Tại hội thảo quản lý thuế theo dòng tiền do Cục Thuế (Bộ Tài chính) phối hợp Báo Tiền phong tổ chức sáng 20.5, tại Hà Nội, ông Nguyễn Tiến Trung, Trưởng ban Kiểm tra thuế (Cục Thuế), cho biết, cơ quan thuế nhận thấy một số hình thức, hành vi các doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân thực hiện có tiềm ẩn những dấu hiệu rủi ro về dòng tiền với quản lý thuế.
Thứ nhất là thông qua hợp đồng vay vốn nội bộ: công ty mẹ chuyển tiền cho công ty con thông qua các hợp đồng vay vốn với lãi suất cao bất thường hoặc ngược lại cho vay với lãi suất thấp hoặc thậm chí không có lãi suất.
Với dấu hiệu này, cơ quan thuế có thể xem xét bản chất của dòng tiền để xác định lại lãi suất cho vay, hoặc xem xét về tính hợp lý, hợp lệ của chi phí lãi vay tính thuế thu nhập doanh nghiệp trong kỳ, hoặc xem xét chi phí lãi vay có bị khống chế theo quy định về giao dịch liên kết và công thức EBITDA (được tính bằng tổng thu nhập trước lãi vay, thuế, khấu hao và chi phí) hay không, qua đó truy thu, xử phạt về thuế.
Thứ 2 là thông qua hợp đồng mua – bán hàng hóa, dịch vụ: công ty mẹ bán hàng cho công ty con với giá bất thường (nhằm mục đích chuyển lợi nhuận) hoặc ngược lại công ty con mua các dịch vụ từ công ty mẹ với giá không hợp lý thông qua hình thức là các dịch vụ quản lý, tư vấn, giám sát…
“Cơ quan thuế có thể xem xét hồ sơ, chứng từ để điều chỉnh loại chi phí tính thuế thu nhập doanh nghiệp trong kỳ, điều chỉnh giảm khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào đối với hàng hóa, dịch vụ mua, xem xét tính rủi ro đối với hóa đơn không hợp pháp nếu như dịch vụ không có thật”, ông Trung nói.
Thứ 3 là thông qua hợp đồng hợp tác đầu tư, phân chia lợi nhuận: các doanh nghiệp có hình thức hợp tác đầu tư, góp vốn, song phân chia lợi nhuận không tương xứng với phần vốn góp, ghi nhận lợi nhuận về những đơn vị có thể được nhận ưu đãi về thuế.
Cơ quan thuế có thể xem xét tính hợp lý của các điều khoản trên hợp đồng, mối quan hệ giữa các doanh nghiệp thực hiện hợp tác đầu tư, phân chia lợi nhuận để nhận định các rủi ro về việc doanh nghiệp có tận dụng ưu đãi thuế hoặc điều chuyển lợi nhuận. Qua đó, xác định lại lợi nhuận tương xứng, truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp.
Hình thức tiềm ẩn dấu hiệu rủi ro về dòng tiền khác được lãnh đạo Ban Kiểm tra đề cập là thông qua các khoản tạm ứng kéo dài.
Doanh nghiệp chuyển tiền cho doanh nghiệp (từ công ty mẹ sang công ty con hoặc ngược lại) hoặc chuyển tiền cho các cá nhân dưới hình thức là các khoản tạm ứng kéo dài không rõ mục đích hoặc các khoản tài trợ phi thương mại không có mục đích.
Cơ quan thuế có thể xem xét bản chất của các khoản tạm ứng và hồ sơ đính kèm, xác định khoản tiền nhận tạm ứng có thể là doanh thu, thu nhập khác để truy thu, xử phạt thuế thu nhập doanh nghiệp (đối với doanh nghiệp), thuế thu nhập cá nhân (đối với cá nhân)…
Cuối cùng, về dòng tiền đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (hộ kinh doanh), ông Trung nêu rõ các trường hợp, gồm: hộ kinh doanh có phát sinh doanh thu, dòng tiền lớn thông qua hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, song không thực hiện đăng ký, kê khai nộp thuế.
Hộ kinh doanh có thực hiện đăng ký thuế nhưng thực hiện phân chia doanh thu vào các tài khoản của cá nhân khác không phải tài khoản đăng ký kinh doanh với cơ quan thuế; kết hợp giao dịch tiền qua ngân hàng và tiền mặt.
