Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Trần Như Thủy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cơ sở 3, cho biết cuộc sống nhiều áp lực, công việc phải ngồi lâu hoặc đứng lâu, thói quen ít vận động, uống ít nước và tâm lý căng thẳng là những yếu tố có thể góp phần làm tăng nguy cơ táo bón cơ năng.
“Ở nhóm người ít vận động, ăn uống thiếu điều độ, căng thẳng kéo dài, một số trường hợp có thể thiên về táo nhiệt hoặc khí trệ, vì vậy pháp trị thường hướng đến thanh nhiệt, giải độc theo nghĩa y học cổ truyền, hành khí, nhuận tràng và thông tiện”, bác sĩ Thủy chia sẻ.
Dưới đây là 6 loại rau củ thanh mát tốt giúp tăng chất xơ, hỗ trợ đường ruột khỏe mạnh hơn:
Bầu chứa nhiều nước, năng lượng thấp, có một lượng chất xơ nhất định và cung cấp một số vitamin, khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Theo y học cổ truyền, bầu có vị hơi nhạt, tính mát; một số tài liệu ghi vị ngọt, tính lạnh, tốt cho người bệnh táo bón. Bầu có thể chế biến bằng cách hấp, nấu canh hoặc dồn thịt.
Trong y học cổ truyền, giá có tính mát, vị nhạt hơi the, thường được dùng với tác dụng thanh nhiệt, hạ hỏa, chỉ khát, lợi tiểu, tiêu thực và sinh tân. Giá đậu xanh hoặc giá đậu nành có hàm lượng nước cao, chứa chất xơ, vitamin C và một số vi chất; năng lượng và lượng chất béo thấp. Vì vậy, giá có thể được dùng trong bữa ăn để góp phần hỗ trợ thông tiện, nhất là ở người có biểu hiện nóng trong, khô khát, ăn uống khó tiêu.
Cần rửa giá kỹ dưới vòi nước sạch trước khi chế biến. Người có sức đề kháng yếu nên ưu tiên ăn giá đã được hấp, luộc, nấu canh hoặc xào chín thay vì ăn sống.
Củ cải trắng hoặc củ cải đỏ có thể ăn sống khi bảo đảm vệ sinh hoặc chế biến thành nhiều món ăn. Theo y học cổ truyền, củ cải có vị ngọt, cay, tính mát, thường được dùng với tác dụng thanh nhiệt, tiêu thực, hóa đờm và hỗ trợ thông tiện. Củ cải chứa nhiều nước, có chất xơ và vitamin C, phù hợp để đưa vào bữa ăn hằng ngày.
Có thể dùng củ cải để nấu canh, hầm, luộc, kho hoặc trộn gỏi. Người bụng yếu, dễ lạnh bụng hoặc tiêu lỏng không nên ăn quá nhiều củ cải sống.
Theo y học cổ truyền, cải thảo có vị ngọt, tính hàn, thường được dùng với tác dụng trừ nhiệt, giải độc theo nghĩa Y học cổ truyền và thông tiện. Cải thảo giàu nước, có chất xơ và một số vitamin cần thiết cho cơ thể. Có thể dùng cải thảo để hấp, luộc, xào hoặc nấu canh. Nên lựa chọn nguyên liệu tươi, rửa sạch và chế biến bảo đảm vệ sinh.
Người có cơ địa lạnh bụng, hay đầy hơi hoặc tiêu lỏng nên dùng lượng vừa phải và ưu tiên chế biến chín.
Bắp cải là thực phẩm giàu chất xơ, giúp hỗ trợ hoạt động của đường tiêu hóa và góp phần làm phong phú bữa ăn hằng ngày. Có thể sử dụng nhiều loại bắp cải khác nhau để chế biến món luộc, hấp, xào hoặc nấu canh. Người dễ đầy hơi nên bắt đầu với lượng vừa phải, ăn chậm và theo dõi đáp ứng của cơ thể.
Lưu ý, người có bệnh lý tuyến giáp nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế nếu dùng bắp cải sống thường xuyên, dùng với lượng nhiều hoặc đang có chế độ ăn đặc biệt.
Bông cải xanh chứa chất xơ, vitamin C, vitamin K, folate và một số khoáng chất cần thiết. Lượng chất xơ trong bông cải xanh giúp hỗ trợ hoạt động của ruột. Bông cải xanh cũng là loại rau phù hợp trong khẩu phần ăn cân đối, đặc biệt với người cần tăng cường rau xanh nhưng vẫn muốn bữa ăn đa dạng.
