Theo tính toán của hãng tư vấn WSP vào đầu tháng 3, mỏ Fensfeltet cách thủ đô Oslo (Na Uy) 150 km về phía tây nam có thể chứa đến 15,9 triệu tấn oxit đất hiếm. Con số này nhiều hơn 81% so với ước đoán ban đầu, qua đó khẳng định đây là mỏ có trữ lượng đất hiếm lớn nhất châu Âu.
Quy mô của mỏ Fensfeltet lớn hơn nhiều so với Per Geijer (Thụy Điển), từng được công ty khai thác LKAB xác định là mỏ lớn nhất khối này, với 2,2 triệu tấn.
Nolwenn Coint, chuyên gia tại Cơ quan Khảo sát địa chất Na Uy, cho rằng cần thêm các đợt khoan thăm dò để xác định chính xác trữ lượng của mỏ Fensfeltet. Tuy vậy, bà nhận định mỏ này có quy mô “đáng kể” ở phạm vi toàn cầu, dù hàm lượng đất hiếm thấp hơn các khu vực đang khai thác tại Mỹ (Mountain Pass), Australia (Mount Weld) và Bayan Obo ở Trung Quốc – mỏ lớn nhất thế giới.
Đặc biệt, 19% lượng oxit tại Fensfeltet là neodymium và praseodymium (NdPr) – những khoáng chất cần thiết cho nam châm vĩnh cửu, dùng trong xe điện, turbine gió, đồ điện tử và công nghiệp quốc phòng.
“Đây là những kim loại mà Ủy ban châu Âu (EC) xác định có rủi ro nguồn cung cao”, ông Alf Reistad, CEO Rare Earths Norway (REN), công ty đang nắm quyền khai thác mỏ Fensfeltet, nhận định. Trong cuộc họp mới đây, ông tỏ ra sốt ruột, cho rằng đã đến lúc châu Âu “ngừng nói và cần hành động”.
Nói với Reuters, ông Alf Reistad kỳ vọng REN có thể bắt đầu sản xuất vào cuối năm 2031, và đạt sản lượng 800 tấn NdPr vào 2032, đáp ứng khoảng 5% nhu cầu khoáng chất này của EU. Công ty được cấp phép khai thác nhưng vẫn cần giấy phép hoạt động và một số “cơ chế giảm thiểu rủi ro” để có mức giá cạnh tranh so với nguồn cung từ Trung Quốc.
CEO REN cảnh báo nếu chính quyền Na Uy, EC và các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) không hành động khẩn trương, nguồn đất hiếm – vốn được Brussels xem là nguyên liệu thô thiết yếu – có thể sẽ không bao giờ được khai thác.
“Chúng nằm trong một ngọn núi lửa cổ đã ngủ yên suốt 580 triệu năm và tiếp tục ở đó nếu việc khai thác không trở thành ưu tiên và chưa có cơ chế giảm thiểu rủi ro tài chính”, ông nói.
Ngoài ra, kế hoạch đánh thức mỏ Fensfeltet cũng vấp phải các quan ngại về môi trường.
Theo nhà địa chất Nolwenn Coint, mỏ này là phần gốc của một ngọn núi lửa cổ đại, được cấu tạo từ đá carbonat, dễ hòa tan hơn để chiết xuất đất hiếm.
Vì vậy, REN đề xuất xây dựng một mỏ ngầm, được ví là “mỏ vô hình”, nơi quặng được khai thác thông qua các giếng thẳng đứng, nghiền nhỏ. Chúng sẽ được vận chuyển xuống lòng đất bằng băng chuyền dài vài km, trước khi các nguyên tố đất hiếm được tách ra và ít nhất 60% chất thải được bơm trở lại mỏ.
REN cho rằng đây là phương án giúp giảm thiểu tác động đến môi trường. Tuy nhiên, địa điểm đề xuất cho cơ sở hạ tầng trên mặt đất đang gây tranh cãi. Các chuyên gia xác định ít nhất 78 loài động thực vật bị đe dọa ở các mức độ khác nhau, gồm bọ cánh cứng, bướm, động vật lưỡng cư, rết, nấm và địa y.
