Sự việc đau lòng xảy ra ở Ấn Độ. Bốn thành viên trong một gia đình đã tử vong chỉ trong vòng một ngày sau bữa ăn, gây chấn động dư luận. Tuy nhiên, các bác sĩ nhận định nguyên nhân khó có thể xuất phát từ ngộ độc thực phẩm như nhiều người nghi ngờ.
Vụ việc xảy ra vào ngày 25/4 tại Mumbai, Ấn Độ. Các nạn nhân được cho là đã ăn cơm trộn biryani vào buổi tối, sau đó một số người trong gia đình tiếp tục ăn dưa hấu vào rạng sáng. Chỉ vài giờ sau, cả bốn người lần lượt xuất hiện triệu chứng nghiêm trọng. Các thành viên đã được đưa đến bệnh viện.
Cô con gái út, 12 tuổi, được cho là đã tử vong khi đến bệnh viện vào khoảng 10h30. Nhân viên cấp cứu cho biết cô bé bị sùi bọt mép. Cô con gái thứ hai, 16 tuổi, và người mẹ, 35 tuổi cũng qua đời vào chiều cùng ngày dù đã được điều trị tích cực, tiếp theo là người cha, 44 tuổi, cũng tử vong vào khoảng 10h15 tối hôm đó.
Theo Mothership cái chết của gia đình này đã khiến giới chuyên gia y tế bối rối. Các bác sĩ tại Bệnh viện Sir JJ, nơi gia đình được nhập viện, tin rằng “việc ngộ độc thực phẩm là rất khó xảy ra”, cũng như việc dưa hấu, ngay cả dưa hấu đã hỏng, khó có thể dẫn đến tình trạng sức khỏe suy giảm nhanh chóng và gây tử vong ở cả bốn người như vậy.
Tại viện, một bác sĩ cấp cao tham gia điều trị cho họ đã nêu ra các yếu tố tiềm ẩn như chất gây ô nhiễm hoặc chất phụ gia có thể là nguyên nhân, và nói rằng không thể loại trừ bất cứ điều gì ở giai đoạn này.
Trong khi đó, một giám đốc y tế tại bệnh viện cho biết trường hợp này không giống với một trường hợp ngộ độc thực phẩm thông thường. “Ngộ độc thực phẩm thường không dẫn đến tình trạng suy kiệt nhanh chóng và nghiêm trọng như vậy,” ông nói, theo trích dẫn của tờ Indian Express. “Tốc độ suy kiệt, mức độ nghiêm trọng của bệnh và việc nhiều thành viên trong cùng một gia đình bị ảnh hưởng không phù hợp với một trường hợp ngộ độc thực phẩm thông thường.”
Thay vào đó, một chất độc hoặc hóa chất có thể là nguyên nhân, ông nói thêm. Gia đình cũng ở trong tình trạng nửa tỉnh nửa mê khi được đưa đến bệnh viện. Theo giám đốc y tế, sự suy giảm thần kinh nhanh chóng và mất ý thức của họ cho thấy nhiều khả năng đã tiếp xúc với một tác nhân mạnh từ bên ngoài.
Sau sự việc xảy ra, khám nghiệm tử thi đã được tiến hành, nhưng các nhà chức trách đang chờ thêm báo cáo pháp y để xác định nguyên nhân tử vong cuối cùng. Mẫu dưa hấu cũng đã được lấy để xét nghiệm và cuộc điều tra đang tiếp diễn.
Thời tiết nóng bức cùng với độ ẩm cao chính là điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn có hại, nhất là trong đường tiêu hóa sinh sôi và phát triển. Trong khi đó nhiều người có thói quen xử lý thực phẩm hoặc nấu ăn không đúng cách hoặc bảo quản chưa đúng, thức ăn để bên ngoài không khí nóng quá lâu…
Đặc biệt thức ăn chưa được nấu chín kĩ để tiêu diệt vi khuẩn làm vi khuẩn có cơ hội nhân lên và phá hủy thức ăn.
