Bố tử vong khi cứu con giữa sóng biển

Chiều 11.5, Đoàn công tác do ông Võ Văn Minh, Chủ tịch HĐND TP.HCM làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc với phường Linh Xuân nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc đối với một số công trình đầu tư công, trong đó có việc kiến nghị thu hồi 4 khu đất công để làm công viên, trường học.

Cùng tham gia đoàn công tác còn có ông Bùi Minh Thạnh, Phó chủ tịch UBND TP.HCM và lãnh đạo các ban thuộc HĐND TP.HCM, các sở, ngành…

Cụ thể, theo lãnh đạo phường Linh Xuân, khu có đất diện tích 82.605 m2 ở khu phố 20 (phường Linh Xuân) do Công ty cổ phần Xi măng Hà Tiên 1 thuê, sử dụng từ năm 1998 đến nay đã hết hạn thuê và công ty có văn bản xin trả lại diện tích 54.421 m2.

Tuy nhiên, lãnh đạo phường Linh Xuân cho rằng theo quyết định cho thuê đất của UBND TP.HCM (năm 1998) thì diện tích giao cho Công ty cổ phần Xi măng Hà Tiên 1 là 82.605 m2. Nhưng đến nay, công ty xin trả lại diện tích 54.421 m2 là không đúng như quyết định giao đất nên đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Phường Linh Xuân đề nghị UBND TP.HCM chỉ đạo các sở, ngành thực hiện thủ tục đầu tư xây dựng trường học, công viên cây xanh theo quy hoạch đã được phê duyệt (trên diện tích đất kể trên) tránh gây thất thoát, lãng phí tài nguyên đất, đồng thời, đảm bảo nhu cầu học tập của con, em người dân.

Đối với khu đất có diện tích 3.460 m2 tại khu phố 50 (phường Linh Xuân), được giao cho Công ty cổ phần Xây dựng Prime Homes thuê ngắn hạn (từ năm 2025). Song hiện nay, công ty này đang lập hồ sơ đề nghị chấp thuận về địa điểm, quy mô xây dựng công trình và thời gian tồn tại của công trình tạm.

Trong khi đó, theo quy hoạch của UBND thành phố Thủ Đức (cũ) khu đất này được quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 thì vị trí khu đất này thuộc quy hoạch đất văn hóa và đất giao thông. UBND phường Linh Xuân đề nghị UBND TP.HCM giao khu đất này để làm công viên.

Cũng tại buổi làm việc, đại diện lãnh đạo phường Linh Xuân đề nghị thu hồi khu đất có diện tích trên 16,5 ha cho Công ty cổ phần thuốc sát trùng Việt Nam thuê và khu đất có diện tích 9,68 ha thuộc khu đất trại heo Huyện ủy Thủ Đức (cũ) để xây dựng, mở rộng trường học.

Cụ thể, khu đất có diện tích trên 16,5ha ở số 34/6 Quốc lộ 1A (khu phố 5, phường Linh Xuân) được cho Công ty cổ phần thuốc sát trùng Việt Nam thuê, sử dụng từ năm 2006.

Tuy nhiên, lãnh đạo UBND phường Linh Xuân khẳng định trong quá trình sử dụng Công ty cổ phần thuốc sát trùng Việt Nam đã xây dựng công trình không có giấy phép xây dựng và khi cơ quan chức năng phường làm việc thì công ty này có dấu hiệu không phối hợp, cản trở.

Còn đối với khu đất trên 9,68 ha (khu đất thuộc trại heo Huyện ủy Thủ Đức cũ, khu phố 31, phường Linh Xuân), từ năm 2088 - 2019, khu đất này đã triển khai các dự án như xây dựng hệ thống thoát nước, trường mầm non, trường học hết 3,58 ha. Còn lại hơn 6,1 ha hiện là đất trống và có 207 trường hợp lấn chiếm sử dụng.

Đến năm 2020, UBND TP.HCM chấp thuận chủ trương xây dựng Trường cao đẳng Văn hóa nghệ thuật TP.HCM (cơ sở 2) tại khu đất này. Vì vậy phường Linh Xuân đề nghị UBND TP.HCM triển khai xây dựng Trường cao đẳng Văn hóa nghệ thuật và chấp thuận mở rộng trường THPT Linh Trung trên diện tích đất còn lại.

