Cô Hoàng Thị Chung, giáo viên (GV) Trường tiểu học Đền Lừ (P.Tương Mai, Hà Nội), cho biết cô có gần 30 năm trong nghề, đạt được rất nhiều thành tích như: GV giỏi cấp quận, chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, sáng kiến kinh nghiệm được giải cấp TP, giải thưởng cuộc thi thiết kế bài giảng cấp quốc gia… nhưng vẫn chưa được xét thăng hạng vì năm 2023 Q.Hoàng Mai (cũ) yêu cầu chỉ GV giữ chức vụ mới được thăng hạng. Do vậy, cô Chung có mong muốn những GV đủ điều kiện như cô được xét thăng hạng mà không bị gạt khỏi danh sách bởi những quy định do cơ sở tự đặt ra, để đảm bảo quyền lợi chính đáng của GV.
Cô Vũ Thị Kim Tiến, GV Trường THPT Mê Linh (Hà Nội), chia sẻ năm 2017, cô tham gia kỳ thi thăng hạng do Sở Nội vụ Hà Nội tổ chức nhưng không đỗ. Đến năm 2023, cô nghe nói có đợt thi tuyển lần 2 và trường cô có 2 hồ sơ nộp để thi, còn lại chờ có đợt xét thì nộp. Tuy nhiên sau đó, Sở Nội vụ lại quyết định không thi mà chuyển sang xét tuyển.
Cũng theo cô Tiến, sau 1 đợt thi và 1 đợt xét, trường cô có 12 trường hợp được thăng hạng. Chủ yếu là những người chưa có nhiều kinh nghiệm, chưa có bề dày thành tích, trong khi 2 phó hiệu trưởng, 5 tổ trưởng chuyên môn và 5 tổ phó chuyên môn, hàng chục GV khác có bề dày thành tích và kinh nghiệm dạy học từ gần 30 năm lại không được xét thăng hạng. Đây là việc làm bất bình đẳng, thiệt thòi cho các GV có tuổi, có nhiều cống hiến lại chịu ấm ức và bất công.
Tương tự, cô Hồ Thị Xuân Thu, GV Trường phổ thông liên cấp Khương Hạ (Hà Nội), cho biết: “Năm 2023, tôi và 4 thầy cô trong trường thừa điều kiện thăng hạng, danh sách đã được gửi lên. Sau đó, 5 GV bị nhà trường gạt lại, trong khi đó thầy hiệu phó của trường bị thiếu điều kiện lại được gửi đi xét thăng hạng và bị đánh trượt. Trường đã làm mất cơ hội thăng hạng của GV. Hai năm vừa qua đều không có đợt thăng hạng nào. GV rất thiệt thòi, ảnh hưởng đến đời sống vật chất và tinh thần”.
Thầy Nguyễn Văn Đường, GV Trường THPT Phú Xuyên A (Hà Nội), cho biết trong năm 2023, khi nhiều trường THPT tại Hà Nội tạo điều kiện tối đa cho GV đủ điều kiện được thăng hạng thì tại đơn vị của thầy chỉ tiêu lại bị “bóp lại”. Sau khi được xét thì số lượng GV được thăng hạng trong cả hai đợt (năm 2020 và 2023) cũng chưa đủ 50%. Điều này tạo ra sự bất bình đẳng lớn ngay trong cùng một hệ thống giáo dục.
Nhiều ý kiến cho rằng với đồng lương GV eo hẹp, việc thăng hạng không chỉ là sự ghi nhận chuyên môn mà còn là nguồn động viên kinh tế thiết thực. Khi đã kịch trần lương hạng 3, thu nhập chững lại giữa bão giá, khiến những GV tâm huyết không khỏi chạnh lòng.
Thầy Nguyễn Văn Đường và nhiều GV Hà Nội cũng chỉ ra thực tế nhiều GV bị loại hồ sơ thăng hạng vì minh chứng “không thống nhất” và cho rằng đây là bất cập cần được làm rõ.
