Nhóm vũ trang Hezbollah ngày 2/5 công bố video thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất (drone FPV) lao vào giáp lồng trên nóc tháp pháo xe tăng chủ lực Merkava Mark 4M của Israel. Đầu đạn dường như đã xuyên thủng giáp nóc tháp pháo và đánh trúng khoang chứa đạn, kích hoạt đạn pháo bên trong và gây cháy lớn, chưa rõ thương vong và thiệt hại cụ thể.
Những hình ảnh được công bố trong tuần trước cho thấy Hezbollah triển khai drone FPV tập kích hàng loạt xe tăng chủ lực Merkava Mark 4M và thiết giáp Eitan của Israel, cũng như nhắm đến nhiều binh sĩ đối phương. IDF xác nhận ít nhất một quân nhân đã thiệt mạng và 6 người bị thương trong vụ tập kích ở miền nam Lebanon ngày 26/4.
Loạt hình ảnh được công bố giữa lúc Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) hứng chỉ trích vì chưa chuẩn bị đầy đủ biện pháp bảo vệ người và khí tài khỏi các đòn tập kích bằng drone FPV của Hezbollah. Chúng cũng khiến giới chuyên gia đặt nghi vấn với năng lực của hệ thống phòng thủ chủ động Trophy trang bị trên dòng Merkava Mark 4M.
Merkava Mark 4M là mẫu xe tăng hiện đại nhất của Israel, được triển khai từ năm 2011. Đặc điểm nổi bật của nó so với mẫu Merkava Mark 4 trước đó là tổ hợp Trophy, được ví như “lá chắn thép” bảo vệ phương tiện khỏi tên lửa chống tăng dẫn đường (ATGM) và đạn xuyên giáp.
Hệ thống này bao gồm các cảm biến quang – điện tử, radar cảnh giới, máy tính và tổ hợp đánh chặn. Radar của Trophy có thể quét khu vực 360 độ theo mặt phẳng ngang để phát hiện tên lửa và đạn chống tăng bắn tới.
Khi phát hiện mục tiêu, máy tính sẽ phân tích và ra lệnh phóng các đầu nổ xuyên tự định hình (EFP) để vô hiệu hóa mối đe dọa trước khi nó tiếp cận giáp chính xe tăng. Hệ thống Trophy còn có thể truy ngược lại đường bay của mối đe dọa, tự động hướng nòng pháo về nơi đối phương khai hỏa.
Dữ liệu năm 2013 cho thấy chi phí mỗi hệ thống Trophy tương đương 30% giá trị gói nâng cấp xe tăng lên chuẩn Merkava Mark 4M. Tập đoàn quốc phòng Rafael, nhà sản xuất Trophy, hồi năm 2024 tuyên bố hệ thống có thể đánh chặn 90% mối đe dọa, trong đó có các hệ thống tiến công không người lái, từ nhiều hướng khác nhau.
Tuy nhiên, chuyên trang quân sự Defense Express cho rằng hệ thống Trophy đã “hoàn toàn bất lực” khi đối đầu với drone FPV trong điều kiện tác chiến thực tế.
“Rafael từng đưa hình ảnh drone FPV vào các video quảng cáo Trophy, song chưa từng công khai khẳng định hệ thống này có thể ngăn chặn chúng. Ngoài ra, trong các cuộc thử nghiệm trước đây, hệ thống Trophy chỉ đánh chặn máy bay không người lái (UAV) kiểu cánh bằng, chứ không phải drone FPV cỡ nhỏ”, chuyên trang này lưu ý.
Trophy không thể quét 360 độ quanh xe tăng và có góc chết ở ngay bên trên, khiến chúng khó lòng chặn đầu đạn tấn công theo kiểu đột nóc. Tốc độ bay của drone FPV chậm hơn nhiều so với ATGM và UAV kiểu cánh bằng, có thể khiến radar Trophy nhầm lẫn hoặc bỏ lọt mục tiêu.
Trong cuộc tập kích lãnh thổ Israel ngày 7/10/2023, lực lượng Hamas đã phá hủy ít nhất một xe tăng Merkava Mark 4M trang bị Trophy bằng cách cho drone bay trên đầu phương tiện và thả đầu đạn xuyên giáp PG-7VR vào mặt trên mũi xe, nơi có lớp giáp tương đối mỏng.
Dù vậy, Defense Express vẫn đặt nghi vấn về hiệu quả của Trophy, do một số video cho thấy drone Hezbollah tiếp cận ở góc bắn thuận lợi cho tổ hợp này, thậm chí gần như đánh trực tiếp vào bệ phóng đạn. “Về cơ bản là các cuộc tấn công xảy ra trong điều kiện lý tưởng để đánh chặn, nhưng không hệ thống nào khai hỏa, ngay cả khi vẫn còn đầy đạn”, chuyên trang này cho hay.
Đạn phóng từ hệ thống đánh chặn chủ động như Trophy cũng có thể gây nguy hiểm cho quân nhân đứng gần, do đó thường được tắt khi di chuyển cùng với bộ binh, tạo điều kiện để đối phương tập kích.