Một số tổ chức môi trường kêu gọi chính phủ Na Uy can thiệp. Họ lập luận rằng chính quyền địa phương thiếu nguồn lực để đánh giá thiệt hại và có thể vì lợi ích tài chính nên không xem xét địa điểm thay thế.
Ông Truls Gulowsen, Chủ tịch Hiệp hội Bảo vệ thiên nhiên Na Uy, thừa nhận dự án mỏ Fensfeltet có điểm tích cực là cam kết hạn chế tác động sinh thái và hướng tới khai thác những khoáng sản thiết yếu.
“Chúng ta cần đảm bảo các phương án thay thế được cân nhắc trước khi chấp nhận tổn hại lớn đến đa dạng sinh học. Rủi ro là nếu chúng ta vội vàng, các bước tiếp theo sẽ mất nhiều thời gian hơn nữa”, ông cảnh báo.
Người phát ngôn của REN Tor Espen Simonsen, thừa nhận tình thế tiến thoái lưỡng nan. “Nếu chúng tôi đi quá nhanh, có thể sẽ vướng vào các tranh chấp pháp lý kéo dài nhiều năm. Nhưng ngược lại, nếu dành toàn bộ thời gian để phân tích, viết thêm báo cáo và nghiên cứu, ta có thể chẳng bao giờ bắt đầu”, ông nói. Công ty kêu gọi chính quyền can thiệp và coi Fensfeltet là dự án ưu tiên.
Trung Quốc, quốc gia kiểm soát thị trường đất hiếm toàn cầu, hiện cung cấp 98% nhu cầu nam châm vĩnh cửu của châu Âu. Các nhà sản xuất của khối đã nhận thức rõ khả năng dễ tổn thương vào mùa xuân 2025, khi Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu, gây ra tình trạng thiếu hụt, trước khi dỡ bỏ hạn chế vào tháng 11.
Châu Âu không có mỏ đất hiếm nào đang hoạt động. Khối này đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ tự đáp ứng ít nhất 10% nhu cầu đất hiếm. Theo ông Reistad, mỏ tại Na Uy giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu, đáp ứng đến 30% nhu cầu đất hiếm của khối.
Tuy nhiên, một dự án khai khoáng ở châu Âu thường mất 20 năm để vận hành. Vì vậy, ông đề xuất hai giải pháp, gồm đẩy nhanh thủ tục và hỗ trợ tài chính, nếu EU không muốn bị kẹt giữa Trung Quốc và Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đầu tư khoảng 2 tỷ USD vào hai công ty Mỹ chuyên khai thác và chế biến đất hiếm. Chính phủ Mỹ cũng cam kết đảm bảo mức giá thu mua trong 10 năm đầu. Trong khi đó, Trung Quốc hỗ trợ ngành này từ những năm 1980 và có khả năng kiểm soát giá đất hiếm phạm vi toàn cầu, theo Reistad.
“Nếu không làm điều tương tự, chúng ta chẳng khác nào tham gia một đại hội thể thao nơi tất cả đều dùng doping, trừ chúng ta”, ông nói.
Theo quy định hiện hành tại Nghị định số 141/2026/NĐ-CP của Chính phủ, cá nhân có hoạt động cho thuê bất động sản với tổng doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở xuống không thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân (với hoạt động này).
Mặc dù không phát sinh nghĩa vụ nộp thuế, từ ngày 1/1, cá nhân cho thuê bất động sản vẫn phải thực hiện một số nghĩa vụ kê khai theo phương thức tự khai, tự nộp thuế.
Cụ thể, người cho thuê phải thông báo doanh thu từ hoạt động cho thuê bất động sản trong năm và thông báo số tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử dùng cho hoạt động kinh doanh.
Theo Cục Thuế (Bộ Tài chính), đây là nội dung người nộp thuế cần lưu ý để thực hiện đúng quy định pháp luật và yên tâm trong quá trình cho thuê bất động sản.
Thời điểm và thời hạn thông báo doanh thu
Để tạo thuận lợi cho người nộp thuế, cá nhân cho thuê bất động sản có thể lựa chọn tần suất thông báo doanh thu phù hợp với tình hình thực tế.
