Chỉ còn tin nhắn Zalo, có đòi được tiền đã cho vay?

Từ thực tiễn đó, câu hỏi đặt ra không còn chỉ là xử lý ai, mà là liệu pháp luật hình sự hiện hành đã đủ công cụ để xử lý đúng chủ thể hưởng lợi từ hành vi phạm tội và tội phạm dạng này hay chưa.

Theo Điều 76 Bộ luật Hình sự hiện hành, pháp nhân thương mại chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự đối với một số tội danh được luật liệt kê. Trong phạm vi đó hiện chưa bao gồm tội "lừa đảo chiếm đoạt tài sản". Khoảng trống này đang được đặt lại từ chính thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Theo định hướng nghiên cứu sửa đổi Bộ luật Hình sự, cơ quan xây dựng chính sách đề xuất hoàn thiện chế định trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại nhằm có cơ sở pháp lý xử lý đối với một số nhóm tội về thuế, lao động, tài chính, bảo hiểm, tài sản và sử dụng đất đai; trong đó có đề cập đến các hành vi như cho vay lãi nặng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Nhìn từ các vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" thời gian gần đây, vấn đề này càng trở nên rõ nét. Thông tin công bố từ cơ quan điều tra cho thấy nhiều doanh nghiệp đã tổ chức hoạt động theo quy trình khép kín: xây dựng hình ảnh doanh nghiệp, thu thập dữ liệu khách hàng, phân công bộ máy telesales - kinh doanh - pháp lý - chăm sóc khách hàng, tổ chức hội thảo, ký hợp đồng, thu tiền và tiếp tục khai thác tài sản của khách hàng thông qua các giao dịch phát sinh.

Tại Hà Nội, cơ quan điều tra đã khởi tố hàng chục vụ án liên quan đến nhiều doanh nghiệp hoạt động dưới mô hình "hợp đồng kỳ nghỉ", với hàng trăm bị can bị truy cứu, trong đó có số lượng lớn là chủ tịch hội đồng quản trị, tổng giám đốc, giám đốc doanh nghiệp.

Tại TP.HCM, cơ quan điều tra cũng đã khởi tố nhiều vụ án liên quan các doanh nghiệp kinh doanh kỳ nghỉ, thu giữ hàng nghìn hợp đồng và xác định thiệt hại đặc biệt lớn.

Điều đáng chú ý là trong các mô hình này, doanh nghiệp không đơn thuần xuất hiện như địa điểm làm việc của người phạm tội mà có thể là nơi tổ chức hoạt động, tiếp nhận dòng tiền, ký kết giao dịch và duy trì cơ chế vận hành.

Trong khi đó, việc xử lý hình sự hiện nay chủ yếu tập trung vào các cá nhân quản lý, điều hành, nhân viên trực tiếp tham gia.

Thực tiễn cũng đặt ra những tranh luận tương tự ở một số vụ án kinh tế lớn khác.

Đơn cử, trong vụ án liên quan dự án tại sân bay Nha Trang (Khánh Hòa), bên cạnh trách nhiệm của các cá nhân bị truy cứu, dư luận và giới nghiên cứu cũng đặt ra câu hỏi về giới hạn của chế định trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân trong các giao dịch có quy mô rất lớn, được triển khai thông qua doanh nghiệp và có sự tham gia của số lượng lớn nhà đầu tư. Vụ án hiện vẫn đang trong quá trình xét xử theo trình tự tố tụng và tiếp tục được xem xét ở cấp phúc thẩm.

Những thực tiễn đó cho thấy một hiện tượng đáng lưu ý: nhiều hành vi nguy hiểm hiện nay không còn được thực hiện bởi cá nhân độc lập mà được tổ chức theo mô hình doanh nghiệp - có cơ cấu quản trị, quy trình vận hành, phân công chức năng và mục tiêu lợi nhuận.

Trong bối cảnh đó, việc chỉ xử lý cá nhân có thể chưa bảo đảm đầy đủ các mục tiêu của trách nhiệm hình sự, đặc biệt là phòng ngừa chung, thu hồi tài sản và loại bỏ công cụ phạm tội.

Tuy nhiên mở rộng trách nhiệm hình sự của pháp nhân không đồng nghĩa với hình sự hóa hoạt động kinh doanh. Nếu sửa đổi Bộ luật Hình sự, cần xác lập các tiêu chí chặt chẽ: Hành vi được thực hiện nhân danh pháp nhân; vì lợi ích của pháp nhân; có sự chỉ đạo, chấp thuận hoặc dung túng của người quản lý; có cơ chế quản trị hoặc chính sách kinh doanh tạo điều kiện cho hành vi phạm tội; có khả năng phân định rõ giữa rủi ro kinh doanh với ý chí chiếm đoạt.

Đồng thời cần hoàn thiện chế tài tương ứng như: Tịch thu khoản thu bất hợp pháp, buộc khắc phục hậu quả, đình chỉ hoạt động, cấm kinh doanh ngành nghề có điều kiện và thiết lập cơ chế bồi thường hiệu quả cho người bị hại.

