Ngày 16/7, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam, cho biết vào lúc 10h sáng khi đang họp, anh thấy đầu óc choáng váng, tim đập dồn dập rồi gục xuống bàn làm việc. Đồng nghiệp đưa anh vào bệnh viện cấp cứu. Kết quả đo huyết áp lên tới 190/110 mmHg – chỉ số huyết áp đã ở giai đoạn 3 – mức rất nguy hiểm, “có thể dẫn tới đột quỵ bất cứ lúc nào”.
Sau các xét nghiệm chuyên sâu, bác sĩ Mạnh chẩn đoán cơn tăng huyết áp cấp trên nền bệnh tăng huyết áp chưa từng được phát hiện.
Bệnh nhân cho biết từ nhiều tháng trước, anh bị đau đầu vùng gáy, mất ngủ, mệt mỏi, đôi lúc hoa mắt nhưng đều cho rằng do áp lực công việc. Anh chủ quan rằng còn trẻ, không hút thuốc, thi thoảng còn chơi thể thao nên “không có gì đáng lo ngại”.
Bác sĩ nhận định những thói quen tưởng chừng vô hại như thức khuya kéo dài, căng thẳng, ăn mặn, lạm dụng cà phê và bỏ bữa âm thầm đẩy huyết áp lên cao.
Bệnh tăng huyết áp đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ lối sống hiện đại: Căng thẳng triền miên, thức khuya, ít vận động, chế độ ăn nhiều dầu mỡ, thực phẩm nhanh và lạm dụng các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá, nước tăng lực.
“Nhiều người trẻ vẫn nghĩ mình khỏe nên chủ quan, bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo. Đến khi cơ thể lên tiếng thì bệnh đã tiến triển nặng”, bác sĩ nói.
Tăng huyết áp được xem là “kẻ giết người thầm lặng” bởi không triệu chứng điển hình. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính có khoảng 1,5 tỷ người toàn cầu bị tăng huyết áp. Số bệnh nhân tăng nhanh chóng ở các nước đang phát triển thuộc châu Á, châu Phi.
Nguyên nhân gây tăng huyết áp chủ yếu là tình trạng xơ vữa động mạch do lắng đọng các mảng cholesterol trên thành động mạch. Kèm theo đó là viêm và tổn thương lớp nội mạc động mạch làm cho mạch máu cứng lại, khó di chuyển trong lòng mạch. Khi ấy, tim tăng co bóp và áp lực trong lòng mạch tăng lên dẫn đến tăng huyết áp.
Với người trẻ, lối sống ít vận động, chế độ ăn không lành mạnh như ăn mặn, thức ăn nhanh, thực phẩm chứa chất béo bão hòa; lạm dụng rượu bia; hút thuốc lá; căng thẳng kéo dài… góp phần thúc đẩy bệnh gia tăng. Trong đó, việc ăn quá mặn, nhiều thực phẩm giàu natri, chế biến sẵn (xúc xích, thịt nguội) khiến cơ thể phải giữ nước nhiều hơn, làm tăng thể tích máu, tạo áp lực lên thành mạch máu, dẫn đến tăng huyết áp.
Không ít người trẻ có thói quen thức khuya, thường xuyên ngủ không đủ giấc hoặc ngủ kém, gây ra phản ứng căng thẳng của cơ thể, làm rối loạn cân bằng nội tiết tố, ảnh hưởng đến điều hòa huyết áp và máu, đường. Sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều cũng gây ra những tác động tiêu cực đối với sức khỏe tinh thần và thể chất, gây căng thẳng, lo lắng và trầm cảm cao hơn, từ đó khiến huyết áp tăng.
Một số bệnh lý chuyển hóa như béo phì, đái tháo đường, tăng mỡ máu có xu hướng tăng nhanh ở người trẻ là một yếu tố quan trọng dẫn đến tăng huyết áp. Ngoài ra, khoảng 10% tăng huyết áp người trẻ do bệnh lý như u tuyến thượng thận, hẹp động mạch thận, hội chứng Cushing… Trường hợp này được gọi là tăng huyết áp thứ phát và có thể ổn định lại sau điều trị.
