Trong bối cảnh chuyển đối số diễn ra nhanh chóng, có rất nhiều người dân không thể theo kịp tóc độ phát triển của công nghệ, nhất là những người lớn tuổi, ở nông thôn hoặc những người ít tiếp xúc với công nghệ. Nhiều người sử dụng chữ ký số nhưng không có ý thức bảo mật và không hiểu hết các tính năng của nó.
Để cân bằng giữa tốc độ cải cách và khả năng tiếp cận của người dân, có ba vấn đề cần lưu ý.
Trước hết, cần làm rõ giá trị pháp lý của giấy tờ ký số và giúp người dân phân biệt rõ ràng các hình thức khác nhau.
Theo Luật Giao dịch điện tử 2023, chữ ký số có giá trị pháp lý tương đương chữ ký tay trên văn bản giấy, miễn là đáp ứng các điều kiện về tính toàn vẹn, xác thực và không bị phủ nhận.
Đa số người dân vẫn chưa hiểu rõ ràng các khái niệm về file giấy tờ ký số, file scan màu bản ký tay, chữ ký kỹ thuật số thực sự hay hình ảnh (visual) của chữ ký số được chèn vào văn bản…
Sự nhầm lẫn này có thể dẫn đến nhiều tranh chấp pháp lý. Một bên cho rằng “tôi đã ký rồi” nhưng thực chất chỉ là bản scan hoặc hình ảnh minh họa. Cơ quan chức năng cần chủ động giải thích rõ ràng qua các hướng dẫn đơn giản, infographic hoặc video ngắn trên Cổng dịch vụ công quốc gia.
Thứ hai, người dân cần có kiến thức cơ bản về kỹ thuật số của file ký số. Một file ký số hợp lệ không phải là một tấm ảnh có chữ ký đẹp, mà là một tập tin chứa nhiều lớp thông tin bảo mật.
Như dấu thời gian (ghi nhận chính xác thời điểm ký). Nếu thiếu, văn bản có nguy cơ bị giả mạo thời gian. Ví dụ, một hợp đồng có thể được “ký lại” sau khi sự kiện đã xảy ra, dẫn đến vô hiệu hóa toàn bộ giao dịch.
Hay trạng thái chứng thư số, tức phải kiểm tra xem chứng thư còn hiệu lực hay đã bị thu hồi. Nếu ký khi chứng thư đã thu hồi, chữ ký số sẽ mất giá trị pháp lý…
Khi người dân chưa nắm rõ các yếu tố này, họ dễ bị hiểu sai: “Tôi thấy chữ ký đẹp là được rồi”. Sau đó sẽ là tranh chấp, mất quyền lợi, tài sản qua các giao dịch đất đai, công chứng hoặc hợp đồng điện tử.
Các ứng dụng ký số cần có tính năng kiểm tra tự động đơn giản, hiển thị kết quả bằng ngôn ngữ đời thường như “chữ ký hợp lệ – có dấu thời gian – chứng thư còn hiệu lực”.
Cuối cùng, bảo mật chữ ký số là vấn đề then chốt. Việc bảo mật không chỉ là vấn đề công nghệ mà còn là ý thức và thói quen sử dụng của người dân. Người dân phải biết coi trọng và bảo vệ chữ ký số như tài khoản ngân hàng hay giấy tờ tùy thân.
Không chỉ người dân bình thường mà cả những người thường dùng công nghệ cũng ít có ý thức bảo mật. Như trong lĩnh vực công chứng, công chứng viên giao hẳn USB token (chứa chữ ký số) và mật khẩu cho nhân viên văn phòng để tiện việc.
Một số ứng dụng chữ ký số hiện nay chỉ yêu cầu đăng nhập một lần và bấm nút “ký” là xong. Điều này quá rủi ro.
Nếu mật khẩu bị lộ sẽ dẫn đến chữ ký bị giả mạo để ký kết giao dịch, chuyển nhượng tài sản trái gây thiệt hại lớn và tranh chấp kéo dài.
Trong công chứng điện tử, chữ ký số của công chứng viên mang tính “chứng thực nhà nước”.
Nếu chữ ký số của công chứng viên bị người khác sử dụng cũng sẽ gây hậu quả khó lường. Hồ sơ công chứng bị vô hiệu, mất lòng tin của người dân vào công chứng, đó là chưa kể tài sản bị công chứng sai sẽ lại có thêm một giao dịch khác…
Vì vậy, các cơ quan chức năng cần nâng cao ý thức bảo mật cho người dân chứ không chỉ dừng ở nâng cấp công nghệ. Các ứng dụng ký số bắt buộc có xác thực cá nhân như yêu cầu nhập mã PIN riêng, hoặc xác nhận khuôn mặt mỗi lần ký.
Trước những thách thức nhà nước cần những giải pháp thiết thực và khả thi.
