Simon Boyd là CEO REIDSteel, một doanh nghiệp sản xuất kết cấu thép lắp ghép có khoảng 130 nhân viên tại Christchurch, xuất khẩu đến Ghana và Barbados. Trong khi, Mike Hawes đại diện cho ngành công nghiệp ôtô Anh, trên cương vị Giám đốc điều hành Hiệp hội Các nhà sản xuất và Kinh doanh ôtô Anh (SMMT).
Họ đứng ở hai chiến tuyến khác nhau trong cuộc bỏ phiếu rời Liên minh châu Âu (Brexit) ngày 23/6/2016. Nhưng sau 10 năm, cả hai đều thất vọng như nhau.
Một thập kỷ trước, những người ủng hộ Brexit tin rằng việc rời EU sẽ mở ra tương lai tươi sáng, giải phóng Anh khỏi các quy định quan liêu của Brussels, giành lại quyền kiểm soát luật pháp và biên giới, giúp kinh tế bùng nổ.
Nhưng thực tế không như kỳ vọng, Anh vật lộn để thích nghi với cuộc sống bên ngoài khối thương mại tự do gồm 27 quốc gia và thị trường 450 triệu dân của EU. Đến nay, nền kinh tế ì ạch, thuế ở mức cao, dịch vụ công quá tải, chính phủ vẫn không thể ngăn dòng người di cư vượt eo biển Manche bằng thuyền hơi, theo AP.
Creon Butler, Giám đốc Chương trình Kinh tế và Tài chính Toàn cầu thuộc tổ chức nghiên cứu Chatham House, đánh giá việc rời thị trường chung châu Âu khiến Anh “nghèo đi”. “Dù người ta từng hứa hẹn hay kỳ vọng gì, phải thừa nhận việc rời đi đã khiến chúng ta mất đi một phần đáng kể của cải và thịnh vượng”, ông nói.
Giáo sư Kinh tế và Chính sách công Jonathan Portes tại Khoa Kinh tế Chính trị, King’s College London, chỉ ra Brexit đã là lựa chọn đánh đổi về kinh tế, giữa việc giảm mức độ hội nhập sâu rộng với EU để đổi lấy quyền kiểm soát lớn hơn với chính sách nhập cư, quy định và thương mại.
Sau một thập niên, nhiều nghiên cứu chỉ ra kết quả đánh đổi. Báo cáo của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ (NBER), xét trên hầu hết các thước đo, GDP Anh thấp hơn 6-8% so với kịch bản không Brexit. Trong khi đó, đầu tư giảm 12-13% và năng suất lao động giảm 3-4%.
Tương tự, Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách Anh (OBR) ước tính Brexit làm giảm khoảng 4% năng suất dài hạn của nền kinh tế. Các nghiên cứu khác thậm chí kết luận mức tác động lớn hơn. “Brexit khiến quy mô nền kinh tế Anh nhỏ hơn so với kịch bản nước này vẫn ở lại EU”, ông Jonathan Portes, kết luận.
Theo giáo sư, thương mại hàng hóa chịu tác động trực tiếp nhất, kết quả kém hơn xu hướng trước Brexit cũng như các nền kinh tế tương đồng. Nhiều nghiên cứu cho thấy xuất khẩu thấp hơn 10-15% so với kịch bản ở lại.
Với dịch vụ, Anh có thế mạnh trong các dịch vụ giá trị gia tăng cao và có thể cung cấp qua môi trường số nên chống chịu tốt hơn. Tuy nhiên, dịch vụ tài chính, pháp lý và các lĩnh vực được quản lý chặt chẽ khác phải đối mặt với những rào cản mới do mức độ tiếp cận thị trường hạn chế hơn nhiều so với khi còn trong liên minh.
Cùng với đó, thiếu hụt lao động ngày càng trầm trọng. Nhiều doanh nghiệp Anh từng quen sử dụng nguồn lao động giá rẻ Đông Âu. Nhưng nguồn cung này gần như cạn kiệt sau Brexit, khi quyền tự do di chuyển lao động bị chấm dứt.
Do đó, các lĩnh vực như khách sạn, nông nghiệp, logistics, chế biến thực phẩm và một phần ngành sản xuất gặp khó. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp thích bằng cách tăng giá, giảm sản lượng hoặc thay đổi mô hình kinh doanh.
