Đức đề xuất EU phá lệ, cấp cho Ukraine tư cách thành viên đặc biệt?

Pakistan đang tập trung vào các nỗ lực ngoại giao nhằm thuyết phục Mỹ và Iran tổ chức thêm một vòng đàm phán trực tiếp. Động thái này diễn ra khi các bên chưa có đột phá nào về "một số vấn đề then chốt", đặc biệt là chương trình hạt nhân của Tehran, sau nhiều cuộc trao đổi, hai nguồn tin từ Islamabad nói với hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ ngày 18/5.

Cuối tuần qua, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump kết thúc chuyến thăm Trung Quốc mà không đạt được đột phá nào về vấn đề Iran, Pakistan đã thúc đẩy nỗ lực ngoại giao con thoi nhằm tìm cách phá thế bế tắc cho tiến trình đối thoại.

Trong khi Thủ tướng Shehbaz Sharif và Ngoại trưởng Ishaq Dar liên lạc với lãnh đạo Qatar, Arab Saudi và Ai Cập để thảo luận về tình hình khu vực, Bộ trưởng Nội vụ Pakistan Mohsin Naqvi cũng gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cùng các quan chức Iran hôm 18/5.

Tuy nhiên, nỗ lực này đang gặp nhiều trở ngại, bởi sau hơn một tháng ngừng bắn để tìm kiếm giải pháp, Mỹ và Iran chưa thể tìm thấy tiếng nói chung, trong khi những tiếng nói ủng hộ tăng sức ép quân sự xuất hiện ngày càng nhiều, làm dấy lên nguy cơ xung đột leo thang trở lại.

"Thời gian đang dần trôi qua với Iran. Họ nên hành động nhanh, nếu không sẽ chẳng còn lại gì. Thời gian rất quan trọng", Tổng thống Donald Trump viết trên mạng xã hội hôm 17/5, nhưng không nêu thêm chi tiết.

Sau khi chiến sự giữa Mỹ - Israel với Iran bùng phát cuối tháng 2, Pakistan nổi lên là một trong số ít quốc gia vẫn duy trì được liên lạc giữa các bên và trở thành cầu nối đối thoại. Quốc gia này có quan hệ tốt với cả Mỹ lẫn Iran và đã tổ chức cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên giữa phái đoàn hai nước hôm 11/4, nhưng chưa tạo ra đột phá.

Pakistan từng tham gia các nỗ lực trung gian giữa Mỹ với Trung Quốc và Afghanistan. Trong cuộc xung đột Trung Đông lần này, ngoài Mỹ, Iran và Israel, Pakistan còn có quan hệ tương đối cân bằng với cả Trung Quốc và các quốc gia Arab vùng Vịnh.

"Pakistan đang cố duy trì dư địa ngoại giao, trong bối cảnh lòng tin giữa Mỹ và Iran gần như không còn", Ilhan Niaz, giáo sư lịch sử tại Đại học Quaid-e-Azam, Islamabad, nói với Al Jazeera.

Theo ông, điều Islamabad đạt được lúc này chưa phải một thỏa thuận hòa bình, mà là "kéo dài thời gian" để ngăn căng thẳng vượt khỏi tầm kiểm soát. Việc Washington và Tehran vẫn tiếp tục sử dụng Islamabad làm kênh liên lạc cho thấy cả hai chưa sẵn sàng từ bỏ đối thoại.

Tuy nhiên, vai trò trung gian của Pakistan có thể bị thu hẹp nếu Oman hoặc Qatar trở thành lựa chọn phù hợp hơn. Tehran và Washington từng nhiều lần dùng thủ đô Muscat của Oman làm nơi tiến hành các cuộc tiếp xúc bí mật.

Pakistan còn đối mặt với nhiều hoài nghi về mức độ trung dung trong tiến trình đàm phán. CBS News ngày 11/5 đưa tin Iran đã chuyển một số máy bay quân sự tới căn cứ không quân Nur Khan của Pakistan, sau khi Washington và Tehran bắt đầu ngừng bắn từ ngày 8/4.

Pakistan ngày 12/5 bác cáo buộc cho rằng Islamabad hỗ trợ Tehran về quân sự hoặc giúp chiến đấu cơ Iran tránh nguy cơ bị Mỹ tập kích. Islamabad gọi thông tin này là "suy diễn", cho biết các máy bay Iran tới Pakistan phục vụ hoạt động đàm phán, đồng thời nhấn mạnh phi cơ Mỹ cũng từng sử dụng căn cứ này.

"Pakistan luôn hành động như một bên trung gian công bằng, có trách nhiệm và mang tính xây dựng", Bộ Ngoại giao Pakistan tuyên bố.

Dù vậy, nghi ngờ tại Washington vẫn gia tăng. CNN dẫn lời một số quan chức Mỹ cho rằng Pakistan có thể đang truyền tải "phiên bản tích cực hơn về lập trường Iran" và đặt câu hỏi liệu Islamabad có mô tả đúng sự không hài lòng của ông Trump hay không.

Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, đồng minh thân cận của ông Trump, thậm chí kêu gọi "đánh giá lại toàn bộ" vai trò trung gian của Pakistan.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng những tranh cãi này khó khiến Islamabad bị loại khỏi tiến trình ngoại giao.

"Pakistan đã làm được nhiều hơn kỳ vọng của nhiều người. Việc giúp hai bên đạt lệnh ngừng bắn trong môi trường thiếu lòng tin sâu sắc không phải điều dễ dàng", Syed Ali Zia Jaffery, phó giám đốc Trung tâm An ninh, Chiến lược và Nghiên cứu Chính sách, Đại học Lahore, nhận định.

Theo ông, chừng nào cả Washington và Tehran còn tiếp tục sử dụng Pakistan như kênh liên lạc, vai trò của Islamabad vẫn khó bị thay thế.

Dù vậy, Javad Heiran-Nia, chuyên gia về quan hệ quốc tế tại Tehran, cũng cho rằng Pakistan vẫn sẽ phát huy được ảnh hưởng của mình với tiến trình đàm phán. Vai trò đó chỉ kết thúc khi Mỹ và Iran cho rằng Islamabad không thể tạo ra sức ép hoặc lợi ích đủ lớn cho bất kỳ bên nào.

Trong lúc nỗ lực ngoại giao tiếp diễn, căng thẳng tại khu vực vẫn có dấu hiệu leo thang. Cuối tuần qua, một số UAV chưa rõ nguồn gốc đã đánh trúng nhà máy điện hạt nhân Barakah ở Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Pakistan lên án vụ tấn công Barakah là "vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế", đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế tối đa.

Theo truyền thông Mỹ, Lầu Năm Góc đã chuẩn bị danh sách mục tiêu mới nhằm vào cơ sở năng lượng và hạ tầng Iran nếu xung đột tái bùng phát. Quân đội Iran cảnh báo sẽ phản ứng dữ dội hơn với các đợt tấn công mới từ Mỹ.

Theo ông Niaz, cục diện hiện nay có thể dẫn tới một giai đoạn bế tắc kéo dài, với các đợt ngừng bắn mong manh xen kẽ nguy cơ leo thang quân sự. Washington dần nhận ra việc giành thắng lợi hoàn toàn là rất khó, nhưng quá trình điều chỉnh chiến lược không thể xảy ra trong ngày một ngày hai.

Pakistan có thể chưa đủ sức tạo bước ngoặt ngoại giao giữa Mỹ và Iran. Tuy nhiên, khi hai bên vẫn tiếp tục trao đổi thông điệp qua Islamabad, nước này vẫn đóng vai trò như "van an toàn" giúp duy trì đối thoại trong lúc nguy cơ xung đột toàn diện chưa biến mất.

"Càng nhiều bên có lợi ích gắn với tiến trình hòa giải, cái giá của việc để lệnh ngừng bắn sụp đổ sẽ càng lớn hơn với tất cả", chuyên gia Muhanad Seloom tại Hội đồng Trung Đông về Các vấn đề Toàn cầu, nhận định.

Tin Gốc: Vnexpress

"Chúng tôi kiên quyết bác bỏ và phủ nhận mọi cáo buộc về sự liên quan của lực lượng vũ trang Iran trong sự việc gây hư hại tàu Hàn Quốc tại eo biển Hormuz", đại sứ quán Iran tại Hàn Quốc cho biết hôm nay.

Đại sứ quán thêm rằng Iran đã "nhiều lần nhấn mạnh eo biển Hormuz là một phần không thể tách rời trong không gian phòng thủ chung của mình" kể từ khi Mỹ - Israel tiến hành chiến dịch tấn công hồi cuối tháng 2.

"Hoạt động đi lại an toàn qua eo biển Hormuz đòi hỏi tuân thủ đầy đủ quy định hiện hành. Trong những tình huống như vậy, mọi hành vi phớt lờ các yêu cầu đã được công bố và thực tế tác chiến đều có thể dẫn tới sự cố ngoài ý muốn. Trách nhiệm thuộc về bên tiến hành di chuyển hoặc hoạt động trong khu vực mà không cân nhắc đầy đủ các yếu tố nói trên", đại sứ quán Iran cho hay.

Vụ nổ và hỏa hoạn xảy ra tối 4/5 trên tàu hàng HMM Namu do một công ty vận tải biển Hàn Quốc vận hành, khi phương tiện đang neo đậu ngoài khơi cảng Umm Al Quwain của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), trong eo biển Hormuz. Trên tàu khi đó có 24 thành viên thủy thủ đoàn, không ai bị thương.

Tổng thống Donald Trump cáo buộc Iran đã "nã đạn" vào tàu và kêu gọi Hàn Quốc tham gia chiến dịch "Dự án Tự do" của Mỹ nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Chính phủ Hàn Quốc cho biết sẽ "xem xét lập trường" về tham gia chiến dịch. Tuy nhiên, Cố vấn An ninh Quốc gia Wi Sung-lac hôm 6/5 cho biết "Dự án Tự do" đã bị đình chỉ nên quá trình xem xét không còn cần thiết.

