Hà Nội công bố số lượng học sinh đăng ký vào lớp 10 của từng trường

Sự lặp lại này không phải ngẫu nhiên. Nó là sản phẩm của một mô hình quản lý đã định hình từ lâu, nơi pháp luật được ban hành đầy đủ trên giấy nhưng không được vận hành đến tận điểm phát sinh rủi ro. Vấn đề không nằm ở chỗ chúng ta thiếu phản ứng. Vấn đề nằm ở chỗ toàn bộ mô hình quản lý an toàn thực phẩm (ATTP) bữa ăn bán trú ở VN đang được thiết kế để phản ứng chứ không phải để phòng ngừa.

Nhìn từ góc độ pháp lý, khung quy định hiện hành thoạt nhìn có vẻ chặt chẽ. Luật ATTP 2010 dành riêng các điều 28, 29, 30 quy định điều kiện bảo đảm an toàn đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống bao gồm bếp ăn tập thể, từ bố trí mặt bằng chống nhiễm chéo, dụng cụ chế biến đến nguyên liệu rõ nguồn gốc và lưu mẫu thức ăn. Điều 54 đặt ra nghĩa vụ truy xuất nguồn gốc khi cần. Bộ luật Hình sự năm 2015 tại điều 317 hình sự hóa hành vi cung cấp thực phẩm không bảo đảm quy chuẩn gây ngộ độc nghiêm trọng, với khung hình phạt cao nhất lên đến 20 năm tù.

Nghị định 15/2018/NĐ-CP cụ thể hóa điều kiện cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện. Chỉ thị 38/CT-TTg ngày 11.10.2024 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường phòng ngừa ngộ độc thực phẩm. Mới đây, Bộ Y tế ban hành Công văn 2236/BYT-ATTP ngày 1.4.2026 yêu cầu siết chặt kiểm tra bếp ăn tập thể trường học.

Như vậy, nhìn thì thấy rõ khung pháp lý đầy đủ, vậy khoảng trống nằm ở đâu?

Khoảng trống thứ nhất nằm trong chính cấu trúc của hệ thống. Việc cấp phép cho doanh nghiệp cung cấp suất ăn được thực hiện một lần trong khi rủi ro vi sinh phát sinh hằng ngày. Một cơ sở có thể đạt chuẩn vào ngày được cấp giấy chứng nhận nhưng quy trình bảo quản, vận chuyển, phân chia khẩu phần lại có thể xuống cấp chỉ sau vài tháng mà không ai biết. Hậu kiểm theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP về nguyên tắc là công cụ để bù đắp cho khoảng trống này. Tuy nhiên, trên thực tế hậu kiểm thường mang tính định kỳ, có thông báo trước và tập trung vào hồ sơ giấy tờ hơn là quy trình thực tế. Kiểm tra một bếp ăn vào lúc nhân viên đã chuẩn bị sẵn tâm thế đón đoàn không cho phép phát hiện được những thói quen tệ hại diễn ra trong 364 ngày còn lại của năm.

Khoảng trống thứ hai mang tính thể chế. Quản lý ATTP trường học ở VN đang bị phân mảnh giữa nhiều đầu mối. Sở Y tế hoặc Sở ATTP chịu trách nhiệm về chuyên môn vệ sinh thực phẩm. Sở GD-ĐT quản lý hoạt động của nhà trường. Chính quyền địa phương cấp xã, phường có vai trò giám sát trên địa bàn. Hiệu trưởng nhà trường, theo khoản 7 điều 28 luật ATTP, là người đứng đầu đơn vị có bếp ăn tập thể nên phải chịu trách nhiệm chính. Và cuối cùng là doanh nghiệp cung cấp suất ăn, chủ thể trực tiếp sản xuất ra rủi ro.

