Bật quạt khi ngủ trong những ngày nắng nóng thường an toàn và có thể giúp cơ thể mát hơn, dễ đi vào giấc ngủ. Tuy nhiên, việc để luồng gió thổi trực tiếp liên tục suốt đêm có thể gây khô da, khô mũi, đau họng hoặc khó chịu ở người nhạy cảm, đặc biệt với người mắc bệnh hô hấp hoặc xoang.
Quạt có thể làm khô mũi, họng và mắt
Times of India dẫn lời bác sĩ chuyên khoa hô hấp tại Bệnh viện Lenox Hill (New York, Mỹ) cho biết ngủ dùng quạt nhìn chung không gây hại cho sức khỏe, nhưng luồng khí lạnh và khô có thể làm khô đường thở, khiến một số người cảm thấy khó chịu hoặc khó thở hơn.
Theo Healthline, không khí lưu thông liên tục từ quạt có thể khiến miệng, mũi và cổ họng bị khô. Điều này có thể kích thích cơ thể tăng tiết chất nhầy, gây nghẹt mũi, đau họng hoặc đau đầu khi thức dậy.
Người ngủ há miệng hoặc đang bị cảm lạnh, viêm xoang thường dễ cảm thấy khó chịu hơn. Một số trường hợp cũng có thể bị khô mắt, khô mũi hoặc khô da nếu luồng gió thổi trực tiếp suốt nhiều giờ.
Có thể làm nặng thêm dị ứng
Các chuyên gia của Sleep Foundation cho biết quạt có thể làm bụi, phấn hoa và lông thú cưng lưu thông trong phòng. Với người bị dị ứng, hen suyễn hoặc viêm mũi, hít phải các tác nhân này vào ban đêm có thể gây hắt hơi, ngứa họng, chảy nước mũi hoặc ho.
Tình trạng nghẹt mũi do dị ứng đôi khi còn khiến ngáy ngủ nặng hơn. Vì vậy, những người có đường hô hấp nhạy cảm cần vệ sinh cánh quạt thường xuyên, thay ga gối định kỳ hoặc dùng thêm máy lọc không khí.
Một số người có thể bị đau mỏi cơ
Luồng gió thổi trực tiếp vào một vùng cơ thể trong thời gian dài có thể khiến cơ bắp căng cứng hoặc co rút nhẹ. Đây là lý do một số người thức dậy với cảm giác đau cổ, vai hoặc lưng sau khi ngủ quạt cả đêm. Nguy cơ này thường gặp khi đặt quạt quá gần hoặc để gió thổi trực tiếp vào cơ thể ở tốc độ cao.
Bên cạnh các vấn đề trên, ngủ với quạt bật suốt đêm vẫn mang lại nhiều lợi ích, đặc biệt trong thời tiết oi nóng. Quạt giúp lưu thông không khí, giảm cảm giác bí bách và duy trì nhiệt độ dễ chịu cho giấc ngủ. Điều này đặc biệt hữu ích với người dễ nóng về đêm, phụ nữ mãn kinh bị bốc hỏa hoặc người đang sốt.
Tiếng quạt đều và liên tục cũng hoạt động như “tiếng ồn trắng”, giúp lấn án tiếng xe cộ hoặc âm thanh đột ngột từ môi trường xung quanh. Healthline dẫn một số nghiên cứu cho thấy tiếng ồn trắng có thể giúp mọi người đi vào giấc ngủ nhanh hơn.
Cách dùng quạt có lợi
Các chuyên gia khuyến nghị không nên để quạt thổi trực tiếp vào mặt hoặc cơ thể suốt đêm. Tốt nhất nên đặt quạt cách giường khoảng 60-90 cm và ưu tiên chế độ quay. Nếu có thể, người dùng nên hẹn giờ để quạt tự tắt sau vài giờ đầu ngủ. Vệ sinh cánh quạt thường xuyên cũng giúp hạn chế bụi và chất gây dị ứng phát tán trong phòng.
