Cuối tuần trước, khi bế con qua lối ưu tiên tại sân bay Phú Quốc, anh Trung Hiếu, 37 tuổi, đi qua dễ dàng. Nhưng bạn đời Romario, 29 tuổi, bị chặn lại. Dù anh Hiếu giải thích “bé có hai người cha”, nhân viên an ninh vẫn yêu cầu Romario đi lối khác.
Đây là một trong những tình huống khiến Romario chịu cảnh “người ngoài” trong gia đình. Cùng thực hiện thụ tinh ống nghiệm tại Mỹ và nuôi dưỡng con, nhưng trên giấy khai sinh em bé chỉ có tên một người cha là anh Hiếu.
Tháng 8 tới, người con thứ hai chào đời sẽ do Romario đứng tên khai sinh. Lúc đó, anh Hiếu sẽ trở thành người không có quan hệ pháp lý với con mình.
Tại phiên thảo luận dự thảo Luật Hộ tịch sửa đổi hôm 11/4, Đại biểu Quốc hội Dương Minh Ánh (đoàn Hà Nội) đề xuất thay đổi tình trạng này. Bà Ánh nói nhiều trẻ em đang được sinh ra, nuôi dưỡng bởi các cặp cùng giới. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chỉ cho phép ghi nhận một người trên giấy khai sinh, khiến trẻ em có một “gia đình thực tế” nhưng khuyết “gia đình pháp lý”.
Theo số liệu từ Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) và UNDP, Việt Nam hiện có khoảng 1,65 triệu đến gần 3 triệu người thuộc cộng đồng LGBT. Khảo sát cho thấy hơn 60% có nhu cầu sinh con và kết hôn, trong đó gần 5% các cặp sống chung cùng giới đang nuôi con.
Pháp luật Việt Nam đã có nhiều bước tiến để xóa bỏ định kiến với cộng đồng LGBT, như việc bỏ quy định cấm kết hôn cùng giới năm 2014 hay Bộ Y tế khẳng định “đồng tính không phải là bệnh” năm 2022.
Luật Hôn nhân và Gia đình hiện hành chưa thừa nhận hôn nhân cùng giới. Điều này tạo ra khoảng trống trong Luật Hộ tịch, khiến quyền đại diện pháp lý, y tế và thừa kế của trẻ em trong các gia đình này bị hạn chế.
Tại TP HCM, anh Lê Minh Quốc, 34 tuổi và bạn đời Trương Ngọc Huy thống nhất để một mình anh Quốc đứng tên trên giấy khai sinh của ba người con (từ 2 đến 5 tuổi). Sự lựa chọn này đảm bảo các bé là anh em ruột hợp pháp, thuận tiện khi nhập học. Cũng vì thế mà anh Huy không có quyền pháp lý với các con.
“Nếu học trường công lập, anh Huy không có tư cách đi họp phụ huynh. Khi đi du lịch, tôi luôn phải đi cạnh các con để qua cửa hải quan”, anh Quốc kể.
Trường hợp khác, anh Hoàng Linh, một người chuyển giới nam ở Hà Nội, không có tên trên giấy khai sinh của con gái 4 tuổi. Vợ anh là người duy nhất đứng tên. Anh không có thẩm quyền giải quyết các thủ tục hành chính cho bé. Có lần con nhập viện, dù là người trực tiếp đưa đi khám, Linh không được phép ký giấy cam kết điều trị. Anh phải gọi vợ đến bệnh viện để hoàn tất thủ tục.
Nỗi lo về sự an toàn của trẻ khi gia đình xảy ra biến cố cũng là vấn đề lớn. Anh Trung Hiếu cho biết nếu bản thân gặp bất trắc, người con đầu lòng sẽ không còn người giám hộ hợp pháp nào.