5 chủ thể, mỗi chủ thể giữ một mảnh trách nhiệm và khi sự cố xảy ra mảng trách nhiệm nào cũng có thể được giải thích là trách nhiệm của người khác. Đây là mô hình mà các nhà phân tích thể chế gọi là trách nhiệm khuếch tán, nơi không ai phải gánh vác cụ thể vì ai cũng có thể chỉ tay sang bên cạnh.

Khoảng trống thứ ba là sự thiếu vắng minh bạch chủ động. Phụ huynh đóng tiền ăn cho con mỗi tháng nhưng không có quyền tiếp cận thông tin về đơn vị cung cấp suất ăn theo cách hệ thống. Họ không biết doanh nghiệp đó đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính bao nhiêu lần? Kết quả các đợt hậu kiểm gần nhất ra sao? Có vướng vào sự cố tại trường nào khác hay không?

Trong khi đó, ở nhiều nước trên thế giới có hệ thống ATTP hiệu quả, kết quả thanh tra vệ sinh được công khai bắt buộc, thậm chí dán ngay tại cửa cơ sở dưới dạng xếp hạng để người tiêu dùng nhìn thấy. Nguyên tắc rất đơn giản. Khi thông tin về chất lượng được công khai thì doanh nghiệp tự có động lực kinh tế để cải thiện vì khách hàng có thể chọn hoặc không chọn họ. Khi thông tin bị che giấu, không có cơ chế thị trường nào hoạt động và mọi gánh nặng giám sát đổ dồn lên cơ quan nhà nước vốn đã quá tải.

Khoảng trống thứ tư và có lẽ là gốc rễ, nằm ở cách chúng ta định giá bữa ăn của trẻ em. Khi mức thu tiền ăn bán trú bị giới hạn ở mức rất thấp, các đơn vị cung cấp suất ăn buộc phải cắt giảm chi phí ở mọi khâu để có lợi nhuận. Nguyên liệu rẻ hơn nghĩa là rủi ro chất lượng cao hơn. Vận chuyển bằng phương tiện không bảo đảm nghĩa là rủi ro vi sinh tăng theo thời gian và nhiệt độ. Nhân công không được đào tạo bài bản nghĩa là quy trình vệ sinh dễ bị bỏ qua. Đây không phải là biện minh cho doanh nghiệp vi phạm mà là chỉ ra một thực tế rằng nếu thiết kế kinh tế của bữa ăn học đường khiến việc làm đúng trở nên không có lãi thì việc làm sai chỉ còn là vấn đề thời gian.

Vậy nên thay đổi như thế nào? Chúng ta cần dịch chuyển mô hình từ hậu kiểm sang phòng ngừa dựa trên rủi ro theo nguyên tắc HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points - hệ thống quản lý ATTP dựa trên việc phân tích mối nguy và kiểm soát các điểm tới hạn) đã được nhiều quốc gia áp dụng cho dịch vụ ăn uống tập thể.

Cốt lõi của HACCP không phải là kiểm tra sản phẩm cuối cùng mà là kiểm soát các điểm nguy cơ trong quy trình từ tiếp nhận nguyên liệu đến phân phối khẩu phần. Khi rủi ro được kiểm soát ngay tại điểm phát sinh thì sự cố sẽ giảm trước khi cần đến đoàn công tác liên ngành. Đi kèm với đó là yêu cầu công khai bắt buộc kết quả thanh tra dưới dạng xếp hạng dễ hiểu để phụ huynh có công cụ giám sát thực chất. Đi xa hơn nữa là việc xác lập trách nhiệm cá nhân của hiệu trưởng và lãnh đạo giáo dục địa phương khi sự cố xảy ra. Không chỉ trách nhiệm hành chính mà cả trách nhiệm hình sự nếu có dấu hiệu buông lỏng quản lý có hệ thống.

Bữa ăn của một đứa trẻ ở trường không phải chỉ là vấn đề vệ sinh thực phẩm. Đó là phép thử cho năng lực thể chế của một xã hội trong việc bảo vệ nhóm yếu thế nhất, những người không có quyền lựa chọn và không có tiếng nói. Khi phép thử này thất bại lặp đi lặp lại theo cùng một kịch bản, đã đến lúc thừa nhận vấn đề không nằm ở vài cá nhân vi phạm mà nằm ở chính mô hình quản lý đang được vận hành.

