Trong tuyên bố vào sáng nay 18/7, quân đội Iran thông báo giai đoạn thứ 14 của Chiến dịch Tia Chớp đã nhắm mục tiêu vào các bể chứa nhiên liệu tại căn cứ không quân Al-Azraq của Jordan, một kho đạn dược tại trại Al-Udeiri của Kuwait, và các tòa nhà chỉ huy, cơ sở lưu trữ đạn dược và các cây cầu nối tại căn cứ không quân Ali Al-Salem.
Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã nhắm mục tiêu vào các máy bay chiến đấu của Mỹ đóng tại Jordan.
IRGC tuyên bố tên lửa đạn đạo của lực lượng này đã bắn trúng các tiêm kích Mỹ tại căn cứ không quân Muwaffaq Salti của Jordan.
IRGC xác nhận “máy bay không người lái cũng đã tấn công các bể chứa nhiên liệu tại căn cứ không quân Al Azraq ở Jordan”.
Theo truyền thông Iran, do vị trí, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị quân sự và các khoản đầu tư đáng kể từ Washington, căn cứ không quân Al Azraq được coi là một trong những căn cứ trọng yếu của Mỹ trong khu vực.
Đoạn video được các nguồn tin tình báo công bố dường như cho thấy một số tên lửa đánh chặn MIM-104 Patriot được phóng đi khi tên lửa Iran tiếp cận căn cứ, tiếp theo là ít nhất hai vụ va chạm đã xảy ra.
Lực lượng phòng không Jordan tuyên bố đã đánh chặn và phá hủy 10 tên lửa phóng từ Iran.
“Hệ thống phòng không Jordan đã đánh chặn và phá hủy 10 tên lửa do Iran phóng”, quân đội Jordan cho biết.
IRGC cũng tuyên bố thực hiện thành công các cuộc tấn công vào các cơ sở quân sự của Mỹ ở Kuwait.
“Máy bay không người lái đã tấn công một kho đạn dược tại căn cứ không quân Al Udeid, một tòa nhà chỉ huy và các cơ sở lưu trữ đạn dược tại căn cứ không quân Ali Al Salem, cũng như một số trung tâm thông tin liên lạc ở Kuwait”, IRGC cho biết trong một tuyên bố được NourNews trích dẫn.
Quân đội Kuwait cho biết các hệ thống phòng không nước này đã đáp trả các mối đe dọa từ máy bay không người lái Iran.
Bộ Nội vụ Bahrain cũng thông báo còi báo động đã được kích hoạt và người dân nên tìm nơi trú ẩn an toàn.
Ả rập Xê út đã đưa ra cảnh báo ngắn gọn ở hai địa điểm – các tỉnh Yanbu và Al-Kharj – trước khi dỡ bỏ vài phút sau đó.
Các đòn trả đũa của Iran được thực hiện sau khi lực lượng Mỹ kết thúc đêm tấn công thứ bảy liên tiếp nhằm vào Iran vào tối 17/7.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố tấn công các địa điểm giám sát, cơ sở hạ tầng hậu cần quân sự, kho vũ khí ngầm và năng lực hàng hải của Iran. Lực lượng Mỹ đã sử dụng máy bay chiến đấu, máy bay không người lái và tàu chiến cùng với các khí tài khác trong các cuộc tấn công.
“CENTCOM tiếp tục buộc Iran phải chịu trách nhiệm theo chỉ thị của Tổng Tư lệnh (Mỹ), đồng thời thực thi triệt để lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran”, CENTCOM tuyên bố.
CENTCOM nhấn mạnh hơn 50.000 binh sĩ Mỹ đang hoạt động trên khắp Trung Đông và luôn trong tình trạng cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu.
Iran đã liên tục tấn công các cơ sở quân sự của Mỹ ở Jordan, Kuwait, Bahrain, Qatar, Oman, Iraq và Syria bằng tên lửa và máy bay không người lái trong tuần qua để trả đũa các cuộc tấn công mới của Mỹ vào lãnh thổ Iran.
IRGC ngày 17/7 cho biết đã tấn công các máy bay chiến đấu và máy bay tiếp nhiên liệu trên không của Mỹ ở Jordan, cũng như binh sĩ Mỹ và một bệ phóng HIMARS ở Kuwait, gây ra “thương vong và thiệt hại đáng kể”. Lực lượng này cũng tuyên bố “nhiều” binh sĩ lực lượng đặc nhiệm của Mỹ đã thiệt mạng ở Kuwait.