Người dễ đầy bụng nên dùng lượng vừa phải, nhai kỹ và không nên ăn quá nhiều trong một bữa.
Theo đài CNN ngày 19-5, Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) xác nhận một công dân Mỹ làm việc tại DRC dương tính với vi rút Ebola.
Người nhiễm bệnh là một bác sĩ truyền giáo tên Peter Stafford đang làm tại tổ chức từ thiện quốc tế Serge.
Ông xuất hiện các triệu chứng giống nhiễm Ebola và được xác nhận dương tính.
Vợ ông là bác sĩ Rebekah Stafford cùng một bác sĩ khác - những người từng điều trị bệnh nhân khi dịch bùng phát - hiện đang được theo dõi nhưng chưa xuất hiện triệu chứng. Bốn người con của gia đình này cũng đang được giám sát sức khỏe.
Theo Bộ trưởng Y tế DRC Samuel Roger Kamba, tính đến ngày 19-5 đã có 131 ca tử vong liên quan đến đợt dịch hiện nay.
Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) đã ban bố tình trạng khẩn cấp y tế về an ninh lục địa, cho phép phối hợp ứng phó trên toàn châu Phi.
Cùng ngày, CDC kích hoạt Điều 42 - Đạo luật y tế công cộng cho phép hạn chế nhập cảnh vào Mỹ trong các đợt bùng phát bệnh truyền nhiễm - trong ít nhất 30 ngày kể từ 19-5.
Điều 42 được ban hành từ năm 1944 nhưng chỉ mới được áp dụng hai lần trong thời hiện đại: giai đoạn COVID-19 từ tháng 3-2020 đến tháng 5-2023 và lần này với Ebola.
Bà Jeanne Marrazzo, Giám đốc điều hành Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm Mỹ, cho rằng việc hạn chế nhập cư chỉ có tác dụng nếu đi kèm kiểm tra xuất cảnh tại các nước có dịch và đảm bảo nhân quyền. "Vi rút không nhận biết hộ chiếu", bà nói.
Đại sứ quán Mỹ tại thủ đô Kampala (Uganda) cũng thông báo tạm dừng toàn bộ dịch vụ thị thực vì dịch Ebola.
CDC đánh giá nguy cơ tức thời với người dân Mỹ hiện ở mức "thấp", song cho biết sẽ tiếp tục theo dõi diễn biến dịch.
Nhân viên Tổ chức Y tế thế giới (WHO) chất các kiện hàng vật tư y tế lên máy bay tại Nairobi, Kenya để vận chuyển tới DRC, nơi đang bùng phát dịch Ebola ngày 18-5 - Video: WHO
Trước đó ngày 18-5, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tuyên bố dịch Ebola tại khu vực là "tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế".
WHO cho biết dịch chưa đạt ngưỡng để được xem là "đại dịch toàn cầu", nhưng cảnh báo tỉ lệ dương tính cao cùng số ca mắc và tử vong gia tăng tại nhiều khu vực y tế cho thấy nguy cơ bùng phát lớn hơn.
Giới chức DRC cho biết đến nay đã ghi nhận 513 ca nghi nhiễm liên quan đến đợt bùng phát.
Theo CDC, Mỹ đang phối hợp đưa 7 người từ quốc gia Trung Phi này sang Đức, trong đó có công dân Mỹ nhiễm Ebola. Bộ Y tế Đức xác nhận đang chuẩn bị tiếp nhận và điều trị bệnh nhân.
Bác sĩ Patient Mazirane, Giám đốc y khoa Phòng khám Universelle tại thành phố Bunia, tỉnh Ituri (DRC), kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ ứng phó dịch bệnh.
"Đây là một trận chiến lớn, đòi hỏi nguồn lực khổng lồ để cứu những người vẫn còn có thể được cứu", ông Patient Mazirane nói.
WHO thông tin khoảng 7 tấn vật tư y tế khẩn cấp, gồm thiết bị bảo hộ, lều và giường bệnh, đã được chuyển tới Bunia hôm 18-5 để hỗ trợ tuyến đầu chống dịch.
Theo báo SCMP cùng ngày, Hong Kong (Trung Quốc) cũng tăng cường các biện pháp phòng dịch Ebola và chuẩn bị cơ sở cách ly Penny's Bay trên đảo Lantau sau thông báo của WHO.
Trung tâm Bảo vệ sức khỏe Hong Kong (CHP) cho biết đang phối hợp với các bên liên quan để triển khai các biện pháp phòng chống và kiểm soát dịch nghiêm ngặt nhằm ngăn nguy cơ Ebola xâm nhập đặc khu.