Chính phủ Hàn Quốc ngày 6/5 cử tổ công tác đến UAE để tìm hiểu nguyên nhân vụ cháy. Cuộc điều tra dự kiến bắt đầu sau khi tàu được kéo đến một cảng ở Dubai. Quan chức Bộ Đại dương và Thủy sản Hàn Quốc cho biết có thể phải mất nhiều ngày mới có kết quả, thêm rằng còn quá sớm để xác định nguyên nhân vụ cháy nổ.

Từ khi chiến sự bùng phát, Iran cấm hầu hết tàu thuyền qua eo biển Hormuz, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia "thân thiện", trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa mọi cảng biển Iran từ ngày 13/4.

Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, hàng trăm tàu và khoảng 20.000 thủy thủ đã không thể đi qua eo biển trong suốt cuộc xung đột. Hãng thông tấn Yonhap cho biết trong số này có 26 tàu treo cờ Hàn Quốc.

Hàn Quốc phụ thuộc đáng kể vào nhiên liệu nhập khẩu từ Trung Đông, hầu hết vận chuyển qua eo biển Hormuz, để đảm bảo nhu cầu năng lượng. Seoul tháng trước cho biết một tàu chở dầu Hàn Quốc đã đi qua vùng biển an toàn.

Tin Gốc: Vnexpress

Trong thư gửi tòa án liên bang tại Manhattan ngày 24/4, công tố viên liên bang khu vực Nam New York Jay Clayton cho biết Bộ Tài chính Mỹ đã cấp giấy phép sửa đổi, cho phép các luật sư bào chữa của Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và phu nhân Cilia Flores nhận thanh toán từ chính phủ Venezuela.

Chính phủ Mỹ trước đó cấm các khoản thanh toán như vậy, lập luận rằng chúng có thể làm suy yếu lệnh trừng phạt đã áp đặt đối với Venezuela.

Giới chức Venezuela chưa lên tiếng về thông tin.

Lực lượng Mỹ rạng sáng 3/1 tập kích nhiều mục tiêu ở thủ đô Caracas của Venezuela, tạo điều kiện cho đặc nhiệm di chuyển bằng trực thăng vào bắt giữ vợ chồng Tổng thống Maduro. Hai người bị đưa sang New York và phải đối mặt với những cáo buộc hình sự liên quan ma túy. Họ tuyên bố vô tội và đang bị giam tại Brooklyn trong thời gian chờ xét xử.

Khi xuất hiện tại tòa án liên bang ở New York ngày 26/3, Tổng thống Maduro và bà Flores cho biết không đủ tài chính cá nhân để tự trang trải chi phí pháp lý. Các lệnh trừng phạt của Mỹ cũng khiến chính phủ Venezuela không thể thanh toán khoản phí này.

Barry Pollack, luật sư của ông Maduro, hồi tháng 2 đề nghị thẩm phán liên bang Alvin Hellerstein tại Manhattan bãi bỏ vụ án, lập luận rằng lệnh trừng phạt của Mỹ đang cản trở chính phủ Venezuela thanh toán phí pháp lý. Theo ông Pollack, lệnh cấm thanh toán đã vi phạm quyền được quy định trong hiến pháp Mỹ về lựa chọn luật sư bào chữa.

Các luật sư nêu rõ cả ông Maduro và bà Flores đều không đủ khả năng tự chi trả, trong khi chính phủ Venezuela sẵn sàng thanh toán khoản này.

Luật pháp Mỹ quy định mọi bị cáo trong các vụ án hình sự đều có quyền hiến định, bất kể họ có phải công dân Mỹ hay không.

Trong phiên điều trần ngày 26/3, thẩm phán Hellerstein cho biết không có ý định bãi bỏ vụ án, song nhấn mạnh ông có thể xem xét lại quyết định này nếu phát hiện chính quyền Tổng thống Donald Trump tự ý cản trở Venezuela thanh toán chi phí pháp lý. Trong trường hợp đó, luật sư của vợ chồng ông Maduro có thể tiếp tục đề nghị bác bỏ vụ án.

Công tố viên Kyle Wirshba lập luận trước tòa rằng lệnh trừng phạt được áp dụng dựa trên lợi ích chính đáng về an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại. Ông cũng nhấn mạnh tòa án không có thẩm quyền buộc Bộ Tài chính Mỹ sửa đổi lệnh trừng phạt, vì chính sách đối ngoại thuộc thẩm quyền của nhánh hành pháp, không phải tư pháp.

Thẩm phán Hellerstein lưu ý Mỹ đã nới lỏng một số biện pháp trừng phạt đối với Venezuela kể từ khi ông Maduro bị bắt, quan hệ giữa Caracas với Washington cũng đã được cải thiện. "Bị cáo đang ở đây, bà Flores cũng ở đây. Họ không còn gây ra mối đe dọa an ninh quốc gia nào nữa. Quyền quan trọng nhất ở đây, vượt lên trên các quyền khác, là được có luật sư theo hiến pháp", ông cho hay.

Tin Gốc: Vnexpress