Bộ GD-ĐT có 2 thứ trưởng mới

Chiều 20.5, Sở Y tế TP.HCM tiếp đoàn kiểm tra liên ngành của Bộ Y tế, kiểm tra tình hình thực hiện quyền trẻ em, phòng, chống bạo lực và xâm hại trẻ em.

Theo Sở Y tế TP.HCM, trước sáp nhập (1.7.2025), thành phố ghi nhận 6 vụ bạo hành trẻ em, liên quan 10 đối tượng và 6 trẻ bị bạo hành. Sau sáp nhập đến nay, TP.HCM ghi nhận thêm 3 vụ với 4 trẻ bị thương tích.

Sở Y tế TP.HCM nhận định bạo hành trẻ em thời gian gần đây có hình thức ngày càng phức tạp, khó lường, gây bức xúc trong cộng đồng. Một số vụ việc diễn ra kéo dài nhưng chưa được phát hiện, báo cáo kịp thời, một số trường hợp được xử lý khi hậu quả đã nghiêm trọng hoặc vụ việc lan truyền trên mạng xã hội.

Một số vụ việc gần đây gây bức xúc trong cộng đồng như: bé trai 2 tuổi ở xã Hòa Hiệp bị mẹ ruột cùng người tình bạo hành gây thương tích nặng; bé trai 14 tuổi bị "cha dượng" bạo hành ở phường Dĩ An.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, hệ thống tiếp nhận tiếp tục ghi nhận các trường hợp liên quan bạo hành, xâm hại, trẻ bị bỏ rơi, lang thang, tai nạn thương tích… Thực tế cho thấy nhu cầu can thiệp, hỗ trợ trẻ em không chỉ xuất hiện ở các vụ việc nghiêm trọng mà hiện diện thường xuyên trong đời sống cộng đồng.

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) cho biết dữ liệu từ 34 tỉnh, thành trong quý 1.2026 cho thấy tình trạng xâm hại trẻ em tăng đột biến, diễn biến phức tạp. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải rà soát lại toàn bộ cơ chế phát hiện, tiếp nhận, can thiệp và theo dõi các trường hợp trẻ có nguy cơ.

Theo Sở Y tế TP.HCM, thành phố hiện có hơn 2,6 triệu trẻ em dưới 16 tuổi. Đáng chú ý, ngoài hơn 1,86 triệu trẻ thường trú, TP.HCM còn có 570.723 trẻ tạm trú và 192.728 trẻ thực tế đang cư trú nhưng chưa đăng ký thường trú, tạm trú. Đây là nhóm trẻ dễ bị bỏ sót trong quản lý, khó tiếp cận đầy đủ các dịch vụ bảo vệ, chăm sóc và hỗ trợ xã hội.

Lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM nhấn mạnh công tác trẻ em cấp cơ sở cần chuyển từ "quản lý theo hộ khẩu" sang "quản lý theo cư trú thực tế", nhất là với trẻ tạm trú, trẻ ở khu nhà trọ, khu lưu trú công nhân, trẻ sống trong gia đình có nguy cơ bạo lực, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt hoặc nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt.

Tiến sĩ, bác sĩ Huỳnh Minh Chín, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM kiến nghị Bộ Y tế sớm ban hành mô hình chuẩn về tổ chức và vận hành công tác trẻ em tại cấp xã, phường, đặc khu sau sáp nhập.

Cùng với đó, cần xây dựng cơ chế dữ liệu và giám sát trẻ em theo nơi cư trú thực tế, có khả năng liên thông toàn quốc; đồng thời chuyên nghiệp hóa đội ngũ làm công tác trẻ em tại xã, phường, đặc khu. Đội ngũ này cần được đào tạo về tư vấn tâm lý ban đầu, xử lý khủng hoảng, bảo mật thông tin trẻ em và sử dụng hệ thống dữ liệu số.

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em cho rằng, công tác bảo vệ trẻ em không thể là trách nhiệm riêng của một ngành, mà cần cơ chế phối hợp liên ngành giữa y tế, công an, giáo dục, tư pháp, công tác xã hội và chính quyền cơ sở. Trong đó, cấp cơ sở phải có đầu mối tiếp nhận thông tin, đánh giá nguy cơ, can thiệp khẩn cấp và quản lý ca sau can thiệp, tránh để trẻ bị bạo lực, xâm hại chỉ được phát hiện khi hậu quả đã nghiêm trọng.

Đại diện Cục Bà mẹ và Trẻ em nhấn mạnh yêu cầu số hóa, liên thông dữ liệu về trẻ em để theo dõi nơi cư trú, hoàn cảnh gia đình, yếu tố nguy cơ và quá trình hỗ trợ. Với đô thị có dân số lớn, nhiều trẻ di cư như TP.HCM, việc bảo vệ trẻ em phải được tổ chức theo nơi trẻ đang sinh sống thực tế, thay vì chỉ dựa vào hồ sơ hành chính.

