Theo tính toán của hãng tư vấn WSP vào đầu tháng 3, mỏ Fensfeltet cách thủ đô Oslo (Na Uy) 150 km về phía tây nam có thể chứa đến 15,9 triệu tấn oxit đất hiếm. Con số này nhiều hơn 81% so với ước đoán ban đầu, qua đó khẳng định đây là mỏ có trữ lượng đất hiếm lớn nhất châu Âu.
Quy mô của mỏ Fensfeltet lớn hơn nhiều so với Per Geijer (Thụy Điển), từng được công ty khai thác LKAB xác định là mỏ lớn nhất khối này, với 2,2 triệu tấn.
Nolwenn Coint, chuyên gia tại Cơ quan Khảo sát địa chất Na Uy, cho rằng cần thêm các đợt khoan thăm dò để xác định chính xác trữ lượng của mỏ Fensfeltet. Tuy vậy, bà nhận định mỏ này có quy mô “đáng kể” ở phạm vi toàn cầu, dù hàm lượng đất hiếm thấp hơn các khu vực đang khai thác tại Mỹ (Mountain Pass), Australia (Mount Weld) và Bayan Obo ở Trung Quốc – mỏ lớn nhất thế giới.
Đặc biệt, 19% lượng oxit tại Fensfeltet là neodymium và praseodymium (NdPr) – những khoáng chất cần thiết cho nam châm vĩnh cửu, dùng trong xe điện, turbine gió, đồ điện tử và công nghiệp quốc phòng.
“Đây là những kim loại mà Ủy ban châu Âu (EC) xác định có rủi ro nguồn cung cao”, ông Alf Reistad, CEO Rare Earths Norway (REN), công ty đang nắm quyền khai thác mỏ Fensfeltet, nhận định. Trong cuộc họp mới đây, ông tỏ ra sốt ruột, cho rằng đã đến lúc châu Âu “ngừng nói và cần hành động”.
Nói với Reuters, ông Alf Reistad kỳ vọng REN có thể bắt đầu sản xuất vào cuối năm 2031, và đạt sản lượng 800 tấn NdPr vào 2032, đáp ứng khoảng 5% nhu cầu khoáng chất này của EU. Công ty được cấp phép khai thác nhưng vẫn cần giấy phép hoạt động và một số “cơ chế giảm thiểu rủi ro” để có mức giá cạnh tranh so với nguồn cung từ Trung Quốc.
CEO REN cảnh báo nếu chính quyền Na Uy, EC và các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) không hành động khẩn trương, nguồn đất hiếm – vốn được Brussels xem là nguyên liệu thô thiết yếu – có thể sẽ không bao giờ được khai thác.
“Chúng nằm trong một ngọn núi lửa cổ đã ngủ yên suốt 580 triệu năm và tiếp tục ở đó nếu việc khai thác không trở thành ưu tiên và chưa có cơ chế giảm thiểu rủi ro tài chính”, ông nói.
Ngoài ra, kế hoạch đánh thức mỏ Fensfeltet cũng vấp phải các quan ngại về môi trường.
Theo nhà địa chất Nolwenn Coint, mỏ này là phần gốc của một ngọn núi lửa cổ đại, được cấu tạo từ đá carbonat, dễ hòa tan hơn để chiết xuất đất hiếm.
Vì vậy, REN đề xuất xây dựng một mỏ ngầm, được ví là “mỏ vô hình”, nơi quặng được khai thác thông qua các giếng thẳng đứng, nghiền nhỏ. Chúng sẽ được vận chuyển xuống lòng đất bằng băng chuyền dài vài km, trước khi các nguyên tố đất hiếm được tách ra và ít nhất 60% chất thải được bơm trở lại mỏ.
REN cho rằng đây là phương án giúp giảm thiểu tác động đến môi trường. Tuy nhiên, địa điểm đề xuất cho cơ sở hạ tầng trên mặt đất đang gây tranh cãi. Các chuyên gia xác định ít nhất 78 loài động thực vật bị đe dọa ở các mức độ khác nhau, gồm bọ cánh cứng, bướm, động vật lưỡng cư, rết, nấm và địa y.
Một số tổ chức môi trường kêu gọi chính phủ Na Uy can thiệp. Họ lập luận rằng chính quyền địa phương thiếu nguồn lực để đánh giá thiệt hại và có thể vì lợi ích tài chính nên không xem xét địa điểm thay thế.
