Cuộc xung đột tại Trung Đông đã kéo dài hơn 2 tháng, gây ra nhiều thương vong và thiệt hại kinh tế, khiến tác động lan truyền ra toàn thế giới. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cho rằng thế giới có thể sẽ trải qua một số thay đổi cần thiết và mang tính cấu trúc vì cuộc xung đột này.
Eo biển Hormuz sẽ không còn trở thành điểm nghẽn của kinh tế toàn cầu và Iran khó có thể gây gián đoạn cho thị trường dầu thế giới. Kinh tế càng sụt giảm mạnh, động lực thực hiện các thay đổi cần thiết càng lớn.
Hiện chưa rõ các bên có thể đạt thỏa thuận nào để chấm dứt chiến sự. Dù vậy, các nhà kinh tế học và chuyên gia quân sự đều nhận định rằng cuộc xung đột vẫn có thể mang đến một số kết quả tích cực trong dài hạn.
Cuộc chiến đã phơi bày những điểm yếu cấu trúc lớn trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu – một hệ thống phức tạp đòi hỏi cân bằng giữa hiệu quả và sự dư thừa. Việc Iran làm gián đoạn 20% nguồn cung dầu toàn cầu bằng thủy lôi, drone tự chế và xuồng cao tốc cho thấy thế giới sẽ phải đánh giá lại nghiêm túc và thực hiện các thay đổi lâu dài.
Kịch bản khả thi nhất là Trung Đông xây thêm các đường ống dẫn dầu và khí đốt qua Arab Saudi và UAE để tránh hoàn toàn eo biển Hormuz. “Các nước sẽ phát triển đường ống và tăng mạnh công suất vận chuyển. Khi đó, không còn ai đặt toàn bộ tương lai của mình vào eo biển này nữa. Đây là điều rất tích cực”, Jay Hatfield – nhà phân tích tại Infrastructure Capital Advisors cho biết trên CNN.
Việc này cũng đồng nghĩa chuỗi cung ứng năng lượng có thể an toàn và rẻ hơn trong dài hạn. Thế giới đang phải trả phí bảo hiểm rất cao cho việc vận chuyển hàng hóa qua những vùng biển căng thẳng.
“Nếu không có cuộc chiến, cú sốc như vừa qua, người ta khó nhận ra mọi thứ cần thay đổi”, Ross Mayfield – chiến lược gia đầu tư tại Baird nhận định.
Các nền kinh tế chuyển dịch để thích ứng từng xảy ra vài lần trong thập kỷ qua. Sau đại dịch, chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy, nhưng đã được củng cố lại đáng kể. Xung đột Nga – Ukraine thay đổi cách châu Âu mua khí đốt tự nhiên. Thuế nhập khẩu của Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng tạo ra các thay đổi lớn trong việc mua nguyên liệu thô.
Khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng năng lượng càng cần thiết trong thời điểm nhu cầu nhiên liệu toàn cầu ngày càng tăng mạnh. Nhiều hãng công nghệ đang xây dựng trung tâm dữ liệu AI, vốn tiêu thụ lượng điện khổng lồ với tốc độ chóng mặt.
Nếu thế giới giảm phụ thuộc vào năng lượng Trung Đông, Mỹ có thể hưởng lợi. Khí tự nhiên hiện vẫn là nguồn năng lượng lớn nhất để sản xuất điện. Mỹ sở hữu trữ lượng khí rất lớn cùng năng lực xuất khẩu ngày càng tăng.
Theo Joe Brusuelas – kinh tế trưởng tại RSM, tác động từ những thay đổi của kinh tế toàn cầu chỉ có thể nhìn rõ sau 10-20 năm nữa.
Thực tế, OPEC – đối thủ lớn nhất của Mỹ trong lĩnh vực nhiên liệu hóa thạch – đã có dấu hiệu rạn nứt. UAE, nước sản xuất dầu lớn thứ hai trong nhóm rời liên minh này. Điều này làm suy yếu khả năng tác động lên giá dầu thế giới thông qua hạn ngạch sản xuất của OPEC.
“Đa dạng hóa nguồn cung khỏi OPEC và chuyển sang các nhà cung cấp đáng tin cậy hơn, đặc biệt là Mỹ, giúp cải thiện an ninh năng lượng toàn cầu và ổn định giá”, Rob Thummel – Giám đốc Danh mục Đầu tư tại quỹ Tortoise Capital cho biết.