Tin Gốc: Thanh Niên

Chiều 14/5, trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Lô Minh Điệp, Chủ tịch UBND xã Tri Lễ (tỉnh Nghệ An), xác nhận trên địa bàn xảy ra vụ tai nạn khiến một người phụ nữ tử vong.

Theo ông Điệp, vụ việc xảy ra khoảng 9h ngày 13/5. Lúc này, chị Lỳ Thị Chia (SN 1985, dân tộc Mông, trú tại bản Huồi Xái, xã Tri Lễ), điều khiển xe máy đi làm ruộng. Khi đi qua cầu gỗ tạm tại khe Huồi Xái, chị Chia không may bị trượt ngã, rơi cả người và xe máy xuống suối. Nạn nhân tử vong tại chỗ.

Gia đình chị Chia thuộc diện hộ cận nghèo, có 7 nhân khẩu, hoàn cảnh khó khăn. Sau khi sự việc xảy ra, người thân cùng bà con trong bản đã đưa nạn nhân về nhà để lo hậu sự theo phong tục địa phương.

Tin Gốc: Dân Trí

Trưa cuối tháng 5, căn nhà cổ của gia đình bà Nguyễn Thị Ngà ở xã Thuận Mỹ (Tây Ninh) vang tiếng búa, cưa. "Chờ nhà nước sửa gần 20 năm không xong nên chúng tôi quyết định tự sửa để cứu căn nhà", bà Ngà nói.

Trong khi nhóm thợ trèo lên mái thay những viên ngói vỡ, người nhà tranh thủ che chắn đồ đạc, di chuyển di ảnh trên bàn thờ để tránh vật liệu rơi xuống.

Bên trong, hệ thống cột gỗ căm xe vẫn còn chắc chắn nhưng nhiều đòn tay, kèo đã bị mối mọt. Tường bong tróc, ẩm mốc, xuất hiện nhiều vết nứt lớn. Nền gạch lún, vỡ; nhiều cửa gỗ hư hỏng không thể sử dụng. Khu vực hàng ba xuống cấp nặng, một số cột chống bị gãy phải chèn tạm bằng gỗ.

Nhà bà Ngà là một trong ba căn thuộc cụm "xóm nhà giàu" nổi tiếng ở xã Thanh Phú Long (Long An cũ), được công nhận di tích quốc gia năm 2006.

Cụm nhà cổ hơn 100 năm tuổi thuộc dòng họ Nguyễn Hữu, từng là những phú hào nổi tiếng trong vùng. Mỗi căn rộng khoảng 600 m2, mang kiến trúc Nam Bộ truyền thống với hệ khung gỗ quý và nhiều chi tiết chạm khắc tinh xảo.

Ngôi nhà của gia đình bà Ngà được xây dựng từ năm 1924, mất 5 năm hoàn thành. Thời điểm đó, chi phí xây dựng khoảng 12.000 đồng Đông Dương, là khoản tiền rất lớn.

Trong chiến tranh, công trình nhiều lần bị trúng pháo và phải sửa chữa. Gia đình bà Ngà có bốn anh chị em nhưng đều lập nghiệp nơi khác, chỉ còn bà ở lại trông coi nhà thờ họ.

Mỗi năm vào mùa mưa, người phụ nữ 75 tuổi lại tất bật chuẩn bị hàng chục xô chậu hứng nước. Có thời điểm, bà phải đặt gần 50 vật dụng khắp nhà vì mái ngói dột nhiều vị trí.

Theo quy định, công trình thuộc diện di tích phải được cơ quan chuyên môn chấp thuận trước khi sửa chữa. Những năm qua, không ít lần gia đình kiến nghị được trùng tu nhưng vì nhiều lý do việc bảo tồn chưa thể thực hiện.

Ba năm trước, căn nhà sau có nguy cơ đổ sập nên gia đình buộc phải tháo dỡ toàn bộ đòn tay gỗ và mái ngói, thay bằng kết cấu thép, mái tôn. Riêng căn nhà chính tiếp tục xuống cấp, bà không dám ở mà chỉ vào thắp hương.

Gần đây, tình trạng dột mưa trở nên nghiêm trọng hơn. Đồ đạc bên trong liên tục bị ướt, hư hỏng. Không thể chờ đợi thêm, các anh chị em bà Ngà góp tiền thuê thợ sửa mái.

Họ tận dụng một phần đòn tay gỗ và ngói cũ từ căn nhà sau để tiết kiệm chi phí. Dù vậy, đợt sửa chữa vẫn dự kiến tiêu tốn khoảng 100 triệu đồng.

Cách đó hơn 100 km, căn nhà cổ Huỳnh Thủy Lê ở phường Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp - một trong những ngôi nhà cổ nổi tiếng nhất miền Tây - cũng đang xuống cấp.

Dù là cuối tuần, khu di tích vẫn khá vắng khách. Nhân viên tại đây cho biết phần lớn khách tham quan là người châu Âu, thường tập trung vào cuối và đầu năm. Một số du khách cho hay tình trạng xuống cấp của căn nhà khiến họ ngại đến.