Theo quy định tại Thông tư 34/2021/TT-BGDĐT, hồ sơ xét thăng hạng GV phải đạt đủ 100 điểm. Việc đánh giá, chấm điểm, nhận xét và chịu trách nhiệm hồ sơ thuộc về hội đồng nhà trường, đứng đầu là hiệu trưởng, cùng với sự tham gia của các bộ phận chuyên môn và đoàn thể. Tuy nhiên, thực tế tại các trường THPT ở Hà Nội hiện nay cho thấy đang phát sinh nhiều bất cập.
Sở Nội vụ Hà Nội đã ban hành bảng tiêu chí chấm điểm hồ sơ với 3 nhóm tiêu chí chính, gồm: nhóm về đào tạo, bồi dưỡng; nhóm về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ; nhóm về thực hiện nhiệm vụ. Đáng chú ý, ở nhóm năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, gồm nhiều tiêu chí mang tính định tính lại chưa có hướng dẫn cụ thể, thống nhất về cách hiểu và cách minh chứng. Điều này dẫn đến tình trạng mỗi GV chuẩn bị minh chứng theo một cách khác nhau, thiếu sự đồng bộ. Hệ quả là không ít GV bị loại hồ sơ ngay từ cấp trường với lý do “minh chứng chưa đủ sức thuyết phục”.
Tuy nhiên, khi GV đề nghị làm rõ thế nào là thuyết phục, thì chính người đánh giá cũng không đưa ra được tiêu chí cụ thể. Việc đánh giá mang tính cảm tính, thiếu chuẩn hóa đã trực tiếp làm mất đi cơ hội thăng hạng của nhiều GV, gây tâm lý bức xúc và hoài nghi về tính công bằng.
Nêu thực tế trên, thầy Đường cho rằng cần thiết phải quay lại đúng tinh thần Thông tư 34 của Bộ GD-ĐT khi xây dựng và áp dụng tiêu chí. Cụ thể, với các tiêu chí về trình độ đào tạo, văn bằng, chứng chỉ: minh chứng phải là các giấy tờ pháp lý rõ ràng. Với các tiêu chí về năng lực, mức độ đáp ứng yêu cầu và thực hiện nhiệm vụ: cần được hội đồng nhà trường xác nhận bằng biên bản đánh giá, nhận xét, thay vì yêu cầu GV cung cấp các minh chứng rời rạc, thiếu thống nhất. Một biên bản đánh giá có trách nhiệm của hội đồng sẽ đảm bảo tính chính xác, khách quan và thống nhất hơn nhiều so với việc mỗi GV tự chứng minh năng lực bằng các tài liệu khác nhau.
Cũng theo thầy Đường, trong trường hợp số lượng hồ sơ vượt quá chỉ tiêu, việc lựa chọn cần dựa trên nhóm tiêu chí về thực hiện nhiệm vụ, vốn đã được quy định rõ trong thông tư. Đây chính là căn cứ phản ánh thực chất năng lực và quá trình công tác của GV trong nhiều năm (ví dụ 6 năm gần nhất tại Hà Nội), từ đó giúp hội đồng có cơ sở khách quan để xét chọn, tránh cách hiểu tùy tiện dẫn đến việc loại bỏ những hồ sơ xứng đáng.
Thăng hạng không chỉ là vấn đề thủ tục, mà trực tiếp liên quan đến quyền lợi, động lực và sự công bằng trong đội ngũ nhà giáo. Vì vậy, việc hoàn thiện tiêu chí, cách thức đánh giá minh bạch, thống nhất là yêu cầu cấp thiết hiện nay. Nhiều GV ở Hà Nội mong cấp có thẩm quyền quy định tỷ lệ xét thăng hạng tại các trường phổ thông phù hợp hơn; có kế hoạch thăng hạng cho GV thường xuyên theo chu kỳ ít nhất 3 năm/lần để GV đủ điều kiện có cơ hội được xét thăng hạng kịp thời, không bị bỏ lỡ quá lâu, tránh thiệt thòi cho GV.