Sleep Foundation cũng gợi ý kết hợp thêm các biện pháp làm mát khác như dùng rèm cản nhiệt, mặc đồ ngủ cotton thoáng khí, tắm nước ấm trước khi ngủ hoặc giữ nhiệt độ phòng mát mẻ, thông thoáng để ngủ ngon hơn.
Nhiều người thường xuyên kiểm tra huyết áp, mỡ máu nhưng lại ít quan tâm đến sức khỏe thận cho đến khi bệnh tiến triển nghiêm trọng. Bác sĩ Harsha Mandadi Varadaraju, chuyên về thận học tại Bệnh viện Amrita (Ấn Độ), cho biết thận là cơ quan làm việc thầm lặng. Mỗi ngày, thận lọc khoảng 180 lít máu, giúp điều hòa huyết áp, cân bằng khoáng chất, đào thải độc tố và hỗ trợ sản xuất hồng cầu. Tuy nhiên, quá trình suy giảm chức năng thận tự nhiên có thể bắt đầu sau tuổi 40 mà nhiều người không nhận ra.
Nguy cơ mắc bệnh thận tăng sau tuổi 40
Các chuyên gia cho biết nguy cơ bệnh thận không tăng đều theo tuổi mà thường tăng đáng kể sau tuổi 40, đặc biệt khi đi kèm các bệnh lý chuyển hóa.
Tiểu đường là nguyên nhân phổ biến dẫn đến suy thận. Bên cạnh đó, tăng huyết áp, béo phì, gan nhiễm mỡ và thói quen lạm dụng thuốc giảm đau - thường gặp hơn khi lớn tuổi - cũng làm tăng áp lực lên thận.
Thói quen tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến, đồ ăn nhiều muối, nước ngọt có đường, thức ăn nhanh hay xu hướng ăn quá nhiều protein cũng khiến nguy cơ bệnh thận gia tăng. Theo bác sĩ Varadaraju, yếu tố nguy hiểm của bệnh thận là tiến triển âm thầm. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện phù, khó thở, mệt mỏi hoặc huyết áp mất kiểm soát - thường ở giai đoạn muộn.
Phát hiện sớm là yếu tố quan trọng
Người trên 40 tuổi nên kiểm tra chức năng thận mỗi năm một lần, đặc biệt nếu có tiểu đường, tăng huyết áp hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh thận. Những xét nghiệm cơ bản như đo creatinine máu, xét nghiệm nước tiểu hay theo dõi huyết áp chỉ mất ít phút nhưng có thể giúp phát hiện sớm tổn thương thận trước khi bệnh tiến triển nặng, theo bác sĩ Varadaraju.
Cách bảo vệ thận sau tuổi 40
Bệnh thận có thể phòng ngừa hoặc làm chậm tiến triển nếu được phát hiện sớm. Việc chủ động kiểm tra sức khỏe từ tuổi trung niên có thể giúp giảm nguy cơ suy thận và cải thiện chất lượng sống khi về già. Duy trì sức khỏe thận không đến từ những chế độ ăn cực đoan hay "siêu thực phẩm", mà phụ thuộc chủ yếu vào thói quen ăn uống duy trì hàng ngày.
Ăn nhiều thực phẩm tươi, ưu tiên bữa ăn nấu tại nhà, uống đủ nước và hạn chế đồ chế biến sẵn, muối, đường là những nguyên tắc quan trọng để bảo vệ chức năng thận. Xu hướng ăn quá nhiều protein với quan niệm "càng nhiều càng tốt" có thể tạo thêm áp lực cho thận, đặc biệt ở người có nguy cơ bệnh thận hoặc mắc bệnh chuyển hóa. Đôi khi, những bữa ăn đơn giản và điều độ lại là lựa chọn tốt nhất cho sức khỏe lâu dài.
Để duy trì chức năng thận khỏe mạnh, chuyên gia thận khuyến nghị bên cạnh kiểm tra sức khỏe định kỳ cần kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp, duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế lạm dụng thuốc giảm đau.