Tại Aberdeen (Scotland) và Aberystwyth (Xứ Wale), các chủ nhà hàng cà ri chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề, do nhiều lao động Đông Âu hồi hương. Trớ trêu hơn, giới chủ nhà hàng cari từng ủng hộ Brexit, với hứa hẹn cấp thêm visa cho đầu bếp Nam Á. Tuy nhiên, điều đó đến nay vẫn chưa xảy ra.
Ngoài ra, ngay sau cuộc bỏ phiếu Brexit, chi phí của doanh nghiệp tăng lên khi họ phải chuẩn bị cho một tương lai bất định trong nhiều năm đàm phán về mối quan hệ mới giữa Anh và EU. Đến khi nước này chính thức rời khối ngày 31/1/2020, các quy định mới về thương mại và dịch vụ tiếp tục khiến việc kinh doanh với các đối tác châu Âu trở nên tốn kém và mất thời gian hơn.
Quan trọng hơn là tác động tích lũy theo thời gian, khi số doanh nghiệp xuất nhập khẩu giảm, đầu tư suy yếu, áp lực cạnh tranh thấp hơn, mức độ tham gia vào chuỗi cung ứng châu Âu giảm và dòng chảy tri thức, công nghệ xuyên biên giới hạn chế.
Còn những lợi ích từ quyền tự chủ thì sao? Về lý thuyết, Anh có thể tự xây dựng quy định, chính sách thương mại và hệ thống nhập cư riêng. Tuy nhiên trên thực tế, lợi ích kinh tế đạt được cho đến nay vẫn khá hạn chế, theo GS Jonathan Portes.
Những người ủng hộ Brexit từng ca ngợi khả năng tự do đàm phán các hiệp định thương mại riêng là một trong những lợi ích lớn nhất khi rời EU. Kể từ đó, Anh đã ký hàng chục thỏa thuận với nhiều quốc gia, từ Australia, Ấn Độ cho tới Mỹ.
Nhưng EU vẫn chiếm 41% kim ngạch xuất khẩu và 50% kim ngạch nhập khẩu của Anh. “Các hiệp định thương mại mới ngoài EU mang lại lợi ích, song vẫn tương đối nhỏ so với chi phí tạo ra từ việc giảm hội nhập với EU”, GS Jonathan, nói.
Hiện Anh và EU đã có Hiệp định Thương mại và Hợp tác (TCA) ,giúp tránh thuế quan đối với phần lớn hàng hóa. Nhưng doanh nghiệp vẫn đối mặt thủ tục hải quan, quy tắc xuất xứ, giấy tờ quy định và mất cơ chế công nhận lẫn nhau tự động.
Tháng 5/2025, Anh và EU đã thông qua thỏa thuận “Nhận thức chung”, bao gồm các biện pháp giúp giảm kiểm tra đối với nông sản – thực phẩm, cải thiện khả năng di chuyển của lao động chuyên môn, tăng cường hợp tác trong một số lĩnh vực.
“Tuy nhiên, những biện pháp này vẫn không thể tái tạo giá trị kinh tế mà tư cách thành viên thị trường chung từng mang lại”, GS Jonathan Portes, nhận xét. Theo ông, sau 10 năm, kinh tế Anh vẫn tăng trưởng, thất nghiệp tương đối thấp và nhiều doanh nghiệp thích nghi thành công.
“Nhưng thích nghi không đồng nghĩa việc không có chi phí. Câu hỏi quan trọng không phải là nền kinh tế có còn vận hành hay không, mà là nó có thể đã hoạt động tốt hơn bao nhiêu nếu không có Brexit”, ông nói.
Hiệp hội Các nhà sản xuất và Kinh doanh ôtô Anh (SMMT) mà Mike Hawes đại diện từng phản đối Brexit mạnh mẽ và sớm nhất. Họ cảnh báo thủ tục giấy tờ gia tăng đối với vận chuyển linh kiện và xe thành phẩm sẽ gây tổn hại cho ngành công nghiệp vốn được xây dựng dựa trên mạng lưới nhà máy liên kết trải rộng EU.
Đến nay, lo ngại này là có thật, làm giảm đầu tư vào ngành ôtô Anh. “Chúng tôi vẫn thích nghi được với thời cuộc, nhưng chắc chắn Brexit khiến ngành phải gánh thêm chi phí và áp lực”, ông cho biết.