Đài CBS ngày 17/7 đưa tin một số binh sĩ Mỹ đã bị thương khi các cuộc tấn công của Iran nhằm vào các cơ sở quân sự ở Jordan hồi đầu tuần này, ngay khi Tehran phát động một loạt các cuộc tấn công trả đũa khác.
CBS dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết các cuộc tấn công vào ít nhất 2 căn cứ của Jordan, nơi lực lượng Mỹ đồn trú, đã khiến “một số binh sĩ Mỹ bị thương”.
Bộ Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Mỹ vẫn chưa công khai xác nhận các trường hợp bị thương tại Jordan. Cũng chưa rõ chính xác khi nào các cuộc tấn công xảy ra hoặc căn cứ nào bị tấn công.
Máy bay chiến đấu của Mỹ thường xuyên hoạt động từ các cơ sở quân sự của Jordan, nhưng Washington không công khai tất cả các cơ sở mà lực lượng của họ sử dụng.
Ngày 1-5, Lầu Năm Góc thông báo Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ trưởng Quốc phòng) Pete Hegseth đã ra lệnh rút 5.000 trong tổng số 38.000 binh sĩ Mỹ đang đóng quân tại Đức trong vòng sáu tháng đến một năm.
Theo News Nation, quyết định này xuất phát từ việc các đồng minh châu Âu "không thể hiện mức độ cam kết" mà Tổng thống Donald Trump mong đợi.
Việc rút quân sẽ đưa lực lượng Mỹ tại châu Âu về mức trước năm 2022 - trước khi chiến sự tại Ukraine nổ ra khiến chính quyền Biden phải tăng cường quân số.
Căng thẳng bùng phát trực tiếp từ bài phát biểu của Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 27-4 tại một trường trung học ở Marsberg.
Tại đây, ông Merz cảnh báo Mỹ có nguy cơ sa lầy ở Trung Đông, chỉ trích Washington đã thể hiện "sự yếu kém" khi bị Iran "làm nhục" và thiếu một kế hoạch mạch lạc để rút khỏi xung đột.
Ông còn lưu ý rằng phía Iran "hiệu quả hơn trong đàm phán" so với phía Mỹ, và khẳng định các hành động quân sự tại Iran cùng việc đóng cửa eo biển Hormuz đã giáng đòn mạnh vào kinh tế Đức.
Chỉ hai ngày sau, ngày 29-4 ông Trump phản pháo trên mạng xã hội Truth Social, gọi ông Merz là người "hoàn toàn không biết mình đang nói gì", chỉ trích ông đang "làm việc rất tệ" khiến nước Đức phải đối mặt với đủ loại vấn đề, và khuyên Thủ tướng Đức nên tập trung ít hơn vào Iran, nhiều hơn vào việc giải quyết xung đột Ukraine.
Đây không phải lần đầu ông Merz bày tỏ bất đồng. Trước đó, ông đã lên tiếng rằng người Đức và châu Âu không được tham vấn trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28-2, đồng thời trực tiếp đặt câu hỏi về lối thoát của Washington khỏi cuộc xung đột này.
Hãng CBC nhận định quyết định rút quân là lời nhắc nhở mạnh mẽ về "sự sẵn sàng đáp trả của ông Trump đối với những gì ông coi là sự bất trung từ các đồng minh".
Tờ Politico dẫn lời nhà phân tích Todd Harrison nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của Đức: nơi đây không chỉ là nơi đóng quân của gần 40.000 binh sĩ Mỹ, mà còn là trụ sở của Bộ Tư lệnh Mỹ tại châu Âu và châu Phi, cùng bệnh viện quân sự lớn nhất của Mỹ ở nước ngoài. Việc rút quân nhanh chóng, theo ông Harrison, sẽ "tốn kém và có thể làm suy yếu khả năng răn đe".
Tờ Telegraph ngày 1-5 cũng lưu ý rằng NATO chưa thảo luận về khả năng rút quân này, vì bất kỳ động thái nào cũng đòi hỏi một thỏa thuận song phương giữa Mỹ và Đức - điều hiện chưa tồn tại.