Ngôi nhà rộng gần 260 m2 được xây dựng năm 1895, nổi tiếng nhờ sự kết hợp kiến trúc Việt - Hoa - Pháp và gắn với chuyện tình giữa ông Huỳnh Thủy Lê và nữ văn sĩ Pháp Marguerite Duras.

Sau hơn 130 năm tồn tại, nhiều hạng mục đã xuống cấp. Mặt tiền phủ rêu, một số phù điêu và chữ đắp nổi bong tróc. Mái ngói hư hỏng khiến nước mưa thấm vào tường, gây ẩm mốc và bong sơn.

Tại khu vực hàng ba, nhiều bức tường mọc rêu và dương xỉ. Nền nhà lún lệch, một số chi tiết gỗ trong gian thờ bị mối mọt.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại làng cổ Đông Hòa Hiệp, xã Cái Bè. Nơi đây có hàng chục căn nhà cổ hơn 100 năm tuổi nhưng chỉ khoảng ba căn được quản lý và khai thác du lịch hiệu quả. Phần lớn còn lại đang xuống cấp theo thời gian.

Đứng cạnh hàng cột gỗ bị mối mọt ăn hỏng tại nhà cổ Ông Tòng, chị Đỗ Hồng Vân, 39 tuổi, hậu duệ đời thứ tư của chủ nhà, cho biết gia đình đã nhiều lần sửa chữa để giữ gìn công trình.

Năm 2000, do phần vách cây mục nát, gia đình phải xây tường và lát lại nền nhà. Sáu năm sau chủ nhà tiếp tục gia cố khu bếp.

Vài năm gần đây, kinh tế gia đình khá hơn nhờ trồng khoảng một ha sầu riêng. Hai vợ chồng chị Vân muốn kết hợp khai thác du lịch nhưng gặp nhiều trở ngại.

"Khách đến chủ yếu đứng ngoài chụp ảnh rồi đi vì căn nhà quá xập xệ", chị nói.

Theo chị Vân, nhiều bao lam gỗ đã mục nát, một số vị trí phải dùng tre chống tạm. Kèo, đòn tay cũng hư hỏng nặng, có thể rơi bất cứ lúc nào. Mỗi khi mưa lớn, nước lại dột xuống khiến đồ đạc trong nhà tiếp tục hư hại.

Không riêng Tây Ninh hay Đồng Tháp, nhiều địa phương miền Tây đang đối mặt bài toán bảo tồn nhà cổ.

Tại Cà Mau, địa phương hiện có 21 căn nhà cổ, trong đó 14 căn được xếp hạng di tích cấp tỉnh. Theo thống kê, có ít nhất 8 công trình đang xuống cấp, một số cần trùng tu khẩn cấp như nhà cổ 174 trên đường Điện Biên Phủ, nhà cổ số 29 đường Trần Phú hay nhà cổ số 25 trên đường Hai Bà Trưng.

Ông Lý Vỹ Triều Dương, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau, cho biết phần lớn công trình được xây dựng từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20.

Một số ngôi nhà bị bỏ trống sau quá trình sắp xếp bộ máy hành chính, số khác thuộc sở hữu tư nhân nên việc quản lý, bảo tồn gặp nhiều khó khăn.

Theo ông Dương, giá trị lớn nhất của các công trình nằm ở kiến trúc nghệ thuật, song kinh phí tu bổ rất cao trong khi nguồn lực địa phương hạn chế.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tấn Quốc, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh, cho rằng Đồng bằng sông Cửu Long có số lượng nhà cổ lớn nhưng không phải công trình nào cũng đủ điều kiện để được đầu tư trùng tu.

Việc xếp hạng di tích phải dựa trên các tiêu chí về giá trị tiêu biểu, trong khi ngân sách bảo tồn phải chia sẻ cho nhiều loại hình di sản khác nhau.

Theo ông Quốc, một số nhà cổ ở Tây Ninh đã được đầu tư tu bổ nhưng nhu cầu thực tế vẫn rất lớn. Vì vậy, ngoài nguồn vốn nhà nước, cần huy động thêm nguồn lực xã hội hóa.

"Tăng cường năng lực quản lý và khai thác hiệu quả sẽ giúp các công trình có thêm nguồn lực để bảo tồn lâu dài", ông nói.

Sau hơn một thế kỷ, ba căn nhà trong cụm di tích "xóm nhà giàu" có số phận khác nhau.

Một căn được nhà nước đầu tư khoảng 7 tỷ đồng để trùng tu cách đây 14 năm. Căn khác do chủ nhà tự bỏ khoảng 800 triệu đồng sửa chữa.

Riêng căn nhà của bà Nguyễn Thị Ngà vẫn chật vật chống chọi với thời gian.

"Anh chị em chúng tôi đều đã về hưu, không dư giả gì nên có bao nhiêu sửa bấy nhiêu. Không biết còn giữ được căn nhà bao lâu nữa", bà Ngà buồn rầu nói.

Bài 3: Những thách thức bảo tồn nhà cổ miền Tây

Tin Gốc: Vnexpress