Trước hết, phổ thông kiến thức số cho người dân. Bên cạnh đó, việc thiết kế giao diện ứng dụng ký số phải lấy người dân làm trung tâm: nút bấm rõ ràng, hướng dẫn từng bước, và thông báo rủi ro bằng ngôn ngữ đơn giản.
Thứ ba, nhà nước bổ sung quy định bắt buộc minh bạch thông tin kỹ thuật trong mọi văn bản điện tử và trách nhiệm của nhà cung cấp dịch vụ khi xảy ra sự cố.
Khuyến khích các ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ đào tạo miễn phí, có hệ thống hỗ trợ 24/7 cho người dân.
Xây dựng chính phủ số là hành trình hướng tới một xã hội số bao trùm, nơi mọi người dân đều là “công dân số” thực thụ. Những tiến bộ trong số hóa doanh nghiệp, công chứng và đất đai là nền tảng vững chắc, nhưng chỉ khi người dân thực sự hiểu, tin tưởng và an toàn sử dụng các công cụ số, thì chuyển đổi số mới thực sự thành công và bền vững.
Ngày 7.7 vừa qua, Meta ra mắt Muse Image, mô hình tạo ảnh đầu tiên do Meta Superintelligence Labs phát triển. Bên cạnh khả năng tạo và chỉnh sửa hình ảnh, công cụ này gây tranh luận vì có thể lấy nội dung từ tài khoản Instagram công khai làm tư liệu tham chiếu.
Người dùng chỉ cần đưa tên tài khoản Instagram công khai vào câu lệnh, Meta AI có thể sử dụng ảnh, video hoặc Reels trên tài khoản đó để tạo hình ảnh mới. Người tạo nội dung AI không cần quen biết hay được chủ tài khoản chấp thuận trước. Chủ sở hữu ảnh cũng không nhận được thông báo khi nội dung của họ được sử dụng.
Theo tài liệu hỗ trợ của Meta được các nguồn dẫn lại, tính năng tái sử dụng được bật mặc định đối với tài khoản Instagram công khai. Cơ chế này đồng nghĩa người dùng phải tự tìm đến phần cài đặt để từ chối, thay vì được hỏi trước khi nội dung được đưa vào công cụ AI.
Tài khoản riêng tư không thuộc phạm vi áp dụng. Vì vậy, chuyển tài khoản sang chế độ riêng tư cũng là một cách hạn chế người lạ tiếp cận và sử dụng nội dung đã đăng. Tuy nhiên, lựa chọn này có thể không phù hợp với nhà sáng tạo nội dung, doanh nghiệp hoặc người cần duy trì tài khoản công khai.
Để kiểm tra cài đặt, người dùng mở Instagram, truy cập trang cá nhân rồi nhấn biểu tượng ba gạch ở góc trên bên phải. Trong mục Cài đặt và hoạt động, chọn Chia sẻ và sử dụng lại.
Tại phần cho phép người khác sử dụng lại nội dung trên Instagram và với các tính năng AI của Meta, người dùng cần tắt hai công tắc Bài viết và Thước phim. Phạm vi của phần bài viết còn bao gồm ảnh đại diện, trong khi tùy chọn thước phim liên quan đến nội dung Reels.
Tên và ngôn ngữ hiển thị có thể khác nhau tùy phiên bản ứng dụng hoặc tài khoản. Người dùng nên cập nhật Instagram lên phiên bản mới nhất, sau đó kiểm tra lại mục chia sẻ và sử dụng lại. Nếu tùy chọn chưa xuất hiện, nguyên nhân có thể là tính năng đang được Meta triển khai theo từng đợt.
Việc tắt tính năng chỉ ngăn các lượt sử dụng trong tương lai. Những hình ảnh AI đã được tạo trước thời điểm thay đổi cài đặt có thể vẫn tồn tại và không tự động bị xóa. Muse Image hiện được Meta đưa lên ứng dụng Meta AI, trang meta.ai, Instagram Stories tại Mỹ và WhatsApp ở một số thị trường, Facebook cùng Messenger dự kiến được bổ sung sau.
Khi điều hòa không khí hiển thị mã lỗi CF, người dùng đừng quá lo lắng bởi mã này thường chỉ ra rằng bộ lọc cần được kiểm tra và làm sạch. Viết tắt của "Clean Filter" (làm sạch bộ lọc) trên nhiều mẫu máy, đặc biệt là điều hòa Samsung, CF nhằm cảnh báo bộ lọc không khí đã bị bẩn. Tuy nhiên, một số thương hiệu như DeLonghi lại coi CF là viết tắt của "Change Filter" (thay bộ lọc). Đối với những trường hợp này, mã CF chỉ là lời nhắc nhở người dùng nên vệ sinh máy, không phải dấu hiệu của sự cố hỏng hóc.
