Theo Hãng tin Reuters, Bộ Ngoại giao Iran ngày 26-5 cho biết các cuộc tấn công của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tại tỉnh Hormozgan ở miền nam nước này – nơi có thành phố cảng Bandar Abbas – là “hành vi vi phạm nghiêm trọng” lệnh ngừng bắn được duy trì gần bảy tuần qua.
Trong tuyên bố được Đài truyền hình quốc gia IRIB đăng tải, Tehran cáo buộc Washington thực hiện các “hành động gây hấn”, đồng thời cho rằng động thái này thể hiện “sự ác ý và đạo đức giả” của Chính phủ Mỹ đối với Iran.
Iran cũng tuyên bố sẽ không ngần ngại thực hiện quyền tự vệ nếu cần thiết.
Về phía Mỹ, CENTCOM cho biết các cuộc tấn công được thực hiện nhằm mục đích “tự vệ”, để bảo vệ binh sĩ Mỹ trước những mối đe dọa từ lực lượng Iran.
Theo Washington, các mục tiêu bị nhắm tới bao gồm các tàu bị cáo buộc đang tìm cách rải thủy lôi và các bệ phóng tên lửa ở eo biển Hormuz.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio vẫn bày tỏ lạc quan về triển vọng ngoại giao, cho biết một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột có thể đạt được “trong vài ngày”. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh eo biển này cần phải được mở trở lại “bằng cách này hay cách khác”.
Căng thẳng mới xuất hiện trong lúc cả Washington và Tehran trước đó đều phát tín hiệu lạc quan về tiến triển của một biên bản ghi nhớ sơ bộ, được kỳ vọng có thể giúp chấm dứt chiến sự và nối lại lưu thông hàng hải qua eo biển Hormuz.
Theo các nguồn tin Iran, thỏa thuận ban đầu có thể bao gồm việc chấm dứt xung đột trên nhiều mặt trận, thiết lập cơ chế hoạt động trong 30 ngày đối với eo biển Hormuz và một số hỗ trợ tài chính, trong khi các vấn đề phức tạp hơn như chương trình hạt nhân của Iran sẽ tiếp tục được đưa vào giai đoạn đàm phán tiếp theo.
Một trong những trở ngại lớn còn lại được cho là liên quan đến việc giải phóng khoảng 24 tỉ USD tài sản Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài.
Hiện chỉ còn vài chục tàu đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày, giảm đáng kể so với mức 125 – 140 tàu trước đây. Sau thông tin về các cuộc tấn công mới của Mỹ, giá dầu Brent chuẩn toàn cầu đã tăng vọt lên 99,13 USD/thùng, so với mức 96,30 USD/thùng trước đó.
Sau cuộc họp đồng chủ trì với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại Paris ngày 17/4, Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết hai nước sẽ dẫn dắt sứ mệnh đa quốc gia nhằm bảo vệ tự do hàng hải ở eo biển Hormuz "ngay khi điều kiện cho phép".
"Đây là sứ mệnh mang tính chất hòa bình và phòng thủ thuần túy, nhằm tạo sự an tâm cho các tàu thương mại và hỗ trợ rà phá thủy lôi. Hiện đã có hơn 10 quốc gia đề nghị tham gia", ông Starmer cho hay.
Cuộc họp tại Paris quy tụ hơn 30 lãnh đạo các nước, hầu hết tham dự qua hình thức trực tuyến. Mỹ và Iran không góp mặt.
Iran ngày 17/4 tuyên bố mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu, cho các tàu thương mại, sau khi giao tranh giữa Israel và nhóm Hezbollah ở Lebanon đã dừng nhờ lệnh ngừng bắn 10 ngày.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hoan nghênh động thái này, nhưng cho biết lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng biển của Iran vẫn duy trì đến khi hai bên đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột hoàn toàn. Mỹ và Iran đang trong thời gian ngừng bắn kéo dài 2 tuần, có hiệu lực từ ngày 8/4.
Trả lời phỏng vấn của AFP cùng ngày, ông Trump cho biết Mỹ "đang tiến rất gần" đến thỏa thuận hòa bình với Iran, thêm rằng không còn điểm vướng mắc nào giữa hai bên.