Tương tự, gia đình anh Lê Minh Quốc phải lập di chúc sớm và thỏa thuận dồn tài sản cho người đứng tên trên giấy khai sinh. Nguyên nhân là nếu anh Quốc qua đời, tài sản sẽ được chuyển về gia đình nội ngoại theo luật định thay vì chuyển cho bạn đời để tiếp tục nuôi con. Ngược lại, nếu anh Huy gặp rủi ro, tài sản của anh không thể chuyển cho ba đứa trẻ do không có ràng buộc huyết thống hay con nuôi hợp pháp.
Để giải quyết vấn đề này, đại biểu Dương Minh Ánh kiến nghị bổ sung ba nội dung vào dự thảo luật. Thứ nhất, ghi nhận đầy đủ cha, mẹ cùng giới trên khai sinh dựa theo quan hệ pháp lý, không phụ thuộc giới tính. Thứ hai, xây dựng cơ chế công nhận quyền như cha mẹ cho người không cùng huyết thống nhưng thực tế có chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ổn định, lâu dài. Thứ ba, nghiêm cấm phân biệt đối xử về giới trong đăng ký hộ tịch nhằm bảo vệ lợi ích tốt nhất của trẻ.
Thạc sĩ luật Lương Thế Huy, chuyên gia chính sách về giới, đánh giá đề xuất trên phù hợp với thực tế. Ông Huy dẫn chứng các trường hợp nhận con nuôi, hỗ trợ sinh sản bằng tinh trùng/phôi hiến tặng, mang thai hộ cho thấy cha mẹ hợp pháp trên giấy tờ không phải lúc nào cũng cùng huyết thống.
Trước những ý kiến cho rằng đề xuất này là bước đệm công nhận hôn nhân cùng giới, ông Huy phân tích việc ghi nhận cha mẹ trên giấy khai sinh nhằm bảo vệ tư cách pháp lý của trẻ, còn công nhận hôn nhân là tư cách pháp lý của người lớn. Theo chuyên gia, đề xuất này tuân thủ Khoản 4, Điều 69 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, quy định không phân biệt đối xử với con theo tình trạng hôn nhân của cha mẹ.
Để chính sách khả thi, ông Huy kiến nghị cần xác lập tiêu chí cha mẹ rõ ràng, đồng bộ hóa với luật y tế, giáo dục, thừa kế, đồng thời xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp quyền giám hộ nếu gia đình đổ vỡ.
Trở lại câu chuyện của những phụ huynh đang “vô hình” trên giấy tờ, anh Hiếu mong mỏi sự đa dạng gia đình sớm được ghi nhận đồng bộ, nhất là trong môi trường giáo dục. Khi nhà trường chấp nhận hai người cha hoặc hai người mẹ trên hồ sơ học sinh hay trong các cuộc họp phụ huynh, trẻ sẽ được sống với tâm lý lành mạnh và tự tin về tổ ấm của mình.
“Luật pháp chính là công cụ giáo dục và định hướng dư luận mạnh mẽ nhất. Khi luật pháp công bằng, thái độ của xã hội đối với sự đa dạng sẽ tự khắc trở nên bao dung hơn”, anh nói.
Một người đàn ông 70 tuổi họ Zhang ở Tây An, tỉnh Thiểm Tây, Tây Bắc Trung Quốc, đã phải trải qua phẫu thuật vì nhiều bệnh viện cho rằng ông có thể mắc ung thư phổi ngoại biên. Nhưng khi các bác sĩ cắt bỏ mô phổi, họ phát hiện khối u nghi ngờ thực chất chỉ là một đầu ớt đỏ dài 0,5 cm, đã bị dao mổ cắt đôi.
Câu chuyện bắt đầu khi ông Zhang đi khám sức khỏe gần đây và phát hiện một khối u nhỏ 2,1 cm ở thùy dưới phổi phải. Kết quả chụp CT cho thấy hình ảnh gai nhọn, thùy hóa và dính màng phổi, tất cả các đặc điểm này khiến các bác sĩ tại nhiều bệnh viện nghi ngờ ông bị ung thư phổi ngoại biên.