“Cơ quan thuế có thể kết hợp dữ liệu từ ngân hàng, sàn thương mại điện tử và các nguồn dữ liệu khác để truy thu, xử phạt về thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, xử phạt về hành vi bán hàng không xuất hóa đơn hoặc thậm chí cả hành vi trốn thuế”, ông Trung khẳng định.
Thời gian tới, Ban Kiểm tra đề xuất, kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế có thể không cần phải lập kế hoạch mà kiểm tra theo thời gian thực, chuyển sang cơ chế giám sát, phát hiện rủi ro hoàn toàn tự động từ hệ thống.
Đối với kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế: dựa trên kết quả phân tích rủi ro tự động từ hệ thống, cơ quan thuế sẽ tối ưu hóa nguồn lực để ưu tiên lựa chọn và lập kế hoạch kiểm tra đối với danh sách người nộp thuế có chỉ số rủi ro cao nhất…
Đề cập phương thức quản lý thuế hiện đại, theo bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, việc kết nối hệ sinh thái số giữa ngân hàng – cơ quan thuế – nền tảng công nghệ là yêu cầu bắt buộc.
Thời gian tới, cần có giải pháp để người nộp thuế thuận tiện hơn trong kết nối, sử dụng nền tảng số. “eTax Mobile rất hữu ích nhưng cần cải tiến để người nộp thuế có thể sử dụng đơn giản hơn, phải triển khai bình dân học vụ về eTax Mobile. Với nợ thuế, làm sao để hệ thống có thể tự động thông báo giúp người nộp thuế nắm được”, bà Cúc nói.
Bà Cúc cũng nhắc lại đề xuất không nặng về xử phạt hộ kinh doanh trong chuyển đổi từ khoán thuế sang kê khai thuế mà phải tăng cường hỗ trợ. Làm sao để có sự thống nhất quan điểm giữa cơ quan thuế – quản lý thị trường – công an, giúp hộ kinh doanh yên tâm chuyển đổi.
Thông tư 50 quy định chi tiết về hồ sơ, thủ tục thông báo doanh thu, kê khai thuế, nộp thuế, hoàn thuế, thông báo địa điểm kinh doanh, tạm ngừng, chấm dứt hoạt động kinh doanh đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Thông tư 50 sửa đổi, bổ sung khoản 2 điều 5 Thông tư 18 như sau: hồ sơ đề nghị hoàn thuế nộp thừa đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp thu nhập tính thuế nhân (x) với thuế suất là tờ khai thuế theo Mẫu số 02/CNKD-TNCN-QTT ban hành kèm Thông tư 50.
Cạnh đó, thay thế Mẫu số 01/TKN-CNKD, Mẫu số 01/CNKD, Mẫu số 01/BĐS, Mẫu số 02/BK-KTBĐS theo danh mục mẫu biểu ban hành kèm theo Thông tư 18 bằng Mẫu số 01/TKN-CNKD, Mẫu số 01/CNKD, Mẫu số 01/BĐS, Mẫu số 02/BK-KTBĐS ban hành kèm theo Thông tư 50.
Thông tư 50 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 13.5.
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đang hoạt động có doanh thu năm từ 1 tỉ đồng trở xuống, chưa nộp hồ sơ khai thuế quý 1/2026 hoặc chưa gửi thông báo số tài khoản/số hiệu ví điện tử theo quy định tại Thông tư 18 thì gửi thông báo số tài khoản/số hiệu ví điện tử theo Mẫu số 01/BK-STK ban hành kèm theo Thông tư 18 chậm nhất là ngày 31.7.
Trong quá trình thực hiện, nếu có khó khăn, vướng mắc, Bộ Tài chính đề nghị các đơn vị, cơ sở kinh doanh phản ánh kịp thời về bộ để được giải quyết.
Theo Cục Thuế, xung đột leo thang tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu thô qua các tuyến vận chuyển trọng yếu đã khiến cho giá dầu thô thế giới tăng đột biến, kéo theo giá xăng dầu trong nước có nhiều biến động mạnh. Đặc biệt trong tháng 3 với 5 lần điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật về thuế, hóa đơn trong kinh doanh xăng dầu, cần được theo dõi, phân tích để kịp thời phát hiện sai phạm và xử lý nghiêm theo đúng quy định của pháp luật; theo đúng chỉ đạo của Phó thủ tướng Bùi Thanh Sơn về chống buôn lậu, gian lận thương mại trong kinh doanh xăng dầu.