Bất đồng Mỹ - NATO thực ra đã âm ỉ từ nhiệm kỳ đầu của ông Trump (2017 - 2021), khi Washington liên tục gây sức ép buộc các đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP.
Khi đó, Thủ tướng Đức Angela Merkel đã giúp hóa giải khủng hoảng, còn kế hoạch rút 12.000 binh sĩ của ông Trump bị đình lại sau khi ông thất cử và chính quyền Biden đảo ngược quyết định này.
Trong nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump đẩy căng thẳng lên một nấc mới: từ đe dọa rời khỏi NATO, chỉ trích châu Âu "quân sự hóa" Ukraine gây cản trở hòa đàm, đến áp thuế quan lên các thành viên EU.
Bài phát biểu của Phó tổng thống J.D. Vance tại Hội nghị an ninh Munich năm ngoái - cáo buộc một số nhà lãnh đạo châu Âu đang theo đuổi các chính sách có thể dẫn đến "sự hủy diệt của nền văn minh phương Tây", đồng thời ám chỉ sự ủng hộ công khai đối với các lực lượng dân tộc chủ nghĩa và cánh hữu tại châu Âu - càng khoét sâu thêm hố ngăn cách.
Trang Al Arabiya nhận định những khác biệt trong NATO đang "gay gắt hơn bao giờ hết". Nhà khoa học chính trị Emilian Kowalski thuộc Đại học Tampere lập luận rằng Mỹ không trực tiếp phá hủy NATO, mà đang dần biến liên minh này thành một "cầu thu phí" phục vụ lợi ích Washington, ngày càng ít dung nạp các cơ chế an ninh thay thế của châu Âu.
Ở phía châu Âu, các ý tưởng về lực lượng vũ trang độc lập và "ô dù hạt nhân" riêng - ban đầu do Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đề xuất - đang được bàn thảo nghiêm túc hơn.
Dù vậy, Chiến lược Quốc phòng quốc gia Mỹ (NDS 2026) công bố đầu năm nay khẳng định Washington không có ý định rời NATO, với khoảng 80.000 binh sĩ vẫn hiện diện tại châu Âu.
Trọng tâm đang dịch chuyển: Mỹ tiếp tục ở lại, nhưng đòi các đồng minh gánh phần lớn hơn trong chi tiêu quốc phòng.
Hội nghị thượng đỉnh NATO ngày 7 và 8-6 tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) sẽ là phép thử quan trọng: liệu đây sẽ là thời điểm hòa giải, hay là bước ngoặt dẫn đến sự đổ vỡ của liên minh tồn tại gần tám thập niên?
"Ông Kim Jong-un đã tái khẳng định lập trường chính sách kiên định trong việc đẩy nhanh tiến độ tăng cường năng lực quốc phòng", hãng thông tấn Triều Tiên KCNA ngày 23/6 dẫn lời lãnh đạo đất nước.
KCNA tiếp tục dẫn lời ông Kim Jong-un nói rằng Mỹ và Hàn Quốc đang thúc đẩy việc Seoul sở hữu tàu ngầm hạt nhân và ngày càng công khai các động thái tăng cường, hiện đại hóa lực lượng vũ trang trong khu vực.
Trước những diễn biến như vậy, ông Kim khẳng định lập trường kiên định của Triều Tiên là đẩy nhanh các nỗ lực mở rộng và tăng cường hơn nữa khả năng răn đe "để tự vệ".
Về kho vũ khí hạt nhân, KCNA cho biết cuộc họp toàn thể của đảng Lao động Triều Tiên đã nhất trí công nhận vị thế hạt nhân của nước này là "cách thức đúng đắn và duy nhất để chủ động, tự tin đối phó với tình hình quân sự, chính trị quốc tế khó lường".
Bà Kim Yo-jong, Trưởng Ban Tổng vụ đảng Lao động Triều Tiên, em gái ông Kim, trước đó cũng tuyên bố vị thế quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân của nước này là điều "không thể đem ra thương lượng".
Triều Tiên luôn khẳng định quyền sở hữu vũ khí hạt nhân và các chương trình tên lửa đạn đạo, bất chấp những hoạt động này bị cấm theo các lệnh trừng phạt của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Năm 2023, Bình Nhưỡng đã đưa vị thế quốc gia hạt nhân vào hiến pháp của mình.
