SpaceX đã tạm hoãn kế hoạch phóng tên lửa M, chuyến bay đầu tiên sau hơn một năm rưỡi của tên lửa này vào ngày 27/4, do điều kiện thời tiết không thuận lợi.
Thời điểm phóng mới hiện chưa được công bố, trong bối cảnh Bãi phóng miền Đông đang xem xét lịch trình dỡ tầng lõi của tên lửa Space Launch System (SLS) của NASA.
Kế hoạch đưa vệ tinh 6 tấn lên quỹ đạo địa tĩnh
Nhiệm vụ của Falcon Heavy là đưa vệ tinh viễn thông ViaSat-3 Flight 3 lên quỹ đạo chuyển tiếp địa tĩnh. Vệ tinh nặng khoảng 6 tấn dự kiến sẽ tách khỏi tầng trên của tên lửa gần 5 giờ sau khi rời bệ phóng.
“Đây gần như là dấu mốc khép lại một kỷ nguyên. Chúng tôi đã theo đuổi chương trình này hơn 10 năm”, ông Dave Abrahamian, Phó Chủ tịch phụ trách hệ thống vệ tinh của Viasat, chia sẻ.
Ông Abrahamian cho biết, bối cảnh ngành công nghiệp vệ tinh hiện nay đã thay đổi đáng kể so với thời điểm chương trình được khởi động.
Vào giai đoạn ban đầu, Viasat chỉ vận hành một số ít vệ tinh trên quỹ đạo, nhưng đến nay hai vệ tinh ViaSat-3 đã được triển khai, thương vụ sáp nhập với Inmarsat đã hoàn tất và vệ tinh thứ ba đã sẵn sàng phóng. Đây là một bước chuyển lớn cả về quy mô lẫn cảm nhận, đồng thời là hành trình đáng giá khi được trực tiếp tham gia và chứng kiến.
Thời điểm cất cánh từ bệ phóng 39A ban đầu được ấn định vào 10h21 giờ địa phương (21h21 giờ Việt Nam) ngày 27/4, mở đầu cửa sổ phóng kéo dài 85 phút.
Khi diễn ra, tên lửa Falcon Heavy sẽ bay theo quỹ đạo hướng đông.
Phi đội thời tiết số 45 dự báo có 70% khả năng điều kiện thời tiết thuận lợi trong cửa sổ phóng hôm thứ Hai. Tuy nhiên, các nhà khí tượng theo dõi nguy cơ vi phạm quy định về mây tích và điện trường bề mặt.
Một vùng áp thấp sẽ đẩy không khí lạnh yếu qua miền trung Florida vào sáng sớm. Do trùng thời điểm gió biển hình thành, vị trí ranh giới thời tiết này có thể khiến mây tăng lên trên khu vực bãi phóng, ảnh hưởng đến khả năng cất cánh.
Ba booster được sử dụng trong sứ mệnh lần này là sự kết hợp giữa các tầng đã qua sử dụng, tái sử dụng và hoàn toàn mới. Hai booster bên hông, số hiệu 1072 và 1075, lần lượt bay lần thứ hai và lần thứ 22.
Chúng sẽ tách khỏi tầng lõi trung tâm mang số hiệu B1098 và hạ cánh tại Landing Zone 2 (LZ-2) và Landing Zone 40 (LZ-40). Trong đó, LZ-40 nằm cạnh bệ phóng SLC-40 và ở phía bắc của LZ-2.
Tổng cộng, ba booster này tạo ra lực đẩy khoảng 22.7 meganewton tại thời điểm cất cánh, đưa Falcon Heavy trở thành tên lửa mạnh thứ hai đang hoạt động hiện nay. Đứng đầu là tên lửa Space Launch System (SLS) của NASA với lực đẩy 39.1 meganewton.
SpaceX sẽ không thu hồi tầng lõi B1098, nó sẽ rơi xuống Đại Tây Dương sau khi hoàn thành chuyến bay đầu tiên và cũng là duy nhất.