Ông Truls Gulowsen, Chủ tịch Hiệp hội Bảo vệ thiên nhiên Na Uy, thừa nhận dự án mỏ Fensfeltet có điểm tích cực là cam kết hạn chế tác động sinh thái và hướng tới khai thác những khoáng sản thiết yếu.
“Chúng ta cần đảm bảo các phương án thay thế được cân nhắc trước khi chấp nhận tổn hại lớn đến đa dạng sinh học. Rủi ro là nếu chúng ta vội vàng, các bước tiếp theo sẽ mất nhiều thời gian hơn nữa”, ông cảnh báo.
Người phát ngôn của REN Tor Espen Simonsen, thừa nhận tình thế tiến thoái lưỡng nan. “Nếu chúng tôi đi quá nhanh, có thể sẽ vướng vào các tranh chấp pháp lý kéo dài nhiều năm. Nhưng ngược lại, nếu dành toàn bộ thời gian để phân tích, viết thêm báo cáo và nghiên cứu, ta có thể chẳng bao giờ bắt đầu”, ông nói. Công ty kêu gọi chính quyền can thiệp và coi Fensfeltet là dự án ưu tiên.
Trung Quốc, quốc gia kiểm soát thị trường đất hiếm toàn cầu, hiện cung cấp 98% nhu cầu nam châm vĩnh cửu của châu Âu. Các nhà sản xuất của khối đã nhận thức rõ khả năng dễ tổn thương vào mùa xuân 2025, khi Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu, gây ra tình trạng thiếu hụt, trước khi dỡ bỏ hạn chế vào tháng 11.
Châu Âu không có mỏ đất hiếm nào đang hoạt động. Khối này đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ tự đáp ứng ít nhất 10% nhu cầu đất hiếm. Theo ông Reistad, mỏ tại Na Uy giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu, đáp ứng đến 30% nhu cầu đất hiếm của khối.
Tuy nhiên, một dự án khai khoáng ở châu Âu thường mất 20 năm để vận hành. Vì vậy, ông đề xuất hai giải pháp, gồm đẩy nhanh thủ tục và hỗ trợ tài chính, nếu EU không muốn bị kẹt giữa Trung Quốc và Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đầu tư khoảng 2 tỷ USD vào hai công ty Mỹ chuyên khai thác và chế biến đất hiếm. Chính phủ Mỹ cũng cam kết đảm bảo mức giá thu mua trong 10 năm đầu. Trong khi đó, Trung Quốc hỗ trợ ngành này từ những năm 1980 và có khả năng kiểm soát giá đất hiếm phạm vi toàn cầu, theo Reistad.
“Nếu không làm điều tương tự, chúng ta chẳng khác nào tham gia một đại hội thể thao nơi tất cả đều dùng doping, trừ chúng ta”, ông nói.
Tại phiên họp thường niên diễn ra lần đầu tiên sau khi niêm yết vào ngày 21/4, nhiều cổ đông đã thắc mắc về nguyên nhân Nông nghiệp Hòa Phát đặt kế hoạch kinh doanh đi lùi trong năm 2026. Theo đó, doanh nghiệp dự kiến ghi nhận doanh thu 7.200 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 1.005 tỷ, giảm lần lượt 11% và 37% so với năm trước.
Báo cáo đến đại hội, bà Phạm Thị Hồng Vân, Tổng giám đốc công ty, cho biết nhiều cổ đông có thể "sững sờ" với thông tin này nhưng kịch bản kinh doanh được xây dựng dựa trên các đánh giá thận trọng từ bối cảnh thị trường. CEO này cho biết căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành chăn nuôi.
Sau các cuộc xung đột, giá dầu biến động mạnh trong tháng 3 đã khiến chi phí logistics và nhập khẩu nguyên liệu sản xuất đi lên. Bên cạnh đó, giá phân bón cũng leo thang theo giá năng lượng, làm hoạt động trồng ngô và đậu tương bị tác động mạnh, những nguyên liệu chính cho thức ăn chăn nuôi.