"Căn cứ vào tình hình bất ổn do sự can thiệp trái phép từ các lực lượng bên ngoài gây ra, eo biển Hormuz sẽ đóng cửa cho đến khi có thông báo mới và cho đến khi Mỹ chấm dứt can thiệp trong khu vực", đài truyền hình quốc gia Iran (IRIB) ngày 12/7 dẫn thông cáo từ lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
IRGC tuyên bố toàn bộ tàu dân sự hay quân sự sẽ không được phép đi qua eo biển, cáo buộc một số phương tiện đã "phớt lờ cảnh báo", không chuyển sang tuyến đường được Tehran phê chuẩn.
Hãng thông tấn Fars của Iran cho hay trong sự cố mới nhất, một tàu đã tắt hệ thống nhận diện và "gây nguy hiểm cho an ninh hàng hải". Hải quân IRGC sau nhiều lần cảnh cáo bất thành đã khai hỏa tên lửa hành trình nhắm vào phương tiện, buộc tàu dừng lại.
Iran phản đối mọi nỗ lực thiết lập một "tuyến hàng hải trái phép" qua eo biển, đồng thời cảnh báo mọi cuộc tấn công hoặc hành động mà họ coi là vi phạm trong thời gian tới sẽ bị đáp trả mạnh mẽ. IRGC nói rằng họ sẵn sàng mở rộng mục tiêu trả đũa, nhắm đến những căn cứ khác của đối phương trong khu vực, ngoài các mục tiêu bị tấn công thời gian qua.
Giới chức Mỹ chưa bình luận về tuyên bố mới của Iran. Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 10/7 tuyên bố lệnh ngừng bắn đã chấm dứt, song cho biết các cuộc đối thoại giữa Washington và Tehran sẽ vẫn tiếp tục.
Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Amir Saeid Iravani hôm 11/7 cáo buộc Mỹ vi phạm nghĩa vụ trong bản ghi nhớ về ngừng bắn và lộ trình hòa bình hồi tháng 6, tiến hành các cuộc tấn công quân sự quy mô lớn nhằm vào chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Iran.
Theo đại sứ Iravani, Iran chỉ cam kết thực hiện đầy đủ bản ghi nhớ nếu Mỹ cũng tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ của mình. Ông cảnh báo Tehran sẽ không còn chấp nhận bị ràng buộc bởi thỏa thuận nếu Washington tiếp diễn các vi phạm.
Bản ghi nhớ mà Mỹ và Iran ký hồi giữa tháng 6 gồm 14 điểm, trong đó điều 5 nêu rằng Iran cam kết tạo điều kiện để các tàu thương mại đi lại an toàn và miễn phí qua tuyến vịnh Ba Tư - biển Oman trong vòng 60 ngày.
Iran sẽ phối hợp với Oman và các quốc gia ven vịnh Ba Tư để xây dựng cơ chế quản lý và cung cấp dịch vụ hàng hải tại eo biển Hormuz trong tương lai, trên cơ sở luật pháp quốc tế.
Tuy nhiên, do văn bản không nêu cụ thể về phương thức triển khai, các bên liên quan có cách diễn giải riêng của mình về từng điều khoản. Iran cho rằng nước này giữ vai trò chủ đạo trong việc điều phối hoạt động của tàu bè qua Hormuz. Trong khi đó, Mỹ coi điều 5 là chìa khóa để khôi phục tự do đi lại ở eo biển.
Iran ngày càng phẫn nộ khi Mỹ phối hợp với Oman và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thiết lập lộ trình mới ở phía nam Hormuz, nằm hoàn toàn trong lãnh hải Oman và khuyến khích các tàu thương mại chọn phương án này thay vì sử dụng tuyến phía bắc đi qua lãnh hải Iran.
Rạn nứt bắt đầu bộc lộ ngày 25/6, khi tàu hàng Ever Lovely bị tấn công khi di chuyển ven biển Oman. Mỹ cáo buộc Iran là thủ phạm, không kích nhiều mục tiêu ven biển Iran trong ngày 26/6 để trả đũa. Iran đáp trả bằng cách tập kích các vị trí quân đội Mỹ trong khu vực. Vòng lặp ăn miếng trả miếng này diễn ra nhiều lần trong những ngày qua, khiến thỏa thuận ngừng bắn suy yếu.
