Mỗi khi một quy định mới sắp có hiệu lực, dư luận lại bùng lên những cuộc tranh cãi bất tận về tính hợp lý của nó.
Mấy ngày gần đây, những bài viết xoay quanh quy định bắt buộc dùng ghế trẻ em trên ô tô khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35m trên ô tô từ ngày 1/7 xuất hiện dày đặc trên các diễn đàn, mạng xã hội.
Rất nhiều ý kiến được đưa ra để chứng minh rằng, quy định này khó thực hiện, hoặc không cần thiết. Đồng ý rằng, thay đổi thói quen là không dễ, nhưng cần nhìn nhận một cách tích cực và bình tĩnh hơn.
“Đi gần dùng ghế trẻ em làm gì cho cồng kềnh”
Quan điểm này khiến tôi nhớ về Nghị quyết 32/2007/NQ-CP, trong đó quy định bắt buộc đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy từ cuối năm 2007. Giai đoạn đó, mũ bảo hiểm chỉ thường được dùng bởi những người dùng xe máy để đi xa, đi liên tỉnh. Còn đi nội thành hay quãng ngắn, mũ bảo hiểm hoàn toàn xa lạ.
Vì thế, không khó hiểu vì sao người ta dùng đủ lý do để từ chối, cho đến khi hiệu quả được nhìn thấy bằng con số.
Theo số liệu của Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia, từ khi thực hiện Nghị quyết, cho đến hết năm 2008, tỷ lệ người tham gia giao thông bị chấn thương đã giảm 24%, tỷ lệ tử vong giảm 12%.
Còn với ô tô, theo các nghiên cứu của Cơ quan An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NHTSA), 52% tai nạn ô tô xảy ra trong vòng 5 dặm (8km) và 69% trong vòng 10 dặm (16km) tính từ nhà. Hiểu một cách đơn giản, đa số tai nạn ô tô xảy ra ngay gần nhà, khoảng cách di chuyển mà đa số nghĩ là “chẳng sao đâu”.
Và theo số liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ, việc sử dụng ghế an toàn cho trẻ em giúp giảm 71% nguy cơ tử vong đối với trẻ sơ sinh (dưới 1 tuổi) và giảm 54% đối với trẻ mới biết đi (1-4 tuổi) khi ngồi trên xe ô tô.
Việt Nam chưa có thống kê tương tự, nhưng việc bắt buộc sử dụng ghế trẻ em trên ô tô, bất kể hành trình ngắn hay dài, là cách phòng ngừa rủi ro chấn thương và tử vong cho trẻ em.
Ở chiều ngược lại, nhiều người coi ghế trẻ em chỉ cần thiết khi đi đường dài. Nhưng con người có tâm lý quán tính. Nếu bạn đã quen cho trẻ ngồi ghế trẻ em hàng ngày, bạn sẽ không thấy phiền khi đi xa, và ngược lại.
“Nhà có 2-3 đứa con, lắp ghế trẻ em thì chỗ đâu mà ngồi?”
Ở Việt Nam, đa số chưa coi trẻ em là một hành khách độc lập cần một vị trí ngồi riêng, mà chỉ coi các bé là “đính kèm”, có thể bế bồng, nhồi nhét. Do đó, lúc mua xe, người dùng có xu hướng chỉ tính nhu cầu dựa trên số lượng người lớn trong gia đình.
Và khi quy định bắt buộc dùng ghế trẻ em trên ô tô được đưa ra, chiếc xe bỗng trở nên chật chội, không còn đủ không gian cho tất cả thành viên. Nếu gia đình đông người, nên cân nhắc các mẫu xe nhiều chỗ ngồi để tất cả thành viên có chỗ ngồi độc lập.
Ngoài ra, ghế trẻ em trên ô tô rất đa dạng, phổ biến nhất là ba loại: ghế nôi, ghế trẻ em có tựa lưng và đệm nâng. Ghế nôi thường cồng kềnh nhất, phù hợp với bé nhỏ. Còn với bé lớn, có thể chuyển sang dùng ghế trẻ em có tựa lưng hoặc đệm nâng để tiết kiệm không gian.