Bên cạnh đó, quá trình chuyển sang năng lượng mặt trời cũng đang tăng tốc tại nhiều khu vực do cú sốc giá dầu. Xuất khẩu công nghệ năng lượng mặt trời, pin và xe điện của Trung Quốc đều lập kỷ lục trong tháng 3, theo hãng nghiên cứu năng lượng Ember. “Một nền kinh tế ít phụ thuộc vào nguồn năng lượng sẽ là điều tích cực”, Mayfield đánh giá.
Dù vậy, các kịch bản tích cực này chưa chắc sẽ xảy ra. Chính quyền mới tại Iran có thể còn cứng rắn hơn hiện tại. Chiến sự cho thấy Iran biết cách gây sức ép với kinh tế toàn cầu. Heather Long – kinh tế trưởng tại Navy Federal Credit Union cho rằng nếu eo biển Hormuz không còn quá quan trọng, nước này và các lực lượng đồng minh có thể chuyển sang đe dọa những tuyến vận tải khác trong tương lai.
Bên cạnh đó, OPEC gần đây lại tăng sản lượng dầu. Việc liên minh này biến mất vì thế cũng có thể làm giảm khả năng thế giới phối hợp hành động trong các cuộc khủng hoảng năng lượng sau này.
Cuối cùng, các thay đổi từ chiến sự có thể mang lại lợi ích cho bên này nhưng gây thiệt hại cho bên khác. Ví dụ, quá trình chuyển sang năng lượng tái tạo, đặc biệt tại châu Á và châu Âu, có thể ảnh hưởng tiêu cực tới các khu vực khai thác dầu đá phiến tại bang Texas (Mỹ). Nếu nhu cầu dầu giảm về dài hạn, giá dầu có thể xuống thấp hơn giai đoạn trước chiến sự, gây thiệt hại cho ngành này.
“Rất nhiều điều còn phụ thuộc vào yếu tố nào mang tính dài hạn, và đâu chỉ là tạm thời”, Brusuelas kết luận.
Đó là khẳng định của Thuế tỉnh Khánh Hòa trong công văn trả lời doanh nghiệp. Đây được xem là văn bản cảnh báo đầu tiên của cơ quan thuế về quy định các khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên bắt buộc phải chuyển khoản.
Cụ thể, Thuế tỉnh Khánh Hòa cho biết nơi này nhận được văn bản của Công ty TNHH Thực phẩm Nhất Nguyên kiến nghị về việc áp dụng lộ trình chi trả tiền lương qua tài khoản ngân hàng đối với người lao động là đồng bào dân tộc thiểu số.
Về vấn đề này, Thuế tỉnh Khánh Hòa cho biết nơi này ghi nhận vướng mắc của công ty đang gặp phải.
Tuy nhiên Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025, Nghị định số 320 của Chính phủ và Thông tư số 20 của Bộ Tài chính thì không có điều khoản quy định hiệu lực về việc sử dụng chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản thanh toán khác từng lần có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên được áp dụng từ ngày 31-12-2026.
Vì vậy công ty bắt buộc phải thực hiện quy định này từ ngày 15-12-2025.
Thuế tỉnh Khánh Hòa cũng cho biết theo quy định, các khoản thanh toán từng lần có giá trị dưới 5 triệu đồng không bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
Tuy nhiên Thuế tỉnh Khánh Hòa lưu ý, việc thanh toán tiền lương cho người lao động phải được thỏa thuận rõ ràng trong hợp đồng lao động, chi trả đúng đối tượng và có chứng từ chi trả theo đúng quy định.
Qua kiểm tra nếu cơ quan thuế phát hiện công ty cố ý chia nhỏ số lần chi trả nhằm né tránh quy định thanh toán không dùng tiền mặt, cơ quan thuế có quyền xác định lại nghĩa vụ thuế căn cứ vào bản chất giao dịch thực tế.
Tuy là quan điểm của Thuế tỉnh Khánh Hòa, theo các chuyên gia đó cũng là cơ sở để các doanh nghiệp tham khảo, từ đó phòng ngừa rủi ro bị truy thu trong tương lai.