Mặc dù vậy, không phải tất cả thương hiệu đều sử dụng mã CF để chỉ bộ lọc. Ví dụ, TCL sử dụng mã này để chỉ chế độ kết nối Wi-Fi, có thể hiểu là chế độ Configuration (cấu hình). Điều hòa của Friedrich cũng hiển thị CF khi ở chế độ thiết lập không dây.
Nhìn chung, dù thương hiệu điều hòa nào, mã CF có thể được bỏ qua, mặc dù không nên để lâu. Việc thay bộ lọc đúng hạn sẽ giúp tăng hiệu quả làm mát và kéo dài tuổi thọ của máy.
Việc vệ sinh bộ lọc khá đơn giản khi người dùng chỉ cần tháo bộ lọc ra, dùng bàn chải hoặc máy hút bụi để làm sạch, rửa sạch, để khô và lắp lại. Tuy nhiên, việc này không phải lúc nào cũng tự động xóa mã CF. Trên điều hòa Samsung, người dùng cần vào menu Options trên điều khiển từ xa và chọn Filter Reset để xóa mã. Trong khi đó, trên điều hòa TCL, người dùng không cần phải xóa mã CF mà chỉ cần kích hoạt chế độ ghép nối không dây với điều hòa.
Các thương hiệu khác nhau có thể hiển thị thông báo vệ sinh bộ lọc theo nhiều cách khác nhau. Ví dụ, các điều hòa Midea yêu cầu người dùng vệ sinh bộ lọc bằng chế độ CL và khi cần thay bộ lọc mới, chế độ này sẽ chuyển sang nF.
Ngoài mã CF, đôi khi điều hòa cũng hiển thị các mã lỗi thuộc nhóm E và P nhằm báo hiệu sự cố. Mã E1 hoặc E2 thường chỉ ra rằng cảm biến nhiệt độ hoạt động không ổn định, trong khi mã P cho biết khay hứng nước đã đầy hoặc công tắc áp suất bị ngắt, mặc dù điều này có thể khác nhau tùy thuộc vào thương hiệu.
Với thế hệ trẻ tuổi hiện nay, khái niệm "đĩa mềm" có thể hoàn toàn xa lạ, nhưng Gen Z và những người lớn tuổi hơn, họ có thể từng sử dụng hoặc thậm chí sưu tầm chúng. Các trò chơi điện tử và phần mềm từ những năm 1990 và đầu 2000 được lưu trữ trên những chiếc đĩa mềm hình chữ nhật kích thước 3,5 inch, tương đối cứng cáp và bền bỉ. Vậy tại sao chúng lại được gọi là "đĩa mềm"?
Trước khi trở nên cứng cáp và bền bỉ, đĩa mềm đã có một lịch sử khá phong phú. Được IBM phát minh vào năm 1971, đĩa mềm có kích thước lớn và rất mềm giúp việc ghi và chia sẻ dữ liệu trở nên dễ dàng hơn.
Những chiếc đĩa mềm đầu tiên có kích thước 8 inch, chỉ có khả năng lưu trữ 80.000 byte. Tuy nhiên, chúng đã đóng vai trò quan trọng trong việc phổ biến máy tính cá nhân. Năm 1986, đĩa mềm 3,5 inch được giới thiệu với khả năng lưu trữ 1,44 MB. Đây là một bước tiến lớn giúp các công ty và cá nhân dễ dàng chia sẻ dữ liệu. Qua thời gian, đĩa mềm trở thành công cụ văn phòng tiêu chuẩn và phổ biến trong các hộ gia đình.
Đến cuối những năm 1980, ổ cứng ra đời cho phép người dùng lưu trữ dữ liệu trực tiếp trên máy tính, từ đó giảm sự phụ thuộc vào đĩa mềm. Không dừng lại, vào những năm 1990, sự xuất hiện của đĩa CD-ROM và internet đã khiến đĩa mềm trở nên kém hấp dẫn hơn.
Sự phát triển của công nghệ phát trực tuyến và tải xuống, nhu cầu về thiết bị lưu trữ này đã giảm sút. Ngày nay, đĩa mềm gần như đã biến mất khỏi đời sống hằng ngày, ngoại trừ một số máy tính cũ, thiết bị y tế và cả những nhà sưu tầm. Các trò chơi cổ điển trên đĩa mềm hiện có thể được tìm thấy trên các trang thương mại điện tử với giá lên đến 100 USD, chứng tỏ sức hấp dẫn của chúng vẫn còn tồn tại trong lòng những người yêu công nghệ.
Một số cơ quan chính phủ và máy bay vẫn sử dụng chúng, nhưng dung lượng lưu trữ của đĩa mềm hiện đại chỉ đạt tối đa 2,8 MB, không đủ cho các tệp tin và trò chơi hiện nay. Thậm chí, một bức ảnh chụp bằng iPhone hiện đại cũng khó có thể lưu trữ trên một đĩa mềm 3,5 inch.