Cô Lê Thị Nguyệt Nga, GV Trường THPT Kỹ thuật Việt Trì (Phú Thọ), nêu quan điểm: “GV không ngại tiêu chí cao, cũng không cần tiêu chí thấp. Công bằng không nằm ở việc nới tiêu chí mà nằm ở chỗ người đạt tiêu chí có thực sự được hưởng quyền lợi tương xứng hay không. Nếu câu trả lời vẫn là chờ chỉ tiêu, áp tỷ lệ thì mọi sự “nới lỏng” cũng chỉ dừng lại trên giấy”.
Hơn một thập kỷ trước, Võ Hồng Nhân (SN 1996, trú khối Tiên Động, phường Vinh Lộc, Nghệ An) - nhân vật trong bài viết "Bốc hàng mã viết tiếp giấc mơ giảng đường". Cậu học sinh lớp 12C1, Trường THPT Nghi Lộc 3 (huyện Nghi Lộc cũ, Nghệ An) thi đỗ Khoa Báo in, Học viện Báo chí và Tuyên truyền với tổng điểm 23,25.
Đằng sau kết quả ấy là những tháng ngày đầy nhọc nhằn của một cậu học trò nghèo luôn đau đáu ước mơ được bước chân vào giảng đường đại học.
Tháng 7/2014, sau kỳ thi đại học, Nhân vỡ òa trong niềm vui khi nhận được tin báo điểm. "Nghe bạn báo điểm xong, tôi bỏ bát cơm xuống rồi chạy một mạch ra đường làng. Lúc đó chỉ muốn hét thật lớn vì vui sướng. Tôi biết mình đã đỗ đại học", anh Nhân nhớ lại.
Niềm vui ấy càng trở nên ý nghĩa hơn khi nhìn lại hoàn cảnh gia đình lúc bấy giờ. Bố anh quanh năm làm thợ hồ trên các công trình xây dựng, mẹ tần tảo với ruộng đồng, chắt chiu từng đồng để nuôi hai con ăn học. Hiểu rõ nỗi vất vả của bố mẹ, sau kỳ thi, Nhân xin đi bốc hàng mã thuê cho một hộ dân trong xóm để kiếm thêm tiền chuẩn bị nhập học.
"Mỗi ngày tôi được trả khoảng 60.000 đồng. Tôi nghĩ nếu cố gắng làm trong hai tháng hè cũng có thêm một khoản chi phí để thuyết phục bố mẹ cho mình tiếp tục đi học", anh kể.
Khi vừa thi xong đại học, Nhân tranh thủ ngày ngày khuân vác những kiện hàng mã nặng trĩu. Mồ hôi đổ và khát vọng được tiếp tục và thay đổi cuộc sống bằng con đường học tập nhưng cánh cửa đại học vừa mở ra cũng kéo theo những nỗi lo về học phí, chi phí sinh hoạt.
"Mẹ chỉ hỏi một câu mà tôi nhớ mãi: "Tiền mô (đâu) mà học con?". Rồi mẹ bật khóc. Tôi hiểu trong giọt nước mắt ấy vừa có niềm vui, vừa có nỗi lo không biết lấy đâu ra tiền cho con đi học", anh Nhân tâm sự.
Trong lúc cả gia đình đang thấp thỏm trước khoản chi phí nhập học, cô giáo chủ nhiệm đã kết nối hoàn cảnh của Nhân với phóng viên Dân trí. Sau khi tìm hiểu câu chuyện về cậu học trò nghèo thi đỗ đại học nhưng đứng trước nguy cơ dang dở ước mơ vì thiếu tiền nhập học.
"Thời điểm đó, tôi như được tiếp thêm niềm tin. Tôi nghĩ nếu nhận được sự giúp đỡ của các nhà hảo tâm thì giấc mơ của mình sẽ có cơ hội thành hiện thực", anh Nhân nhớ lại.
Sau khi bài viết được đăng tải, nhiều bạn đọc đã chung tay hỗ trợ cậu học trò nghèo. Sự sẻ chia ấy giúp Nhân có điều kiện đóng học phí học kỳ đầu tiên và chuẩn bị hành trang ra Hà Nội nhập học. "Tôi còn nhớ mình đã nói với bố rằng tiền đi làm được hơn 2 triệu đồng, cộng với sự hỗ trợ từ bạn đọc thì học phí kỳ đầu không còn quá đáng lo nữa. Ra Hà Nội rồi tôi sẽ tiếp tục đi làm thêm để tự lo cho bản thân", anh cho biết.