Sứ mệnh ViaSat-3 F3 đánh dấu lần phóng thứ 12 của Falcon Heavy kể từ khi ra mắt năm 2018. Trong số đó, hai nhiệm vụ đã mang theo vệ tinh ViaSat-3.
Ông Abrahamian cho biết, thời gian đưa vệ tinh vào vận hành trên quỹ đạo sẽ ngắn hơn so với vệ tinh ViaSat-3 F2, vốn được phóng bằng tên lửa Atlas V của United Launch Alliance.
Quá trình nâng quỹ đạo lên vị trí hoạt động tại kinh độ 158.55 độ Đông trên đường xích đạo dự kiến kéo dài khoảng hai tháng.
Falcon Heavy được đánh giá mạnh hơn Atlas V, cho phép đưa vệ tinh vào quỹ đạo chuyển tiếp thuận lợi hơn cho hệ thống đẩy điện.
Vệ tinh sẽ được đặt vào quỹ đạo có điểm cao gần quỹ đạo địa tĩnh, điểm thấp khoảng 23.000km và độ nghiêng khoảng 3 độ, cấu hình được xem là rất phù hợp cho động cơ điện.
Sau đó, cần thêm ít nhất vài tháng để triển khai các cấu phần của vệ tinh và kiểm tra hệ thống, trước khi nhà sản xuất Boeing bàn giao cho Viasat đưa vào vận hành.
Vệ tinh ViaSat-3 F2, được phóng vào tháng 11/2025 bằng Atlas V, hiện vẫn trong quá trình kiểm tra trên quỹ đạo và dự kiến sẽ sớm đi vào hoạt động.
Vệ tinh thứ ba và cũng là cuối cùng trong chòm ViaSat-3 sẽ tập trung phủ sóng khu vực châu Á – Thái Bình Dương, dự kiến bổ sung hơn 1 terabit/giây (Tbps) dung lượng cho toàn mạng Viasat.
“Chúng tôi có nhiều khách hàng hàng không tại khu vực APAC đang rất mong chờ dung lượng này để cải thiện dịch vụ cho hành khách.
Một trong những điểm nổi bật của chòm ViaSat-3 là dung lượng cực lớn, đồng thời có khả năng phân bổ linh hoạt”, ông Abrahamian cho biết.
Khác với các vệ tinh truyền thống như ViaSat-1, ViaSat-3 sử dụng công nghệ mảng pha, cho phép tạo chùm tín hiệu linh hoạt.
Phiên bản nâng cấp mới nhất của tên lửa khổng lồ Starship do SpaceX phát triển sẽ thực hiện chuyến bay đầu tiên nếu mọi việc theo đúng kế hoạch. Vụ phóng dự kiến diễn ra vào lúc 5h30 sáng ngày 20/5 theo giờ Việt Nam (tức 18h30 ngày 19/5 theo giờ địa phương).
Tên lửa sẽ được phóng từ căn cứ Starbase của SpaceX ở miền nam bang Texas.
SpaceX cho biết lần phóng đầu tiên của Starship V3 (phiên bản 3) sẽ đánh dấu bước thử nghiệm quan trọng của phiên bản lớn hơn và mạnh hơn trong hệ thống Starship, vốn được kỳ vọng giúp con người đặt chân lên Mặt Trăng và Sao Hỏa.
Đây sẽ là chuyến bay thứ 12 của Starship, hiện là tên lửa lớn và mạnh nhất từng được chế tạo. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên phiên bản Starship V3 được đưa vào thử nghiệm bay.
Starship V3 lần đầu bay thử sau loạt nâng cấp lớn
Theo SpaceX, phiên bản này sở hữu hàng loạt nâng cấp đáng kể so với các phiên bản trước.
Phiên bản V3 sử dụng 3 cánh lái dạng lưới thay vì 4 như trước đây. Đây là các cấu trúc dạng mắt lưới giúp tầng đẩy điều hướng khi quay trở lại Trái Đất để tái sử dụng. Mỗi cánh lái mới lớn hơn khoảng 50% và có độ bền cao hơn đáng kể.
