểm y tế cho một học sinh, sinh viên trong một năm là: 4,5% × 2,34 triệu đồng × 12 tháng = 1.263.600 đồng/năm.
Nếu đơn vị sử dụng lao động chưa trừ phần tiền đóng bảo hiểm y tế của người lao động trong quá trình làm việc thì người lao động có trách nhiệm đóng phần của mình cho đơn vị, tức 1,5%.
Cơ quan bảo hiểm xã hội cho hay Bộ luật Lao động năm 2019 quy định chủ sử dụng lao động không được dùng việc trả lương để cưỡng ép người lao động thực hiện các nghĩa vụ khác không có trong hợp đồng hoặc trái pháp luật.
Tiền lương là quyền lợi hợp pháp của người lao động tương ứng với công sức đã bỏ ra và phải được thanh toán đầy đủ, đúng hạn.
Khi chấm dứt hợp đồng, doanh nghiệp có nghĩa vụ thanh toán đầy đủ tiền lương cho sinh viên. Phần nợ bảo hiểm y tế (nếu có) phải được giải quyết theo quy định truy thu của pháp luật.
Để tránh vướng mắc, Bảo hiểm xã hội Việt Nam lưu ý sinh viên khi đi làm thêm cần kiểm tra kỹ nội dung hợp đồng, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.
Ví dụ, mình thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm y tế nào, cách theo dõi việc trích nộp bảo hiểm hằng tháng, chủ động trao đổi với đơn vị sử dụng lao động khi có phát sinh chưa rõ ràng. Khi quyền lợi bị ảnh hưởng, bạn trẻ có thể phản ánh tới cơ quan chức năng hoặc tổ chức Công đoàn để được hỗ trợ.
Ngày 14/7, đại diện Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ cho biết sức khỏe bệnh nhân phục hồi, không để lại di chứng thần kinh sau quá trình điều trị đặc biệt. Để ngăn ngừa nguy cơ đột tử trong tương lai, các bác sĩ đã tiến hành cấy máy phá rung tự động (ICD) cho người bệnh trước khi xuất viện.
Trước đó, chàng trai có tiền sử khỏe mạnh bất ngờ rơi vào trạng thái tím tái, mất ý thức khi đang nghỉ trưa tại văn phòng. Đồng nghiệp lập tức đưa anh đến cơ sở y tế gần nhất cấp cứu. Tuy nhiên, diễn biến bệnh lý trở nặng nhanh chóng khiến bệnh nhân ngừng tuần hoàn trên đường chuyển tuyến đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Tuyên Quang. Sau 15 phút hồi sức tích cực, tim thanh niên này đập trở lại. Các bác sĩ đặt ống nội khí quản, dùng thuốc vận mạch và tiếp tục chuyển anh lên bệnh viện tuyến trung ương.
Thử thách tiếp tục xảy đến khi trên đường vận chuyển, bệnh nhân xuất hiện thêm hai cơn ngừng tuần hoàn. Ê kíp cấp cứu phải hồi sức ngay trên xe để duy trì sự sống. Trước tình thế ngặt nghèo, gia đình quyết định chuyển hướng điều trị, đưa bệnh nhân vào Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc yêu cầu, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.
Thời điểm nhập viện, nam thanh niên hôn mê sâu, sốt cao 39,6 độ C, huyết áp phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc vận mạch liều cao. Các xét nghiệm cho thấy tình trạng tổn thương phổi, oxy hóa máu giảm nặng, toan chuyển hóa và suy đa tạng nghiêm trọng. Nhận định não bộ là cơ quan dễ tổn thương nhất do thiếu oxy sau ngừng tuần hoàn, các bác sĩ lập tức kích hoạt phác đồ hồi sức cao cấp nhất, trọng tâm là kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy.
Bác sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, Trưởng khoa Hồi sức tích cực - Chống độc yêu cầu, giải thích trạng thái "ngủ đông" nhân tạo này duy trì thân nhiệt người bệnh ở mức 33-36 độ C. Quy trình giúp giảm tối đa nhu cầu chuyển hóa và tiêu thụ oxy, từ đó ngăn chặn phù não, xuất huyết nội tạng và ức chế các chất độc hủy hoại tế bào thần kinh. Y văn thế giới ghi nhận liệu pháp này giúp giảm 14% tỷ lệ tử vong và 11% di chứng nặng nếu áp dụng trong "khung giờ vàng" 6 tiếng đầu sau biến cố.
Song song hạ thân nhiệt, ê kíp điều trị triển khai lọc máu liên tục, thở máy và kiểm soát chặt chẽ các chỉ số sinh tồn. Sau 24 giờ duy trì độ lạnh, bệnh nhân được nâng dần thân nhiệt theo phác đồ. Khi ngừng thuốc an thần, ý thức người bệnh bắt đầu phục hồi. Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não cho thấy chỉ có tổn thương rất nhỏ do thiếu oxy, một kết quả ngoài mong đợi đối với ca ngừng tim nhiều lần. Trong ngày tiếp theo, bệnh nhân cải thiện rõ rệt, có thể tự thở và dừng toàn bộ các thiết bị hỗ trợ lọc máu hay thuốc vận mạch.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết khi khoai tây tiếp xúc với ánh sáng (đặc biệt là ánh sáng mặt trời hoặc đèn huỳnh quang cường độ cao) sẽ tự động kích hoạt quá trình quang hợp, sản sinh ra chất diệp lục khiến vỏ chuyển sang màu xanh.
