Ngày 24/4, tại hội thảo “Cập nhật một số điểm mới trong sàng lọc, điều trị bệnh lý đột quỵ não cấp” diễn ra tại Cà Mau, các chuyên gia, bác sĩ đến từ Cà Mau và TPHCM đã nhấn mạnh hậu quả nghiêm trọng của đột quỵ.
Theo các chuyên gia, đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế. Trong cấp cứu đột quỵ, thời gian là yếu tố then chốt, quyết định khả năng cứu sống, phục hồi và giảm nguy cơ biến chứng cho người bệnh.
Từ góc độ chuyên gia, PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, Phó Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, cho rằng việc mỗi địa phương có bệnh viện hoặc trung tâm đạt chứng nhận điều trị đột quỵ sẽ giúp nhiều bệnh nhân khu vực lân cận được hưởng lợi.
“Khi bệnh nhân bị đột quỵ, thời gian rất quan trọng. Nếu từ Bạc Liêu, Cà Mau di chuyển đến các thành phố lớn, bệnh nhân sẽ mất nhiều thời gian. Điều này khiến khả năng hồi phục và kết quả điều trị giảm đáng kể, so với việc có thể triển khai các kỹ thuật điều trị ngay tại địa phương”, ông Thắng nhấn mạnh.
Theo các chuyên gia, với bệnh nhân đột quỵ, mỗi phút trôi qua có hàng triệu tế bào não bị tổn thương. Vì vậy, việc rút ngắn thời gian từ khi nhập viện đến lúc tiêm thuốc tiêu sợi huyết (door-to-needle) xuống ≤60 phút là yếu tố quyết định.
Để đạt được điều này, các cơ sở y tế cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa các chuyên khoa, cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại và quy trình chuẩn hóa, nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và cơ hội hồi phục cho người bệnh.
Chia sẻ tại hội thảo, ThS.BS Phạm Thanh Vũ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Bệnh viện Đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu, cho biết đến nay bệnh viện đã điều trị khoảng 190 ca đột quỵ trong “giờ vàng”, với tỷ lệ thành công gần 80%, trong đó can thiệp nội mạch chiếm khoảng 20%.
Theo bác sĩ Vũ, trong bối cảnh hiện nay, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chẩn đoán hình ảnh, cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại, giúp rút ngắn thời gian đánh giá tổn thương não, hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định điều trị nhanh và chính xác hơn.
Ông cũng cho rằng, việc kết hợp công nghệ hiện đại với quy trình cấp cứu chuẩn hóa đã góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, đồng thời giảm nguy cơ di chứng cho người bệnh.
“Việc xây dựng hệ thống điều trị đột quỵ hiệu quả ngay tại địa phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với người dân khu vực Đồng bằng sông Cửu Long”, bác sĩ Vũ nhấn mạnh, đồng thời cho biết bệnh viện vừa nhận giải thưởng vàng trong điều trị đột quỵ não cấp từ Tổ chức Đột quỵ Thế giới.
Cập nhật về điều trị đột quỵ năm 2026, BS.CKI Trần Quốc Tuấn, phụ trách Đơn nguyên Can thiệp nội mạch thần kinh – Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, đã trình bày các điểm mới trong sàng lọc, chẩn đoán hình ảnh và chiến lược điều trị theo khuyến cáo quốc tế.
Theo bác sĩ Tuấn, việc nhận diện sớm, tối ưu quy trình cấp cứu trong “giờ vàng”, kết hợp ứng dụng chẩn đoán hình ảnh và cá thể hóa điều trị là chìa khóa để nâng cao cơ hội sống và phục hồi cho bệnh nhân.
Tính đến giữa tháng 6, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ ghi nhận 145 ca nhiễm Cyclospora tại 17 bang, tất cả đều là các ca lây nhiễm trong nước, Fox News đưa tin ngày 2/7. Thủ phạm là Cyclospora, một loại ký sinh trùng đơn bào siêu nhỏ gây ra bệnh nhiễm trùng đường ruột.
Theo CDC, triệu chứng điển hình của căn bệnh này là tình trạng tiêu chảy phân lỏng, thường chuyển biến thành các đợt tiêu chảy cấp dữ dội và có thể kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng nếu không được điều trị kịp thời. Các triệu chứng đi kèm khác gồm đau quặn bụng nghiêm trọng, đầy hơi, buồn nôn, kiệt sức và sụt cân nghiêm trọng.