Hè đến với thời tiết nắng nóng, nhiệt độ cao là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn, virus gây bệnh đường ruột phát triển. Chính vì thế đây cũng là thời điểm gia tăng nguy cơ tiêu chảy do ngộ độc thực phẩm. Dưới đây là cách phòng tránh ngộ độc thực phẩm:
– Hãy nấu chín kỹ thức ăn: Nấu chín là cách khử độc tố trong thực phẩm. Luôn luôn ăn chín, uống sôi để giảm nguy cơ mắc bệnh tiêu hóa, nhất là trong mùa nắng nóng.
– Giữ vệ sinh tốt: Giữ vệ sinh bằng cách rửa tay bằng xà phòng và nước trước khi chế biến và sau khi xử lý thực phẩm. Nên rửa sạch thực phẩm và rau quả bằng nước sạch, có thể ngâm nước muối để ngăn ngừa nhiễm khuẩn.
– Bảo quản thực phẩm đúng cách: Thực phẩm thô là thực phẩm tươi sống không qua chế biến như nướng, salad… Loại thực phẩm này thường dễ bị nhiễm bẩn. Trường hợp ô nhiễm chéo cũng có thể xảy ra nếu thịt sống, hải sản và gia cầm… nếu không bảo quản đúng cách. Vì vậy nên cẩn thận bọc thực phẩm, đặt và phân biệt chúng trong một ngăn riêng biệt để bảo quản.
– Biết cách giữ lạnh và rã đông đúng cách: Làm tan thực phẩm đông lạnh kỹ lưỡng. Không rã đông thực phẩm nhiều lần, nhất là khi đi du lịch mùa hè. Cần chọn một dụng cụ làm mát cách nhiệt chứa đầy đá để bảo quản đồ ăn; Nên tránh ánh nắng trực tiếp và dùng hộp đựng thức ăn và đồ uống riêng biệt.
– Nên lựa mua thực phẩm còn tươi có nhãn mác. Cần lưu ý hạn sử dụng của sản phẩm.
– Lưu ý điều chỉnh nhiệt độ tủ lạnh dưới 5 độ C; tủ đông ở -15 độ C đến -18 độ C.
– Nên sử dụng thớt khác nhau cho thực phẩm sống và chín; rửa chúng giữa các lần sử dụng.
– Không nên để quá nhiều thực phẩm trong tủ lạnh; Lưu trữ thức ăn thừa một cách an toàn trong 3-5 ngày. Nếu không nên để trên ngăn đông để bảo quản lâu hơn.
– Hạn chế ăn uống vỉa hè để tránh nguy cơ nhiễm bệnh, nhất là vào mùa hè nóng nực thức ăn rất dễ bị ôi thiu.
– Ăn uống lành mạnh; tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc; không hút thuốc lá, hạn chế uống rượu bia… giúp tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể.
Sự việc diễn ra tại Trường THPT Bảo An, thành phố Thâm Quyến. Trong thư kiến nghị gửi ban giám hiệu, một nam sinh lớp 12 phản ánh tiếng chim cu gáy trên ngọn cây sát lớp học làm ảnh hưởng quá trình ôn luyện cho kỳ thi đại học (Cao khảo).
Em lập luận rằng âm thanh của loài chim này có tần số quá cao, khiến học sinh mất tập trung. Học sinh này yêu cầu nhà trường dời tổ chim đi nơi khác.
Ông Viên Vệ Tinh (Yuan Weixing), hiệu trưởng nhà trường, sau đó đã viết một bức thư ngỏ để hồi đáp. Ông ghi nhận áp lực học tập và khả năng diễn đạt của nam sinh, nhưng bác bỏ yêu cầu dỡ tổ chim. "Tiếng chim có thể cắt ngang mạch ôn thi, nhưng thầy lại thấy đây là cơ hội để các em học cách chung sống với vạn vật", vị hiệu trưởng viết.