Trong khi, CEO REIDSteel Simon Boyd thất vọng nhưng không hối hận. Ông vẫn bảo vệ quyết định ủng hộ rời EU và cho rằng tác động kém là do giới chức thiếu quyết tâm thực hiện Brexit đúng như cam kết. Ngoài ra, Anh còn phải đối chịu nhiều cú sốc ngoài dự kiến suốt 10 năm qua, từ Covid đến các cuộc chiến ở Ukraine và Trung Đông.
“Brexit chưa mang tới tất cả những gì người ta từng quảng bá. Nhưng nó vẫn để lại kết quả, chỉ là rất chậm chạp”, ông nói.
Bộ Công Thương vừa công bố bộ câu hỏi - đáp gồm 85 nội dung nhằm giải đáp thắc mắc của người tiêu dùng về việc sử dụng xăng sinh học E10 trước thời điểm triển khai trên toàn quốc từ ngày 1-6.
Theo Bộ Công Thương, hầu hết các loại ô tô, xe máy đang lưu hành tại Việt Nam đều có thể sử dụng xăng E10, ngoại trừ một số dòng xe tải hạng nhẹ sản xuất giai đoạn 1996 - 2023 đã ngừng sản xuất và một số ít xe máy đời cũ của Suzuki chưa được xác nhận tương thích.
Các loại động cơ như máy cắt cỏ, máy bơm nước, máy thổi lá hay máy nông nghiệp dùng xăng được sản xuất trong những năm gần đây cũng được đánh giá tương thích với nhiên liệu E10.
Tuy nhiên, với các phương tiện và động cơ quá cũ, Bộ Công Thương khuyến nghị nên tiếp tục sử dụng xăng E5 và tham khảo thêm ý kiến chuyên gia trước khi chuyển sang E10.
Theo bộ này, người dùng thông thường không cần điều chỉnh động cơ hoặc súc rửa bình xăng khi chuyển đổi sang E10. Dù vậy, nếu xe quá cũ, bình xăng bị han gỉ thì nên vệ sinh trước để tránh cặn bẩn bị hòa tan gây tắc đường dẫn nhiên liệu.
Bộ Công Thương cho biết các nghiên cứu trong và ngoài nước chưa ghi nhận bằng chứng xăng E10 gây hỏng động cơ. Trong điều kiện vận hành bình thường, người dùng cũng khó nhận thấy khác biệt rõ rệt về khả năng vận hành.
Tuy nhiên, do ethanol có khả năng hòa tan cao hơn xăng khoáng, các cặn gỉ trong bình xăng và đường dẫn nhiên liệu có thể bị cuốn theo, gây giảm lưu lượng nhiên liệu và khiến xe vận hành yếu hơn nếu hệ thống nhiên liệu không được bảo dưỡng tốt.
Về mức tiêu hao nhiên liệu, một số thử nghiệm ghi nhận xăng E10 có thể tiêu hao nhiều hơn khoảng 2-3% so với xăng khoáng cùng loại. Ngược lại, cũng có thử nghiệm cho thấy một số dòng xe đi được quãng đường dài hơn khi sử dụng E10.
Theo giải thích của Bộ Công Thương, ethanol có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng nhưng khi pha ở tỉ lệ 10%, hỗn hợp nhiên liệu lại cháy triệt để hơn, giúp bù lại phần công suất bị suy giảm.
Bộ cũng khẳng định chưa có bằng chứng cho thấy xăng E10 gây nóng máy bất thường nếu phương tiện được vận hành đúng kỹ thuật.
Liên quan nguy cơ ăn mòn, Bộ Công Thương cho biết ethanol có tính ăn mòn cao hơn xăng khoáng nhưng mức tác động của xăng E10 tới các chi tiết động cơ là rất nhỏ.
Tuy nhiên, ethanol có khả năng hấp thụ ẩm cao hơn nên xăng E10 không nên tồn trữ quá lâu. Người dùng cần bảo đảm bình chứa được đậy kín, tránh hơi ẩm hoặc nước xâm nhập.
Theo kết quả thử nghiệm được công bố, xăng E10 trong điều kiện lưu trữ bằng bình thủy tinh vẫn chưa xảy ra hiện tượng tách pha sau ba tháng.