Quýt và cam thường bị nhầm lẫn do có nhiều điểm tương đồng về hình thức. Dù đều giàu dinh dưỡng và ít calo, đây là hai loại trái cây khác nhau, với sự khác biệt về nguồn gốc, hình dáng, hương vị và thành phần dinh dưỡng.
Dưới đây là bảng so sánh giá trị dinh dưỡng trên mỗi 100 g quýt và cam:
*DV: Lượng cơ thể cần hàng ngày (%)
Cả quýt và cam đều thuộc nhóm trái cây họ cam quýt, nổi bật với hàm lượng vitamin C, chất chống oxy hóa và nước dồi dào. Đây là những yếu tố giúp tăng cường miễn dịch, hỗ trợ làn da và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương.
Cả hai đều cung cấp chất xơ, kali cùng một số vitamin nhóm B, góp phần cải thiện tiêu hóa, hỗ trợ tim mạch, kiểm soát cân nặng. Với lượng calo thấp, quýt và cam đều phù hợp cho chế độ ăn duy trì cân nặng lành mạnh.
Cam giàu vitamin C và chất xơ
Xét về thành phần dinh dưỡng, cam có lợi thế rõ rệt ở hàm lượng vitamin C. Trung bình, cam cung cấp lượng vitamin C gần gấp đôi so với quýt, giúp tăng cường hệ miễn dịch, thúc đẩy sản sinh collagen và bảo vệ thành mạch.
Bên cạnh đó, cam cũng chứa nhiều chất xơ hơn, hỗ trợ tiêu hóa và giúp ổn định đường huyết. Vì thế, cam là lựa chọn phù hợp cho những người cần kiểm soát cân nặng hoặc cải thiện sức khỏe đường ruột.
Quýt giàu vitamin A, dễ ăn hơn
Trong khi đó, quýt lại nổi bật với hàm lượng vitamin A cao hơn, có lợi cho thị lực, làn da và hệ miễn dịch. Đây là điểm khác biệt đáng chú ý mà nhiều người thường bỏ qua.
Quýt có vị ngọt đậm, ít chua và vỏ mỏng, dễ bóc. Vì vậy, quýt trở thành món ăn nhẹ tiện lợi, đặc biệt phù hợp khi cần bổ sung năng lượng nhanh hoặc mang theo khi di chuyển.
Khác biệt về hương vị và cách sử dụng
Hương vị cũng là yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn của nhiều người. Quýt thường ngọt hơn, dễ ăn, trong khi cam có vị chua nhẹ, tạo cảm giác tươi mát.
Cam thường được sử dụng để ép nước cam hoặc chế biến món ăn, còn quýt thích hợp ăn trực tiếp nhờ đặc tính dễ bóc vỏ. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên ăn nguyên quả thay vì uống nước ép để tận dụng tối đa lượng chất xơ.
Lợi ích sức khỏe tổng thể
Việc bổ sung cả quýt và cam đều mang lại nhiều lợi ích. Vitamin C cùng các hợp chất thực vật giúp chống oxy hóa, giảm tổn thương tế bào, hỗ trợ tim mạch.
Chế độ ăn giàu trái cây họ cam quýt cũng góp phần giảm nguy cơ sỏi thận, cải thiện tiêu hóa và hỗ trợ kiểm soát cân nặng nhờ hàm lượng nước, chất xơ cao.
Dù vậy, quýt có lượng đường, carbohydrate nhiều hơn một chút so với cam, nên người cần kiểm soát đường huyết có thể ưu tiên cam hơn.
Không có loại nào tốt hơn tuyệt đối mà tùy thuộc vào nhu cầu của từng người. Nếu cần bổ sung vitamin C, tăng cường đề kháng hoặc hỗ trợ tiêu hóa, giảm cân, cam là lựa chọn phù hợp. Ngược lại, nếu ưu tiên vị ngọt, dễ ăn và bổ sung vitamin A, quýt là lựa chọn hợp lý.
Các chuyên gia khuyến nghị nên đa dạng hóa thực phẩm, kết hợp cả hai loại trong chế độ ăn để tận dụng lợi ích dinh dưỡng toàn diện.