Nhưng ca phẫu thuật đã mang lại một bất ngờ thú vị. Thay vì khối u, "thủ phạm" lại là một mẩu ớt nhỏ xíu dường như đã ẩn sâu trong phổi của ông Zhang.
Li Wenhai, Phó giám đốc Bệnh viện Lồng ngực thuộc Trung tâm Y tế Quốc tế Tây An và là bác sĩ phẫu thuật chính trong ca mổ của ông Zhang, cho biết trong gần 30 năm hành nghề y, ông chỉ gặp 3 trường hợp tương tự.
"Ớt có mật độ gần như tương đương với mô phổi trên phim chụp CT," bác sĩ Li cho biết. "Mỗi bệnh nhân đều được nhập viện với chẩn đoán nghi ngờ ung thư phổi, và không ai ngờ trước khi phẫu thuật rằng nguyên nhân lại là ớt".
Bác sĩ Li giải thích rằng đầu ớt có hình nón, nhọn ở phía trước và rộng hơn ở phía sau. Khi hít vào đường thở, nó có thể không bị ho ra ngoài. Thay vào đó, nó có thể di chuyển xuống theo luồng không khí cho đến khi bị mắc kẹt trong một phế quản nhỏ có đường kính gần bằng và ở lại đó.
Hình dạng đặc biệt đó khiến đầu ớt thường là "kẻ gây rắc rối" trong số các dị vật hít phải. Hạt gạo hoặc đậu phộng nghiền nát có thể gây ho mạnh và bị tống ra ngoài, nhưng đầu ớt có thể mắc kẹt sâu hơn.
Sau khi ở trong phổi một thời gian dài, nó có thể gây viêm nhiễm cục bộ và tăng sinh mô tái phát, cuối cùng hình thành một nốt sần được bao quanh bởi các u hạt viêm.
Trên phim chụp CT, nốt sần như vậy có thể cho thấy hình ảnh gai nhọn, thùy và mật độ không đồng đều, tất cả đều là những dấu hiệu điển hình của hình ảnh gợi ý ung thư phổi.
Theo báo cáo, ông Zhang được biết là người thích ăn cay. Các bác sĩ tin rằng ông Zhang có thể đã vô tình hít phải đầu ớt khi ăn, và dị vật này đã ở lại trong phổi đủ lâu để gây viêm, khiến nó trông giống như một khối u.
"Nếu nội soi phế quản được thực hiện sớm hơn và dị vật là đầu ớt được lấy ra, ông Zhang có lẽ đã không cần phải phẫu thuật", bác sĩ Li nói.
Bác sĩ Li cho biết hít phải dị vật đường thở không phải là hiếm gặp, đặc biệt là ở người già và trẻ em. Người lớn tuổi có thể có phản xạ nuốt yếu hơn, và việc nói chuyện, cười hoặc bị phân tâm trong khi ăn có thể làm tăng nguy cơ thức ăn lọt vào đường thở.
Ông khuyên mọi người nên nhai chậm và tránh nói chuyện hoặc quá phấn khích khi còn thức ăn trong miệng. Nếu hít phải hạt cơm hoặc mảnh thức ăn nhỏ và ho mạnh không tống được chúng ra ngoài, cần thực hiện ngay thủ thuật Heimlich để giúp đẩy dị vật ra ngoài.
Ngày 31-5, tại công viên Lưu Hữu Phước (phường Ninh Kiều, TP Cần Thơ), Thành Đoàn Cần Thơ phối hợp với các đơn vị tổ chức lễ ra quân Chiến dịch thanh niên tình nguyện hè, với hơn 2.000 thanh niên Cần Thơ tham dự.
Ông Trần Văn Huyến - Phó bí thư Thành ủy Cần Thơ - ghi nhận và biểu dương tinh thần xung kích, tình nguyện của tuổi trẻ thành phố trong thời gian qua.
Dịp này ông Huyến đề nghị các cấp Đoàn, Hội, Đội cần đổi mới mạnh mẽ phương thức tổ chức hoạt động tình nguyện theo hướng thiết thực, hiệu quả, bền vững.