Bộ Công Thương khuyến cáo người ít sử dụng xe nên khởi động định kỳ, kiểm tra nhiên liệu và bảo dưỡng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Người dân cũng không nên tự pha ethanol vào xăng hoặc tự ý sử dụng phụ gia nếu không có khuyến cáo từ đơn vị chuyên môn. Việc tự "lọc bỏ ethanol" khỏi xăng E10 bị xem là vi phạm pháp luật, có nguy cơ gây cháy nổ, giảm chất lượng nhiên liệu và làm hư hỏng động cơ.
Theo Bộ Công Thương, hiện tất cả các hãng ô tô, xe máy sản xuất và lắp ráp tại Việt Nam đều chấp nhận nhiên liệu E10 và không đưa loại nhiên liệu này vào diện loại trừ bảo hành.
Đối với máy phát điện hoặc tàu thuyền nhỏ sản xuất trong những năm gần đây, người dùng có thể sử dụng E10 nhưng cần kiểm tra hướng dẫn của nhà sản xuất và tránh để nhiên liệu tồn lưu quá lâu trong máy.
Trước các phản ánh trên mạng xã hội về hiện tượng xe "không bốc" khi dùng E10, Bộ Công Thương cho rằng nguyên nhân có thể xuất phát từ cặn bẩn trong hệ thống dẫn nhiên liệu hoặc việc bảo dưỡng chưa đầy đủ.
Bộ này cũng khẳng định chưa có bằng chứng cho thấy xăng E10 ảnh hưởng tới bugi, dầu máy, hệ thống điện hay điều hòa trên xe. Với các dòng xe phân khối lớn, người dùng nên tham khảo thêm hướng dẫn từ hãng sản xuất.
Theo Bộ Công Thương, chất lượng xăng E10 đã được quy định trong Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Việc triển khai được thực hiện sau quá trình nghiên cứu, thử nghiệm trong nước, tham khảo kinh nghiệm quốc tế và tổ chức nhiều hội thảo với chuyên gia trong và ngoài nước.
Trong trường hợp phương tiện hư hỏng và có đủ bằng chứng xác định nguyên nhân do xăng E10 gây ra, đơn vị cung cấp nhiên liệu sẽ phải chịu trách nhiệm trước tiên, tiếp đó là cơ quan quản lý nhà nước liên quan.
Phiên giao dịch chứng khoán ngày 28/5, cổ phiếu VHM của Vinhomes bất ngờ tăng hết biên độ lên 157.700 đồng/đơn vị sau các phiên bị kìm hãm đà tăng trước đó. Thanh khoản trong phiên đạt 8,9 triệu cổ phiếu. Đà tăng giúp VHM đóng vai trò dẫn dắt nhóm cổ phiếu ảnh hưởng mạnh tới chỉ số.
Ngoài Vinhomes, cổ phiếu VRE của Vincom Retail cũng tăng tích cực, cùng dẫn dắt chỉ số chung. Sàn HoSE còn ghi nhận 3 cổ phiếu khác tăng trần như SVD, VNE, AAN.
Tính đến hôm nay, cổ phiếu AAN của Công ty Lương thực A An đã tăng trần 5 phiên liên tiếp kể từ khi chào sàn. Thanh khoản phiên hôm nay ghi nhận đột biến lên hơn 1,1 triệu đơn vị.
Quay trở lại diễn biến thị trường chung, VN-Index tiếp tục giảm 10,76 điểm so với phiên hôm qua, về 1.863,67 điểm. Khác với hôm qua, nhóm cổ phiếu ngân hàng hôm nay gây áp lực lên chỉ số, với nhiều mã giảm giá như TCB, HDB, VPB, LPB, ACB, MBB, VCB...
Nhà đầu tư nước ngoài bán ròng 564 tỷ đồng trong phiên này, các mã bị bán mạnh như HDB, FPT, SHB, GMD, VIC, TCX, HPG. Ngược lại, một số cổ phiếu được mua ròng như ACB, VNM, MWG...
Theo thống kê của phóng viên báo Dân trí, trong tháng 4, có hơn 30 ngân hàng thương mại đồng loạt giảm lãi suất huy động. Hầu hết ngân hàng đều điều chỉnh mức giảm từ 0,5 điểm phần trăm đến 1 điểm phần trăm. Các ngân hàng giảm lãi suất sau cuộc họp với Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về việc giảm lãi suất hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.
Sang tháng 5, số ngân hàng điều chỉnh giảm lãi suất thưa dần, gồm Sacombank, MBV, MB, Saigonbank, ACB, LPBank.