Vào tháng 6/2019, một nguồn tin trong ngành công nghiệp quốc phòng Israel từng thừa nhận Trophy không đối phó được một số loại vũ khí chống tăng hiện đại, trong đó có loại có thể liên tiếp phóng hai quả đạn trong thời gian rất ngắn hoặc mang theo đạn mồi để đánh lừa cảm biến của tổ hợp.
“Chưa thể biết toàn bộ tình huống dẫn tới những vụ tập kích bằng drone FPV của Hezbollah. Không thể loại trừ khả năng Trophy đã ngừng hoạt động từ trước vì nhiều lý do hoặc không có tổ lái trong xe vào thời điểm đó”, Defense Express nêu quan điểm.
Cyprus, nước đang giữ chức chủ tịch luân phiên Liên minh châu Âu (EU), ngày 22.4 thông báo rằng đại sứ của các nước thành viên đã đồng ý khởi động quy trình để chính thức thông qua gói vay cho Ukraine và cấm vận Nga, theo tờ The Guardian. Lễ ký quyết định chính thức dự kiến diễn ra vào chiều 23.4.
Gói vay trị giá đến 90 tỉ euro này thực tế đã được EU đồng ý vào tháng 12.2025 nhưng Thủ tướng Hungary Viktor Orban với sự ủng hộ của Slovakia đã bất ngờ "quay xe", phủ quyết tại phiên họp vào tháng 3 do mâu thuẫn với Ukraine về đường ống dẫn dầu Druzhba.
Đường ống dẫn dầu từ Nga sang hai nước châu Âu này, có công suất 1,2 - 1,4 triệu thùng mỗi ngày, là nguồn cung quan trọng cho Hungary và Slovakia. Ukraine nói rằng đường ống bị hư hại nặng do chiến sự và đang được sửa chữa gấp rút.
Hungary và Slovakia cáo buộc Ukraine trì hoãn nên đã phủ quyết gói vay của EU, nguồn tiền cực kỳ cần thiết cho chính quyền Kyiv. Gói vay dự kiến sẽ bù đắp cho 2/3 nhu cầu tài chính của Ukraine trong năm 2026 và 2027. Ukraine sẽ không phải trả lãi và chỉ trả tiền gốc khi nào Nga bồi thường thiệt hại do chiến sự gây ra. Hiện tại, ước tính 210 tỉ euro tài sản ngân hàng trung ương Nga đang bị đóng băng tại EU.
Công ty dầu mỏ MOL của Hungary chiều 22.4 cho biết đơn vị điều hành đường ống phía Ukraine đã thông báo rằng dầu thô từ đường ống Druzhba đang chảy từ Belarus sang và dự kiến đến Hungary và Slovakia "sớm nhất vào ngày mai".
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hoan nghênh việc EU cho Ukraine vay 90 tỉ euro, cho rằng việc hỗ trợ Kyiv và gây sức ép lên Moscow là điều cần thiết để chấm dứt chiến sự.
Nút thắt được tháo gỡ sau khi ông Orban bị đối thủ chính trị Peter Magyar vượt qua trong cuộc bầu cử hôm 12.4. Ông Magyar được cho là thận trọng hơn trong mối quan hệ với Nga, chỉ trích việc ông Orban duy trì quan hệ gần gũi quá mức, đặc biệt là về năng lượng, với Moscow.
Kèm theo gói vay, EU cũng nhất trí về gói cấm vận thứ 20 lên Nga, trong đó có những giới hạn về hàng hải và năng lượng, các biện pháp về tài chính, thương mại và công nghiệp.
Hai bé trai 3 tuổi và 5 tuổi nói trên đã được một cặp vợ chồng đi ngang qua cứu sống vào tối 19.5, theo trang tin News.com.au ngày 22.5.
Họ tìm thấy hai trẻ trong tình trạng hoảng loạn, loạng choạng trên một con đường chính ở Monte Novo do Sul, cách thủ đô Lisbon của Bồ Đào Nha khoảng 60 km về phía đông nam, với những chiếc ba lô nhét đầy quần áo và thức ăn.
Ông Artur Quintas, một thợ làm bánh địa phương và là người đã tìm thấy hai trẻ đang hoảng sợ, cho hay chúng "la hét và khóc lóc".
Ông Quintas nhớ lại đứa lớn kể rằng mẹ chúng đã dẫn chúng vào rừng và bịt mắt chúng lại như một trò chơi, nhưng khi hai bé tháo khăn bịt mắt ra thì bà đã biến mất.
“Để đánh lừa bọn trẻ, mẹ chúng đã bịt mắt chúng và để chúng trong rừng chơi một trò chơi. Bà ấy bảo chúng đi tìm một món đồ chơi", ông Quintas nói với kênh truyền hình SIC Notícias.
Tin rằng đó chỉ là một trò chơi, hai cậu bé đã bị bỏ lại, đi loạng choạng trong khu rừng hàng giờ cho đến khi được Quintas và vợ ông tìm thấy.