"Các cánh lái này được tích hợp điểm móc mới và được bố trí lại trên tầng đẩy nhằm hỗ trợ quá trình nâng và thu hồi phương tiện. Chúng cũng được hạ thấp vị trí nhằm giảm tác động nhiệt từ động cơ của Starship trong giai đoạn tách tầng nóng", SpaceX cho biết.
Ngoài ra, bộ phận kết nối giữa tầng đẩy Super Heavy và tàu Starship phía trên được gắn cố định vào tên lửa, thay vì tách rời khỏi tên lửa trong quá trình bay như các phiên bản trước.
Bên cạnh đó, ống dẫn nhiên liệu chính của Super Heavy - hệ thống đưa nhiên liệu siêu lạnh từ bồn chứa tới 33 động cơ Raptor đã được thiết kế lại hoàn toàn và hiện có kích thước tương đương tầng một của tên lửa Falcon 9.
Thiết kế mới cho phép toàn bộ 33 động cơ khởi động đồng thời cũng như thực hiện các thao tác lật phương tiện nhanh và ổn định hơn.
Đặc biệt, Starship V3 sở hữu hệ thống động cơ được thiết kế hoàn toàn mới. Những thay đổi này cho phép áp dụng phương pháp khởi động động cơ Raptor mới, tăng dung tích bồn chứa nhiên liệu và cải thiện hệ thống điều khiển phản lực dùng để điều hướng trong quá trình bay.
SpaceX cho biết, các nâng cấp này cũng giúp giảm những khoang kín ở phần đuôi phương tiện, nơi có thể tích tụ nhiên liệu rò rỉ.
Tầng trên mới cũng được trang bị các đầu nối tiếp nhiên liệu nhằm phục vụ hoạt động chuyển nhiên liệu ngoài không gian - công nghệ mà Starship sẽ phải thực hiện nhiều lần trong các sứ mệnh không gian sâu.
Starship V3 sử dụng động cơ Raptor V3, phiên bản mạnh hơn các thế hệ trước. Chuyến bay sắp tới cũng sẽ đánh dấu lần đầu tiên bệ phóng Pad 2 tại Starbase được đưa vào sử dụng
Starship V3 được đặt kỳ vọng đặc biệt
Dù sở hữu nhiều thay đổi lớn, chuyến bay thứ 12 về cơ bản vẫn tương tự các nhiệm vụ thử nghiệm trước đó.
Theo kế hoạch, Starship V3 sẽ bay theo quỹ đạo cận quỹ đạo hướng về phía đông. Khoảng 17.5 phút sau khi phóng, tàu sẽ bắt đầu triển khai 22 vệ tinh Starlink V2 mô phỏng. Hoạt động này dự kiến kéo dài thêm khoảng 10 phút.
Hai vệ tinh mô phỏng cuối cùng sẽ ghi lại hình ảnh tấm chắn nhiệt của tầng trên Starship nhằm phục vụ cho việc phát triển các nhiệm vụ trong tương lai.
Starship V3 cũng sẽ khởi động lại một trong 6 động cơ Raptor khi đang ở ngoài không gian - khả năng cần thiết cho các chuyến bay khai thác thực tế sau này.
Nếu mọi việc diễn ra đúng kế hoạch, tầng trên phiên bản mạnh nhất của hệ thống Starship sẽ đáp xuống biển khoảng 65 phút sau khi phóng, nhiều khả năng tại khu vực Ấn Độ Dương như các chuyến bay trước đó.
Trong khi đó, tầng đẩy Super Heavy sẽ thực hiện cú hạ cánh mềm xuống Vịnh Mexico khoảng 7 phút sau khi phóng.
Sự kỳ vọng dành cho chuyến bay thứ 12 hiện rất lớn, không chỉ vì hàng loạt nâng cấp lần đầu được thử nghiệm, mà còn bởi Starship đã không thực hiện chuyến bay nào kể từ tháng 10/2025 - thời điểm SpaceX tiến hành một chuyến thử nghiệm được đánh giá là diễn ra hoàn toàn đúng kế hoạch.