Tăng huyết áp kéo dài nếu không điều trị triệt để sẽ gây ra nhiều biến chứng đa cơ quan, thậm chí đột tử như nhồi máu cơ tim cấp, tai biến mạch máu não (đột quỵ), phình động mạch chủ đến động mạch ngoại vi, suy thận mạn, mờ mắt, mù. Tăng huyết áp làm tăng gấp 4 lần nguy cơ tử vong do đột quỵ và tăng gấp ba lần nguy cơ tử vong do bệnh lý tim mạch, so với người không mắc bệnh.
Người trẻ có thể chủ động phòng ngừa bằng cách tập thể dục thể thao tối thiểu 30 phút/ngày, ăn nhạt, dưới 5 g muối/ngày tương đương hai muỗng cà phê, ăn nhiều rau củ quả, hạn chế thức uống có cồn và giữ cân nặng hợp lý, không hút thuốc lá.
Theo đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tim mạch tại Bệnh viện Đại Lâm Từ Tế (Đài Loan), việc thiết lập quan điểm y khoa đúng đắn, điều chỉnh chế độ ăn uống và quản lý lối sống đóng vai trò then chốt. Những chi tiết nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày sẽ giúp bệnh nhân ổn định huyết áp, từ đó giảm thiểu rủi ro mắc các bệnh tim mạch.
Ổn định tâm lý và nguyên tắc dinh dưỡng "3 ít, 2 nhiều"
Phó Giám đốc bệnh viện, ông Lâm Đình Quang cho biết, một trong những chìa khóa trong điều trị bệnh tim là sự ổn định về cảm xúc. "Không được căng thẳng" thường có tác động quan trọng hơn nhiều so với mọi người tưởng tượng. Việc thực hiện nghiêm túc các biện pháp điều trị, điều chỉnh lối sống và tránh các hành vi không phù hợp về lâu dài sẽ tạo ra hiệu quả điều trị thực sự.
Trước nỗi lo của nhiều bệnh nhân về việc "ăn nhạt sẽ mất ngon", chuyên gia dinh dưỡng Trương Nhã Phương chia sẻ nguyên tắc "3 ít, 2 nhiều":
3 ít: Ít gia vị, ít thực phẩm chế biến sẵn, ít dầu mỡ.
2 nhiều: Nhiều rau quả, nhiều chất xơ.
Về trái cây, chuyên gia khuyên nên tiêu thụ 2 phần mỗi ngày (mỗi phần khoảng bằng nắm tay). Đặc biệt, nên ăn trực tiếp thay vì ép lấy nước để tránh hấp thụ quá nhiều đường, gây ảnh hưởng đến đường huyết và cân nặng.
Lưu ý lượng natri "ẩn mình" trong suất ăn ngoài
Chuyên gia Trương Nhã Phương cảnh báo, các loại súp, nước dùng, xì dầu, tương đậu... đều là những "bẫy Natri" phổ biến. Với người thường xuyên ăn ngoài, cần nắm rõ nguyên tắc: "Ăn cái không uống nước dùng, ăn cơm không rưới nước sốt". Thay vào đó, hãy sử dụng các gia vị tự nhiên như hành, gừng, tỏi, chanh để tăng hương vị.
Tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh ăn ít muối không có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn. Cơ thể vẫn cần nạp khoảng 6 g muối mỗi ngày để duy trì các chức năng hoạt động bình thường.
Hạ tiêu chuẩn kiểm soát huyết áp: Can thiệp sớm là then chốt
Bác sĩ chuyên khoa tim mạch Trần Kỳ Trì chỉ ra rằng, xu hướng điều trị cao huyết áp hiện nay đã có sự thay đổi. Mục tiêu kiểm soát huyết áp đã được hạ từ mức 140/90 mmHg xuống còn 130/80 mmHg. Việc phát hiện và can thiệp sớm sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ và các bệnh tim mạch nghiêm trọng.
Bác sĩ Trần cũng giải thích thêm về hội chứng "áo choàng trắng" - tình trạng bệnh nhân lo lắng khi đo tại phòng khám khiến chỉ số tăng cao. Do đó, việc tự đo huyết áp thường xuyên tại nhà sẽ phản ánh chính xác hơn tình trạng sức khỏe thực tế.