Qua rà soát cơ sở dữ liệu về hóa đơn điện tử đối với một số doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, Cục Thuế thấy một số dấu hiệu bất thường như số lượng hàng bán trước và sau thời điểm điều chỉnh giá có sự biến động mạnh, cá biệt có những doanh nghiệp tổng sản lượng xuất bán trong 2 ngày trước lớn gấp hơn 3 lần sản lượng 2 ngày sau thời điểm tăng giá; tiềm ẩn nguy cơ rủi ro cao trong quản lý thuế.
Cục Thuế yêu cầu thuế các địa phương tập trung nguồn lực thực hiện rà soát, phân tích dữ liệu về khai thuế, hóa đơn điện tử, sản lượng bán hàng, doanh thu, tồn kho... trước và sau thời điểm Nhà nước điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu; xác định doanh nghiệp có rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý trực tiếp, kiểm tra đột xuất cụ thể như sau:
Kiểm tra việc khai, nộp thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường; kiểm tra việc lập hóa đơn điện tử từng lần bán hàng đối với mặt hàng xăng, dầu trong thời kỳ bán hàng từ tháng 1 đến tháng 3 năm nay.
Cụ thể, kiểm tra lượng xăng dầu hàng bán ra của doanh nghiệp tại các ngày trước, trong và sau ngày Nhà nước điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu. "Đây là những ngày sản lượng xăng, dầu xuất bán biến động lớn hơn nhiều so với các ngày khác", Cục Thuế nhấn mạnh với các lưu ý về kiểm tra như: số lượng hóa đơn điện tử xuất trong ngày, lưu ý các hóa đơn điện tử có sản lượng lớn; đối chiếu sổ sách kế toán bán hàng để đối chiếu lượng hàng hóa đã bán với hóa đơn đã phát hành và hàng hóa đã thực tế xuất kho.
Đồng thời, kiểm tra sổ sách xuất, nhập, tồn kho theo ngày/ca bán hàng để xác định khối lượng tồn kho chính xác tại thời điểm điều chỉnh giá xăng dầu; kiểm tra chứng từ thủ tục xuất hàng nhân hàng của doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu.
Đối với khách hàng mua số lượng lớn xăng dầu lớn bất thường, chú ý kiểm tra phương tiện vận chuyển xăng dầu, kho chứa xăng dầu của các khách hàng mua số lượng lớn, hợp đồng mua bán, điều kiện, thời gian giao hàng, nhận hàng.
"Trường hợp phát hiện các dấu hiệu về hành vi găm hàng, đầu cơ, hạn chế bán ra nhằm trục lợi khi giá biến động; hành vi lập và sử dụng hóa đơn không đúng thời điểm hoặc không phản ánh đúng bản chất giao dịch; các hành vi gian lận về giá, chuyển lợi nhuận giữa các đơn vị quan hệ liên kết; hành vi không xuất hóa đơn, xuất hóa đơn không đầy đủ, rủi ro trong việc chấp hành pháp luật thì xử lý nghiêm theo quy định hoặc củng cố hồ sơ chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định", Công văn 1976 của Cục Thuế nhấn mạnh.
Việc kiểm tra nói trên được triển khai và kết thúc trong tháng 4 này. Ngoài ra, Cục Thuế cũng yêu cầu Thuế tỉnh, Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn trong trường hợp không thể thực hiện kiểm tra doanh nghiệp thì phải có báo cáo rõ lý do.
Đồng thời báo cáo về Cục Thuế kết quả kiểm tra từng doanh nghiệp bao gồm số thuế truy thu, số tiền phạt... Đánh giá hành vi vi phạm phổ biến; khó khăn vướng mắc trong quản lý thuế; đề xuất biện pháp quản lý thuế...
Thông tin trên được Chủ tịch UBND TP.Hà Nội Vũ Đại Thắng đưa ra tại cuộc họp nghe báo cáo việc triển khai thực hiện chỉ đạo của Trung ương về khởi công dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê, chiều 27.5.
Theo Chủ tịch Hà Nội, thời gian qua, thành phố đã tập trung nhiều giải pháp giải quyết nhu cầu chỗ ở cho người thu nhập thấp, công nhân lao động, giáo viên, bác sĩ…, đặc biệt là đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội. Tuy nhiên, phân khúc nhà ở cho thuê vẫn chưa được quan tâm đúng mức.