Con khóc lớn khiến bố mẹ mất tập trung khi lái xe
Ai từng trải qua tình huống này đều cảm thấy khó khăn. Tôi cũng vậy. Gia đình tôi có hai con nhỏ. Một bé bốn tuổi, một bé hai tuổi. Chúng rất nghịch ngợm, tò mò xung quanh mỗi khi bố chở đi đâu đó bằng ô tô. Khi tập dùng ghế trẻ em, chúng khóc rất nhiều, sự tập trung để lái xe mặc nhiên bị ảnh hưởng.
Phương Tây có truyền thống nuôi dạy con sống tự lập từ sớm, nên sẽ thuận lợi hơn khi luyện tập thói quen ngồi ghế trẻ em cho trẻ. Dù vậy, các quốc gia phát triển cũng mất rất nhiều năm để người dân để làm quen và đưa ghế trẻ em thành quy định bắt buộc.
Để trẻ quen với ghế trẻ em, lý tưởng nhất là luyện cho bé nằm/ngồi trong nôi/ghế dành riêng cho trẻ em trên ô tô ngay từ khi mới sinh. Trẻ lớn lên với việc ngồi ghế riêng, cài dây an toàn sẽ có xu hướng duy trì thói quen này suốt đời.
Nếu đã lỡ bỏ qua giai đoạn sơ sinh lý tưởng đó, tùy độ tuổi của trẻ, cần áp dụng phương pháp rèn luyện và tập làm quen riêng, ví dụ như cho bé bắt đầu làm quen bằng việc ngồi ghế trẻ em trong những chuyến đi ngắn, lặp lại thường xuyên, rồi dần dần tăng độ dài của hành trình.
Khi bắt đầu hành trình, có thể cho bé thực hiện một số hoạt động yêu thích, như đọc truyện, hát, chơi trò chơi… để bé “bận rộn”, cảm thấy vui vẻ, hào hứng với chuyến đi, không có cảm giác gò bó, xa lạ khi ngồi trên ghế trẻ em.
Và sau tất cả, bạn sẽ không còn thấy phiền nếu một ngày không may gặp tai nạn, đứa bé vẫn bình an.
Bạn nghĩ sao về việc tập cho trẻ làm quen với ghế an toàn trên ô tô? Hãy chia sẻ ý kiến ở phần bình luận bên dưới.
Theo thông tin từ một số nhân viên tư vấn bán hàng, Toyota Land Cruiser FJ đã bắt đầu được nhận đặt cọc tại Việt Nam, với mức giá dự kiến khoảng 1,198 tỉ đồng. Thời điểm ra mắt được cho là vào khoảng tháng 6 hoặc tháng 7 năm nay.
Trước đó, vào cuối tháng 3, Land Cruiser FJ đã được trưng bày tại Triển lãm Ô tô Quốc tế Bangkok (Thái Lan). Mẫu SUV hoàn toàn mới này được phát triển trên nền tảng khung gầm rời (body-on-frame) IMV0, dùng chung cơ sở với dòng Hilux Champ và được lắp ráp tại Thái Lan. Theo thông tin từ đại lý, xe có thể được nhập khẩu về Việt Nam với số lượng hạn chế.
Nếu mức giá dự kiến được giữ nguyên, Land Cruiser FJ sẽ nằm trong khoảng giá của các mẫu SUV cỡ trung như Toyota Fortuner hay Ford Everest.
Xe có trục cơ sở ngắn, trần cao và gầm cao - Ảnh: Toyota
Về kích thước, Land Cruiser FJ có cấu hình 5 chỗ ngồi, với chiều dài 4.575mm, rộng 1.855mm và cao 1.960mm. Dù chiều dài cơ sở ở mức 2.580mm, mẫu xe này vẫn sở hữu tỉ lệ thiết kế đặc trưng, với chiều cao nổi bật so với nhiều mẫu xe cùng hãng.
Thiết kế ngoại thất mang phong cách vuông vức, gợi liên tưởng đến các mẫu xe off-road cỡ nhỏ nhưng được phát triển ở phân khúc lớn hơn. Cụm đèn chiếu sáng tích hợp dải LED định vị ban ngày, có tùy chọn tạo hình tròn hoặc vuông. Thân xe được ốp nhựa đen, trụ C bản lớn và cửa cốp mở ngang, tích hợp lốp dự phòng phía sau.