Tin Gốc: Thanh Niên

Ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho hay năm học 2025-2026 rất đặc biệt khi TP.HCM được vận hành trong bối cảnh hợp nhất về địa giới hành chính. Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay với sự tham dự của khoảng 130.000 học sinh lớp 12 không chỉ là bài kiểm tra kết quả học tập mà còn là minh chứng cho chất lượng giáo dục của toàn ngành, là niềm tin của xã hội gửi gắm vào ngành giáo dục.

Đề cập đến công tác tổ chức các kỳ thi vào thời gian tới, Phó giám đốc Sở GD-ĐT chỉ ra 3 thách thức chưa từng có của ngành. Vào đầu tháng 6, kỳ thi là tuyển sinh lớp 10 và thi tốt nghiệp THPT 2026 diễn ra sát nhau về mặt thời gian. Điều này đòi hỏi sự chuẩn bị chu đáo, phối hợp nhịp nhàng giữa các đơn vị để đảm bảo cho cả 2 kỳ thi diễn ra an toàn, đạt chất lượng cao nhất.

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, không còn phòng GD-ĐT như trước, công tác điều động cán bộ cấp THCS từ cấp xã, phường còn nhiều hạn chế. Vì vậy, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên các trường THPT và trung tâm GDTX trong việc tham gia coi thi, chấm thi càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Năm nay là năm đầu tiên TP.HCM sẽ tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT với quy mô lớn nhất cả nước, sau khi sáp nhập địa giới hành chính với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu cũ. Do đó các cán bộ của ngành giáo dục thành phố cần phải nắm vững, thực hiện nghiêm túc đúng quy chế thi của Bộ, tránh các sai sót có thể xảy ra.

Về công tác đăng ký dự thi, lãnh đạo sở này yêu cầu các trường học cần bám sát quy chế thi của Bộ GD-ĐT và các văn bản hướng dẫn của Sở, tuyệt đối không được tự ý điều chỉnh hoặc áp dụng theo cách hiểu riêng.

Các đơn vị cần phải triển khai đầy đủ, kỹ lưỡng cho giáo viên chủ nhiệm. Phụ huynh và học sinh cần phải được nắm rõ về quy trình đăng ký dự thi, các lưu ý quan trọng; bám sát khung thời gian mà Sở đã công bố, tuyệt đối không để xảy ra các trường hợp đăng ký trễ hạn, làm ảnh hưởng đến tiến độ chung của toàn thành phố.

Về công tác điều động cán bộ coi thi, chấm thi, lãnh đạo Sở đề nghị ban giám hiệu, ban giám đốc các trung tâm cần phải tham gia đầy đủ khi có điều động. Cán bộ, giáo viên, nhân viên được điều động làm công tác thi cần phải nắm được quy chế thi, không để làm sai do không nắm quy chế.

"Những sai sót nhỏ của chúng ta có thể làm ảnh hưởng đến cả tương lai của học sinh. Do đó, thầy cô phải thực hiện nghiêm túc từng quy định, từng thao tác theo đúng hướng dẫn", ông Nguyễn Văn Phong nhấn mạnh.

Nhằm giúp 130.000 học sinh lớp 12 có sự chuẩn bị kiến thức tốt nhất cho kỳ thi tốt nghiệp THPT sắp tới, ông Nguyễn Bảo Quốc, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, đã có những chỉ đạo với các trường THPT về việc đảm bảo hoàn thành Chương trình GDPT hiện hành và tổ chức hiệu quả việc ôn thi tốt nghiệp THPT.