Cần thực hiện hiệu quả phương châm "3 liên kết" - liên kết lực lượng, liên kết địa bàn, liên kết cộng đồng để giải quyết được những vấn đề cấp thiết, bảo đảm người dân thụ hưởng và cùng tham gia duy trì kết quả sau chiến dịch.
Phấn đấu trồng mới ít nhất 100.000 cây xanh tạo cảnh quan. Ngoài ra thanh niên phải là lực lượng đi đầu trong tiếp cận công nghệ mới, ứng dụng khoa học - công nghệ vào mọi lĩnh vực của đời sống.
"Hãy để mỗi công trình, phần việc thanh niên thành câu chuyện truyền cảm hứng lan tỏa thông điệp sống xanh, sống đẹp. Đặc biệt, công tác chăm lo cho thanh thiếu nhi cũng cần được triển khai mạnh mẽ hơn nữa góp phần xây dựng nguồn lực trẻ cho Cần Thơ trong tương lai", ông Huyến nhắn nhủ.
Chiến dịch tình nguyện hè năm 2026 được triển khai với nhiều đội hình chuyên môn như: Mùa hè xanh, Hoa phượng đỏ, Kỳ nghỉ hồng, Hành quân xanh, Tiếp sức mùa thi, Thầy thuốc trẻ tình nguyện, Bình dân học vụ số…
Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo - Phú Mỹ) tiếp tục đồng hành triển khai giai đoạn 2 dự án "PHUMY Innovation - Không gian số cho em". Chương trình trao tặng các phòng học vi tính hiện đại trị giá 4 tỉ đồng cho 23 trường học trên địa bàn thành phố và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục.
Trong khuôn khổ chương trình, ban tổ chức đã tiếp nhận nhiều nguồn lực đồng hành từ các cơ quan, doanh nghiệp nhằm hỗ trợ triển khai các hoạt động an sinh xã hội, chuyển đổi số với tổng nguồn lực trên 10 tỉ đồng.
Tiến sĩ Anjali Rajpal, nhà sáng lập Beverly Hills Dental Arts (Mỹ), cho biết đánh răng buổi sáng không chỉ giúp hơi thở thơm mát mà còn là bước quan trọng bảo vệ sức khỏe răng miệng cũng như sức khỏe toàn thân.
Theo Tiến sĩ Steven J. Katz, chủ tịch hiệp hội Nha khoa nội nha Mỹ, duy trì thói quen đánh răng, dùng chỉ nha khoa và khám răng định kỳ là nền tảng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Vì sao nên đánh răng trước khi ăn sáng?
Trong lúc ngủ, lượng nước bọt tiết ra giảm đáng kể. Đây là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn sinh sôi và mảng bám tích tụ trên bề mặt răng. Nếu ăn sáng ngay, vi khuẩn sẽ kết hợp với đường và tinh bột trong thực phẩm để tạo axit, làm tăng nguy cơ sâu răng.
Đánh răng ngay sau khi thức dậy giúp loại bỏ phần lớn vi khuẩn và mảng bám hình thành suốt đêm, đồng thời giảm hôi miệng buổi sáng.
Tiến sĩ Katz cho biết điều này đặc biệt quan trọng với những người có thói quen thở bằng miệng khi ngủ. Việc thở bằng miệng khiến khoang miệng khô hơn, lượng nước bọt giảm, từ đó tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.
Một lợi ích khác của việc đánh răng trước bữa sáng là kem đánh răng sẽ để lại trên bề mặt răng một lớp fluoride hoặc các khoáng chất như hydroxyapatite, canxi phosphate. Lớp bảo vệ này giúp men răng chống chịu tốt hơn trước axit từ thực phẩm và đồ uống, nhất là khi bữa sáng có cà phê, nước cam hoặc các món nhiều đường.
Có cần đánh răng thêm sau bữa sáng?