Nhắc đến bảo tồn thiên nhiên, nhiều người thường nghĩ đến việc bảo vệ các quần thể động vật hoang dã. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, việc loại bỏ loài ngoại lai xâm lấn lại là biện pháp cần thiết để bảo vệ hệ sinh thái bản địa.
Ủy ban Bảo tồn Cá và Động vật hoang dã bang Florida (Mỹ) đã phát động cuộc thi Florida Python Challenge (Thử thách săn trăn Florida), bắt đầu từ 10/7 tới đây và sẽ kéo dài trong 10 ngày.
Những người tham dự cuộc thi sẽ tìm cách bắt và tiêu diệt trăn Miến Điện tại Everglades, vùng đất ngập nước rộng lớn ở miền nam bang Florida, nơi có hệ sinh thái đa dạng nhưng đang bị loài trăn Miến Điện đe dọa.
Tổng giá trị giải thưởng của cuộc thi lên đến 25.000 USD, trong đó cá nhân hoặc nhóm người nào tiêu diệt được số lượng trăn Miến Điện nhiều nhất sẽ giành được giải đặc biệt trị giá 10.000 USD. Giải thưởng cũng được trao cho các hạng mục tân binh, chuyên nghiệp và quân sự.
Những người tham dự cuộc thi sẽ phải trải qua khóa huấn luyện trước khi bắt đầu, bao gồm phương pháp an toàn khi tiếp cận trăn Miến Điện và cách giết trăn nhân đạo.
Các thí sinh tham dự cuộc thi không được phép sử dụng súng, bẫy, thiết bị bay không người lái hoặc chó săn để tiêu diệt trăn, mà chỉ được phép bắt giữ trăn bằng tay hoặc các dụng cụ bắt rắn chuyên dụng.
Sau khi bị bắt, trăn phải được xử lý theo quy trình nhân đạo do ban tổ chức quy định, bao gồm làm mất ý thức rồi tiêu hủy bằng phương pháp được cơ quan quản lý động vật hoang dã bang Florida cho phép.
Thợ săn không được phép vận chuyển trăn sống ra khỏi phạm vi của cuộc thi, tránh trường hợp trăn bị sổng và trở thành loài xâm lấn ở một khu vực khác. Sau khi trăn bị giết chết, thợ săn có thể sử dụng thịt và da trăn cho mục đích cá nhân.
Đây là lần thứ 9 cuộc thi săn trăn Miến Điện được chính quyền bang Florida tổ chức. Tổng số trăn đã bị loại bỏ qua các cuộc thi là hơn 1.400 con, trong đó cuộc thi năm 2025 đã lập kỷ lục với 294 con trăn bị tiêu diệt.
Cuộc chiến chống lại trăn Miến Điện tại Florida
Mặc dù một cuộc thi tiêu diệt động vật hoang dã nghe có vẻ tàn bạo và ảnh hưởng đến môi trường, có những lý do chính đáng đằng sau cuộc thi này.
Trăn Miến Điện (còn gọi là trăn mốc) là loài trăn có nguồn gốc từ Đông Nam Á và là loài xâm lấn gây hại tại bang Florida. Đây là một trong những loài rắn lớn nhất thế giới, với chiều dài trung bình 5,5m và cân nặng từ 90 lên đến 190kg (trong điều kiện nuôi nhốt).
Dù có kích thước to lớn, trăn Miến Điện lại rất khó bị phát hiện, khiến các nhà sinh vật học không thể xác định số lượng cụ thể loài trăn này tại Florida. Một báo cáo của Cơ quan khảo sát địa chất Hoa Kỳ công bố vào năm 2023 cho biết đã có hơn 10.000 con trăn Miến Điện bị bắt tại bang Florida trong vòng 5 năm.