Liên quan đến các đề xuất của phường Linh Xuân, đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM cho biết một số khu đất cho thuê đã hết thời hạn thuê và các khu đất vi phạm xây dựng, lấn chiếm… đều đủ điều kiện thu hồi hoặc cưỡng chế.

Ông Võ Văn Minh, Chủ tịch HĐND TP.HCM hoan nghênh các đề xuất của phường Linh Xuân và giao cho Ban Đô thị (HĐND TP.HCM) nghiên cứu, phối hợp với địa phương để làm các kế hoạch bố trí vốn đầu tư công.

Đồng thời lãnh đạo UBND TP.HCM cũng đồng ý, thống nhất với những đề xuất của phường Linh Xuân đề nghị thu hồi đất để xây dựng mới, mở rộng các trường học và làm công viên.

Tin Gốc: Thanh Niên

Lấy bằng tiến sĩ toán tại Đại học Harvard khi mới 27 tuổi, trở thành giáo sư trẻ nhất Việt Nam năm 2020 ở tuổi 37, là Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam (Bộ GD-ĐT), gần đây Lê Anh Vinh còn được biết tới là tác giả sách thiếu nhi rất có duyên với giải thưởng.

Sau giải khuyến khích giải thưởng Sách quốc gia năm 2023 với bộ sách Những đứa trẻ hạnh phúc (Lê Anh Vinh chủ biên), anh lại vừa được trao giải thưởng Khát vọng Dế Mèn thuộc Giải thưởng thiếu nhi Dế Mèn lần thứ 7 năm 2026 cho cuốn truyện Chú robot tưởng mình là người. Và đề thi tuyển sinh lớp 10 THPT của TP.HCM hôm 1-6 môn ngữ văn đã chọn trích Chú robot tưởng mình là người.

Trò chuyện với Tuổi Trẻ, GS.TS Lê Anh Vinh cho biết là một người làm toán, làm giáo dục rồi viết sách thiếu nhi, được bạn đọc và các hội đồng chuyên môn ghi nhận khiến anh rất vui và biết ơn.

* Thưa anh, câu chuyện một người cha viết sách từ những cuộc kể chuyện mỗi đêm cho các con của mình thật là đẹp. Mối duyên đưa anh tới việc viết sách cho thiếu nhi đã bắt đầu thế nào?

- Hồi nhỏ tôi rất thích đọc sách, đặc biệt là những cuốn sách thiếu nhi có yếu tố khoa học, phiêu lưu và tưởng tượng. Một trong những cuốn sách tôi yêu thích nhất là Thuyền trưởng Đơn vị của một nhà toán học người Nga, bản in của NXB Cầu Vồng và NXB Kim Đồng.

Cuốn sách kể về hành trình khám phá của cậu bé Số Không đi theo bác thuyền trưởng đơn vị. Tôi đọc cuốn sách đó từ những năm đầu tiểu học và đã luôn tự hỏi vì sao lại có một cuốn sách có thể khiến trẻ con thấy toán học thú vị đến thế.

Sau này khi có con, các con tôi rất thích nghe kể chuyện mỗi tối. Ban đầu tôi đọc truyện cho các con nghe, nhưng rồi các bạn ấy không thích nghe đọc nữa mà đòi bố phải tự kể. Vậy là tôi bắt đầu tưởng tượng ra những cuộc phiêu lưu mà chính các con trở thành nhân vật chính.

Tôi kể những câu chuyện để các con thấy rằng những điều mình học ở trường, kể cả những kiến thức khoa học rất nhỏ, cũng có thể giúp ích trong cuộc sống. Thấy các con hào hứng, tôi bắt đầu nghĩ đến việc viết lại để nhiều bạn nhỏ khác cũng có thể đọc.

* Với nhiều người, việc một giáo sư toán viết sách kể chuyện cho các em nhỏ thật đặc biệt và có phần... lạ. Bởi vì người ta hay dán nhãn người giỏi toán thường không thích hoặc không giỏi văn?