Theo đó, ông Nguyễn Bảo Quốc yêu cầu hiệu trưởng chỉ đạo các tổ, nhóm chuyên môn, giáo viên dạy môn thi tốt nghiệp THPT hoàn thành Chương trình GDPT hiện hành đối với lớp 12 đúng theo kế hoạch giáo dục, phù hợp với hướng dẫn khung kế hoạch thời gian năm học

Rà soát, phân loại trình độ học sinh (mức độ đạt được) để đề xuất phương án xếp lớp, phân công giáo viên phụ trách theo đối tượng; triển khai cho học sinh lớp 12 làm quen với cấu trúc và định dạng đề thi cho kỳ thi tốt nghiệp THPT và cách thức tổ chức thi do Bộ GD-ĐT đã công bố.

Giáo viên các tổ bộ môn chủ động xây dựng kế hoạch, nội dung ôn tập; biên soạn hệ thống câu hỏi và bài tập phù hợp để tổ chức việc ôn tập cho học sinh; chú trọng việc giúp học sinh thông hiểu và vận dụng kiến thức để làm tốt bài thi tốt nghiệp.

Lãnh đạo Sở cũng nêu rõ các trường tổ chức ôn tập, bồi dưỡng cho học sinh có nhu cầu ôn thi tốt nghiệp; không tổ chức ôn tập tràn lan, không đúng đối tượng, không hiệu quả, gây lãng phí; đảm bảo đúng quy định theo các văn bản có liên quan về việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày.

Tiếp tục thực hiện hiệu quả việc phân công giáo viên đảm bảo định mức tiết dạy theo quy định; ưu tiên phân công phù hợp cho giáo viên dạy cuối cấp để có thời gian hỗ trợ tối đa cho học sinh ôn thi tốt nghiệp.

Trong việc tổ chức ôn tập, cần hướng dẫn học sinh vận dụng các phương pháp ôn tập phù hợp với nội dung của môn học, cụ thể: Kết hợp hướng dẫn học sinh tự học, tự ôn tập và tổ chức ôn tập theo nhóm cho các học sinh còn gặp khó khăn trong học tập. Tạo điều kiện để học sinh khá giỏi hỗ trợ thêm, giúp học sinh còn gặp khó khăn trong học tập bổ sung kiến thức, kỹ năng cơ bản theo yêu cầu của kỳ thi.

Trong hướng dẫn ôn tập, tự học, giáo viên giúp học sinh tự đánh giá kết quả với các phần mềm hỗ trợ (nếu có); giáo viên bộ môn có các kênh thông tin để hỗ trợ ôn tập cho học sinh.

Tạo điều kiện về phòng học, phòng ôn tập, thư viện và phân công giáo viên hỗ trợ cho các học sinh còn gặp khó khăn trong quá trình ôn tập trong giai đoạn từ khi kết thúc năm học đến khi thi tốt nghiệp THPT phù hợp với điều kiện của nhà trường.

Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác hiệu quả hệ thống quản lý học tập (LMS) và các hình thức tổ chức dạy học phù hợp để tổ chức ôn tập cho học sinh theo tinh thần chỉ đạo của Bộ về kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.

Bên cạnh đó, ông Nguyễn Bảo Quốc nhấn mạnh, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn có các giải pháp phối hợp với phụ huynh học sinh để giúp học sinh sắp xếp thời gian ôn tập hợp lý, có chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi, vận động thể dục, thể thao phù hợp nhằm giúp học sinh có được sức khỏe tốt trong giai đoạn ôn tập và tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Nguồn: https://thanhnien.vn/tphcm-quy-mo-thi-tot-nghiep-thpt-2026-lon-nhat-nuoc-130000-hoc-sinh-3-thach-thuc-185260408154619231.htm

Theo kế hoạch tuyển sinh đầu cấp của Hà Nội, giai đoạn 2016-2018, mỗi năm thủ đô có hơn 80.000 học sinh hoàn thành chương trình THCS; từ 2019 đến nay, không năm nào dưới 100.000.