Thạc sĩ - bác sĩ nội trú Nguyễn Văn Huy, Trường đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết khu vực nhà tắm là một "vườn ươm vi khuẩn" lý tưởng mà chúng ta không hề hay biết.
Giáo sư Charles Gerba, một nhà vi sinh vật học nổi tiếng tại Đại học Arizona của Mỹ, được mệnh danh là "tiến sĩ vi khuẩn", từng cho biết khoảng 90% khăn trong nhà tắm bị nhiễm vi khuẩn coliform. Khoảng 14% trong số đó thậm chí có sự hiện diện của khuẩn E. coli.
Một nghiên cứu dọc được công bố trên tạp chí Scientific Reports năm 2023 của tập đoàn Kao Corporation tại Nhật Bản đã theo dõi các loại khăn sử dụng hằng ngày trong suốt 6 tháng và ghi nhận sự xuất hiện của màng sinh học biofilm. Đây là lớp cấu trúc có thể giúp vi khuẩn bám chặt hơn vào sợi vải và khó bị loại bỏ hoàn toàn qua những lần giặt thông thường.
Theo nghiên cứu, khăn có xu hướng xuất hiện mùi và giảm độ trắng sáng sau khoảng 2 tháng sử dụng dù vẫn được giặt định kỳ. Điều này cho thấy việc giặt thông thường đôi khi chưa đủ để làm sạch hoàn toàn các vi khuẩn tích tụ sâu trong sợi vải.
Nhà tắm thường là môi trường thuận lợi để vi khuẩn và nấm mốc phát triển do có độ ẩm cao, nhiệt độ ấm và khăn tắm thường xuyên trong trạng thái ẩm sau khi sử dụng. Ngoài ra, cặn bã từ da, dầu tự nhiên trên cơ thể hay sản phẩm chăm sóc da còn sót lại trên khăn cũng có thể tạo điều kiện cho vi sinh vật tồn tại lâu hơn.
"Ở TP.HCM và các tỉnh Nam bộ, độ ẩm không khí trung bình vượt 80% gần như quanh năm. Kết hợp cùng mức nhiệt độ 28 - 34 độ C, môi trường này tạo ra điều kiện còn thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Ngoài ra, nhiều căn hộ chung cư hoặc nhà phố thiếu cửa sổ thông thoáng, trong khi nhà tắm ít có ánh nắng tự nhiên, khiến khăn treo bên trong thường khó khô hoàn toàn sau khi sử dụng", bác sĩ Huy phân tích.
Những thay đổi để cứu lấy làn da
Bác sĩ Huy khuyến cáo nên tách riêng khăn mặt và khăn tắm cơ thể. Không treo khăn trong nhà tắm sau khi dùng, hãy mang ra nơi có nắng hoặc thoáng gió, trải rộng bề mặt vải và tuyệt đối không vò cục. Giặt khăn mặt sau mỗi 1 đến 3 lần sử dụng và lưu ý mức tối đa 3 lần chỉ áp dụng nếu khăn đã khô hoàn toàn giữa các lần dùng.
Nên giặt bằng nước nóng khoảng 60 độ C, phơi dưới nắng mặt trời trực tiếp ngay sau khi giặt để tận dụng tia UV vì đây là chất kháng khuẩn tự nhiên hiệu quả nhất.
Bác sĩ Huy cho biết nên thay khăn mới sau khoảng 1 đến 3 tháng sử dụng, hoặc sớm hơn nếu khăn xuất hiện mùi ẩm mốc, xỉn màu hay sợi vải bị xơ cứng.
Với người có làn da nhạy cảm, đang bị mụn viêm hoặc có vết thương hở, nên hạn chế dùng khăn mặt chà xát mạnh lên da. Thay vào đó, có thể sử dụng bông tẩy trang, giấy lau ướt dịu nhẹ hoặc khăn cotton khô dùng một lần từ các thương hiệu uy tín để giúp da sạch hơn và giảm nguy cơ kích ứng.