- Tôi nghĩ đây là một định kiến khá thú vị và có lẽ cũng không hoàn toàn vô lý nếu nhìn vào trải nghiệm đi học của nhiều thế hệ. Quả thật rất nhiều bạn học chuyên toán ngày trước sợ môn văn, nhất là sợ những bài văn phải viết theo một khuôn mẫu nào đó.

Nghĩ lại, tôi cũng phải cảm ơn các thầy cô dạy văn của mình. Hồi đi học, tôi thường nghĩ gì viết nấy, viết khá tự do, vậy mà kiểu gì cũng được các thầy cô cho trung bình 6,5 điểm, vừa đủ để đạt danh hiệu học sinh giỏi.

* Truyện của một tiến sĩ toán học có khác biệt với văn chương của những người khác?

- Tôi có một người bạn học rất giỏi văn, ngày trước đi học toàn được 9-10 điểm văn. Khi đọc truyện của tôi, bạn đó luôn nói "Biết ngay là văn của người học toán, câu chữ quá đơn giản, nhưng được cái nhiều ý". Tôi thấy nhận xét ấy cũng đúng.

Còn tôi nghĩ mỗi người khi viết đều mang theo cách mình nhìn thế giới. Người làm toán thường có thói quen đi tìm cấu trúc phía sau một vấn đề, vì vậy khi kể một câu chuyện tôi luôn nghĩ đến những câu hỏi như vì sao nhân vật hành động như vậy, tình huống này dẫn tới tình huống kia thế nào và một ý tưởng lớn có thể được kể lại bằng hình ảnh nào để trẻ em hiểu được.

Cũng phải nói thêm là viết một bài báo khoa học, một báo cáo hay một cuốn sách mang tính chuyên môn thì tôi có thể tập trung làm khá nhanh trong một khoảng thời gian cố định. Nhưng viết một cuốn truyện thì khác.

Câu chuyện cần thời gian để hình thành, nhân vật cần thời gian để sống cùng mình, nhiều chi tiết chỉ xuất hiện rất bất ngờ sau một cuộc trò chuyện, một khoảnh khắc với các con hoặc một đêm ngồi nghĩ vu vơ. Viết truyện với tôi thường chậm hơn nhưng cũng có một niềm vui rất riêng.

* Nhà toán học làm việc gì hẳn cũng theo logic chặt chẽ. Vậy anh có "đi lang thang dưới mưa không mục đích, chơi mà không cần lý do" như bài học anh muốn gửi tới các em nhỏ qua những nhân vật trẻ con trong cuốn sách của anh không?

- Tôi không phải là người thường xuyên "đi lang thang dưới mưa không mục đích" theo nghĩa lãng mạn, nhưng tôi tin vào giá trị của những việc không nhất thiết phải có mục tiêu rõ ràng: ngồi chơi với con, nghe một câu chuyện rất dài chưa biết kết thúc ở đâu, đi dạo mà không cần giải quyết việc gì.

Trong giáo dục, đôi khi người lớn muốn mọi thứ đều phải có mục tiêu: chơi để học kỹ năng gì, đọc sách để rút ra bài học gì. Điều đó không sai nhưng nếu cái gì cũng biến thành mục tiêu thì tuổi thơ sẽ rất mệt. Trẻ em cần được chơi chỉ vì vui, tò mò chỉ vì thích và yêu một điều gì đó chỉ vì thấy nó đáng yêu. Có lẽ người lớn cũng cần học lại điều ấy từ trẻ em.

* Đọc sách anh có thể thấy anh dành nhiều thời gian trò chuyện, chơi với các con và dường như học hỏi về gia đình, về cuộc sống từ chính các con vậy. Anh có phải là một người đàn ông của gia đình không?

- Tôi không dám tự nhận mình là một người đàn ông của gia đình theo nghĩa "hoàn hảo nhất" của từ này. Tôi cũng rất bận, cũng có những giai đoạn bị cuốn vào công việc và chắc chắn cũng có những thiếu sót như nhiều ông bố khác. Nhưng nếu hỏi gia đình có phải là phần quan trọng nhất trong cuộc sống của tôi không, câu trả lời chắc chắn là có.