Mùa dịch chính thức của loại ký sinh trùng này kéo dài từ ngày 1/5 đến 31/8 hàng năm. Đây là khoảng thời gian thời tiết nắng nóng, vốn thường trùng khớp với thời điểm số ca nhiễm trùng tăng vọt trong lịch sử dịch tễ, theo CDC.
Các ca bệnh hiện xuất hiện rải rác tại nhiều khu vực, trải dài từ Texas đến Alaska. Trong đó, New York hiện là bang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với số ca nhiễm ghi nhận từ 31 đến 80 ca. Theo sau là Texas và Illinois, mỗi bang từ 11 đến 30 ca bệnh.
Mặc dù chứng nhiễm trùng này đôi khi có thể tự khỏi, phần lớn trường hợp đều cần phải điều trị bằng kháng sinh. Số liệu từ CDC cho thấy trong số 145 ca nhiễm được xác nhận, 20 bệnh nhân phải nhập viện điều trị. Hiện chưa có ca tử vong nào được ghi nhận. Độ tuổi của các bệnh nhân dao động từ 5 đến 86, trong đó độ tuổi trung vị là 42 và nữ giới chiếm 61% tổng số ca nhiễm.
CDC đang phối hợp Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) cùng các cơ quan y tế địa phương để tích cực điều tra nhiều cụm dịch liên bang. Tuy nhiên, giới chức y tế vẫn chưa tìm ra nguyên nhân đứng sau làn sóng lây nhiễm này. "Hiện tại chưa có bằng chứng nào cho thấy tất cả ca bệnh đều liên quan đến một nguồn thực phẩm hay một đợt bùng phát dịch Cyclospora liên bang duy nhất", CDC Mỹ nhấn mạnh trong báo cáo giám sát dịch tễ.
Cơ quan này cũng khuyến cáo bất kỳ người dân nào có các triệu chứng nhiễm trùng đường ruột trên cần lập tức liên hệ với cơ sở y tế để được xét nghiệm và điều trị kịp thời.
Bệnh nhân được đưa đến Bệnh viện Bạch Mai, trong tình trạng tức ngực, khó thở, đau mỏi cơ dữ dội và co rút chân tay. Trước đó một ngày, anh làm việc liên tục ngoài trời nắng nóng nhưng gần như quên uống nước vì quá tập trung công việc. Là người trẻ, không có bệnh nền, anh nghĩ bản thân "chịu nhiệt tốt" cho tới khi cơ thể gần như kiệt quệ hoàn toàn.
Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số creatinine - thước đo chức năng lọc của thận - tăng vọt lên 400 µmol/L, cao gấp gần 4 lần mức bình thường. Đây là dấu hiệu suy thận cấp, có nguy cơ phải lọc máu.
ThS.BSNT Tô Thị Ánh Huyền, Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng rất nguy kịch. Nếu tới viện muộn hơn, khi độc chất tích tụ quá nhiều trong máu, bệnh nhân có thể đã phải chỉ định lọc máu cấp cứu.
May mắn, sau 3 ngày điều trị tích cực và bù dịch kịp thời, chức năng thận của người bệnh đã hồi phục hoàn toàn, các triệu chứng co rút cơ và khó thở cũng biến mất và bệnh nhân được xuất viện.
Bác sĩ Huyền cho hay mỗi mùa nắng nóng, số ca nhập viện vì suy thận cấp do mất nước và thời tiết cực đoan gia tăng, trong đó có nhiều trường hợp là người trẻ, khỏe mạnh. Khi làm việc hoặc di chuyển nhiều giờ dưới trời nắng, cơ thể phải tiết nhiều mồ hôi để hạ nhiệt. Nếu không được bù nước kịp thời, cơ thể sẽ rơi vào tình trạng mất nước nghiêm trọng, khiến lượng máu nuôi thận suy giảm.
Bên cạnh đó, vận động quá sức trong thời tiết nóng bức còn có thể gây tiêu cơ vân. Khi cơ bị tổn thương, các chất độc từ cơ sẽ giải phóng vào máu, gây tắc nghẽn ống thận và nhanh chóng dẫn tới suy thận cấp.
"Cơ thể con người luôn có giới hạn chịu đựng. Nếu chủ quan, bất kỳ ai cũng có thể trở thành nạn nhân của suy thận cấp trong mùa nắng nóng", BS Huyền cảnh báo.