Xe hướng tới phong cách off-road, dã ngoại - Ảnh: Toyota
Không gian nội thất tiếp tục theo phong cách thiết kế góc cạnh, tương tự các mẫu Land Cruiser Prado hoặc Hilux thế hệ mới. Xe trang bị vô-lăng ba chấu, màn hình trung tâm kích thước 12,3 inch cùng màn hình hiển thị phía sau vô-lăng. Hệ thống điều hòa sử dụng các phím điều khiển điện tử.
Theo thông tin từ đại lý, phiên bản dự kiến phân phối tại Việt Nam có thể sử dụng động cơ xăng 2.7L hút khí tự nhiên, kết hợp hệ dẫn động bốn bánh bán thời gian. Ở một số thị trường, động cơ này cho công suất khoảng 161 mã lực và mô-men xoắn 246 Nm. Xe được trang bị thêm các chế độ lái và chế độ địa hình, hỗ trợ vận hành trên nhiều loại địa hình khác nhau.
Những ngày gần đây, từ khóa "nổ lốp trên cao tốc" đặc biệt được nhiều người quan tâm. Ngày 25.5 vừa qua, tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng ghi nhận một xe tải bị nổ lốp khi đang lưu thông. Sự cố tương tự liên tục xảy ra tại nhiều tuyến đường khác như cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết, hay vụ xe container nổ lốp trên đường Hồ Chí Minh thời gian gần đây.
Nguyên nhân dẫn đến những vụ việc này một phần đến từ thời tiết nắng nóng gay gắt tại nhiều địa phương trên cả nước, khiến nhiệt độ mặt đường tăng lên khoảng 40 - 60 độ C. Thậm chí cao hơn ở một số thời điểm trong ngày.
Khi ô tô di chuyển liên tục ở dải tốc độ 100 - 120 km/giờ, lực ma sát lớn khiến nhiệt độ tại bề mặt lốp xe tăng cao, khiến áp suất bên trong lốp giãn nở mạnh. Điều này làm tăng nguy cơ nổ lốp đối với các loại phương tiện tải trọng lớn như xe khách, xe tải hay xe container…
Lãnh đạo Đội 6 (Đội Tuần tra kiểm soát giao thông đường bộ cao tốc số 6, Phòng 6, Cục CSGT) cho biết, một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng nổ lốp là do chủ phương tiện và lái xe chưa quan tâm đến việc kiểm tra, bảo dưỡng lốp xe trước khi lưu thông. Nhiều trường hợp vẫn sử dụng lốp đã mòn quá giới hạn cho phép, lốp bị nứt, phồng hoặc đã hết hạn sử dụng nhưng không thay thế.
Đáng chú ý, việc chở quá tải trọng cũng là một trong những nguy cơ hàng đầu dễ dẫn đến tình trạng nổ lốp khi xe đang di chuyển trên cao tốc. Khi phương tiện chở vượt tải trọng cho phép, áp lực dồn lên lốp tăng cao, kết hợp với nhiệt độ lớn từ mặt đường và ma sát khi di chuyển sẽ khiến lốp nhanh quá nhiệt, dễ nổ lốp.
"Hiện nay, các lối vào cao tốc đã có hệ thống cân kiểm soát tải trọng, nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các phương tiện chở quá tải, tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn giao thông", lãnh đạo Đội 6 nói thêm.
Theo anh Chu Thiện Trung, kỹ thuật viên chuyên về lốp ô tô tại TP.HCM, nhiều tài xế hiện nay vẫn có thói quen chỉ kiểm tra lốp khi xuất hiện dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, lốp là bộ phận chịu tải trực tiếp và làm việc liên tục ở nhiệt độ cao nên cần được kiểm tra định kỳ, nhất là trước khi di chuyển trên cao tốc.
Anh Trung cho biết, áp suất lốp là yếu tố quan trọng nhưng thường bị bỏ qua. Nếu bơm lốp non hơi, cấu trúc lốp sẽ yếu hơn, làm tăng diện tích tiếp xúc với mặt đường và nhanh mòn ở vai lốp. Ngược lại, bơm quá căng khiến áp suất trong lốp giãn nở mạnh, có thể dẫn đến nổ lốp khi chạy tốc độ cao liên tục dưới trời nắng.