Quy tắc "722" - Tuyến phòng thủ sức khỏe dài hạn
Để kết quả đo chính xác và dễ nhớ, bác sĩ Trần Kỳ Trì chia sẻ quy tắc "722":
2: Đo vào 2 thời điểm mỗi ngày (sau khi ngủ dậy và trước khi đi ngủ).
2: Mỗi thời điểm đo 2 lần (mỗi lần cách nhau 1 phút, sau đó lấy giá trị trung bình).
"Cao huyết áp thường là quân bài Domino đầu tiên trong sự suy giảm sức khỏe, có thể dẫn đến đột quỵ, bệnh lý võng mạc và suy thận", bác sĩ Trần cảnh báo.
Quản lý lối sống và tuân thủ phác đồ điều trị
Bên cạnh việc theo dõi chỉ số, các yếu tố như kiểm soát chế độ ăn, hạn chế rượu bia, quản lý cân nặng, bỏ thuốc lá và tập thể dục nhịp điệu đều hỗ trợ đắc lực cho việc kiểm soát huyết áp.
Đặc biệt, bệnh nhân phải uống thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ. Nếu gặp tác dụng phụ, cần chủ động tham vấn chuyên gia, tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc hoặc giảm liều để tránh ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.
Kết quả xét nghiệm các mẫu bệnh phẩm trên do Bệnh viện Đa khoa Trung tâm tỉnh Gia Lai thực hiện, vừa được Sở Y tế công bố hôm 28/5.
Hiện, các cơ sở y tế trên địa bàn đã làm thủ tục xuất viện cho 33 người bệnh, đồng thời tiếp tục chăm sóc 73 trường hợp khác. Bác sĩ đánh giá sức khỏe toàn bộ nạn nhân đều ổn định, không ghi nhận diễn biến nặng hay phát sinh ca nhập viện mới. Ngành y tế cũng chỉ đạo các bệnh viện duy trì thường trực cấp cứu, sẵn sàng tiếp nhận người bệnh nếu có.
Chiều 22/5, một công ty đặt 28 ổ bánh mì thập cẩm và 18 ổ không nhân từ cơ sở Lâm Huyền cho nhân viên ăn tăng ca. Đến khuya cùng ngày, 15 người bắt đầu đau bụng, tiêu chảy cấp nhiều lần, nôn ói và sốt. Mọi người đưa 12 nhân viên vào bệnh viện cấp cứu, 3 người còn lại tự uống thuốc tại nhà.
Cũng trong ngày 22/5, chủ tiệm Lâm Huyền cho biết đã bán ra khoảng 200 ổ bánh mì thập cẩm. Bản thân người chủ này cũng ăn đồ ăn nhà làm và xuất hiện các triệu chứng ngộ độc tương tự khách hàng.
Sau khi sự việc xảy ra, nhà chức trách lập tức kiểm tra và yêu cầu tiệm bánh mì dừng hoạt động. Lực lượng Vệ sinh An toàn Thực phẩm ghi nhận nguyên liệu làm bánh tại đây gồm thịt xá xíu, chả da bao, chả thủ, chả lụa, pate, sốt bơ trứng gà tươi, dưa chua, dưa leo, nước chan xì dầu.
Hiện, giới chức y tế tiến hành đối chiếu kết quả xét nghiệm bệnh phẩm, thức ăn cùng thông tin dịch tễ để kết luận nguyên nhân cuối cùng. Cơ quan chức năng cũng đang củng cố hồ sơ, tài liệu nhằm xử phạt hành chính chủ cơ sở ngay sau khi có kết quả kiểm nghiệm mẫu thực phẩm.
Salmonella là vi khuẩn đường ruột phổ biến, thường là thủ phạm chính gây ra các vụ ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng trên toàn thế giới. Loại vi khuẩn này lây nhiễm sang người chủ yếu thông qua việc tiêu thụ thực phẩm bị ô nhiễm, chưa nấu chín kỹ như thịt sống, thịt gia cầm, trứng, hoặc nguồn nước không đảm bảo vệ sinh.
Khi xâm nhập vào hệ tiêu hóa, chúng thường có thời gian ủ bệnh từ vài giờ đến vài ngày trước khi khiến nạn nhân bùng phát các triệu chứng như đau bụng quặn thắt, tiêu chảy cấp, sốt cao và nôn mửa.