Theo đó, cá nhân có thể lựa chọn thông báo doanh thu một lần cho một năm tính thuế. Thời hạn thông báo chậm nhất là ngày 31/1 của năm dương lịch tiếp theo năm tính thuế.
Trường hợp lựa chọn thông báo doanh thu hai lần trong một năm tính thuế, thời hạn thông báo lần thứ nhất chậm nhất là ngày 31/7 của năm tính thuế và lần thứ hai chậm nhất là ngày 31/1 của năm dương lịch tiếp theo năm tính thuế.
Mẫu biểu thông báo doanh thu
Khi thực hiện thông báo doanh thu từ hoạt động cho thuê bất động sản, cá nhân sử dụng mẫu đã ban hành kèm theo Thông tư số 50/2026 ngày 13/5 của Bộ Tài chính.
Đối với trường hợp cá nhân có từ 2 bất động sản cho thuê trở lên, khi thực hiện thông báo doanh thu cần lập thêm Phụ lục Bảng kê chi tiết bất động sản theo mẫu (ban hành kèm theo Thông tư số 18/2026 ngày 5/3/2026 của Bộ Tài chính) để kê khai đầy đủ thông tin từng bất động sản phát sinh hoạt động cho thuê.
Thông báo doanh thu hoàn toàn bằng phương thức điện tử
Việc thông báo doanh thu được thực hiện hoàn toàn bằng phương thức điện tử trên ứng dụng eTax Mobile hoặc qua Hệ thống Thông tin giải quyết thủ tục hành chính Thuế tại địa chỉ dichvucong.gdt.gov.vn.
Trường hợp cá nhân thuộc đối tượng có hoàn cảnh đặc biệt như người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc diện bảo trợ xã hội, người cư trú tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn hoặc thuộc trường hợp bất khả kháng khác không thể thực hiện giao dịch điện tử thì được nộp hồ sơ trực tiếp hoặc gửi hồ sơ qua dịch vụ bưu chính đến Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã.
Đối với cá nhân có nhiều bất động sản cho thuê trên cùng địa bàn một tỉnh, thành phố hoặc tại nhiều tỉnh, thành phố khác nhau, người nộp thuế có thể lựa chọn một cơ quan thuế nơi có bất động sản cho thuê để thực hiện thông báo doanh thu.
Ngoài việc thông báo doanh thu, cá nhân cho thuê bất động sản cũng phải thông báo số tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử sử dụng để nhận tiền cho thuê.
Thông tin này chỉ cần kê khai một lần nếu trước đó người cho thuê chưa cung cấp cho cơ quan thuế hoặc chưa được thể hiện trong hợp đồng cho thuê bất động sản.
Thời hạn thông báo số tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử được thực hiện cùng thời điểm với việc thông báo doanh thu từ hoạt động cho thuê bất động sản.
Tại Diễn đàn Ngân hàng Trung ương do ECB tổ chức ở Bồ Đào Nha ngày 1/7, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh không đưa ra bất kỳ tín hiệu nào về quyết định lãi suất trong cuộc họp tháng này. Tuy nhiên, ông dành phần lớn thời gian để nhấn mạnh mối lo ngại về lạm phát.
"Những ngày qua, chúng ta đã thảo luận rất nhiều về AI và năng suất. Nhưng khi nhìn vào nền kinh tế, chúng tôi vẫn thấy giá cả đang ở mức quá cao", ông nói trong phiên thảo luận.
Theo ông Warsh, dù các số liệu gần đây cho thấy lạm phát đã phần nào hạ nhiệt, Fed vẫn chưa thể yên tâm. Ông khẳng định ngân hàng Trung ương sẽ không chấp nhận việc lạm phát duy trì trên mục tiêu 2%.
"Nếu các hộ gia đình, doanh nghiệp hay nhà đầu tư tin rằng Fed sẽ chấp nhận mức lạm phát cao hơn 2%, họ sẽ phải thất vọng. Chúng tôi sẽ đưa giá cả tại Mỹ trở lại ổn định", ông nhấn mạnh.