"Điều đáng lo ngại, quá trình quang hợp tạo ra diệp lục cũng đồng thời là tín hiệu kích hoạt củ khoai tây tăng cường tổng hợp Glycoalkaloid, mà chủ yếu là solanine và chaconine. Đây là cơ chế phòng vệ tự nhiên của thực vật để chống lại côn trùng và động vật ăn cỏ. Solanine có tính chất ăn mòn dạ dày và ức chế enzyme cholinesterase - một chất dẫn truyền thần kinh quan trọng", bác sĩ Châu Thị Anh phân tích.
Khi ăn phải, ngộ độc nhẹ có thể gây đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, nóng rát cổ họng. Ngộ độc nặng có thể gây chóng mặt, ảo giác, rối loạn nhịp tim, tê liệt thần kinh trung ương, suy hô hấp và thậm chí có thể dẫn đến tử vong.
Không ít người cho rằng khoai tây mọc mầm độc hơn khoai tây có vỏ xanh. Tuy nhiên, để đánh giá đúng mức độ nguy hiểm cần phân biệt giữa nồng độ độc tố và tổng lượng độc tố có trong cả củ khoai.
Ở khoai tây mọc mầm, solanine tập trung nhiều nhất tại phần mầm và các "mắt" của củ. Nếu khoai chỉ mới nhú một vài mầm nhỏ, phần thịt còn lại vẫn cứng, không đổi màu thì lượng độc tố chủ yếu nằm ở khu vực này. Trong trường hợp đó, việc khoét bỏ thật sâu toàn bộ phần mầm và chân mầm có thể loại bỏ phần lớn độc tố, dù cách an toàn nhất vẫn là không sử dụng.
Ngược lại, với khoai tây chuyển xanh, solanine không chỉ tập trung ở lớp vỏ mà còn lan xuống phần thịt ngay dưới vỏ. Mặc dù nồng độ solanine tại từng điểm trên vỏ xanh có thể thấp hơn ở chóp mầm, nhưng vùng bị ảnh hưởng thường trải rộng trên diện tích lớn. Vì vậy, một củ khoai chuyển xanh gần như toàn bộ bề mặt có thể tích lũy tổng lượng solanine cao hơn nhiều so với một củ khoai chỉ mới mọc vài mầm nhỏ. Điều này làm tăng nguy cơ người ăn hấp thu lượng độc tố vượt ngưỡng an toàn, nhất là khi chỉ gọt vỏ sơ sài trước khi chế biến.
Khoai tây nên được bảo quản ở nơi tối, khô ráo và mát mẻ như trong túi giấy tối màu hoặc ngăn tủ kín, tránh ánh nắng trực tiếp hay khu vực luôn sáng đèn. Đồng thời, không nên để khoai chung với hành tây vì khí ethylene do hành tây giải phóng có thể thúc đẩy khoai nảy mầm nhanh hơn.
Sau tai nạn, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng hôn mê sâu, phải thở máy. Kết quả chụp chiếu cho thấy người bệnh bị dập não xuất huyết thùy trán phải, vỡ xương sọ, gãy lún xoang trán, nhiều đường gãy phức tạp vùng sọ mặt và gãy xương đùi phải.
Ngày 10/7, BS.CK2 Lý Văn Hoàng, Phó khoa Ngoại Thần kinh - Cột sống, Bệnh viện Gia An 115 cho biết đây là ca đa chấn thương rất nặng, trong đó chấn thương sọ não đe dọa trực tiếp tính mạng nên phải được xử trí khẩn cấp. Bên cạnh đó còn có chấn thương vùng mặt phức tạp và gãy xương đùi phải, cần kế hoạch điều trị tổng thể để bảo tồn chức năng thần kinh và vận động về sau.
Sau hội chẩn liên chuyên khoa, các bác sĩ quyết định thực hiện đồng thời hai cuộc phẫu thuật trong cùng một lần gây mê. Êkíp xử trí chấn thương sọ não và cố định xương đùi gãy nhằm rút ngắn thời gian điều trị, hạn chế nguy cơ biến chứng.
Quá trình mổ sọ não, các bác sĩ phát hiện mảnh xương sọ vỡ găm vào nhu mô não và làm rách màng cứng - lớp màng bảo vệ não. Kíp phẫu thuật đã lấy bỏ mảnh xương, khâu phục hồi màng cứng và tái tạo vùng khuyết sọ bằng lưới titan. Ca mổ được hỗ trợ bằng hệ thống theo dõi điện sinh lý thần kinh đa phương thức (IONM), giúp theo dõi liên tục hoạt động của hệ thần kinh để phát hiện sớm các bất thường trong lúc phẫu thuật, giảm nguy cơ tổn thương thần kinh.
Ngay sau đó, ê-kíp chấn thương chỉnh hình tiếp tục kết hợp xương đùi bằng đinh nội tủy có khóa. Điều này giúp sớm ổn định tổn thương và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình hồi sức.
Dù ca mổ thành công, bệnh nhân tiếp tục đối mặt với nhiều biến chứng nặng như viêm phổi, nhiễm trùng huyết và nhiễm nấm đường hô hấp. Sau hơn hai tuần điều trị tích cực tại khoa Hồi sức tích cực - Chống độc với sự phối hợp của nhiều chuyên khoa, tình trạng nhiễm trùng được kiểm soát, sức khỏe người bệnh dần hồi phục.
Theo bác sĩ Hoàng, đa chấn thương do tai nạn giao thông là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế ở người trẻ. Nhiều tổn thương nguy hiểm như chấn thương sọ não hay xuất huyết nội sọ có thể không biểu hiện rõ ngay sau tai nạn. Vì vậy, nạn nhân cần được đưa đến cơ sở y tế có khả năng hồi sức và điều trị đa chuyên khoa càng sớm càng tốt để tăng cơ hội sống và giảm di chứng lâu dài.