Ông đưa ra ba lý do cho quyết định của mình. Thứ nhất, muôn loài đều có nhịp sống riêng. Tiếng chim hót là bản năng tự nhiên và thế giới không vận hành xoay quanh một cá nhân hay vì con người đang phải đối mặt với kỳ thi.
Thứ hai, những phiền toái đôi khi lại là chất liệu tạo nên kỷ niệm. "Nhiều năm sau, khi nhớ lại mùa xuân năm lớp 12, ký ức đọng lại trong các em có thể không phải là công thức toán học, mà là buổi hoàng hôn lộng gió, bầy chim gáy và khoảnh khắc các em nhìn nhau mỉm cười giữa tiếng ồn ào. Bản lĩnh con người lớn lên từ chính những sự không thoải mái", thầy hiệu trưởng viết.
Thứ ba, học cách tôn trọng tự nhiên. Ông khen ngợi sự lương thiện của nam sinh khi đề xuất đưa tổ chim về "vùng núi xanh", nhưng nhắc nhở rằng khuôn viên trường cũng chính là nhà của chúng. "Cây cối trong trường là nơi an toàn để chúng sinh sống", thư có đoạn viết.
Vị hiệu trưởng khuyên học sinh hãy coi tiếng chim như "tiếng ồn trắng" (white noise) để xoa dịu tâm trí. Ông nhấn mạnh kỳ thi đại học rất quan trọng, nhưng cũng chỉ là một con sóng nhỏ trên dòng chảy dài của cuộc đời. Khả năng thấu hiểu, tôn trọng sự sống mới là tài sản vô giá trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
"Học tập không có nghĩa là vắt kiệt từng phút, mà là rèn luyện sự tập trung trong từng khoảnh khắc. Mong em giữa tiếng chim hót, vừa giữ được sự tĩnh tâm, vừa lắng nghe được tiếng vọng của sự sống", thầy viết.
Lá thư của thầy hiệu trưởng gây "sốt" trên mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều người đánh giá cao tư duy giáo dục của người thầy nhưng cũng một số ý kiến cho rằng thầy "chỉ nói đạo lý" mà không giải quyết vấn đề thực tế cho học sinh cuối cấp.
Theo truyền thông địa phương, sau khi viết thư ngỏ, thầy hiệu trưởng đã trực tiếp gặp gỡ nam sinh để trò chuyện và tặng em những chiếc nút bịt tai chống ồn. Cậu học trò sau đó chia sẻ đã có một góc nhìn mới: "Chỉ khi học cách thích nghi và bao dung với thế giới, thế giới mới bao dung lại chúng ta".
Bộ phận hậu cần của nhà trường cũng đang lên phương án đặt các tổ chim nhân tạo ở khu vực xa lớp học để dần dần điều hướng bầy chim làm tổ mới.
Cuối năm 2017, con trai chị Bảo Yến sốt cao và co giật. Lúc đó, người mẹ là nhân viên kế toán, đang bận quyết toán sổ sách, còn chồng đi công tác xa. Trong tình huống khẩn cấp, mẹ chồng chị cầm lái xe máy, mẹ đẻ bế cháu đưa thẳng vào bệnh viện. Trở về nhà, nhìn hai người mẹ phờ phạc, chị nhận ra mình đang để họ bước vào hành trình "nuôi con mọn" lần nữa. Ý định sinh thêm con khép lại.
Chị Yến kết hôn năm 2013 và sinh con đầu lòng một năm sau. Khi bé ba tháng tuổi, chị quay lại công việc. Dù hai bên nội ngoại sống cùng chung cư ở phường An Lạc, việc chăm con không dễ san sẻ. Bé ốm đau liên tục, bên nội phải lo cho hai cháu nhỏ khác, mẹ đẻ không thể gánh vác hết. Chị trở nên ít nói, dễ kích động, cảm giác tách khỏi mọi người. Ban ngày làm việc trong trạng thái kiệt sức, về nhà lại căng thẳng, nhiều lần không kiểm soát được cảm xúc với chồng con.