Dù hầu hết người trưởng thành khỏe mạnh có thể tự phục hồi sau vài ngày nếu được bù đủ nước, nhưng tình trạng nhiễm khuẩn này có nguy cơ đe dọa tính mạng đối với trẻ em, người cao tuổi và những người có hệ miễn dịch suy yếu.
Do đó, biện pháp phòng ngừa hữu hiệu nhất để ngăn chặn vi khuẩn này là tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc ăn chín uống sôi, rửa sạch tay trước khi ăn và bảo quản, chế biến thức ăn đúng cách để tránh lây nhiễm chéo.
Cam là loại quả quen thuộc, dễ ăn và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Nó có hàm lượng nước cao (chiếm khoảng 86% trọng lượng) và tương đối ít calo, là lựa chọn phù hợp cho chế độ ăn uống lành mạnh.
Một quả cam vừa (khoảng 140 g) chứa:
Calo: 66
Protein: 1,3 g
Carbohydrate: 14,8 g
Đường: 12 g
Chất béo: 0,2 g
Chất xơ: 2,8 g (đáp ứng khoảng 10% lượng cơ thể cần hàng ngày - DV)
Vitamin C: 92% DV
Folate: 9% DV
Canxi: 5% DV
Kali: 5% DV
Lợi ích sức khỏe của cam
Vitamin C đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường miễn dịch, hỗ trợ hấp thụ sắt và sản xuất collagen. Trong khi đó, chất xơ giúp cải thiện tiêu hóa và nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột.
Ngoài vitamin, cam còn giàu các hợp chất thực vật có hoạt tính sinh học cao như flavonoid và carotenoid. Hesperidin và naringenin là hai flavonoid nổi bật, có khả năng chống viêm, bảo vệ tế bào, hỗ trợ sức khỏe mạch máu. Các carotenoid như beta-cryptoxanthin và lycopene giúp chống oxy hóa, có lợi cho tim mạch.
Tốt cho tim mạch nhờ giảm cholesterol xấu, giảm viêm và hỗ trợ ổn định đường huyết.
Giảm nguy cơ bệnh mạn tính góp phần giảm nguy cơ ung thư và tiểu đường type 2 khi tiêu thụ ở mức hợp lý.
Phòng thiếu máu nhờ vitamin C giúp tăng hấp thụ sắt từ thực phẩm.
Tăng cường miễn dịch và hỗ trợ quá trình loại bỏ tế bào hư hại. Các hợp chất như hesperidin, naringenin có thể giảm viêm, cải thiện đáp ứng miễn dịch.
Tốt cho đường ruột giúp tăng vi khuẩn có lợi.
So sánh ăn cam và nước cam
Giữa ăn cả quả và uống nước cam có những sự khác biệt đáng kể về giá trị dinh dưỡng và lợi ích sức khỏe:
Hàm lượng chất xơ: Đây là sự khác biệt lớn nhất vì khi ép nước, phần lớn chất xơ bị loại bỏ, trong khi đây là thành phần quan trọng giúp ổn định đường huyết và tạo cảm giác no.
Lượng đường và calo: Một cốc nước cam (khoảng 248 ml) có thể chứa lượng calo và lượng đường cao gấp đôi so với một quả cam 140 g. Thiếu chất xơ khiến nước cam dễ bị tiêu thụ quá mức, gây dư thừa năng lượng.
Đường bổ sung: Một số sản phẩm đóng hộp còn có thể bổ sung thêm đường, không tốt nếu dùng thường xuyên.
Nước cam nguyên chất vẫn là lựa chọn lành mạnh khi dùng ở mức vừa phải. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa lợi ích sức khỏe, bạn nên ưu tiên ăn cam nguyên quả và chỉ uống nước cam như một lựa chọn bổ sung khi cần thiết.
Những lưu ý khi ăn cam
Một số ít người có thể bị dị ứng với cam, cần tuyệt đối tránh ăn quả hoặc uống nước ép. Cam chứa các axit hữu cơ như axit citric và axit ascorbic (vitamin C). Với người bị chứng ợ nóng hoặc vấn đề về dạ dày như trào ngược dạ dày thực quản, các axit này có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng khó chịu.