Nếu muốn đánh răng lần nữa sau khi ăn, nên chờ ít nhất 30 phút. Nguyên nhân là thực phẩm và đồ uống có tính axit sẽ làm men răng mềm đi trong thời gian ngắn. Đánh răng ngay lúc này có thể vô tình làm mòn lớp men bảo vệ.
Tiến sĩ Rajpal cũng lưu ý những người bị lộ chân răng, men răng mỏng hoặc răng nhạy cảm không nên đánh răng quá nhiều lần trong ngày vì có thể khiến tình trạng ê buốt nghiêm trọng hơn.
Ngoài thời điểm đánh răng, kỹ thuật cũng đóng vai trò quan trọng. Chải quá mạnh không giúp răng sạch hơn mà còn làm tụt nướu, mòn men răng và tăng nguy cơ ê buốt.
Các nha sĩ khuyến nghị sử dụng bàn chải lông mềm, thao tác nhẹ nhàng và hạn chế lạm dụng các loại kem đánh răng có tính mài mòn cao như một số sản phẩm chứa than hoạt tính, baking soda hoặc chất làm trắng.
Nếu đã đánh răng trước bữa sáng nhưng vẫn muốn làm sạch khoang miệng sau khi ăn hoặc uống cà phê, các chuyên gia khuyên nên súc miệng bằng nước hoặc nước súc miệng không chứa cồn thay vì đánh răng ngay.
Khi nào nên đánh răng sau bữa trưa?
Đối với phần lớn người trưởng thành, đánh răng hai lần mỗi ngày, vào buổi sáng và trước khi đi ngủ, đã đủ duy trì sức khỏe răng miệng.
Tuy nhiên, đánh răng sau bữa trưa có thể mang lại lợi ích nếu bạn thuộc một trong các nhóm sau: có nguy cơ sâu răng hoặc viêm nướu cao; vừa ăn thực phẩm nhiều đường, dính hoặc có tính axit; đang niềng răng hoặc sử dụng các khí cụ chỉnh nha dễ mắc kẹt thức ăn; hoặc phải làm việc, di chuyển nhiều giờ và không thể đánh răng lại đến cuối ngày.
Trong những trường hợp này, cũng nên chờ khoảng 30 phút sau bữa ăn trước khi đánh răng để hạn chế nguy cơ làm mòn men răng.
Sáu thói quen giúp đánh răng hiệu quả hơn
Ngoài việc lựa chọn đúng thời điểm, các nha sĩ khuyến nghị duy trì một số thói quen đơn giản để nâng cao hiệu quả chăm sóc răng miệng.
- Dùng chỉ nha khoa trước khi đánh răng. Một số nghiên cứu cho thấy cách này giúp loại bỏ mảng bám ở kẽ răng tốt hơn và tăng lượng fluoride lưu lại trên bề mặt răng.
- Duy trì ít nhất hai phút để làm sạch toàn bộ các mặt răng.
- Khi chải, hãy đặt bàn chải nghiêng khoảng 45 độ về phía viền nướu. Đây là vị trí mảng bám dễ hình thành nhất. Đồng thời, làm sạch lưỡi để giảm vi khuẩn gây hôi miệng.
- Bàn chải điện không phải lựa chọn bắt buộc. Theo Tiến sĩ Rajpal, một chiếc bàn chải thông thường vẫn có thể làm sạch hiệu quả nếu sử dụng đúng kỹ thuật. Tuy nhiên, bàn chải điện có ưu điểm là tích hợp bộ hẹn giờ và cảm biến lực, giúp hạn chế việc chải quá mạnh.
- Sau khi đánh răng, chỉ nên nhổ bọt kem đánh răng thay vì súc miệng ngay bằng nước. Việc này giúp fluoride lưu lại trên bề mặt răng lâu hơn, hỗ trợ tái khoáng hóa và tăng cường men răng.
- Thay bàn chải hoặc đầu bàn chải điện khoảng ba tháng một lần, hoặc sớm hơn nếu lông bàn chải đã xòe. Bàn chải nên được dựng thẳng và bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng khí để hạn chế vi khuẩn phát triển.