Vì vậy, thành phố sẽ khẩn trương nghiên cứu, triển khai các mô hình mới theo tinh thần chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ. Thành phố đặt mục tiêu sớm hình thành một số dự án điểm về nhà ở cho thuê để tập trung đầu tư, triển khai nhanh, qua đó tạo hình mẫu có thể nhân rộng trong thời gian tới.
"Đây không chỉ là việc phát triển thêm một phân khúc bất động sản, mà còn là bước chuyển đổi quan trọng trong quan điểm về nhà ở, từ tư duy tích sản sang bảo đảm nhu cầu ở thực của người dân", ông Thắng nói.
Chủ tịch Hà Nội lưu ý, đối tượng thụ hưởng của chính sách nhà ở cho thuê sẽ rất rộng, bao gồm: công nhân, sinh viên, cán bộ lực lượng vũ trang, giáo viên, bác sĩ, phóng viên cùng nhiều nhóm lao động khác.
Cạnh đó, quan điểm mới của Chính phủ là phát triển thị trường bất động sản cho thuê theo hướng dài hạn, phục vụ nhu cầu ở thực của người dân, không nhằm mục tiêu sở hữu hay đầu cơ tích sản. Nhà ở phải thực sự là nơi để ở, để nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
"Thành phố cam kết rút gọn tối đa thủ tục, ưu tiên giải quyết nhanh các quy trình để sớm triển khai các dự án nhà ở cho thuê trong thời gian tới", ông Thắng khẳng định.
Để sớm hiện thực hóa chủ trương, Chủ tịch Vũ Đại Thắng yêu cầu các đơn vị triển khai ngay một số dự án trọng điểm ngay trước ngày 15.6. Trong đó, đối với dự án nhà ở sinh viên tại khu Pháp Vân - Tứ Hiệp, ông Thắng giao Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng thành phố khẩn trương triển khai, tận dụng các thiết kế sẵn có để đẩy nhanh tiến độ và tiết kiệm chi phí.
Đối với các dự án xã hội hóa, ông Thắng đồng tình với việc rà soát một số khu đất sạch, đã có quy hoạch phù hợp để chuyển đổi sang phát triển khu đô thị có nhà ở cho thuê.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng Hà Nội, tính đến thời điểm hiện nay, thành phố có 90 dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội với khoảng 80.800 căn. Trong đó, 13 dự án đã khởi công với khoảng 11.124 căn; 41 dự án với khoảng 27.426 căn dự kiến khởi công trong năm 2026; 29 dự án dự kiến khởi công trong năm 2027; 7 dự án đang thực hiện các thủ tục đầu tư.
Để bảo đảm khởi công thí điểm một dự án nhà ở cho thuê ngay trong tháng 6 theo chỉ đạo của Bí thư Thành ủy Hà Nội, Sở Xây dựng đề xuất nhiều giải pháp cần triển khai đồng thời.
Trong đó, Sở QH-KT được giao chủ trì rà soát, đề xuất quỹ đất phù hợp, ưu tiên các khu vực thuận tiện kết nối giao thông công cộng, gần khu công nghiệp, khu công nghệ cao hoặc nơi tập trung lực lượng lao động chất lượng cao.
Đối với Sở Tài chính, sẽ thực hiện lựa chọn nhà đầu tư theo cơ chế đặc thù; Sở NN-MT phối hợp rà soát quỹ đất công đủ điều kiện triển khai, còn Sở Xây dựng sẽ hỗ trợ hoàn thiện các thủ tục về thiết kế, giấy phép xây dựng để bảo đảm đủ điều kiện khởi công trong tháng 6.
Trước đó, tại buổi làm việc ngày 25.5, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá thị trường nhà ở tại Hà Nội còn lệch pha nghiêm trọng giữa cung và cầu. Cơ cấu sản phẩm thiên về nhà ở thương mại và nhà ở để bán, trong khi phân khúc nhà ở cho thuê dài hạn có giá phù hợp với thu nhập của người dân còn rất hạn chế.
Do đó, Thủ tướng yêu cầu Hà Nội phải tiên phong, khẩn trương rà soát toàn bộ quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị và nông thôn và quỹ đất, quỹ nhà tài sản công đang sử dụng kém hiệu quả để có phương án sắp xếp, phát triển mô hình nhà ở cho thuê. Các cơ chế thí điểm của Hà Nội nếu thực hiện hiệu quả sẽ nhân rộng ra cả nước.