Có lẽ vì vậy việc viết sách thiếu nhi với tôi không tách rời khỏi đời sống gia đình.

Các con thường là những độc giả đầu tiên của tôi, từ lúc ý tưởng còn rất sơ khai cho đến khi bản thảo đã hoàn thiện hơn. Tôi kể chuyện cho các con nhưng nhiều khi chính các con lại dạy tôi cách nhìn thế giới chậm hơn, hồn nhiên hơn và bao dung hơn.

* Cuốn sách của anh có nhắc, điều giáo dục nên làm là bảo vệ quyền được hiện diện của những điều chưa có tên gọi. Anh có thể chia sẻ quan điểm làm giáo dục này của anh? Ở Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, các anh đi theo "tôn chỉ" này?

- Nếu giáo dục chỉ nhìn vào những gì đã có tiêu chí, đã có trong bảng điểm thì rất dễ bỏ sót những điều rất quan trọng như một năng lực khác biệt của trẻ, một khó khăn học tập chưa được nhận ra, một cảm xúc chưa được người lớn hiểu đúng hay một nhóm học sinh chưa có được sự quan tâm đầy đủ.

Vì vậy tôi nghĩ giáo dục trước hết phải biết lắng nghe và thừa nhận. Trước khi gọi tên được một vấn đề, trước khi có chính sách hay giải pháp hoàn chỉnh, ta cần chấp nhận rằng điều đó đang tồn tại.

Với những người nghiên cứu giáo dục, chúng tôi cũng cố gắng làm theo tinh thần ấy, giúp hệ thống nhìn thấy rõ hơn những vấn đề của trẻ em, của giáo viên, của nhà trường, từ đó có các nghiên cứu, bằng chứng và đề xuất chính sách phù hợp hơn.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

1. Những con đường nhỏ và lở lói. Những dãy nhà mái tôn tường gỗ, từng là các khu gia binh của quân đội VNCH giờ được sử dụng làm khu tập thể cho cán bộ công nhân viên. Dân thì ở trong những ngôi nhà thưng ván, xung quanh là đất đỏ...

Thời khó khăn, chỗ nào có đất là cuốc lên trồng khoai lang và su su. Là nói mùa mưa, còn mùa khô thì chịu. Nước không có, không cây gì sống nổi. Cả chục năm sau đấy, khi tôi đã có gia đình thì trong cái bếp phía sau của phòng tập thể, chỗ quan trọng nhất là... 2 cái thùng phuy đựng nước. Ông bố vợ làm giám đốc chi nhánh điện huyện Ayun Pa (cũ), cách Pleiku 80 km, thi thoảng chở lên cho gia đình con gái bao gạo kèm cái thùng phuy đựng dầu chạy máy điện. Dùng hắc ín quét kỹ trong ngoài rồi chứa nước. Hồi ấy nhà nào có 2 cái thùng phuy như thế giống như có... ô tô bây giờ. Lại còn khen: thùng phuy quét hắc ín nước trong và ngọt, hơn hẳn thùng phuy quét xi măng...

Dân Pleiku khi ấy, không tính cán bộ công nhân viên, có 2 loại chính, một là buôn bán, mà xịn nhất là mấy cửa hàng vàng, đa phần gốc gác từ làng Kế Môn, Huế, lên từ khoảng những năm 1950, mấy hiệu thuốc tây, mấy quán phở, còn lại là dân lao động.

Tôi nhớ hồi ấy, sau mỗi cái xe đạp lạch xạch thường cột cái cuốc, con dao... là công cụ làm rẫy. Mỗi buổi sáng hàng đoàn xe đạp như thế tiến ra ngoại ô, đa phần là phụ nữ. Nam giới chủ yếu đi dò phế liệu. Cả cái sân bay Cù Hanh to uỳnh thế, bao nhiêu căn cứ chiến tranh từng lừng lững thế, vào tay họ, món nào ra món ấy hết. Những tấm ghi lỗ lát làm đường băng và cả đường cho ô tô chạy, những cây sắt 3 cạnh để làm cọc rào thép gai, và những cuộn thép gai được cuộn rất khéo... là sản phẩm của họ mỗi chiều, là nguồn thu nhập chính của rất nhiều gia đình. Làm ăn lớn hơn, nhiều người rủ nhau vào rừng sâu, lên tận Sa Thầy, Đăk Tô tìm xác máy bay, xe tăng, và thẻ bài của lính Mỹ.