Trước đó từ cuối năm 2025, vấn đề lương, thưởng trên 5 triệu đồng chi bằng tiền mặt có được tính vào chi phí được trừ khi quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp hay không là chủ đề nóng trên nhiều diễn đàn kế toán, thuế.
Vấn đề trên nảy sinh sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 320 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, có hiệu lực ngay từ ngày ký ban hành (15-12-2025).
Khi đó nhiều chuyên gia cho rằng dù có đề cập tại điểm c khoản 1 điều 9 Nghị định 320, nhưng hết sức chung chung, trong khi dự thảo thông tư hướng dẫn chỉ đề cập đến việc áp dụng cho mua bán hàng hóa, dịch vụ mà không đề cập cụ thể đến vấn đề chi lương cho người lao động...
Có ý kiến cho rằng trường hợp cho rằng chi lương, thưởng trên 5 triệu đồng phải chuyển khoản là thông tin mang tính chất đặc thù để giải quyết một tình huống/trường hợp/câu hỏi cụ thể chứ không mang tính chất quy phạm.
Tuy nhiên trong khi chờ thông tư hướng dẫn định nghĩa "các khoản thanh toán khác" là gì, theo các chuyên gia vẫn phải chọn cách hiểu an toàn là bao gồm cả tiền lương.
Các chuyên gia, doanh nghiệp cũng kiến nghị Bộ Tài chính cần sớm ban hành thông tư hướng dẫn chi tiết về "các khoản thanh toán khác" một cách kịp thời để doanh nghiệp hiểu và thực hiện đúng.
Tại họp báo quý II của Bộ Tài chính, ngày 17/6, ông Trương Bá Tuấn, Phó cục trưởng Chính sách thuế, phí và lệ phí cho biết Việt Nam là nước có sản xuất ethanol - nguyên liệu dùng để phối trộn xăng sinh học E10. Sản lượng ethanol trong nước hiện không đáp ứng đủ nhu cầu sử dụng nên vẫn phải nhập khẩu. Do đó, nhà điều hành cần chính sách hỗ trợ để giảm chi phí nhập khẩu mặt hàng này.
Ông cho biết đơn vị này sẽ nghiên cứu, đánh giá lại thuế bảo vệ môi trường, tiêu thụ đặc biệt với xăng E10 và báo cáo Chính phủ, cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Trước đó, theo Nghị quyết 29 về thí điểm lộ trình sử dụng xăng E10, Chính phủ giao Bộ Tài chính nghiên cứu chính sách thuế với loại nhiên liệu này, nhằm khuyến khích tiêu dùng.
Nhiên liệu sinh học là loại xăng pha trộn giữa ethanol nhiên liệu (cồn sinh học) và xăng khoáng. Lộ trình nhiên liệu sinh học được nhà điều hành xây dựng từ nhiều năm trước. Từ 2018, Việt Nam đã bán xăng E5 RON 92 trên toàn quốc.
Tháng 8/2025, xăng E10 (90% xăng khoáng được phối trộn với 10% ethanol) được thí điểm tại một số địa phương, trước khi bán rộng rãi từ đầu tháng 6 năm nay. Trong khi đó, xăng E5 RON 92 tiếp tục được duy trì đến hết năm 2030.
Theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, xăng khoáng chịu thuế suất 10%, nhưng xăng E10 được áp mức ưu đãi thấp hơn 7%. Thuế bảo vệ môi trường cũng chỉ quy định thu với phần nhiên liệu hóa thạch cấu thành trong sản phẩm, trong khi phần ethanol sẽ được loại trừ.
Hiện các dự án sản xuất xăng sinh học, năng lượng sạch được hưởng ưu đãi về thuế nhập khẩu, sử dụng đất phi nông nghiệp và thu nhập doanh nghiệp theo chính sách khuyến khích đầu tư. Ngoài ra, để giảm chi phí sản xuất xăng E10, Bộ Tài chính gần đây đã tham mưu Chính phủ hạ thuế nhập khẩu ethanol - nguyên liệu phối trộn xăng E10 - từ 10% xuống 5%.
Ông Tuấn cho biết thêm, vừa qua Bộ đã đề xuất nhiều giải pháp về thuế để khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học. Các giải pháp chủ yếu tập trung giảm chi phí sử dụng xăng E5, E10 cho người tiêu dùng và đơn vị cung ứng.
