Cuộc xung đột tại Trung Đông đã kéo dài hơn 2 tháng, gây ra nhiều thương vong và thiệt hại kinh tế, khiến tác động lan truyền ra toàn thế giới. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cho rằng thế giới có thể sẽ trải qua một số thay đổi cần thiết và mang tính cấu trúc vì cuộc xung đột này.
Eo biển Hormuz sẽ không còn trở thành điểm nghẽn của kinh tế toàn cầu và Iran khó có thể gây gián đoạn cho thị trường dầu thế giới. Kinh tế càng sụt giảm mạnh, động lực thực hiện các thay đổi cần thiết càng lớn.
Hiện chưa rõ các bên có thể đạt thỏa thuận nào để chấm dứt chiến sự. Dù vậy, các nhà kinh tế học và chuyên gia quân sự đều nhận định rằng cuộc xung đột vẫn có thể mang đến một số kết quả tích cực trong dài hạn.
Cuộc chiến đã phơi bày những điểm yếu cấu trúc lớn trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu – một hệ thống phức tạp đòi hỏi cân bằng giữa hiệu quả và sự dư thừa. Việc Iran làm gián đoạn 20% nguồn cung dầu toàn cầu bằng thủy lôi, drone tự chế và xuồng cao tốc cho thấy thế giới sẽ phải đánh giá lại nghiêm túc và thực hiện các thay đổi lâu dài.
Kịch bản khả thi nhất là Trung Đông xây thêm các đường ống dẫn dầu và khí đốt qua Arab Saudi và UAE để tránh hoàn toàn eo biển Hormuz. “Các nước sẽ phát triển đường ống và tăng mạnh công suất vận chuyển. Khi đó, không còn ai đặt toàn bộ tương lai của mình vào eo biển này nữa. Đây là điều rất tích cực”, Jay Hatfield – nhà phân tích tại Infrastructure Capital Advisors cho biết trên CNN.
Việc này cũng đồng nghĩa chuỗi cung ứng năng lượng có thể an toàn và rẻ hơn trong dài hạn. Thế giới đang phải trả phí bảo hiểm rất cao cho việc vận chuyển hàng hóa qua những vùng biển căng thẳng.
“Nếu không có cuộc chiến, cú sốc như vừa qua, người ta khó nhận ra mọi thứ cần thay đổi”, Ross Mayfield – chiến lược gia đầu tư tại Baird nhận định.
Các nền kinh tế chuyển dịch để thích ứng từng xảy ra vài lần trong thập kỷ qua. Sau đại dịch, chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy, nhưng đã được củng cố lại đáng kể. Xung đột Nga – Ukraine thay đổi cách châu Âu mua khí đốt tự nhiên. Thuế nhập khẩu của Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng tạo ra các thay đổi lớn trong việc mua nguyên liệu thô.
Khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng năng lượng càng cần thiết trong thời điểm nhu cầu nhiên liệu toàn cầu ngày càng tăng mạnh. Nhiều hãng công nghệ đang xây dựng trung tâm dữ liệu AI, vốn tiêu thụ lượng điện khổng lồ với tốc độ chóng mặt.
Nếu thế giới giảm phụ thuộc vào năng lượng Trung Đông, Mỹ có thể hưởng lợi. Khí tự nhiên hiện vẫn là nguồn năng lượng lớn nhất để sản xuất điện. Mỹ sở hữu trữ lượng khí rất lớn cùng năng lực xuất khẩu ngày càng tăng.
Theo Joe Brusuelas – kinh tế trưởng tại RSM, tác động từ những thay đổi của kinh tế toàn cầu chỉ có thể nhìn rõ sau 10-20 năm nữa.
Thực tế, OPEC – đối thủ lớn nhất của Mỹ trong lĩnh vực nhiên liệu hóa thạch – đã có dấu hiệu rạn nứt. UAE, nước sản xuất dầu lớn thứ hai trong nhóm rời liên minh này. Điều này làm suy yếu khả năng tác động lên giá dầu thế giới thông qua hạn ngạch sản xuất của OPEC.
“Đa dạng hóa nguồn cung khỏi OPEC và chuyển sang các nhà cung cấp đáng tin cậy hơn, đặc biệt là Mỹ, giúp cải thiện an ninh năng lượng toàn cầu và ổn định giá”, Rob Thummel – Giám đốc Danh mục Đầu tư tại quỹ Tortoise Capital cho biết.