Bác sĩ khuyến cáo người dân cần đặc biệt chú ý những dấu hiệu cảnh báo khi làm việc hoặc đi ngoài trời nắng nóng. Đây có thể là dấu hiệu cơ thể đang mất nước nặng hoặc chức năng thận bị suy giảm. Cụ thể, các dấu hiệu gồm lượng nước tiểu giảm rõ rệt hoặc nhiều giờ không đi tiểu; nước tiểu sẫm màu, vàng đậm hoặc đỏ như nước trà đặc; đau cơ dữ dội, chuột rút, co rút chân tay liên tục, mệt lả, chóng mặt, buồn nôn, lơ mơ hoặc giảm tỉnh táo.
Để phòng ngừa nguy cơ suy thận cấp trong thời tiết cực đoan, người dân cần thực hiện 3 nguyên tắc quan trọng. Trong đó, cần uống nước chủ động, không đợi khát. Người làm việc ngoài trời nên bổ sung thêm nước điện giải hoặc nước khoáng để bù muối khoáng mất qua mồ hôi. Hạn chế làm việc, vận động hoặc tập thể dục ngoài trời trong khung giờ nắng gắt từ 10h đến 16h. Khi cảm thấy quá nóng hoặc mệt mỏi, cần nghỉ ngơi ngay tại nơi thoáng mát, hạ nhiệt cơ thể và bù nước kịp thời.
Chức năng thận có thể bị tổn thương rất nhanh chỉ vì một ngày mất nước nghiêm trọng. Khi xuất hiện tình trạng kiệt sức, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu sau khi đi nắng, người dân không nên tự theo dõi tại nhà mà cần tới cơ sở y tế sớm để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Thận có vai trò lọc chất thải, điều hòa nước, điện giải và huyết áp. Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, chế độ ăn lành mạnh có thể góp phần duy trì chức năng thận và làm chậm tiến triển bệnh thận ở những người có nguy cơ.
Trong số các thực phẩm quen thuộc, trứng được nhiều chuyên gia dinh dưỡng đánh giá là nguồn protein chất lượng cao, phù hợp với đa số người khỏe mạnh và cả một số người mắc bệnh thận khi được sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Bà Mia Syn, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng tại Mỹ, cho biết trứng chứa đầy đủ 9 axit amin thiết yếu mà cơ thể không thể tự tổng hợp. Đây là nguồn protein có giá trị sinh học cao, giúp duy trì khối cơ và hỗ trợ quá trình sửa chữa mô, theo EatingWell.
Theo bà, khi lựa chọn nguồn protein, chất lượng cũng quan trọng không kém số lượng. Trứng cung cấp lượng protein dồi dào trong khi hàm lượng chất béo bão hòa thấp hơn nhiều loại thịt đỏ.
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), 1 quả trứng lớn cung cấp khoảng 6 gram protein cùng nhiều dưỡng chất như vitamin D, vitamin B12, choline và selen.
Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, người mắc bệnh thận mạn cần kiểm soát lượng phốt pho trong chế độ ăn vì khi chức năng thận suy giảm, cơ thể khó đào thải khoáng chất này.
Trứng vẫn chứa phốt pho, nhưng lượng không quá cao so với nhiều thực phẩm chế biến sẵn. Quan trọng hơn, trứng không chứa các phụ gia phốt phát vô cơ thường được thêm vào thịt chế biến, xúc xích hay đồ ăn nhanh. Những phụ gia này được cơ thể hấp thu gần như hoàn toàn và có thể làm tăng gánh nặng cho thận.
Một chế độ ăn bảo vệ thận không chỉ tập trung vào một loại thực phẩm mà cần ưu tiên rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, chất béo lành mạnh và nguồn protein chất lượng.
Trứng có thể chế biến thành nhiều món như luộc, hấp hoặc ốp la với ít dầu mỡ. Kết hợp trứng cùng rau xanh và ngũ cốc nguyên hạt sẽ giúp bữa ăn cân bằng hơn, đồng thời hạn chế tiêu thụ thịt chế biến và thực phẩm nhiều muối.
Các chuyên gia lưu ý, người khỏe mạnh có thể ăn trứng với lượng phù hợp trong chế độ ăn cân đối. Tuy nhiên, người mắc bệnh thận mạn, đặc biệt ở giai đoạn tiến triển hoặc đang chạy thận nhân tạo, cần trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về lượng protein, phốt pho và kali phù hợp.
Ngoài ra, để bảo vệ thận lâu dài, Quỹ Thận Quốc gia Mỹ khuyến cáo nên duy trì cân nặng hợp lý, uống đủ nước theo nhu cầu, kiểm soát huyết áp, đường huyết, hạn chế ăn mặn, không hút thuốc và khám sức khỏe định kỳ.