Ngoài áp suất, người dùng cũng cần quan sát bề mặt lốp để phát hiện các dấu hiệu bất thường như nứt hông, phồng lốp, mòn không đều hoặc có dị vật cắm vào gai lốp. Với những bộ lốp đã sử dụng nhiều năm hoặc có dấu hiệu lão hóa cao su, nên thay mới, không nên tiếp tục sử dụng để tiết kiệm chi phí.
"Khi xe thường xuyên chạy cao tốc, người dùng nên đảo lốp và cân bằng động định kỳ để lốp mòn đều, giúp xe vận hành ổn định hơn. Đây là những hạng mục đơn giản nhưng có thể giảm đáng kể nguy cơ nổ lốp khi chạy tốc độ cao", anh Trung khuyến cáo.
Các chuyên gia cũng lưu ý, khi phát hiện lốp có dấu hiệu bất thường trong lúc di chuyển trên cao tốc như rung vô-lăng, xe bị lệch lái hoặc xuất hiện tiếng động lạ từ bánh xe, tài xế cần bật đèn cảnh báo, giảm tốc độ và đưa xe vào làn khẩn cấp để kiểm tra thay vì tiếp tục cố di chuyển.
Việc chuyển đổi sang sử dụng xăng E10 đang trở thành chủ đề "nóng" được nhiều người dùng xe quan tâm thời gian gần đây. Cùng với đó, một số khuyến nghị liên quan đến loại nhiên liệu này cũng gây tranh luận, trong đó có lời khuyên nên "lắc bình xăng" hoặc "lắc xe" trước khi khởi động máy.
Trao đổi với PV Thanh Niên về những ý kiến trái chiều xuất hiện trên mạng xã hội, PGS.TS Đỗ Văn Dũng - Chủ tịch Hội Ô tô và thiết bị động lực TP.HCM, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM (cũng là người từng đưa ra khuyến nghị nói trên), cho biết nhiều người đang hiểu chưa đúng bản chất vấn đề.
Theo ông Dũng, lời khuyên "lắc bình xăng" ban đầu chủ yếu hướng tới một số trường hợp liên quan đến xe máy, nhất là xe để lâu ngày không sử dụng. Đây không phải khuyến nghị dành cho ô tô, càng không phải thao tác bắt buộc với mọi phương tiện khi dùng xăng E10.
Vị chuyên gia lý giải, ethanol là thành phần có khả năng hút ẩm. Khi pha vào xăng ở tỷ lệ 10%, nếu nhiên liệu tồn tại quá lâu trong điều kiện môi trường nóng ẩm, đặc biệt khi phương tiện ít vận hành, hơi nước trong không khí có thể bị hấp thụ dần vào hỗn hợp nhiên liệu. Trong điều kiện nhất định, hỗn hợp ethanol và nước có thể xảy ra hiện tượng tách pha. Khi đó, phần chứa nhiều nước và ethanol hơn có xu hướng lắng xuống phía dưới bình nhiên liệu, còn lớp xăng nhẹ hơn nằm phía trên.
Trong khi đó, điều kiện sử dụng phương tiện và môi trường bảo quản nhiên liệu tại Việt Nam cũng có nhiều khác biệt so với các thị trường đã sử dụng E10 từ lâu như Mỹ hay châu Âu. Việt Nam có khí hậu nóng ẩm, độ ẩm không khí cao, số lượng xe cũ và xe máy sử dụng bộ chế hòa khí vẫn còn lớn. Ngoài ra, nhiều phương tiện không vận hành hàng ngày hoặc thường xuyên để lâu trong tình trạng bình xăng vơi.
"Đây là những yếu tố có thể khiến hiện tượng tách pha diễn ra nhanh hơn nếu nhiên liệu tồn tại quá lâu trong bình chứa", ông Dũng nhận định. Theo vị chuyên gia, trong khi tại Mỹ hay châu Âu, phần lớn xe đều là đời mới, hệ thống nhiên liệu kín hơn và phương tiện được sử dụng thường xuyên, thì điều kiện thực tế tại Việt Nam có phần khác biệt.
Đây cũng là hiện tượng đã được nhắc tới trong kỹ thuật nhiên liệu chứ không phải vấn đề mới xuất hiện cùng xăng E10 tại Việt Nam. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng trên thực tế còn phụ thuộc vào điều kiện bảo quản nhiên liệu, thời gian xe không vận hành cũng như kết cấu hệ thống nhiên liệu của từng loại phương tiện.