Người phát ngôn CHP xác nhận giới chức Hong Kong đã kiểm tra cơ sở cách ly cộng đồng Penny's Bay trên đảo Lantau để bảo đảm nơi này sẵn sàng đưa vào sử dụng nếu cần ban hành lệnh cách ly.
Mới đây, bác sĩ Nguyễn Văn Phúc, khoa nam học Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết vừa tiếp nhận một trường hợp nam giới trẻ đến khám tiền hôn nhân và phát hiện bất thường ở tinh hoàn do giãn tĩnh mạch tinh.
Bệnh nhân nam 28 tuổi, chưa lập gia đình, đến bệnh viện kiểm tra sức khỏe sinh sản trước hôn nhân với tâm lý đi khám để yên tâm hơn trước khi cưới. Người bệnh không có biểu hiện đau nhiều, không sốt, sinh hoạt bình thường, chỉ thỉnh thoảng có cảm giác tức nhẹ vùng bìu trái sau khi đứng lâu hoặc vận động mạnh nên trước đó không đi kiểm tra.
Qua thăm khám lâm sàng, bác sĩ nhận thấy tinh hoàn trái của bệnh nhân nhỏ hơn bên phải. Kết quả siêu âm bìu cho thấy hình ảnh giãn tĩnh mạch thừng tinh trái, đường kính tĩnh mạch giãn tăng lên khi làm nghiệm pháp Valsalva, có hiện tượng trào ngược.
Tinh hoàn trái có dấu hiệu giảm kích thước so với bên đối diện. Bệnh nhân được chẩn đoán teo tinh hoàn trái do giãn tĩnh mạch tinh.
Theo bác sĩ Phúc, giãn tĩnh mạch tinh là một trong những bệnh lý nam khoa khá thường gặp nhưng rất dễ bị bỏ qua do nhiều trường hợp tiến triển âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng. Phần lớn người bệnh chỉ phát hiện tình cờ khi đi khám hiếm muộn, khám sức khỏe sinh sản hoặc khám tiền hôn nhân.
"Đây là tình trạng các tĩnh mạch quanh tinh hoàn bị giãn bất thường, làm ảnh hưởng đến tuần hoàn máu vùng bìu, tăng nhiệt độ tại chỗ và lâu dài có thể tác động đến chức năng sinh tinh cũng như thể tích tinh hoàn.
Nếu để kéo dài, người bệnh có nguy cơ giảm chất lượng tinh trùng, teo tinh hoàn và ảnh hưởng khả năng sinh sản", bác sĩ Phúc cho biết.
Giãn tĩnh mạch tinh thường gặp nhiều ở bên trái do đặc điểm giải phẫu mạch máu. Một số bệnh nhân có biểu hiện đau tức bìu, nặng bìu, khó chịu khi đứng lâu hoặc chơi thể thao, nhưng cũng có nhiều trường hợp gần như không có dấu hiệu gì rõ rệt cho đến khi đi kiểm tra chuyên sâu.
Mặc dù trường hợp này được phát hiện trước khi kết hôn, nhưng nếu để muộn hơn, người bệnh có thể phải đối mặt với nhiều nguy cơ như giảm chất lượng tinh trùng, ảnh hưởng khả năng có con. Khi teo tinh hoàn tiến triển nặng hơn sẽ đau tức bìu kéo dài, ảnh hưởng sinh hoạt và tác động đến sinh lý và chất lượng cuộc sống.
Bác sĩ Phúc khuyến cáo nam giới trước khi kết hôn nên chủ động khám sức khỏe sinh sản, đặc biệt khi có các biểu hiện như đau tức bìu, một bên tinh hoàn nhỏ hơn bên còn lại, có cảm giác nặng bìu hoặc đã cố gắng có con trong thời gian dài nhưng chưa thành công.
Rất nhiều nam giới còn tâm lý ngại đi khám vì nghĩ mình vẫn sinh hoạt bình thường thì chắc không có vấn đề gì. Tuy nhiên, có những bệnh lý tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi đã để lại ảnh hưởng rõ ràng. Khám sớm giúp phát hiện sớm, điều trị đúng thời điểm và bảo vệ tốt hơn khả năng sinh sản về sau.