Từ cậu học trò nghèo đến nghề báo
Bước chân vào giảng đường Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Nhân tiếp tục hành trình vừa học vừa làm. Ngoài giờ học, anh nhận nhiều công việc khác nhau như phụ kho, giao hàng, bốc vác để trang trải chi phí sinh hoạt. "Tôi luôn nghĩ rằng mình nghèo nhưng không được phép bỏ cuộc. Chỉ cần cố gắng thêm một chút, mọi chuyện rồi sẽ tốt hơn", anh tự tin.
Những năm tháng sinh viên tuy nhiều khó khăn nhưng cũng giúp chàng trai xứ Nghệ trưởng thành hơn, hiểu rõ giá trị của lao động, tri thức và sự nỗ lực.
Sau nhiều năm nỗ lực, Nhân hoàn thành chương trình đại học và bước vào nghề báo. Hiện nay, anh là phóng viên của báo Dân Việt, công tác tại Hà Nội - công việc mà anh từng mơ ước từ những ngày còn ngồi trên ghế nhà trường.
Hơn 10 năm kể từ ngày rời quê hương, cuộc sống của chàng trai xứ Nghệ đã có nhiều đổi thay. Anh đã lập gia đình, có một con nhỏ và đang sinh sống cùng vợ con tại Hà Nội. Cuộc sống chưa hẳn dư dả nhưng đã ổn định hơn.
Điều khiến anh Nhân trân trọng nhất không chỉ là công việc hiện tại mà còn là những tấm lòng đã đồng hành cùng mình trong giai đoạn khó khăn nhất. "Đến bây giờ tôi vẫn nhớ những cuộc điện thoại hỏi thăm, những lời động viên của bạn đọc sau khi bài báo được đăng. Có những người chưa từng gặp mặt nhưng sẵn sàng giúp đỡ, tiếp thêm động lực để tôi cố gắng trên con đường mình đã chọn", anh chia sẻ.
Theo Nhân, sự đồng hành của báo Dân trí và bạn đọc không chỉ mở ra cơ hội bước vào giảng đường mà còn tiếp thêm niềm tin để anh vững vàng trên hành trình trưởng thành.
"Tôi muốn gửi lời cảm ơn chân thành tới báo Dân trí và tất cả bạn đọc đã quan tâm, giúp đỡ mình. Nhờ sự yêu thương và sẻ chia ấy mà tôi có cơ hội học tập, trưởng thành, có công việc ổn định và xây dựng được gia đình riêng như hôm nay. Tôi luôn biết ơn những tấm lòng đã tiếp sức cho mình trên con đường theo đuổi tri thức", anh Nhân bày tỏ.
Từ cậu học trò nghèo từng đổ mồ hôi bên những kiện hàng mã để gom góp tiền nhập học đến với nghề báo, hành trình của Võ Hồng Nhân là minh chứng rằng nghị lực, tri thức và sự sẻ chia đúng lúc có thể làm thay đổi một cuộc đời.
Anh Võ Hồng Nhân từng đoạt Giải A giải Báo chí toàn quốc về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực năm 2021; Giải A giải Báo chí quốc gia năm 2025.
Sự việc xảy ra tại điểm thi Trường ĐH Nha Trang, và cả hai thí sinh đều học tại một trường THPT trên địa bàn. N.K và Q.V, hai thí sinh lớp 11 được nêu, cho biết các em đã bị mời ra khỏi phòng thi đánh giá năng lực (V-ACT) do chưa đủ tuổi. Cả hai thú nhận ngay từ khâu đăng ký dự thi đã thấy mục ngày sinh chỉ có lựa chọn từ năm 2008 trở đi chứ không có 2009 của mình. Song, cả hai đã quyết định khai báo sai năm sinh để có thể đăng ký thành công.
