Một trong những nội dung đáng chú ý trong dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kiểm định xe cơ giới tham gia giao thông đường bộ thay thế QCVN 122:2024/BGTVT là việc siết chặt tiêu chuẩn đối với hệ thống còi của ô tô. Theo dự thảo, xe có âm lượng còi dưới 87 dB(A) hoặc trên 112 dB(A) sẽ bị đánh giá không đạt kiểm định, buộc chủ phương tiện phải khắc phục trước khi được cấp giấy chứng nhận đăng kiểm. Đây được xem là một bước thay đổi đáng kể. Bởi theo quy định hiện hành, còi quá to hoặc quá nhỏ nhưng vẫn hoạt động thì nhiều trường hợp chỉ bị xếp vào mức khiếm khuyết nhẹ hoặc không đáng kể, chưa phải nguyên nhân khiến xe bị đánh trượt ngay. Nhưng theo đề xuất sửa đổi, khiếm khuyết này được xem là nghiêm trọng và có thể bị trượt đăng kiểm.
Cụ thể, theo QCVN 122:2024/BGTVT đang áp dụng, việc kiểm định chủ yếu tập trung vào tình trạng hoạt động của còi như còi có phát ra âm thanh hay không, có bị hỏng hoặc lắp đặt sai quy định hay không. Trong khi đó, dự thảo mới bổ sung thêm tiêu chí về cường độ âm thanh, đồng nghĩa với việc một chiếc xe dù còi vẫn hoạt động bình thường nhưng phát ra âm lượng thấp hơn 87 dB(A) hoặc vượt quá 112 dB(A) vẫn có thể bị từ chối đăng kiểm.
Theo một chuyên gia ô tô, về mặt kỹ thuật, việc quy định giới hạn âm lượng còi là có cơ sở. Nếu còi quá nhỏ, hiệu quả cảnh báo sẽ giảm, đặc biệt trong điều kiện giao thông đông đúc. Ngược lại, còi quá lớn có thể gây ô nhiễm tiếng ồn, làm người tham gia giao thông giật mình và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Thực tế, hiện nay cũng xuất hiện không ít trường hợp chủ xe tự ý thay còi công suất lớn hoặc còi hơi vượt quá tiêu chuẩn. Mức 87 dB tương đương với tiếng ồn của máy hút bụi, trong khi 112 dB là ngưỡng gần với tiếng ồn của máy bay cất cánh ở khoảng cách gần. Còi xe có âm lượng dưới 87 dB sẽ không đủ để cảnh báo hiệu quả, còn trên 112 dB sẽ gây ảnh hưởng đến thính giác và sức khỏe cộng đồng.
Theo quy trình hiện nay, việc đo âm lượng còi xe được thực hiện theo các bước: Micro đo được đặt cách đầu xe 7 mét, ở độ cao từ 0,5 mét đến 1,5 mét so với mặt đất. Xe được đặt ở chế độ không tải, và còi được kích hoạt liên tục trong một khoảng thời gian nhất định. Kết quả đo là giá trị trung bình của nhiều lần đo. Kỹ thuật viên đăng kiểm sử dụng thiết bị chuyên dụng để đo và so sánh với ngưỡng cho phép. Tuy nhiên, điều khiến nhiều chuyên gia băn khoăn không phải là ngưỡng 87–112 dB(A), mà là phương pháp xác định ngưỡng này.
Anh Nguyễn Minh Đức, người nhiều năm kinh doanh trong lĩnh vực ô tô tại TP.HCM, chia sẻ: Âm lượng của còi phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như khoảng cách đặt thiết bị đo, góc đo, độ cao của micro, tiếng ồn môi trường, tình trạng động cơ khi đo, cũng như sai số của chính thiết bị đo. Chỉ cần thay đổi vị trí đo hoặc điều kiện môi trường, kết quả có thể chênh lệch vài dB(A). Trong khi với quy định mới, chỉ cần vượt ngưỡng hoặc thấp hơn ngưỡng vài đơn vị cũng đủ khiến phương tiện không đạt đăng kiểm. Đó là điều khiến nhiều người lo lắng.
Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Lê Trung Tính, Chủ tịch Hiệp hội Ô tô Vận tải TP.HCM góp ý: Tại nhiều quốc gia như Đức, Nhật Bản hay phần lớn các bang của Mỹ, việc kiểm định định kỳ chủ yếu kiểm tra xem còi có hoạt động bình thường hay không, có bị thay đổi trái phép hay không. Việc đo chính xác cường độ âm thanh bằng thiết bị chuyên dụng thường chỉ áp dụng trong quá trình chứng nhận kiểu loại phương tiện hoặc khi có nghi ngờ xe đã bị cải tạo, thay đổi kết cấu. Thực tế, cường độ âm thanh của còi có thể giảm theo thời gian do nhiều nguyên nhân khách quan như điện áp ắc quy, quá trình oxy hóa, tuổi thọ linh kiện hay điều kiện môi trường. Điều đó không đồng nghĩa với việc chủ xe cố tình vi phạm hay tự ý cải tạo phương tiện. Nếu một chiếc xe vẫn sử dụng còi nguyên bản của nhà sản xuất nhưng chỉ vì mức âm thanh giảm vài dB sau nhiều năm sử dụng mà bị từ chối đăng kiểm, sẽ phát sinh câu hỏi về tính hợp lý của quy định.
Ông Lê Trung Tính kiến nghị: Nếu quy định này được ban hành chính thức, điều quan trọng là quy chuẩn cần quy định cụ thể quy trình đo, bao gồm khoảng cách đặt thiết bị, vị trí đo, điều kiện môi trường, số lần đo, cách lấy kết quả và sai số cho phép của thiết bị. Chỉ khi quy trình đo được chuẩn hóa, kết quả kiểm định mới bảo đảm tính thống nhất giữa các trung tâm đăng kiểm, tránh tình trạng cùng một chiếc xe nhưng mỗi nơi cho một kết quả khác nhau.
Tin Gốc: Thanh Niên