Khi tội phạm được tổ chức và vận hành như một doanh nghiệp, chính sách hình sự cũng cần có công cụ để xử lý cả cấu trúc tổ chức tạo ra hành vi phạm tội, chứ không chỉ dừng lại ở việc truy cứu những cá nhân đứng phía trước doanh nghiệp và đằng sau là những người lao động làm thuê.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Tại cơ quan công an, Nguyễn Văn Minh đã khai nhận toàn bộ hành vi trong vụ cố ý gây thương tích tại chung cư 87 Lĩnh Nam.

Minh được xác định là đối tượng trực tiếp sử dụng hung khí chém tài xế gây thương tích và truy đuổi chủ ô tô trong vụ việc. Sau khi gây án, Minh đã bỏ trốn khỏi địa phương.

Trước đó, tối 14/6, tài xế N.M.D. chở gia đình anh T.M.H. đến thăm người quen tại chung cư New Horizon (87 Lĩnh Nam, phường Vĩnh Tuy, Hà Nội). Khi xuống hầm lấy xe ra về, anh D. được thông báo phí gửi ô tô là 160.000 đồng. Cho rằng mức phí bất thường, tài xế đề nghị cung cấp biên lai để làm rõ.

Từ đây, tài xế D. và anh H. xảy ra mâu thuẫn với một số bảo vệ tại hầm chung cư. Trong lúc lời qua tiếng lại, nhóm người này bất ngờ lao vào hành hung và dùng hung khí tấn công khiến anh D. bị thương. Anh H. vào can ngăn cũng bị truy đuổi, đánh gây thương tích.

Ngay sau khi xảy ra vụ việc, Công an phường Vĩnh Tuy đã khẩn trương vào cuộc xác minh, trích xuất camera, lấy lời khai, truy bắt những người liên quan. Đến ngày 16/6, cơ quan công an đã tạm giữ hình sự 3 bảo vệ tại chung cư là Vũ Anh Dũng (SN 1972, HKTT: phường Hai Bà Trưng, Hà Nội), Đặng Trung Hiếu (SN 2008, HKTT: phường Tương Mai, Hà Nội), Nguyễn Việt Hoàng (2007, xã Thịnh Minh, Phú Thọ).

Hiện vụ việc đang được cơ quan chức năng tiếp tục làm rõ, xử lý theo quy định của pháp luật.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Ngày 6/5, Chơn (30 tuổi) và Nguyễn Thị Thanh Trúc (33 tuổi) bị Công an TP HCM lấy lời khai để làm rõ hành vi Cố ý gây thương tích.

Cơ quan điều tra cũng đang trưng cầu giám định thương tích của bé trai 2 tuổi, con ruột Trúc, nạn nhân của vụ án.

Tại cơ quan điều tra, Chơn khai sáng 2/5 dùng gậy vụt vào chân của bé do "quấy khóc, không chịu ăn sáng", còn các vết thương cũ trên người bé là do mẹ ruột gây ra từ nhiều ngày trước.

Vào trưa 2/5, trong lúc cho con ăn, thấy cậu bé đùa giỡn với chó, Trúc dùng cây tre bằng ngón tay cái, vụt vào lưng nhưng lại trúng đầu. Dù thấy máu chảy nhiều, cả hai không đưa con đi cấp cứu ngay vì "không có tiền" và phải đi vay mượn hàng xóm.

Sự việc chỉ được phát hiện khi Trúc sang nhà hàng xóm xin tiền để về quê. Thấy dấu hiệu bất thường, người dân kiểm tra và phát hiện bé trai đang trong tình trạng lơ mơ, toàn thân bầm tím, vùng đầu rách sâu nên báo Công an xã Hòa Hiệp. Một người hàng xóm cũng cho biết trước đó từng nhiều lần thấy Trúc dùng cây gỗ dài đánh con.

Vào cuộc điều tra, Công an TP HCM đã bắt khẩn cấp Trúc và Chơn. Kết quả kiểm tra nhanh cho thấy cả hai âm tính với chất ma túy.

Ngày 5/5, đại diện Bệnh viện Nhi đồng 1 cho biết bé suy hô hấp, cơ thể chi chít vết bầm tím và trầy xước. Bác sĩ chẩn đoán nạn nhân bị đa chấn thương, dập lách, dập gan, đứt tụy, tổn thương thận cấp. Cơ thể bé còn có vết gãy cũ ở xương cẳng tay trái, thiếu máu mạn tính và rối loạn đông máu. Hiện bé đã qua cơn nguy kịch, song tình trạng vẫn nặng, tiếp tục được theo dõi sát.

Ban Giám đốc Công an TP HCM chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự phối hợp cùng công an địa phương tiếp tục củng cố chứng cứ để xử lý nghiêm.

Tin Gốc: Vnexpress