Bên cạnh đó, quá trình chuyển sang năng lượng mặt trời cũng đang tăng tốc tại nhiều khu vực do cú sốc giá dầu. Xuất khẩu công nghệ năng lượng mặt trời, pin và xe điện của Trung Quốc đều lập kỷ lục trong tháng 3, theo hãng nghiên cứu năng lượng Ember. “Một nền kinh tế ít phụ thuộc vào nguồn năng lượng sẽ là điều tích cực”, Mayfield đánh giá.
Dù vậy, các kịch bản tích cực này chưa chắc sẽ xảy ra. Chính quyền mới tại Iran có thể còn cứng rắn hơn hiện tại. Chiến sự cho thấy Iran biết cách gây sức ép với kinh tế toàn cầu. Heather Long – kinh tế trưởng tại Navy Federal Credit Union cho rằng nếu eo biển Hormuz không còn quá quan trọng, nước này và các lực lượng đồng minh có thể chuyển sang đe dọa những tuyến vận tải khác trong tương lai.
Bên cạnh đó, OPEC gần đây lại tăng sản lượng dầu. Việc liên minh này biến mất vì thế cũng có thể làm giảm khả năng thế giới phối hợp hành động trong các cuộc khủng hoảng năng lượng sau này.
Cuối cùng, các thay đổi từ chiến sự có thể mang lại lợi ích cho bên này nhưng gây thiệt hại cho bên khác. Ví dụ, quá trình chuyển sang năng lượng tái tạo, đặc biệt tại châu Á và châu Âu, có thể ảnh hưởng tiêu cực tới các khu vực khai thác dầu đá phiến tại bang Texas (Mỹ). Nếu nhu cầu dầu giảm về dài hạn, giá dầu có thể xuống thấp hơn giai đoạn trước chiến sự, gây thiệt hại cho ngành này.
“Rất nhiều điều còn phụ thuộc vào yếu tố nào mang tính dài hạn, và đâu chỉ là tạm thời”, Brusuelas kết luận.
Theo Hãng tin AFP, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14-5 cho biết Trung Quốc đã đồng ý mua 200 máy bay của Boeing sau cuộc gặp với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh.
Phát biểu trên Đài Fox News, ông Trump nói ông Tập "đã đồng ý đặt mua 200 máy bay, 200 chiếc cỡ lớn". Tuy nhiên chi tiết thỏa thuận chưa được công bố, bao gồm thời điểm giao hàng và loại máy bay.
Đặc biệt, quy mô đơn hàng này cũng thấp hơn nhiều so với dự báo của giới phân tích. Trước đó, truyền thông Mỹ dẫn nguồn tin cho biết hai bên từng thảo luận gói mua khoảng 500 máy bay Boeing 737 MAX, cùng hàng chục máy bay thân rộng như 787 Dreamliner và 777.
Dù ông Trump khẳng định đây là một "cam kết" sẽ mang lại rất nhiều việc làm cho người Mỹ, giá cổ phiếu Boeing lại bất ngờ giảm hơn 4%.
Theo Hãng tin Reuters, một đơn hàng lớn dành cho Boeing được xem là một phần trong loạt thỏa thuận kinh doanh mà Washington và Bắc Kinh kỳ vọng đạt được tại hội nghị thượng đỉnh lần này, bên cạnh việc gia hạn việc đình chiến thương mại từ tháng 10 năm ngoái.
Tổng giám đốc Boeing Kelly Ortberg cũng tham gia tháp tùng ông Trump trong chuyến đi Trung Quốc vừa qua. Tháng trước, ông Ortberg từng nhận định triển vọng có đơn hàng từ Trung Quốc "phụ thuộc hoàn toàn vào đàm phán và quan hệ Mỹ - Trung".
Lần gần nhất Boeing nhận được đơn hàng lớn từ Trung Quốc là năm 2017, trong chuyến thăm Bắc Kinh của ông Trump ở nhiệm kỳ đầu tiên. Khi đó, Trung Quốc đồng ý mua 300 máy bay với tổng giá trị ước tính khoảng 37 tỉ USD.
Trong khi đó, Trung Quốc hiện là thị trường hàng không lớn thứ hai thế giới và được dự báo sẽ cần ít nhất 9.000 máy bay thương mại mới vào năm 2045 để đáp ứng nhu cầu đi lại tăng mạnh.