Tuy nhiên, giới đầu tư đánh giá phát biểu lần này của ông Warsh có phần mềm mỏng hơn so với kỳ vọng trước đó. Điều này khiến xác suất Fed tiếp tục tăng lãi suất trong năm nay giảm nhẹ, qua đó hỗ trợ giá vàng phục hồi. Kết thúc phiên giao dịch, giá vàng giao ngay tăng 0,6%, lên khoảng 4.050 USD/ounce, chấm dứt chuỗi 2 phiên giảm liên tiếp.
Khi được hỏi liệu lập trường cứng rắn này có khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump thất vọng hay không, ông Warsh khẳng định Fed sẽ tiếp tục hoạt động độc lập. "Chúng tôi là một cơ quan độc lập và điều đó sẽ không thay đổi", ông nói.
Ông Trump là người đề cử ông Warsh cho vị trí Chủ tịch Fed và trước đó nhiều lần kêu gọi ngân hàng Trung ương hạ lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Đây là lần đầu tiên ông Warsh phát biểu công khai kể từ sau cuộc họp chính sách của Fed cách đây hai tuần và cũng là lần đầu kể từ khi được Thượng viện phê chuẩn vào tháng 5.
Từ đầu năm đến nay, Fed vẫn giữ nguyên lãi suất khi phải cân bằng giữa áp lực lạm phát kéo dài và triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế.
Người đứng đầu Fed cho biết ông sẽ không đưa ra bất kỳ "định hướng trước" nào về lộ trình lãi suất. Khi được hỏi liệu Fed có cân nhắc nâng lãi suất tại cuộc họp tháng này hay không, ông hài hước đáp rằng người điều phối "đang cố khiến tôi phá vỡ nguyên tắc đó".
"Chúng tôi sẽ vạch ra một hướng đi mới. Tôi muốn các thành viên có một cuộc tranh luận thẳng thắn khi nhóm họp sau 4 tuần nữa", ông nói, ám chỉ cuộc họp chính sách tiếp theo của Fed.
Theo số liệu mới nhất, chỉ số Chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) - thước đo lạm phát ưa thích của Fed - tăng 4,1% trong tháng 5 so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong 3 năm. Sau hơn 5 năm, lạm phát Mỹ vẫn chưa quay trở về mục tiêu 2%.
Sau bài phát biểu, nhà đầu tư giảm nhẹ dự báo về khả năng Fed nâng lãi suất trong tháng này, song thị trường vẫn định giá khoảng 70% khả năng cơ quan này sẽ hành động tại cuộc họp tháng 9.
"Có vẻ giả định ban đầu của thị trường rằng Fed dưới sự lãnh đạo của ông Warsh sẽ nhanh chóng cắt giảm lãi suất đã không trở thành hiện thực", ông Oren Klachkin, nhà kinh tế học tại Nationwide, nhận định với báo chí.
Dù giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng trước, Fed đã phát đi tín hiệu theo hướng thắt chặt hơn khi ngày càng nhiều quan chức bày tỏ quan điểm ủng hộ việc tăng lãi suất nhằm đối phó với lạm phát - hiện ở mức cao nhất kể từ năm 2023.
Theo dự báo lãi suất mới nhất của Fed, 9 trong số 18 quan chức kỳ vọng sẽ có ít nhất một đợt tăng lãi suất trong năm nay. Tuy nhiên, ông Warsh từ chối tiết lộ quan điểm cá nhân về triển vọng chính sách.
Tại cuộc họp gần nhất, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) nhất trí giữ lãi suất quỹ liên bang trong vùng 3,5-3,75%. Trong khi đó, thị trường vẫn đang định giá khả năng Fed sẽ nâng lãi suất thêm ít nhất 25 điểm cơ bản trước cuối năm.
Ngoài chính sách tiền tệ, ông Warsh cũng tiết lộ Fed sẽ sớm công bố nhân sự cho 5 nhóm công tác được thành lập nhằm rà soát toàn diện hoạt động của cơ quan này. Đây là một phần trong kế hoạch cải tổ mà ông từng đề cập trước đó để nâng cao hiệu quả hoạch định chính sách. Theo ông, các nhóm này sẽ có sự tham gia của các chuyên gia bên ngoài, trong đó có cả một số chuyên gia đến từ ngoài nước Mỹ.