Người đàn ông tốt bụng này cho biết ông chỉ nhận ra sự thật kinh hoàng rằng hai cậu bé đã bị bỏ rơi sau khi nhìn thấy những chiếc ba lô của các bé có nước, trái cây, bánh và quần áo để thay.
Ông Quintas cùng vợ đã nhanh chóng đưa hai bé bị bỏ rơi đến đồn cảnh sát địa phương. Tại đó, chúng kể rằng đã được mẹ cho ăn trước khi bỏ đi.
Hai cậu bé, đến từ miền đông nước Pháp, không có giấy tờ tùy thân nhưng đã nhận ra mẹ mình qua ảnh. Giới chức Pháp đã mở cuộc điều tra đối với mẹ và cha dượng của hai bé. Cuộc điều tra vẫn đang tiếp diễn.
Tại đây, UAV, robot và các hệ thống tác chiến điện tử liên tục được cải tiến ngay giữa chiến trường với tốc độ gần như theo thời gian thực.
Thông qua chương trình “Thử nghiệm ở Ukraine” do nhà nước Ukraine hậu thuẫn và bắt đầu từ mùa hè năm ngoái, hàng trăm công ty quốc tế đã nộp đơn đưa các sản phẩm quốc phòng vào Ukraine để thử nghiệm trong điều kiện chiến đấu thực tế và nhận phản hồi trực tiếp từ binh sĩ Ukraine.
Ông Andrii Hrytseniuk, Giám đốc điều hành nền tảng đổi mới quốc phòng Brave1 của Ukraine, nói rằng hiện có hàng chục công ty đang thử nghiệm hệ thống của họ tại Ukraine, bao gồm cả ngoài chiến trường. Theo ông, số lượng công ty quan tâm đang tiếp tục tăng, từ các tập đoàn quốc phòng lớn đến những startup nhỏ.
Kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022, Ukraine đã trở thành một “phòng thí nghiệm tác chiến UAV” quy mô lớn, đồng thời phát triển nhanh năng lực về robot và hệ thống tự động hóa. Điều này khiến các quân đội phương Tây đặc biệt quan tâm nghiên cứu.
“Đây là quốc gia số một thế giới về sử dụng UAV”, ông Hrytseniuk nói.
Chương trình “Thử nghiệm ở Ukraine” bắt đầu từ tháng 7/2025, mở cửa cho các công ty sản xuất UAV, vũ khí chống UAV, xuồng không người lái (USV), robot mặt đất không người lái cùng các công nghệ quân sự khác như trí tuệ nhân tạo (AI) và tác chiến điện tử.
Các công ty quốc phòng nước ngoài được cấp phép có thể thử nghiệm công nghệ tại thao trường mô phỏng điều kiện chiến đấu hoặc để phía Ukraine trực tiếp tiến hành thử nghiệm. Brave1 sau đó sẽ kết nối họ với binh sĩ có kinh nghiệm chiến trường để đưa ra khuyến nghị cải tiến. Một số công ty còn nhận được dữ liệu và phản hồi từ tiền tuyến.
Quá trình này giúp các doanh nghiệp có thể quảng bá rằng sản phẩm của họ đã được thử nghiệm, thậm chí “đã qua thực chiến” tại Ukraine.
Công ty khởi nghiệp Anh Occam Industries, chuyên phát triển phần mềm AI cho UAV, cho biết các hệ thống UAV châu Âu ban đầu của họ hoạt động tốt trong thử nghiệm nhưng không phù hợp với môi trường chiến trường thực tế. Sau khi được Brave1 kết nối với các nhà sản xuất Ukraine, phần mềm của Occam hiện đã được tích hợp lên UAV do Ukraine chế tạo và chuẩn bị đưa ra tiền tuyến.
Tuy nhiên, giới chức Ukraine cho rằng nhiều công ty phương Tây vẫn phát triển công nghệ quá chậm so với tốc độ thay đổi trên chiến trường. Ông Oleksii Vyskub, Thứ trưởng Quốc phòng thứ nhất của Ukraine, cho biết UAV Ukraine thường được nâng cấp chỉ sau mỗi 3 tháng trước khi quay lại chiến đấu, trong khi nhiều công ty phương Tây mất nhiều thời gian hơn để hoàn thiện sản phẩm.
Các công ty quốc phòng phương Tây không chịu áp lực thời chiến giống như Ukraine. Một số công ty đang thử nghiệm tại Ukraine nhưng lại mất nhiều tháng để hoàn thiện sản phẩm, khiến chúng có nguy cơ lỗi thời khi chiến trường tiếp tục thay đổi.
Theo ông, các công ty nước ngoài muốn theo kịp thực tế chiến sự hiện đại cần duy trì đại diện thường trực tại Ukraine để hiểu nhu cầu thay đổi liên tục của binh sĩ.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu tháng trước rằng Kiev “không chỉ theo kịp sự thay đổi” mà còn “nằm trong số những quốc gia dẫn đầu về phát triển công nghệ an ninh”.
“Kinh nghiệm an ninh của Ukraine và chuyên môn quân sự của chúng tôi hiện là những sản phẩm được săn đón nhất đối với hàng chục quốc gia trên thế giới”, ông nói.
