Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) vừa có công văn gửi Sở y tế các tỉnh, thành phố về việc dự phòng, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, người lao động trước tác động của nắng nóng, hạn hán, xâm nhập mặn.
Theo dự báo của Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, năm 2026 do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino, từ đầu năm 2026 đến nay điều kiện khô nóng đã xuất hiện sớm với số ngày nắng nóng gia tăng, khả năng tiếp tục xuất hiện nhiều đợt và gay gắt hơn trung bình nhiều năm.
Lượng mưa từ đầu năm đến giữa tháng 4 thiếu hụt phổ biến từ 10%-40% trên phạm vi cả nước; dòng chảy và mực nước tại nhiều lưu vực sông xuống mức thấp nhất trong chuỗi quan trắc cùng kỳ.
Đây được xem là dấu hiệu cảnh báo sớm nguy cơ xảy ra hạn hán, thiếu nước sạch cho sinh hoạt và ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, người lao động.
Để chủ động bảo vệ sức khỏe người dân và phòng chống dịch, bệnh trong mùa nắng nóng, thời gian qua Cục Phòng bệnh đã xây dựng các tài liệu: Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mùa nắng nóng cho cộng đồng và người lao động"; Hướng dẫn xử lý nước hộ gia đình bằng các biện pháp đơn giản.
Theo Cục Phòng bệnh, các tài liệu này nhằm giúp người dân có những kiến thức cơ bản trong việc thực hiện các biện pháp xử trí, dự phòng một số vấn đề sức khỏe thường gặp trong mùa nắng nóng, cũng như biết cách áp dụng các biện pháp xử lý nước đơn giản để có nước sạch sử dụng tạm thời cho mục đích sinh hoạt trong mùa khô hạn thiếu nước.
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, vào mùa nắng nóng có thể gặp phải một số vấn đề sức khỏe thường gặp là: Say nắng, say nóng hoặc đột quỵ do nóng.
Nguyên nhân chủ yếu là do phải tiếp xúc quá lâu hoặc làm việc trong môi trường nắng nóng, nhiệt độ cao hoặc cũng có thể do thay đổi nhiệt độ môi trường đột ngột.
Một số đối tượng có nguy cơ cao gồm: Người già, trẻ nhỏ và phụ nữ có thai. Những người làm việc, luyện tập với cường độ cao ở ngoài trời nắng lâu hoặc trong môi trường nóng bức: người lao động nông nghiệp, công nhân làm việc ở các lò gạch, lò luyện gang thép, v.v. Những người mắc các bệnh mạn tính: tăng huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản, đái tháo đường...
Biểu hiện của các vấn đề sức khỏe thường gặp trong mùa nắng nóng phụ thuộc vào thời gian tiếp xúc với nắng nóng, mức độ tăng thân nhiệt của cơ thể.
Mức độ nhẹ có thể gây mệt mỏi, khát nước, hoa mắt, chóng mặt, tăng nhịp tim, tăng nhịp thở, hồi hộp đánh trống ngực, chuột rút.
Mức độ nặng khiến đau đầu dữ dội, khó thở tăng dần, cảm giác buồn nôn hoặc nôn, yếu hoặc liệt nửa người, co giật, ngất xỉu hoặc hôn mê, trụy tim mạch (tim đập nhanh, huyết áp tụt, …) và có thể tử vong.
Khi gặp vấn đề sức khỏe do nắng nóng, tùy theo mức độ biểu hiện mà cần nhanh chóng áp dụng những biện pháp xử trí phù hợp như sau:
Mức độ nhẹ cần chuyển ngay nạn nhân vào chỗ mát, thoáng gió. Nới lỏng quần áo hoặc cởi bỏ bớt quần áo bên ngoài của nạn nhân. Sau đó, lau cơ thể nạn nhân bằng khăn mát hoặc có thể dội nước mát vào cơ thể nạn nhân rồi lau khô.
Đặt khăn thấm nước mát hoặc nước đá tại các vị trí như vùng nách, vùng bẹn, hai bên cổ để giúp nhanh chóng giảm nhiệt độ cơ thể. Nếu nạn nhân uống được nước, cho uống từng ngụm nhỏ nước mát.
Tốt nhất là uống nước có bổ sung muối và khoáng chất như nước Oresol pha đúng liều lượng theo hướng dẫn sử dụng. Nếu nạn nhân bị chuột rút, cần xoa bóp nhẹ nhàng vùng cơ bị chuột rút.
Lưu ý không để cho nhiều người vây quanh nạn nhân. Sau khoảng 10 - 15 phút các biểu hiện sẽ giảm dần.
Nếu nạn nhân có các biểu hiện ở mức độ nặng, cần gọi ngay cấp cứu 115 hoặc nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất. Lưu ý trong quá trình vận chuyển thường xuyên chườm mát cho nạn nhân.