Theo ông Warsh, trong vòng 9-12 tháng tới, Fed kỳ vọng sẽ ứng dụng mạnh hơn các công nghệ mới, đặc biệt là AI và các công cụ phân tích dữ liệu thời gian thực, nhằm theo dõi sát hơn diễn biến của nền kinh tế. "Điều đó sẽ giúp chúng tôi đưa ra những quyết định tốt hơn", ông nói.
Ngày 26-5, dưới sự chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước và UBND TP.HCM, Báo Tuổi Trẻ phối hợp Văn phòng, Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước), Sở Công Thương TP.HCM và Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (Napas) tổ chức họp báo công bố chương trình Ngày tài chính số 2026 với chủ đề "Thanh toán thông minh thúc đẩy tài chính số".
Đây là bước chuyển đổi quan trọng từ chương trình "Ngày không tiền mặt 16-6", sáng kiến được khởi xướng từ năm 2019 nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam.
Sau 7 năm triển khai, chương trình "Ngày không tiền mặt" đã góp phần thay đổi thói quen tiêu dùng, thúc đẩy thanh toán số trong đời sống hằng ngày và đóng góp tích cực vào kết quả thực hiện Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021 - 2025 theo Quyết định 1813 của Chính phủ.
Bước sang giai đoạn mới, thanh toán không dùng tiền mặt không còn chỉ là một phương thức giao dịch tiện lợi, mà đang trở thành nền tảng quan trọng để phát triển tài chính số, kinh tế số và xây dựng hệ sinh thái tài chính toàn diện cho người dân và doanh nghiệp.
Trong bối cảnh Chính phủ đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, triển khai nhiều chính sách mới liên quan đến quản lý tài khoản thanh toán, hóa đơn điện tử, quản lý thuế với hộ kinh doanh và thúc đẩy kinh tế tư nhân, nhu cầu tiếp cận các dịch vụ tài chính hiện đại ngày càng cấp thiết.
Thanh toán số được xem là "cửa ngõ" để người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ tiếp cận sâu hơn với hệ sinh thái tài chính hiện đại như tín dụng, tiết kiệm, quản lý dòng tiền, thương mại điện tử và các dịch vụ tài chính số khác.
Đặc biệt, việc mở rộng thanh toán số và chuẩn hóa dữ liệu giao dịch đang tạo điều kiện để hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ từng bước minh bạch hoạt động tài chính, nâng cao năng lực quản trị và tiếp cận tín dụng chính thức.
Chương trình Ngày tài chính số 2026 sẽ diễn ra từ tháng 5 đến tháng 9-2026 với nhiều hoạt động nổi bật.
Mở đầu là chiến dịch "Chuyển mã QR - Nhận đa lợi ích", triển khai tại các khu vực giao thương sôi động như chợ Bến Thành, phố ẩm thực Phan Xích Long… nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh chuẩn hóa thanh toán số, kết nối các giải pháp thanh toán thông minh và thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới.
Tiếp nối là hội thảo "Thanh toán thông minh trong kỷ nguyên số", diễn ra sáng 6-6 tại khách sạn Rex (phường Sài Gòn, TP.HCM), với sự tham dự của lãnh đạo Chính phủ, cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế, ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ và tổ chức tài chính.
Điểm nhấn của chương trình là "Lễ hội Tài chính số", diễn ra từ ngày 6 đến 7-6, d từ 7h30 đến 21h30 tại phố đi bộ Nguyễn Huệ (phường Sài Gòn, TP.HCM), dự kiến thu hút khoảng 100.000 - 120.000 lượt người tham dự.
Song song đó, chương trình tiếp tục phối hợp cùng Sở Công thương TP.HCM triển khai "Tháng khuyến mãi - Shopping Season", góp phần kích cầu tiêu dùng, thúc đẩy thanh toán số và lan tỏa thói quen giao dịch hiện đại trong cộng đồng.
Ban tổ chức kỳ vọng chuỗi hoạt động này không chỉ thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt mà còn góp phần xây dựng hệ sinh thái tài chính số toàn diện tại Việt Nam, tạo điều kiện để người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi hơn với các dịch vụ tài chính hiện đại, minh bạch và an toàn, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế số, kinh tế tư nhân và nâng cao chất lượng cuộc sống trong kỷ nguyên số.