Nói thêm về bối cảnh kinh doanh năm 2026, ông Nguyễn Việt Thắng, Chủ tịch Nông nghiệp Hòa Phát, nhận định giá năng lượng tăng trong thời gian qua chưa phản ánh đầy đủ vào nền kinh tế trong quý I. "Các rủi ro này vẫn tồn tại độ trễ từ lượng hàng tồn kho vẫn còn, đặc biệt với xăng dầu", ông Thắng chia sẻ.
Sang quý II và quý III, ông Thắng dự báo tác động từ câu chuyện xăng dầu sẽ rõ ràng hơn, tạo áp lực lên chỉ số lạm phát. Trong bối cảnh đó, chi phí sản xuất có khả năng leo thang, khiến giá heo có thể cải thiện 7-8%.
Vì vậy, ông cho biết công ty có thể đẩy giá bán heo lên, nhưng vẫn phụ thuộc vào cung - cầu thị trường. Theo ông Thắng, đặc thù của ngành heo là quý III thường có giá thấp nhất, trong khi quý IV và quý I thuận lợi hơn. Trên cơ sở đó, kế hoạch được xây dựng phù hợp với các yếu tố này.
Bên cạnh yếu tố thị trường, rủi ro dịch bệnh tiếp tục là thách thức lớn trong năm 2026, theo Tổng giám đốc Nông nghiệp Hòa Phát. Dịch tả lợn châu Phi (ASF) vẫn chưa được kiểm soát hoàn toàn. Tại Việt Nam, bệnh này diễn biến phức tạp hơn một số quốc gia trong khu vực do xuất hiện chủng tái tổ hợp giữa tuýp 1 và tuýp 2 - loại có độc lực cao và kéo dài. Đây tiếp tục là một ẩn số đáng lo ngại với ngành.
Ngoài ra, lãnh đạo Nông nghiệp Hòa Phát cũng lưu ý ngành chăn nuôi có tính chu kỳ rõ rệt, với các giai đoạn đỉnh rơi vào các năm 2015, 2020 và 2025. Việc xây dựng kế hoạch năm 2026 đã tính đến đặc điểm này.
Dù đối mặt nhiều thách thức, bà Phạm Thị Hồng Vân cho rằng Nông nghiệp Hòa Phát vẫn có những lợi thế nhất định. Công ty đã xây dựng sẵn nền tảng chuỗi chăn nuôi khép kín theo hướng an toàn sinh học. Nhờ đó, nếu phát sinh dịch bệnh mới, tác động đến hoạt động của doanh nghiệp được dự báo không đáng kể.
Chia sẻ đến các cổ đông về kết quả kinh doanh quý I, lãnh đạo Nông nghiệp Hòa Phát cho biết công ty đạt 1.813 tỷ đồng, giảm 10,8% so với thực hiện năm ngoái. Lợi nhuận gộp cũng đi xuống 1,2% so với quý I/2025. Trừ các chi phí, doanh nghiệp lãi sau thuế 345 tỷ đồng, tương đương 34,3% kế hoạch năm.
Theo chia sẻ của Tổng giám đốc, kết quả kinh doanh quý I/2026 giảm so với cùng kỳ chủ yếu đến từ hai yếu tố là giá heo và sản lượng. Theo đó, giá heo bình quân quý I/2025 ở mức khoảng 67.000-70.000 đồng, trong khi quý I chỉ còn 66.000 đồng. Bên cạnh đó, sản lượng sản xuất của công ty sụt giảm vì trang trại Mỹ Đức vừa được cải tạo xong.
Ông Khuất Việt Hùng được bầu vào Hội đồng quản trị (HĐQT) hãng hàng không Vietjet nhiệm kỳ 2022-2027 tại phiên họp thường niên cuối tháng 4.
Trước đó, ông Hùng thôi làm Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội (Hanoi Metro) theo nguyện vọng cá nhân từ đầu tháng 4. Sinh năm 1974, ông được đào tạo bài bản và có nhiều năm kinh nghiêm trong lĩnh vực quản lý hoạt động vận tải và an toàn giao thông.
Ông Hùng từng làm Viện trưởng Quy hoạch và quản lý Giao thông vận tải (GTVT), Giám đốc Trung tâm hợp tác quốc tế về đào tạo và nghiên cứu GTVT. Sau đó, ông giữ vị trí Vụ trưởng Vận tải, và Phó chủ tịch chuyên trách Ủy ban An toàn giao thông quốc gia.