"Lúc đó em cứ nghĩ thôi chọn 2008 cũng được, không sao hết", K. bộc bạch. "Lúc đầu vào phòng thi thì không có vấn đề gì, nhưng khi các thầy cô kiểm tra giấy tờ tùy thân thấy năm sinh không khớp thì không cho thi nữa", em nói thêm.
Theo tin từ ĐH Quốc gia TP.HCM, đối tượng tham dự V-ACT bao gồm: học sinh đang học lớp 12 chương trình THPT hoặc chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT trong năm tổ chức kỳ thi; người học hết chương trình THPT nhưng chưa thi tốt nghiệp THPT hoặc đã thi song chưa tốt nghiệp THPT những năm trước.
Ngoài ra, đối tượng dự thi còn bao gồm những ai đã tốt nghiệp THPT, trình độ trung cấp và đã có bằng tốt nghiệp THPT, hoặc đã tốt nghiệp chương trình THPT của nước ngoài ở nước ngoài hoặc ở Việt Nam.
Như vậy, thí sinh đang học lớp 11 không thuộc diện được đăng ký thi V-ACT, theo quy chế thi đã công bố từ trước của ĐH Quốc gia TP.HCM.
PGS-TS Tô Văn Phương, Trưởng phòng Đào tạo của Trường ĐH Nha Trang, xác nhận với Thanh Niên rằng điểm thi có ghi nhận trường hợp thí sinh lớp 11 kể trên. Theo thầy Phương, đây là trường hợp hy hữu, tuy nhiên quy chế nhiều năm nay đã nêu rõ thí sinh lớp 11 không được dự thi V-ACT. "Trường hợp các bạn lớp 11 muốn dự thi thì phải có xác nhận từ chính ĐH Quốc gia TP.HCM gửi cho điểm thi", thầy Phương nói.
PGS Phương cho biết thêm, nhà trường đặc biệt chú trọng tới việc tập huấn cho các cán bộ coi thi, nhất là quá trình xử lý những trường hợp bất ngờ phát sinh như thí sinh không mang căn cước công dân hay khai sai thông tin trên giấy báo dự thi, trong đó có yếu tố năm sinh... "Cán bộ coi thi phải đảm bảo sàng lọc đúng đối tượng được dự thi", thầy Phương chia sẻ.
Dù bị mời ra khỏi phòng thi V-ACT trước giờ phát đề khoảng nửa tiếng, nhưng cả N.K lẫn Q.V cùng phụ huynh của hai em đều nán lại ở cổng trường cho tới tận giờ phát đề với hy vọng sẽ được cho phép vào thi lại. Cả hai cho biết, điều tiếc nuối nhất không phải là mất 300.000 đồng lệ phí thi, mà chính là mất đi cơ hội được cọ xát với bài thi đặc biệt quan trọng trên hành trình xét tuyển ĐH của các em vào năm tới.
"Em biết là điểm thi năm nay không bảo lưu cho năm sau nên cũng xác định đi thi để trải nghiệm là chính", V. nói.
Hai nam sinh kể thêm để chuẩn bị cho kỳ thi này, các em đã dành nhiều thời gian luyện đề để làm quen với cấu trúc và các dạng câu hỏi. Riêng V. tự học thêm trước kiến thức của lớp 12 để làm bài tốt hơn chứ không chờ thầy cô giảng dạy.
"Em chỉ không làm được những câu hỏi kiến thức nâng cao của lớp 12 ở môn toán còn các phần khác em làm khá ổn, nhất là ở mấy câu tiếng Anh. Em mong thời gian tới ban tổ chức kỳ thi có thể cho phép lớp 11 thi nữa để các bạn có kinh nghiệm, đến năm 12 thi chính thức sẽ có kết quả tốt hơn", V. bày tỏ.
Cả hai cho biết thêm, mong muốn dự thi V-ACT ngay từ lớp 11 không phải là ý tưởng nhất thời mà một phần do trường cũng khuyến khích. Thực tế, "có rất nhiều bạn lớp 11 muốn thi, nhưng khi thấy không chọn được đúng năm sinh 2009 thì không đăng ký nữa", theo V.
"Chỉ có em với K. là 'cố đấm ăn xôi'", V. chia sẻ.