Đấy là phố, còn mươi cây số ra ngoại ô là tới các làng bà con bản địa Tây nguyên, nơi mưa kéo dài cả tháng trời, nước cuồn cuộn đỏ…

Nói Gia Lai có đặc sản cà phê nhưng quả là bà con Jrai, Bahnar hồi ấy không uống cà phê, và cũng rất ít người trồng. Người Ê Đê ở Đắk Lắk trồng nhiều hơn. Cà phê là món của người Kinh, người ở phố. Dưới nông thôn không có, kể cả những ngôi làng nổi tiếng như làng S'tơ, tức làng Kông Hoa trong Đất nước đứng lên, nơi mà ngay sau chiến tranh, nhà nước đầu tư rất lớn để xây dựng một xã kiểu mẫu. Máy cày, máy bơm đưa vào, đưa người Kinh và người Tày phía bắc vào sống cùng.

Ngã ba Phù Đổng - Gia Lai trước đây và hiện nay

ẢNH: HUY TỊNH

Ra khỏi Pleiku 5 km là miên man đất đỏ chói chang, dã quỳ vàng rờm rợp. Vậy nên theo tôi, công trình vĩ đại nhất đối với Tây nguyên khi ấy là các hồ thủy lợi. Bên Đắk Lắk còn đắp đập cái hồ thủy lợi rất lớn bằng chính đất bazan nữa, mà tới giờ, nghe nói vẫn còn tác dụng. Gia Lai thì có hồ Ayun Hạ được thiết kế để tưới cho 13.500 ha, một sự đổi đời không ngờ, một tầm nhìn hết sức đúng đắn.

Và sau đấy là một loạt những hồ thủy lợi khác, đưa văn minh nương rẫy truyền thống hòa nhập với văn minh lúa nước của người Kinh.

2. Sự giao thoa kinh tế kéo theo sự giao thoa văn hóa, tạo nên ở Gia Lai một vùng văn hóa độc đáo. Ấy là nói khi chưa nhập tỉnh, giờ thành tỉnh Gia Lai mới, một sự giao thoa văn hóa hết sức thú vị đang, đã và sẽ diễn ra, trong đó, năm 2026 này là năm du lịch quốc gia do tỉnh Gia Lai đăng cai với slogan "Đại ngàn chạm biển xanh".

Và tới lúc ấy, những cao su, cà phê, tiêu, chanh dây..., các loại cây quả có giá trị kinh tế cao sẽ còn dư địa phát triển mạnh nữa.

Theo thống kê tôi vừa có thì diện tích cà phê năm 2025 của tỉnh Gia Lai đạt khoảng 108.389 ha, sản lượng ước đạt 340.612 tấn. Trong đó, diện tích cà phê sản xuất theo tiêu chuẩn nông nghiệp tốt, nông nghiệp hữu cơ có chứng nhận là 56.691,04 ha. Vùng nguyên liệu cà phê cung cấp nguyên liệu chủ yếu cho 3 nhà máy chế biến cà phê trên địa bàn tỉnh, với tổng công suất 157.000 tấn/năm.

Diện tích chanh dây năm 2025 đạt khoảng 5.650 ha, sản lượng ước đạt 213.150 tấn. Trong đó, diện tích chanh dây sản xuất theo tiêu chuẩn nông nghiệp tốt, có chứng nhận VietGAP là hơn 1.153 ha. Chanh dây đã được cấp 48 mã số vùng trồng xuất khẩu/1.153 ha và 6 mã số cơ sở đóng gói chanh dây xuất khẩu, với tổng công suất 365 tấn quả tươi/ngày.