Trả lời báo chí nhân Ngày tăng huyết áp thế giới 17/5, GS. Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim Mạch - Bệnh viện 198, nói tăng huyết áp là "kẻ giết người thầm lặng" bởi bệnh thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm nhưng có thể gây ra các biến chứng nặng nề như đột quỵ não, nhồi máu cơ tim, suy tim, rung nhĩ, suy thận mạn, tổn thương mạch máu và tử vong sớm.
Tại Việt Nam, tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành khoảng 25-30%, tương đương hàng chục triệu người mắc bệnh. Đáng lo ngại, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa nhanh chóng do lối sống ít vận động, stress kéo dài, ăn mặn, béo phì và sử dụng nhiều rượu bia.
Kết quả Điều tra quốc gia yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm (STEPS) năm 2021 của Bộ Y tế cho thấy lượng muối trung bình người Việt tiêu thụ mỗi ngày khoảng 8,1 g, giảm so với mức 9,4 g năm 2015 nhưng vẫn cao gần gấp đôi khuyến nghị dưới 5 g/ngày của Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Khoảng 8,7% dân số thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn chứa hàm lượng muối cao.
Các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo ăn mặn là một trong những nguyên nhân dẫn tới tăng huyết áp và hàng loạt bệnh lý tim mạch nguy hiểm. ThS.BS. Ngô Thị Hà Phương, Viện Dinh dưỡng cho hay natri (thành phần của muối) là khoáng chất cần thiết giúp cơ thể duy trì cân bằng dịch, dẫn truyền thần kinh và hoạt động cơ bắp. Tuy nhiên, dư thừa natri so với nhu cầu khuyến nghị, gây tăng tính thấm, tăng trương lực thành mạch, gây ứ nước trong tế bào, tăng sức cản ngoại vi gây ra tăng huyết áp.
Bác sĩ Phương nhìn nhận điều đáng lo ngại là tăng huyết áp do ăn mặn thường diễn ra âm thầm qua nhiều năm. Tiêu thụ nhiều natri (muối, gia vị, các thực phẩm chứa muối...) trong thời gian dài làm tăng huyết áp ở hầu hết mọi người và tương tác với các con đường chuyển hóa liên quan đến béo phì, kháng insulin và tổn thương thận.
Nhiều người cho rằng thận có thể tự đào thải lượng muối dư thừa nên ăn mặn không đáng lo nếu cơ thể còn khỏe mạnh. Thực tế, khi lượng muối nạp vào quá lớn trong thời gian dài, thận phải làm việc liên tục để đào thải natri và nước. Quá tải kéo dài khiến chức năng thận suy giảm, đồng thời làm tăng nguy cơ tăng huyết áp.
Không chỉ vậy, chế độ ăn nhiều muối còn khiến các thuốc điều trị tăng huyết áp, đặc biệt là thuốc lợi tiểu, giảm hiệu quả. Huyết áp tăng kéo dài làm tổn thương thành mạch máu, thúc đẩy xơ vữa động mạch, tăng nguy cơ đột quỵ, suy tim và bệnh mạch vành.
Theo một nghiên cứu năm 2011, trong khẩu phần ăn của người Việt, khoảng 80% lượng natri đến từ gia vị được thêm vào khi nấu nướng và chấm trực tiếp như nước mắm, bột canh, hạt nêm, mắm tôm, xì dầu. Khoảng 20% đến từ thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, giò chả, đồ hộp, snack, mì ăn liền và các thực phẩm tự nhiên có chứa muối. Nhiều món ăn quen thuộc tại hàng quán cũng chứa lượng muối cao do khẩu vị chuộng đậm đà. Điều này khiến không ít người vô tình vượt ngưỡng muối khuyến nghị mỗi ngày mà không nhận ra.
Nghiên cứu chỉ ra nếu lượng muối tiêu thụ mỗi ngày được kiểm soát ở mức 5-6 g, huyết áp có thể giảm 2-8 mmHg. Nếu duy trì chế độ ăn nhạt lâu dài, nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ cũng giảm đáng kể.
Các chuyên gia khuyến cáo để phòng tăng huyết áp và bệnh tim mạch, người dân cần thay đổi thói quen ăn uống từ sớm. Biện pháp quan trọng nhất là giảm dần lượng muối trong chế biến, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và giảm thói quen chấm thêm nước mắm, nước sốt trong bữa ăn. Khi mua thực phẩm đóng gói, cần chú ý đọc hàm lượng natri trên nhãn dinh dưỡng.
Từ ngày 11–17/5 diễn ra Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về muối. Chiến dịch năm nay kêu gọi giảm lượng muối trong thực phẩm chế biến và thực phẩm đóng gói.