Các nhà khoa học không thể xác định được nguồn gốc xuất xứ của trăn Miến Điện tại bang Florida, nhưng vào những năm 70 của thế kỷ trước, loài trăn này được nuôi phổ biến tại Florida để làm thú cưng. Nhiều khả năng những người nuôi đã thả trăn ra ngoài môi trường, khiến nó trở thành loài xâm lấn.
Trăn Miến Điện sinh sôi rất nhanh, mỗi lần có thể đẻ được 80 trứng, là loài ăn tạp và đứng đầu chuỗi thức ăn, khiến chúng nhanh chóng trở thành mối đe dọa cho động vật hoang dã bản địa.
Trăn Miến Điện khiến nhiều loài động vật bản địa tại bang Florida đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng. Chúng thậm chí còn có thể săn đuổi và ăn thịt cả cá sấu dưới đầm lầy.
“Việc loại bỏ trăn Miến Điện khỏi hệ sinh thái này là rất quan trọng đối với sự sống còn của các loài bản địa. Do đó tôi muốn cảm ơn tất cả những người tham gia vào cuộc thi săn trăn của Florida”, Ron Bergeron, thành viên Ban Quản trị Ủy ban Bảo tồn Cá và Động vật hoang dã phía nam bang Florida, bình luận.
Ấm siêu tốc dùng lâu ngày thường xuất hiện những mảng trắng bám ở đáy và thành ấm. Nhiều người lo ngại đây là chất bẩn nguy hiểm, nhưng theo TS Vũ Thị Tần, chuyên gia hóa học, hiện tượng này chủ yếu liên quan đến cặn khoáng trong nước.
“Ở những nơi có nguồn nước cứng, tức là nước chứa nhiều ion canxi và magie, khi đun nóng nhiều lần, các muối khoáng này dễ kết tủa và bám lại trong ấm. Đó là lý do đáy ấm xuất hiện lớp cặn trắng, đôi khi đóng thành mảng khá dày”, TS Tần giải thích.
Theo chuyên gia, nếu không vệ sinh định kỳ, lớp cặn này có thể khiến ấm đun lâu sôi hơn, làm giảm hiệu suất truyền nhiệt và ảnh hưởng đến tuổi thọ của thiết bị. Với những ấm đã bám cặn dày, người dùng không nên dùng vật sắc nhọn để cạy vì có thể làm xước lớp kim loại bên trong.
TS Tần cho biết cách đơn giản nhất là dùng giấm trắng. Người dùng có thể đổ trực tiếp giấm trắng 1/4 đến 1/3 dung tích ấm, ngâm khoảng 30 phút. Không nên pha loãng giấm trắng nhiều sẽ làm giảm tác dụng. Sau đó bật ấm đun sôi, đổ bỏ dung dịch và tráng lại nhiều lần bằng nước sạch.
“Nếu phần vòi rót cũng bám cặn, có thể thấm giấm trắng vào khăn giấy rồi quấn quanh khu vực này trong lúc ngâm. Axit axetic trong giấm sẽ phản ứng với lớp cặn khoáng có tính kiềm, giúp chúng mềm ra và tan dần”, bà nói.
Với lớp cặn lâu ngày, có thể lặp lại thao tác thêm một lần hoặc dùng giấm hơi ấm để tăng hiệu quả. Tuy nhiên, sau khi vệ sinh, cần đun và đổ bỏ một lượt nước sạch trước khi sử dụng lại để tránh mùi giấm còn sót trong ấm.
TS Tần lưu ý không nên pha giấm với các chất tẩy rửa khác, đặc biệt là nước tẩy chứa clo, vì có thể tạo khí gây hại. Người dùng cũng không nên dùng quá nhiều giấm đậm đặc rồi ngâm qua đêm nếu nhà sản xuất ấm không khuyến nghị.
“Giấm trắng và nước là hai nguyên liệu rẻ, dễ tìm, đủ để xử lý phần lớn cặn vôi trong ấm siêu tốc. Quan trọng là vệ sinh định kỳ, khoảng 2-4 tuần một lần tùy chất lượng nguồn nước và tần suất sử dụng”, TS Tần khuyến cáo.