Diện tích rầu riêng năm 2025 đạt khoảng 9.262 ha, sản lượng ước đạt 57.725 tấn. Trong đó, diện tích sầu riêng sản xuất theo tiêu chuẩn nông nghiệp tốt, có chứng nhận GlobalGAP hơn 1.081 ha, tiêu chuẩn VietGAP hơn 741 ha...

Dẫu còn điều này điều kia chưa tương xứng, chưa như kỳ vọng, nhưng khi tỉnh xác định lấy du lịch là một trong 5 trụ cột phát triển kinh tế thì yếu tố bản sắc văn hóa dân tộc trở thành điểm nhấn quan trọng. Lâu nay ai cũng bảo phải giữ gìn, tôn trọng rồi khai thác, nhưng làm như thế nào thì vẫn mỗi nơi mỗi phách, mỗi người mỗi kiểu. Nên có lúc phát triển nóng quá, cái khối băng bản sắc có nguy cơ bị vỡ, cần có sự can thiệp kịp thời của nhà nước. Sự kiện tỉnh Gia Lai quyết định phá bỏ cái công trình bê tông gần chục tỉ đồng án ngữ mặt chính của núi lửa Chư Đang Ya, trả lại mặt bằng, giữ nguyên hiện trạng ngay trước tết năm rồi là một ví dụ.

3. Tôi rất quý cô bé Uyên Nie, người Ê Đê (Đắk Lắk), học Trường ĐH Văn hóa Nghệ thuật quân đội, lấy một anh bác sĩ người Jrai ở làng Kép, Ia Mơ Nông, Chư Păh cũ. Thay vì bắt chồng phải về nhà vợ theo phong tục, thì Uyên về quê chồng, và trở thành thủ lĩnh du lịch của làng, biến làng Kép thành một mô hình du lịch cộng đồng.

Đây là một sự đổi đời rất lớn, vì chúng ta biết người Tây nguyên bản địa chủ yếu đang sống với phương thức tự cung tự cấp, không có chợ, cần gì thì trao đổi hàng lấy hàng trong làng. Thế mà giờ, biến ngay ngôi làng mình, lối sống thường ngày của mình, công việc hằng ngày của mình... thành sản phẩm để thu hút du khách.

Trở lại chuyện cà phê trên đất này. Quả là tôi đã từng rất ngạc nhiên khi hồi mới lên Tây nguyên mà chả thấy cây cà phê đâu, hay chính xác là rất ít. Các quán cà phê cũng không nhiều như từng hình dung. Nhớ quán chúng tôi hay "ngồi đồng" mỗi sáng chủ nhật hồi ấy là cà phê Kim Liên của ông Giáp, một người đàn ông lịch thiệp di cư. Giờ mới đây nhất, trong hội nghị kêu gọi đầu tư do tỉnh Gia Lai tổ chức, ông Thái Như Hiệp, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp, Gia Lai - một trong những doanh nghiệp dẫn đầu về xuất khẩu cà phê, thuộc Top 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam - đã trình bày hệ sinh thái chiến lược cho ngành cà phê thông qua 5 dự án trọng điểm với tổng vốn đầu tư hơn 710 triệu USD, tương đương khoảng 18.000 tỉ đồng.

Từ một cơ sở gia đình, Vĩnh Hiệp đã trở thành nhà xuất khẩu cà phê hàng đầu Việt Nam, hiện diện tại hơn 60 thị trường, đóng góp hơn 769 triệu USD trong niên vụ 2024 - 2025, chiếm 9,3% kim ngạch xuất khẩu cà phê của cả nước.

Ông Hiệp là người đưa ra thông điệp: "Việt Nam không chỉ xuất khẩu cà phê; chúng tôi muốn chia sẻ giá trị, bản sắc và tinh thần sáng tạo của người nông dân Việt Nam với thế giới".

Và tôi, người có tròn 45 năm ở đất này, được coi là người Pleiku, trở thành một phần ký ức ở đây, nhiều khi đi lại những con đường cũ đã ngỡ ngàng trước những đổi thay...

Tin Gốc: Thanh Niên