Bên cạnh đó, Bộ Y tế khuyến cáo hạn chế đi ra ngoài trời nắng trong những ngày nắng nóng, đặc biệt trong khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 16 giờ chiều.
Những người đang ở trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp không nên đi ra ngoài trời nắng đột ngột mà cần phải có một khoảng thời gian để cơ thể thích nghi với môi trường bên ngoài bằng cách tăng nhiệt độ điều hòa trong phòng hoặc ngồi nghỉ trong bóng mát trước khi đi ra ngoài trời. Mặc quần áo sáng màu, thoáng mát, thấm mồ hôi.
Tăng cường ăn các loại rau xanh và hoa quả, nên có món canh trong bữa ăn hàng ngày. Đặc biệt cần uống tối thiếu 1,5 – 2 lít nước/ngày. Nên uống thành nhiều lần trong ngày, không nên uống quá nhiều nước trong một lần.
Cùng với đó, cần rèn luyện thân thể để nâng cao sức đề kháng và sức chống chịu của bản thân với điều kiện thời tiết nắng nóng.
Đối với những người phải làm việc trong thời tiết nắng nóng, Bộ Y tế khuyến cáo cần bố trí thời gian làm việc vào những lúc trời mát mẻ như vào sáng sớm hoặc chiều muộn. Hạn chế thời gian làm việc trong môi trường nhiệt độ cao.
Nếu bắt buộc phải làm việc thì không nên làm việc quá lâu trong môi trường nóng bức, tránh các hoạt động thể lực quá sức.
Nên định kỳ sau khoảng 45 phút đến 1 giờ làm việc thì nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát trong khoảng thời gian từ 15 - 20 phút. Hạn chế tối đa diện tích tiếp xúc của ánh nắng lên cơ thể đặc biệt là vùng vai gáy.
Sử dụng phương tiện bảo hộ cá nhân phù hợp khi làm việc ngoài trời nắng như quần áo bảo hộ lao động, mũ, nón, kính.
Mặc quần áo rộng, thoáng mát và thấm mồ hôi. Có thể sử dụng thêm các loại kem chống nắng. Không sử dụng các loại đồ uống có cồn.
Cần uống nước đều đặn trong suốt thời gian làm việc. Đặc biệt cần uống thêm các loại nước có bổ sung thêm muối và khoáng chất như Oresol đối với những người bị mất nhiều mồ hôi trong quá trình làm việc, khi uống nước cần tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất.
Thực hiện các biện pháp làm thoáng mát nơi làm việc như sử dụng mái che, các tấm phản chiếu nhiệt, vật liệu cách nhiệt, hệ thống phun nước, phun sương, lắp đặt hệ thống điều hòa, hệ thống quạt thông gió phù hợp.
Trao đổi thêm với Người Đưa Tin, BS.Nguyễn Huy Hoàng - thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cho biết, Điều hòa là thiết bị thiết yếu trong nắng nóng, nhưng dùng sai cách có thể gây hại.
Nhiệt độ phòng nên duy trì 25–28 độ C. Mức chênh lệch với ngoài trời chỉ nên 5–8 độ để tránh sốc nhiệt khi ra vào. Để quá lạnh dễ gây viêm đường hô hấp và co mạch.
Nhiều người có thói quen dùng chế độ "Dry" để tiết kiệm điện. Tuy nhiên, chế độ này làm khô không khí mạnh, có thể gây khô da, khô mắt và kích ứng đường hô hấp. Trong đa số trường hợp, nên dùng chế độ làm lạnh thông thường.
Không nên ngồi phòng điều hòa liên tục nhiều giờ. Sau khoảng 2 tiếng, nên ra ngoài hoặc mở cửa để cơ thể thích nghi. Tổng thời gian sử dụng ban ngày nên giới hạn ở mức vừa phải.
Trẻ nhỏ cần nhiệt độ cao hơn, khoảng 26–28 độ C và mặc đồ mỏng dài tay. Người cao tuổi nên tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột. Trước khi ra ngoài, nên đứng ở cửa vài phút để cơ thể thích nghi.
Một nguy cơ ít được chú ý là tích tụ khí CO2 trong phòng kín. Khi đóng cửa bật điều hòa suốt đêm, nồng độ CO2 có thể tăng cao, gây mệt mỏi, đau đầu và giảm chất lượng giấc ngủ.
Một người trưởng thành có thể thải ra hơn 100 lít CO2 trong khi ngủ. Nếu phòng không thông gió, không khí sẽ nhanh chóng trở nên ngột ngạt.
Máy lọc không khí không loại bỏ được CO2. Cây xanh trong phòng cũng không giúp cải thiện đáng kể vào ban đêm.
Giải pháp đơn giản được bác sĩ chỉ ra là hé cửa sổ định kỳ hoặc sử dụng quạt thông gió. Với phòng kín hoàn toàn, nên lắp hệ thống cấp gió tươi hoặc quạt hút để đảm bảo lưu thông không khí.
Tin Gốc: Người Đưa Tin