Demo game tương tác về lịch sử báo Tuổi Trẻ của nhóm sinh viên - Nguồn: NHÓM TÁC GIẢ
Khởi điểm là dự án môn học, trò chơi giúp người trẻ hiểu hơn về 30 năm phát triển (1975 - 2005) của báo Tuổi Trẻ. Trần Anh Thư, Ngô Gia Hân và Phạm Yến Như - nhóm tác giả - nói khi tham gia người chơi vừa được giải trí, vừa có thêm thông tin hữu ích.
"Escape Room BTT7505" với BTT chính là từ viết tắt của "báo Tuổi Trẻ", còn "7505" là giai đoạn 1975 - 2005. Đây là mô hình kết hợp hai hình thức "escape room" (giải đố thoát khỏi phòng kín) và nhập vai tương tác.
Người chơi sẽ vào vai "tổng biên tập", có nhiệm vụ đưa ra các quyết định sống còn cho tòa soạn. Các câu hỏi dựa trên sự kiện có thật như tìm kiếm nguồn tài chính cho báo, ra mắt Tuổi Trẻ Cười (1984), mở xưởng in Lê Quang Lộc (1985)...
Điểm nổi bật của trò chơi là phần tổng điểm thưởng mang tên "thanh uy tín". Với mỗi câu trả lời đúng, người chơi được cộng một số "điểm uy tín" nhất định.
Chẳng hạn với câu hỏi "Năm 1981, tòa soạn đang thua lỗ nặng, bạn sẽ làm gì?", người chơi được cộng điểm nếu chọn phương án "Khai thác lồ ô để trang trải", hoặc quyết định đăng hay không đăng một tuyến bài… vốn là cột mốc quan trọng khi báo Tuổi Trẻ tự tổ chức làm kinh tế, duy trì hoạt động của báo.
Sinh viên Phạm Yến Như, trưởng nhóm thực hiện, nói đây là cách để người chơi hiểu việc lãnh đạo một tòa soạn không dễ dàng, cần tìm mọi cách để tờ báo phát triển và giữ uy tín với người đọc.
Thông qua mô hình "Escape Room BTT7505", nhóm mong bạn đọc của báo một lần nữa đồng hành cùng quá trình phát triển nhiều thăng trầm của tờ báo.
"Chúng mình mong trao cho người trẻ cơ hội được trực tiếp sống trong dòng chảy đó để thấu hiểu và trân trọng lịch sử báo Tuổi Trẻ bằng chính trải nghiệm của bản thân", Như bày tỏ.
ThS Đoàn Hữu Hoàng Khuyên - giảng viên khoa báo chí và truyền thông, người trực tiếp đánh giá sản phẩm của nhóm - nhận xét: "Các cột mốc được sinh viên chọn lọc, đưa vào nội dung của trò chơi tương tác một cách thông minh và có tính thách thức.
Khi chấp nhận chơi game, người chơi cũng trở thành người chủ động tìm hiểu và đồng hành cùng lịch sử báo Tuổi Trẻ, hiểu biết hơn về những gì diễn ra sau mặt báo".
Trong tương lai, nhóm dự định phát triển thêm về kỹ thuật đồ họa, tuyến nhân vật và cốt truyện. Nhóm cũng sẵn sàng bàn giao dự án cho báo Tuổi Trẻ nếu tòa soạn có nhu cầu đầu tư, hiện thực hóa ý tưởng thành một trò chơi tương tác phục vụ độc giả.
Khuyến khích người trẻ sáng tạo với lịch sử, TS Dương Thành Thông - Phó trưởng khoa lịch sử và quan hệ quốc tế, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP.HCM) - cho rằng việc người trẻ tiếp cận lịch sử qua các hình thức mới như design, triển lãm số... là tín hiệu đáng mừng.
"Nếu giáo dục biết đồng hành, báo chí biết khơi gợi, bảo tàng và lưu trữ biết mở cửa thì những dự án truyền thông lịch sử của sinh viên hoàn toàn có thể trở thành một con đường mới để đưa lịch sử đến gần hơn với công chúng", ông Thông khẳng định.