Ngoài ông Hùng, đại hội đồng cổ đông Vietjet cũng bầu bổ sung một thành viên HĐQT khác là ông Nguyễn Thanh Sơn, Giám đốc điều hành. Hãng hàng không này cũng giao ông Sơn làm Tổng giám đốc, thay cho ông Đinh Việt Phương từ 29/4. Ông Phương được bổ nhiệm giữ chức Phó chủ tịch HĐQT Vietjet.
Năm nay, hãng đặt kế hoạch doanh thu hợp nhất 86.774 tỷ đồng, tăng 23,5% so với 2025. Lợi nhuận hợp nhất trước thuế dự kiến tăng 14,5% lên 2.421 tỷ đồng.
Vietjet cũng đạt mục tiêu tăng đội tàu bay lên 115 chiếc trong năm nay. Hãng hàng không chi phí thấp cũng sẽ mở rộng mạng bay quốc tế, hướng tới các thị trường châu Âu, Mỹ...
Năm ngoái, hãng bay của tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo khai thác 135 tàu bay, trong đó có 101 chiếc tại Việt Nam. Hãng vận hành 254 đường bay, phục vụ 28,2 triệu lượt khách với hơn 153.000 chuyến bay.
Vietjet tiếp tục mở rộng đội bay với đơn hàng 100 tàu A321neo và 50 quyền chọn mua bổ sung từ Airbus, cùng 20 tàu thân rộng A330neo. Theo đó, Vietjet nằm trong nhóm hãng hàng không có đơn đặt hàng lớn trên thế giới.
Theo dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân, người nộp thuế được giảm trừ chi phí y tế và giáo dục, đào tạo cho bản thân và người phụ thuộc. Mức giảm trừ đề xuất tối đa 23 triệu đồng mỗi năm với chi phí y tế và 24 triệu đồng với giáo dục, đào tạo.
Tuy nhiên, Bản tổng hợp, tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý dự thảo cho biết, nhiều đơn vị cho rằng việc quy định một con số cố định có thể nhanh chóng lạc hậu trước biến động của giá cả và chi phí sinh hoạt.
Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đề xuất xây dựng cơ chế điều chỉnh tự động dựa trên các chỉ tiêu như chỉ số giá tiêu dùng (CPI), mức chi tiêu bình quân hoặc các chỉ số kinh tế vĩ mô khác.
Tương tự, một số địa phương như Huế, Đồng Nai cùng doanh nghiệp tư vấn thuế Deloitte cũng đề nghị không ấn định mức giảm trừ cố định trong nhiều năm. Chẳng hạn, UBND TP Huế cho rằng mức giảm trừ nên được tính theo một tỷ lệ tham chiếu với chỉ số như lương cơ sở hoặc giảm trừ gia cảnh, để bảo đảm phù hợp với biến động giá cả theo thời gian.
UBND Đồng Nai đề nghị có cơ chế điều chỉnh định kỳ theo biến động giá cả và mức sống của người dân. Việc này nhằm bảo đảm tính thực chất của chính sách, tăng khả năng hỗ trợ người nộp thuế, phù hợp với xu hướng quốc tế.
Góp ý cụ thể hơn, Deloitte cho rằng việc ấn định một mức cố định trong Nghị định, trong khi các yếu tố kinh tế - xã hội tác động đến chi phí y tế và giáo dục - đào tạo luôn biến động theo thời gian, có thể làm hạn chế tính linh hoạt của chính sách.
"Thực tế, cơ chế điều chỉnh các mức cố định trong Nghị định thường không theo kịp diễn biến thị trường, dẫn đến nguy cơ không phản ánh sát thực tế khi điều kiện kinh tế - xã hội thay đổi", hãng tư vấn thuế nêu.
Theo số liệu Điều tra mức sống cư dân, chi tiêu bình quân cho y tế năm 2024 của mỗi người là 3,5 triệu đồng một năm, nội trú 10,2 triệu, giáo dục - đào tạo 9,6 triệu. Bộ Tài chính tính toán hiện mức chi tiêu của một người phụ thuộc và chính bản thân người nộp thuế khoảng 20 triệu đồng mỗi năm cho y tế và 21 triệu đồng cho giáo dục - đào tạo.