Khi con vào lớp 1, tình trạng dần cải thiện. Vợ chồng chị nghĩ đến việc sinh thêm nhưng e ngại bài toán kinh tế. Hiện chi phí nuôi con khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng, chiếm 35% thu nhập gia đình, gồm học bán trú, các lớp năng khiếu và các khoản phát sinh. Nếu có con thứ hai, chi phí sẽ tăng lên 70% thu nhập của vợ chồng. "Thà một con nhưng đảm bảo chất lượng sống, vì người lớn có thể nhịn chứ trẻ nhỏ không thể thiếu thốn", chị Yến nói.
Chị từng chứng kiến những gia đình "rơi từ tầng lớp trung lưu xuống nhóm khó khăn" do sinh con thứ hai. Một người bạn của chị từng vay mượn để xoay xở khi sinh bé thứ hai ngoài kế hoạch. Một người khác ở Phan Rí Cửa (Bình Thuận), từng là kỹ sư IT, nghỉ việc 10 năm chăm hai con và không thể quay lại thị trường lao động. "Tôi chọn không đi vào con đường đó", Yến nói.
Tại TP HCM, số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh sản là 1,51, tăng nhẹ so với mức 1,43 của năm trước nhưng vẫn ở mức thấp kéo dài. Theo Chi cục Dân số TP HCM, mức sinh này dưới xa ngưỡng thay thế 2,1 con, gây áp lực lớn lên hệ thống an sinh tương lai.
Tiến sĩ Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, nhận định xu hướng phụ nữ đô thị 25-40 tuổi chọn sinh một con đang gia tăng. Quyết định này là kết quả từ những thay đổi cấu trúc xã hội, trong đó áp lực kinh tế là rào cản lớn nhất, chi phí nuôi dạy trẻ ngày càng đắt đỏ.
Theo tính toán của Đại biểu Quốc hội, GS TS Nguyễn Thiện Nhân, để nuôi một người con đến năm 18 tuổi, gia đình cần chi ít nhất 900 triệu đồng. Tại các đô thị lớn như TP HCM, giáo dục và y tế là hai khoản ngốn nhiều tiền nhất, có thể đến hàng chục triệu đồng mỗi tháng.
Trên bình diện quốc tế, gánh nặng này cũng đang là "nút thắt" đánh gục mức sinh của nhiều nền kinh tế. Báo cáo của Viện Nghiên cứu Dân số YuWa chỉ ra Hàn Quốc là quốc gia tốn kém nhất thế giới để nuôi một đứa trẻ, với chi phí cao gấp 7,79 lần GDP bình quân đầu người. Tại Mỹ, viện Brookings ước tính chi phí này đã vượt 300.000 USD cho một trẻ dưới 17 tuổi do lạm phát.
Theo bà Thúy, nhiều phụ nữ không dám sinh thêm bởi thị trường lao động chưa tạo cơ hội cho phụ nữ vừa sinh con vừa phát triển sự nghiệp. Với nhóm người có học vấn cao, việc có thêm con thường đồng nghĩa với lộ trình thăng tiến bị bỏ dở. Nhiều bà mẹ hiện đại còn lo ngại về chất lượng dịch vụ xã hội. Các nhu cầu về trường lớp, an toàn thực phẩm và y tế hiện chưa đáp ứng được kỳ vọng.
Việc chuyển sang mô hình gia đình hạt nhân khiến các cặp vợ chồng mất đi mạng lưới hỗ trợ từ ông bà. Khi sự giúp đỡ từ người thân trở thành điều xa xỉ, mọi áp lực chăm sóc dồn hết lên vai người mẹ. "Lựa chọn sinh một con trở thành giải pháp an toàn để họ bảo toàn chất lượng sống", bà Thúy nói.
Đó cũng là lý do Minh Hạnh, 29 tuổi, quê Bình Dương, thường cười khi bạn bè khuyên sinh thêm để nhận hỗ trợ từ thành phố. "Không ai sinh con chỉ để nhận 5 triệu đồng", chị nói.