Theo báo cáo của Bộ Công Thương, từ ngày 1/6, hơn 17.000 cửa hàng xăng dầu đã chuyển sang bán xăng E10. Hiện mỗi lít xăng E10 RON 95-III là 22.060 đồng. Tính tới ngày 15/6, cả nước tiêu thụ 520 triệu lít xăng sinh học (E5, E10), trong đó xăng E10 khoảng 485 triệu lít (hơn 93%).
Hiện một nửa thương nhân đầu mối đã đầu tư hệ thống phối trộn xăng sinh học, trong đó 7 doanh nghiệp được cấp phép hoạt động, với tổng công suất khoảng 1,1 triệu m3 mỗi tháng. Cùng với Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, năng lực sản xuất E5 và E10 cơ bản đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trên cả nước.
Tối 14-5, Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP.HCM (SACA) tổ chức lễ kỷ niệm 35 năm thành lập tại TP.HCM, đánh dấu chặng đường hơn ba thập kỷ đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp ngành xây dựng và vật liệu xây dựng Việt Nam.
Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh đánh giá cao những cống hiến của SACA đối với sự phát triển của ngành xây dựng.
Theo Thứ trưởng, trong nhiều năm qua, các doanh nghiệp thành viên SACA đã tham gia đầu tư, thi công nhiều công trình trọng điểm quốc gia, dự án hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng đô thị và công trình dân dụng quy mô lớn trên cả nước.
Những hoạt động này góp phần thúc đẩy phát triển đô thị, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và hỗ trợ tiến trình phát triển kinh tế - xã hội.
Lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng ghi nhận vai trò của hiệp hội trong công tác phản biện, góp ý chính sách và đồng hành cùng cơ quan quản lý nhà nước trong quá trình xây dựng, hoàn thiện thể chế phát triển ngành xây dựng.
Một trong những nội dung đáng chú ý được đề cập tại sự kiện là yêu cầu chuyển đổi xanh trong ngành xây dựng. Theo Thứ trưởng, ngành xây dựng hiện không chỉ đối mặt với yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn mới liên quan đến phát triển bền vững, giảm phát thải và thân thiện với môi trường.
Các xu hướng như sử dụng vật liệu xanh, tái chế vật liệu xây dựng, giảm phát thải khí nhà kính, tiết kiệm năng lượng trong công trình đang dần trở thành yêu cầu tất yếu của thị trường.
Điều này buộc doanh nghiệp không chỉ đầu tư vào năng lực thi công mà còn phải nâng cao khả năng thích ứng với các yêu cầu mới của thị trường.
Tại sự kiện, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh bày tỏ kỳ vọng SACA tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động, phát huy vai trò tổ chức xã hội - nghề nghiệp của cộng đồng doanh nghiệp xây dựng.
Đồng thời lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng đề nghị SACA tăng cường phản biện chính sách, đẩy mạnh kết nối doanh nghiệp, xúc tiến hợp tác đầu tư, nâng cao năng lực chuyên môn và thúc đẩy ứng dụng các giải pháp phát triển bền vững trong ngành xây dựng.
Song song đó là vai trò hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với các xu hướng mới như chuyển đổi số, công trình xanh, vật liệu xanh và yêu cầu giảm phát thải trong chuỗi xây dựng.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Chủ tịch SACA Đinh Hồng Kỳ cho biết sẽ tiếp thu các chỉ đạo và nhanh chóng cụ thể hóa bằng các chương trình hành động cụ thể.
Theo ông Kỳ, sau 35 năm hình thành và phát triển, SACA hiện đã trở thành mái nhà chung của gần 1.000 hội viên hoạt động trong các lĩnh vực xây dựng, vật liệu xây dựng, kiến trúc, nội ngoại thất, bất động sản và các ngành liên quan.
Chủ tịch SACA cho hay trong giai đoạn mới, ngành xây dựng không còn chỉ là câu chuyện của công trình hay vật liệu, mà đã mở rộng sang đô thị thông minh, công trình xanh, chuyển đổi số và phát triển bền vững.
"Sau 35 năm, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở chặng đường đã qua mà còn ở tinh thần dám đổi mới và dám bước tiếp của cộng đồng doanh nghiệp xây dựng", ông Đinh Hồng Kỳ nhấn mạnh.