Bộ Tài chính cho biết mức giảm trừ y tế tối đa được tính toán gấp 2,3 lần và giáo dục - đào tạo gấp 2,5 lần mức chi tiêu bình quân cho giáo dục - đào tạo của cá nhân trong năm 2024. Theo đó, người nộp thuế có thu nhập trên 28,63 triệu đồng một tháng mới phải nộp thuế với mức thuế suất bắt đầu từ 5%. Quy định này giúp giảm nghĩa vụ thuế cho tất cả người nộp thuế có chi phí y tế, giáo dục - đào tạo. Đồng thời, những người nộp thuế ở các bậc thấp sẽ được giảm với tỷ lệ cao hơn.
Thực tế, đa số ý kiến đồng tình với phương án này của Bộ Tài chính. Nhóm ủng hộ gồm Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, VCCI, Canon Việt Nam cùng nhiều địa phương như Sơn La, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Đà Nẵng, Lâm Đồng, Cà Mau, Lai Châu và Điện Biên.
Các đơn vị cho rằng chi phí khám chữa bệnh, học tập và đào tạo đã tăng đáng kể trong những năm gần đây. Việc nâng mức giảm trừ sẽ phản ánh sát hơn chi phí thực tế của người dân, góp phần giảm gánh nặng thuế và khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử.
Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị các mức áp dụng cụ thể cao hơn hoặc thay đổi cách tính phù hợp.
Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam (AmCham) cho rằng dự thảo đang có sự khác biệt giữa các khoản chi do doanh nghiệp và cá nhân tự chi trả. Theo dự thảo, các khoản chi chăm sóc sức khỏe, điều trị bệnh hiểm nghèo hoặc đào tạo do người sử dụng lao động chi trả cho người lao động được miễn thuế thu nhập cá nhân và không bị khống chế về giá trị hay tần suất chi trả. Trong khi đó, chi phí y tế, giáo dục - đào tạo do chính người nộp thuế hoặc người phụ thuộc chi trả lại chỉ được giảm trừ trong phạm vi nhất định.
Do đó, AmCham đề nghị bỏ quy định về mức giảm trừ tối đa hoặc nâng trần giảm trừ với các khoản chi y tế, giáo dục - đào tạo do người lao động tự chi trả, đặc biệt trong những trường hợp phát sinh chi phí lớn như điều trị bệnh hiểm nghèo.
Liên quan đến chi phí y tế, Hiệp hội Các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) đề nghị không áp dụng mức trần với người mắc bệnh hiểm nghèo để thể hiện sự chia sẻ của Nhà nước với hoàn cảnh ngặt nghèo nhất. Theo đề xuất này, người nộp thuế được giảm trừ theo chi phí thực tế sau khi đã trừ phần được bảo hiểm y tế chi trả.
VAMA cũng kiến nghị tăng mức giảm trừ giáo dục theo từng cấp học, với mức cao hơn với bậc phổ thông (30-40 triệu đồng) và đại học (50 triệu đồng) để phản ánh chi phí thực tế của các hộ gia đình. Theo Hiệp hội này, học phí đại học hiện theo cơ chế tự chủ rất cao, do đó mức 21 triệu đồng không còn phản ánh đúng thực tế.
Một số ý kiến cũng đặt vấn đề về tính công bằng của mức giảm trừ đang được đề xuất. UBND TP Hải Phòng cho rằng nếu quy định một mức giảm trừ cố định cho chi phí y tế và giáo dục thì người có một người phụ thuộc và người có nhiều người phụ thuộc đều được hưởng mức giảm như nhau.
Cùng quan điểm, Canon Việt Nam đề xuất xây dựng cơ chế giảm trừ theo từng người phụ thuộc thay vì áp dụng mức trần chung cho cả hộ gia đình. Họ cũng cho rằng việc áp dụng mức giảm trừ chi phí y tế, giáo dục cào bằng giữa khu vực đô thị và nông thôn chưa đảm bảo tính thực tế.
Song Bộ Tài chính tiếp tục bảo lưu quan điểm. Theo cơ quan này, mức giảm trừ đề xuất đã được tính toán trong tổng thể chính sách và bảo đảm cân đối giữa mục tiêu hỗ trợ người nộp thuế với khả năng của ngân sách nhà nước.