Dù vậy, Bắc Kinh cũng được cho là đang đàm phán với Airbus về một hợp đồng có quy mô tương tự, trong bối cảnh Airbus và Boeing nhiều năm qua đã cạnh tranh quyết liệt tại thị trường này, trong đó Airbus hiện chiếm ưu thế lớn hơn.
Các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc thường tận dụng các hội nghị thượng đỉnh ngoại giao để công bố các đơn hàng máy bay lớn, vừa mang ý nghĩa kinh tế vừa phản ánh quan hệ chính trị.
Nhà máy được xây dựng trên diện tích 15ha trong Khu công nghiệp Thuận Đạo mở rộng, xã Long Cang, Tây Ninh với tổng vốn đầu tư 2.600 tỉ đồng.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Trần Đình Long - Chủ tịch Tập đoàn Hòa Phát - cho biết qua thời gian xây dựng, đến nay nhà máy đã hoàn thiện hệ thống dây chuyền với công suất 460.000 tấn mỗi năm, tạo việc làm cho gần 800 lao động.
Ông Lê Văn Hẳn - Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh - cho biết đến nay Khu công nghiệp Thuận Đạo mở rộng do Công ty cổ phần Khu công nghiệp Đồng Tâm đầu tư đã thu hút được 57 dự án đầu tư thứ cấp, trong đó có 27 dự án FDI và 30 dự án trong nước, góp phần giải quyết việc làm cho gần 10.000 lao động, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Theo ông, việc Nhà máy sản xuất, kinh doanh sản phẩm thép Hòa Phát Long An chính thức đi vào hoạt động không chỉ đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ của Tập đoàn Hòa Phát, mà còn góp phần quan trọng trong việc hoàn thiện chuỗi cung ứng vật liệu xây dựng, thúc đẩy phát triển công nghiệp, tạo việc làm và tăng thu ngân sách cho địa phương.
Ngày 9-7, tại buổi họp báo giới thiệu về InnoEx 2026, ban tổ chức cho biết sự kiện năm nay có chủ đề “The Inflection point - where global shifts fuel business reinvention” (Điểm bước ngoặt - Khi những chuyển dịch toàn cầu tái thiết mô hình tăng trưởng).
Khác với nhiều diễn đàn công nghệ mang tính trình diễn, InnoEx được định vị là nơi doanh nghiệp gặp gỡ đổi mới sáng tạo, nơi các tập đoàn, startup, nhà đầu tư, đối tác công nghệ và nhà hoạch định chính sách cùng tìm kiếm mô hình tăng trưởng mới.
Bên cạnh chuỗi diễn đàn chiến lược, InnoEx 2026 còn mở rộng thành hệ sinh thái hoạt động kéo dài xuyên suốt hai ngày với triển lãm hơn 7.000m². Đây là nơi những giải pháp dành cho doanh nghiệp liên ngành, kết nối đầu tư, xúc tiến thương mại quốc tế và các hoạt động hợp tác cùng nhiều đối tác công nghệ toàn cầu sẽ được giới thiệu.
Bà Trương Lý Hoàng Phi, Chủ tịch InnoEx, CEO IBP, cho biết: “InnoEx được thiết kế để những người lãnh đạo có thể gặp gỡ các doanh nghiệp, công nghệ và mô hình mới đang thực sự tạo ra lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Tất nhiên, con đường tái tạo hay đổi mới giai đoạn này hầu như không doanh nghiệp nào chỉ đi một mình”.
Bà Nguyễn Thanh Thảo, đại diện Qualcomm Việt Nam, nhận xét: “Không chỉ là một sự kiện, InnoEx đã trở thành nền tảng kết nối giữa doanh nghiệp, startup, trường đại học, nhà đầu tư và các nhà hoạch định chính sách để cùng thúc đẩy đổi mới sáng tạo”.
Đại diện Qualcomm cam kết tiếp tục đầu tư dài hạn vào nguồn nhân lực chất lượng cao, hoạt động nghiên cứu và phát triển, cũng như hỗ trợ các doanh nghiệp và startup Việt Nam tiếp cận công nghệ tiên tiến, từ đó tạo ra những giải pháp có khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
Dự kiến InnoEx 2026 sẽ diễn ra trong hai ngày 19 và 20-8-2026 tại Thiskyhall Sala, TP.HCM, dự kiến thu hút hơn 30.000 lượt khách tham gia.