Năm 2026 được coi là mốc kỷ lục với 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, trong đó khoảng 130.000 em đăng ký thi lớp 10. Tuy nhiên, con số này sẽ sớm bị vượt qua, khi năm 2027 dự kiến có gần 190.000 em tốt nghiệp THCS, tính theo số học sinh vào lớp 6 năm 2023 (sinh năm Nhâm Thìn - 2012).

Với cách tính tương tự, giai đoạn 2028-2030, số học sinh lớp 9 được dự báo quanh mức 160.000, cao hơn khoảng 20.000 so với năm nay.

Còn so với thập kỷ trước, số học sinh lớp 9 của Hà Nội tăng 80.000-110.000; riêng giai đoạn 2021-2026 tăng 37.000.

Trong khi đó, từ năm 2021 đến nay, Hà Nội có thêm tổng cộng 11-13 trường THPT công lập (chưa gồm trường Việt Hùng, Minh Châu do chưa được giao chỉ tiêu). Nếu mỗi trường tuyển 15 lớp 10 (sĩ số 45) thì số suất học tăng thêm khoảng 7.400- 8.700, chỉ bằng 20-23% so với số học sinh tăng thêm. Chưa kể, không phải trường nào cũng tuyển được mức này.

"Học sinh tăng nhanh mà tốc độ xây trường thì chậm", TS. KTS Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội, nhận định.

Chênh lệch cung - cầu khiến kỳ thi lớp 10 ở Hà Nội luôn được đánh giá căng thẳng nhất cả nước. Năm nay, tỷ lệ vào công lập chỉ 55-57%, thấp nhất trong 10 năm. Với mức gần 190.000 em năm tới, nhiều nhà giáo dự đoán tỷ lệ này còn giảm.

"Cuộc đua vào lớp 10 ở Hà Nội vẫn sẽ tiếp tục kéo dài, thậm chí tăng cao trong năm 2027", thầy Quang, hiệu trưởng một trường THCS ở ngoại thành Hà Nội, nhận định.

Theo ông Đào Ngọc Nghiêm, một trong những lý do khiến thủ đô thiếu trường THPT công lập là công tác dự báo chưa sát với mức tăng dân số thực tế. Trước đây, giới chức dự kiến Hà Nội có 9 triệu dân vào năm 2030, nhưng nay đã gần đạt ngưỡng này. Trong khi đó, quỹ đất dành cho trường học ít.

Dù vậy, ông thấy thành phố cũng đang thực hiện nhiều kế hoạch dài hạn để giải quyết việc thiếu trường.

Đầu tiên là xây trường mới. Đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm cho biết sẽ ưu tiên dành 5% quỹ đất phục vụ công cộng của các phường và đất chưa khai thác để xây trường học, tận dụng đất cải tạo chung cư cũ hoặc sau khi di dời trụ sở các cơ quan...

Ngoài ra, thành phố thử nghiệm áp dụng cơ chế đặc thù trong xây dựng trường. Trước đây, trường học không được xây quá 4 tầng, song một số ở khu vực đông dân như quận Hai Bà Trưng cũ đã xây cao hơn, như THCS Vân Hồ, THCS Lê Ngọc Hân. Gần đây, THPT Đỗ Mười được xây mới với 5 tầng nổi, sử dụng thang máy.

Một cán bộ Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết năm 2027, thành phố dự kiến có thêm bốn trường THPT công lập, nằm tại Đông Anh, Phú Diễn, Vĩnh Hưng và Tây Mỗ. Trong 5 năm tới, số trường tăng "ít nhất" 8-10, gồm 6 trường liên cấp tiên tiến dự kiến hoạt động từ năm 2029.

Trước mắt, thầy Quang khuyên phụ huynh không nên đợi tới khi con học lớp 9 mới tính chuyện thi lớp 10, mà cần lựa chọn lộ trình sớm, phù hợp. Ông cũng cho rằng phụ huynh nên cởi mở hơn với trường tư thục, học nghề, miễn sao phù hợp với năng lực của con và định hướng, tài chính của gia đình.

Tin Gốc: Vnexpress