Hiện tại, lãi suất trên thị trường đã dần hạ nhiệt. Số ngân hàng chạy chương trình cộng lãi suất giảm đáng kể so với tháng trước, mức ưu đãi cũng thấp hơn khoảng 0,5 điểm phần trăm. Dù vậy, một số nhà băng vẫn có ưu đãi 7-8%/năm cho khách gửi tiết kiệm kỳ hạn từ 6-12 tháng trở lên tại quầy, với điều kiện số tiền từ vài chục hoặc vài trăm triệu đồng.
Chỉ còn một số ngân hàng công khai niêm yết lãi suất huy động trực tuyến từ 7%/năm trở lên trên website, nhưng mức này chỉ được áp dụng cho tiền gửi kỳ hạn dài sau 12 tháng (ngoại trừ MBV niêm yết từ kỳ hạn 6 tháng).
Đến thời điểm hiện tại, các ngân hàng duy trì niêm yết mức lãi suất tiền gửi trực tuyến từ 7%/năm cho một hoặc một vài kỳ hạn gồm: VIB, Saigonbank, Sacombank, Bac A Bank, PGBank, OCB, MBV, LPBank, MB và MSB. Tuy nhiên, phần lớn mức lãi suất từ 7%/năm đi kèm điều kiện về kỳ hạn dài, số dư lớn hoặc chương trình ưu đãi riêng.
Gửi tiền ngân hàng nào nhận lãi cao nhất?
Ở kỳ hạn 1 tháng, lãi suất huy động trực tuyến được các ngân hàng niêm yết trong khoảng 1,6-4,75%/năm. Mức cao nhất 4,75%/năm thuộc về nhóm Big 4 (Agribank, BIDV, VietinBank, Vietcombank) cùng một số ngân hàng thương mại cổ phần như BaoVietBank, BVBank, MSB, OCB... Phần lớn các ngân hàng thương mại cổ phần duy trì lãi suất kỳ hạn ngắn trong khoảng 4,2-4,75%/năm.
Đối với kỳ hạn 3 tháng, mặt bằng lãi suất dao động từ 1,9% đến 7%/năm. MBV dẫn đầu thị trường với mức 7%/năm, cao hơn đáng kể so với phần còn lại. Nhóm ngân hàng có lãi suất từ 4,75%/năm gồm Agribank, BIDV, VietinBank, Vietcombank, BaoVietBank, BVBank, MSB, Nam A Bank, NCB, OCB, PGBank và Saigonbank.
Tại kỳ hạn 6 tháng, chênh lệch lãi suất giữa các ngân hàng được nới rộng hơn. MBV là ngân hàng duy nhất niêm yết mức 7%/năm. Nhóm lãi suất cao tiếp theo gồm LPBank, PGBank với 6,9%/năm; Bac A Bank đạt 6,85%/năm; BVBank là 6,7%/năm. Trong nhóm ngân hàng quốc doanh, Agribank, VietinBank và Vietcombank cùng niêm yết 6,6%/năm, cao hơn BIDV ở mức 5,8%/năm.
Ở kỳ hạn 9 tháng, mặt bằng lãi suất dao động từ 5,8%/năm đến 7%/năm. MBV tiếp tục đứng đầu với mức 7%/năm. LPBank và PGBank cùng niêm yết 6,9%/năm, trong khi Bac A Bank đạt 6,85%/năm. Nhóm ngân hàng quốc doanh gồm Agribank, VietinBank và Vietcombank duy trì mức 6,6%/năm, còn BIDV ở mức 5,8%/năm.
Tại kỳ hạn 12 tháng - kỳ hạn được nhiều người gửi tiền lựa chọn - lãi suất huy động trực tuyến trải rộng từ 5,9%/năm đến 7%/năm. Mức cao nhất thuộc về LPBank, MBV, PGBank và VIB với cùng mức 7%/năm. Bac A Bank và OCB theo sau với 6,9%/năm. Nhóm ngân hàng quốc doanh gồm Agribank, VietinBank và Vietcombank cùng niêm yết 6,8%/năm, BIDV ở mức 5,9%/năm.
Đối với kỳ hạn dài 18 tháng, LPBank là ngân hàng niêm yết mức cao nhất thị trường với 7,1%/năm. MBV duy trì mức 7%/năm, trong khi Nam A Bank đạt 6,9%/năm. Agribank, VietinBank, Vietcombank, OCB và PGBank cùng niêm yết từ 6,8%/năm.