Vợ chồng chị đón con đầu lòng năm 2022. Chồng làm thiết kế đồ họa, chị từng làm marketing nhưng chấp nhận ở nhà làm hậu phương. Nội ngoại ở cách 40 km nên vợ chồng tự xoay xở. Chị thường thức trắng đêm khi con ốm, đến việc mua cháo cũng phải nhờ người trông con giúp. Trở ngại lớn nhất của Hạnh là sự tự ti về công việc sau 5 năm nghỉ chăm con và dịch bệnh, kỹ năng dần tụt hậu giữa thị trường cạnh tranh khắc nghiệt.
Chuyên gia Phạm Thị Thúy cho rằng mức sinh dưới ngưỡng thay thế kéo dài đang để lại nhiều hệ quả. Đầu tiên là già hóa dân số, lực lượng lao động thu hẹp, tạo gánh nặng cho thế hệ trẻ. Những gia đình một con dễ khiến người cao tuổi sống một mình khi con cái đi làm xa, gia tăng nguy cơ cô đơn. Trẻ em thiếu tương tác với anh chị em dễ chịu kỳ vọng lớn, tạo thêm căng thẳng cho cả phụ huynh và trẻ.
Về chính sách, chuyên gia đánh giá các quy định hiện nay chưa đủ. Cần cải cách chế độ thai sản cho nam giới, tăng cường các lớp kỹ năng tiền hôn nhân và cải thiện chất lượng dịch vụ công thay vì chỉ dừng ở việc miễn phí y tế, giáo dục.
Cuối năm ngoái, chị Yến mở một sổ tiết kiệm cho tuổi già của mình. Là con một trong gia đình có cha mẹ ly hôn, chị hiểu cảm giác một mình gánh vác trách nhiệm. "Khoản tiết kiệm là cách tôi tự lo cho bản thân, không tạo gánh nặng cho con sau này", chị nói.
Tuổi Trẻ Online đã có cuộc trò chuyện với anh Đoàn Ngọc Hưng - nhà hoạch định tài chính cá nhân theo tiêu chuẩn CFP (Mỹ) - về những giải pháp hữu ích thoát nợ "app đen".
* Hiện nay nhiều bạn trẻ sa vào bẫy vay "app đen" và gánh nợ hàng trăm triệu đồng dù lương không cao. Đâu là nguyên nhân khiến họ dễ rơi vào vòng xoáy này?
- Vấn đề này là từ sự kết hợp của ba yếu tố.
Thứ nhất là khoảng cách giữa thu nhập và kỳ vọng sống. Nhiều bạn trẻ sống trong môi trường mà việc sở hữu điện thoại mới, du lịch, ăn uống, mua sắm hay thể hiện hình ảnh cá nhân trên mạng xã hội rất phổ biến. Khi thu nhập chưa đủ để đáp ứng những kỳ vọng đó, vay tiền là cách để thỏa mãn trước mắt và trả dần sau.
Thứ hai là thiếu kiến thức và kỹ năng quản lý tài chính cá nhân. Nhiều người biết cách kiếm tiền nhưng chưa học cách quản lý dòng tiền, xây dựng quỹ dự phòng hay đánh giá rủi ro của các khoản vay. Khi gặp biến cố như mất việc, thu nhập giảm hoặc phát sinh chi phí đột xuất thì gần như không có vùng đệm tài chính.
Thứ ba là sự tiện lợi quá mức của các ứng dụng vay. Thủ tục đơn giản, nhanh gọn là có thể nhận tiền, trong khi người vay không đọc kỹ lãi suất, phí phạt và các điều khoản liên quan.
* Dấu hiệu nào cho biết đã vay vượt khả năng tài chính và cần dừng lại ngay để tránh lãi chồng lãi, thưa anh?