Với xe máy, đặc biệt các dòng xe cũ hoặc xe để lâu ngày không sử dụng, nguy cơ này dễ được nhắc đến hơn do bình xăng nhỏ, độ kín không cao và hệ thống cung cấp nhiên liệu đơn giản hơn ô tô. Trong trường hợp nhiên liệu có dấu hiệu phân lớp nhẹ sau thời gian dài "nằm im", việc lắc xe hoặc tạo dao động giúp nhiên liệu hòa trộn lại phần nào trước khi khởi động động cơ. Đó là ý nghĩa của khuyến nghị "lắc bình xăng".
Ông Dũng cũng cho rằng, nhóm phương tiện cần lưu ý hơn khi dùng xăng E10 chủ yếu là xe máy đời cũ, xe sử dụng bộ chế hòa khí, máy nông nghiệp hoặc các phương tiện để lâu ngày không vận hành. Những dòng xe này có nguy cơ gặp tình trạng khó nổ, nóng máy hoặc ảnh hưởng đến một số chi tiết trong hệ thống nhiên liệu nếu nhiên liệu xuống cấp sau thời gian dài tồn chứa.
Riêng với các dòng xe máy đời mới sử dụng hệ thống phun xăng điện tử, ảnh hưởng nếu có thường không quá lớn. Bởi phần nhiều xe vẫn vận hành bình thường nếu được sử dụng thường xuyên, đổ nhiên liệu tại các điểm bán uy tín và bảo dưỡng đúng định kỳ.
Tuy nhiên, vị chuyên gia nhấn mạnh nhiều người đang hiểu theo hướng cực đoan, cho rằng mọi xe dùng E10 đều cần thực hiện thao tác này trước khi nổ máy. Theo ông, cách hiểu đó không chính xác, đặc biệt với ô tô. Ông Dũng phân tích, hệ thống nhiên liệu trên ô tô hiện đại khác biệt nhiều so với xe máy phổ thông. Theo đó, phần lớn ô tô hiện nay sử dụng bình nhiên liệu kín kẽ, hạn chế hơi ẩm từ môi trường bên ngoài xâm nhập.
Ngoài ra, xe hơi còn được trang bị bơm nhiên liệu áp suất cao cùng cơ chế tuần hoàn nhiên liệu liên tục trong quá trình vận hành. Điều này giúp xăng luôn được khuấy trộn và lưu chuyển trong hệ thống, khó xảy ra hiện tượng phân lớp theo cách nhiều người đang lo ngại. Không chỉ vậy, các hãng xe hiện nay cũng đã tính toán khả năng tương thích với nhiên liệu pha ethanol khi thiết kế động cơ và hệ thống nhiên liệu.
Bên cạnh đó, ông Dũng cũng nhìn nhận việc thông tin lan truyền quá nhanh trên mạng xã hội đang khiến một số khuyến nghị kỹ thuật bị hiểu sai hoặc bị đơn giản hóa. Từ một lời khuyên mang tính tình huống đối với xe máy, nhiều người lại suy diễn thành thao tác bắt buộc cho cả ô tô.
Theo vị này, xăng E10 không phải là "thảm họa" như cách một số thông tin trên mạng xã hội đang mô tả. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi nhiên liệu tại Việt Nam cần thêm thời gian để hoàn thiện hạ tầng bảo quản, phân phối cũng như nâng cao hiểu biết của người dùng về đặc tính của nhiên liệu pha ethanol.
Trở lại với vấn đề sử dụng xăng E10, nhiều chuyên gia cũng lên tiếng, cho rằng người dùng không nên quá lo lắng. Thay vì áp dụng các "mẹo" truyền miệng, điều quan trọng hơn là sử dụng nhiên liệu đạt chuẩn, đổ xăng tại các hệ thống uy tín và vận hành xe định kỳ. Đối với ô tô hiện đại, việc bảo dưỡng đúng lịch, kiểm tra hệ thống nhiên liệu định kỳ và không để xe nằm im quá lâu được xem là những yếu tố quan trọng hơn nhiều so với thao tác "lắc bình" trước khi khởi động.