- Người trẻ có thể đánh giá mức độ an toàn của khoản vay bằng cách xem tỉ lệ trả nợ trên phần thu nhập còn lại sau khi trừ các chi phí sinh hoạt thiết yếu hằng tháng.
Tôi thường chia thành 4 ngưỡng.
Ngưỡng thứ nhất là an toàn. Khi số tiền trả nợ hằng tháng chỉ chiếm dưới 50% phần thặng dư, người vay vẫn còn dư địa để tiết kiệm, dự phòng và ứng phó với những biến cố bất ngờ.
Ngưỡng thứ hai là cảnh báo. Khi khoản trả nợ vượt quá 50% phần thặng dư, đó là dấu hiệu cần bắt đầu điều chỉnh. Lúc này chỉ cần thu nhập giảm hoặc phát sinh một khoản chi ngoài kế hoạch là áp lực tài chính sẽ tăng lên đáng kể.
Ngưỡng thứ ba là không an toàn. Đó là khi toàn bộ thu nhập gần như chỉ vừa đủ để trang trải các chi phí sinh hoạt cơ bản và trả nợ. Người vay không còn khả năng tích lũy, không có quỹ dự phòng và rất dễ gặp khó khăn nếu xảy ra biến cố về công việc hoặc sức khỏe.
Ngưỡng thứ tư là vùng nguy hiểm. Khi thu nhập không còn đủ để chi trả cả nhu cầu thiết yếu lẫn nghĩa vụ nợ, người vay bắt đầu phải vay khoản mới để trả khoản cũ.
Càng nhận diện được mình đang ở ngưỡng nào sớm bao nhiêu thì khả năng kiểm soát và thoát khỏi áp lực nợ nần sẽ càng cao bấy nhiêu.
* Anh có lời khuyên nào để người trẻ nhận ra sớm rằng mình đã tới ngưỡng phải dừng lại, thay vì cố gồng?
- Người trẻ không nên đợi đến khi rơi vào vùng nguy hiểm mới xử lý. Ngay khi nhận thấy mình đã chạm đến ngưỡng không an toàn, tức là thu nhập hằng tháng chỉ vừa đủ để trang trải các chi phí sinh hoạt thiết yếu và trả nợ, thì đó đã là thời điểm cần dừng lại.
Dừng lại ở đây là dừng vay thêm, dừng những quyết định chi tiêu vượt khả năng tài chính và nghiêm túc nhìn lại tình trạng dòng tiền.
Lúc này, ưu tiên nhất là tìm cách kéo mình trở lại vùng an toàn thông qua việc điều chỉnh lối sống, cắt giảm các khoản chi chưa thật cần thiết và thêm thu nhập nếu có thể.
Nhiều người nghĩ chỉ cần cố thêm một chút là sẽ vượt qua. Nhưng khi đã vượt ngưỡng an toàn, việc vay thêm thường chỉ trì hoãn vấn đề. Càng chậm hành động, nguy cơ nợ chồng nợ càng cao và chi phí để thoát khỏi nó càng lớn.
* Người trẻ nên xử lý nợ theo lộ trình như thế nào để có thể thoát và dứt điểm, thay vì vay chỗ này đắp chỗ kia?
- Đầu tiên cần dừng ngay việc vay thêm app mới để trả những khoản cũ.
Bước tiếp theo là hãy thống kê đầy đủ tất cả các khoản nợ hiện có, bao gồm số tiền gốc, lãi suất, thời hạn thanh toán và số tiền phải trả hằng tháng. Nhiều người đang nợ nhưng lại không biết chính xác mình nợ bao nhiêu.
Kế đến là rà soát lại toàn bộ dòng tiền cá nhân, cắt giảm những khoản chi chưa thực sự cần thiết và xác định khả năng trả nợ thực tế mỗi tháng.
Sau đó nên ưu tiên xử lý các khoản nợ có lãi suất cao nhất trước, đặc biệt là các khoản vay "app đen". Song song là tìm cách thêm thu nhập để tạo nguồn lực trả nợ.