Những người tham gia cuộc họp ở Paris cũng hoan nghênh tuyên bố của Tehran về việc mở cửa lại eo biển, nhưng kêu gọi các bên "mở cửa lại hoàn toàn, vô điều kiện", theo ông Macron. Ông thêm rằng sự hiện diện của lực lượng đa quốc gia là cần thiết để củng cố và đảm bảo tính bền vững của các cam kết mở cửa đó.
Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, người tham dự cuộc họp, nhấn mạnh rằng sứ mệnh như vậy cần phải chờ đến khi "chấm dứt chiến sự", nhưng cho biết nước này sẵn sàng tham gia. Thủ tướng Đức Friedrich Merz trong khi đó bày tỏ mong muốn Mỹ tham gia.
Trong khi đó, Tổng thống Trump cho hay ông đã từ chối lời đề nghị của NATO về việc giúp đảm bảo an ninh eo biển Hormuz sau khi Iran tuyên bố mở cửa. "Tôi nhận được cuộc gọi từ NATO để hỏi liệu chúng tôi có cần giúp đỡ hay không. Tôi đã nói với họ hãy tránh xa, trừ khi họ chỉ muốn đưa tàu đến để chở dầu", ông viết.
Kể từ khi phát động cuộc chiến ở Iran, ông Trump đã chế giễu các đồng minh châu Âu là "những kẻ hèn nhát", chỉ trích NATO là "hổ giấy" vì đã phớt lờ lời kêu gọi hỗ trợ của ông khi Iran gần như phong tỏa eo biển Hormuz.
Bộ Ngoại giao Áo ngày 4/5 xác nhận thông tin trên đài ORF rằng nước này đã trục xuất ba nhân viên đại sứ quán Nga với cáo buộc làm gián điệp.
"Cần phải khẳng định rõ rằng việc lợi dụng quyền miễn trừ ngoại giao để tiến hành hoạt động gián điệp là điều không thể chấp nhận được", Ngoại trưởng Beate Meinl-Reisinger cho biết, thêm rằng ba nhà ngoại giao Nga đã rời khỏi Áo.
Đài ORF trước đó đưa tin rằng trên nóc tòa nhà đại sứ quán Nga ở Vienna có các thiết bị để thu thập trái phép dữ liệu, bao gồm cả dữ liệu được các tổ chức quốc tế có trụ sở tại thành phố này truyền đi thông qua mạng Internet vệ tinh. Bộ Ngoại giao Áo hồi tháng 4 đã triệu đại sứ Nga về sự việc.
Theo bà Meinl-Reisinger, hoạt động gián điệp là vấn đề an ninh đối với Áo. Nước này đang thay đổi cách thức và có những biện pháp cứng rắn để ứng phó.
"Chúng tôi đã truyền đạt lập trường đó tới Nga, bao gồm cả những quan ngại liên quan đến 'rừng ăng-ten' tại phái bộ ngoại giao Nga", Ngoại trưởng Áo cho biết thêm.
Đại sứ quán Nga tại Vienna gọi quyết định trục xuất của Áo là "thái quá, thiếu thiện chí".
"Đây là hành động hoàn toàn vô căn cứ, mang động cơ chính trị và không thể chấp nhận được", đại sứ quán Nga tuyên bố. "Nga sẽ sớm có phản ứng đáp trả quyết liệt. Vienna hoàn toàn chịu trách nhiệm cho việc quan hệ song phương, vốn đã ở mức thấp nhất lịch sử hiện đại, tiếp tục đi xuống".
Vienna là trung tâm ngoại giao lớn, nơi có Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) và các tổ chức của Liên Hợp Quốc, như Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế. Những nước lớn như Nga, Mỹ thường có đại sứ riêng tại Áo, OSCE và các tổ chức thuộc Liên Hợp Quốc.
Áo là quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) duy trì quan điểm trung lập. Trước khi chiến sự Ukraine bùng phát, Áo hiếm khi tiến hành hoạt động trục xuất ngoại giao. Áo chỉ từng trục xuất một nhà ngoại giao Nga bị cáo buộc hoạt động gián điệp vào tháng 4/2020.
Reuters và Guardian ngày 20/5 dẫn nội dung bức điện từ Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các nhà ngoại giao tại đại sứ quán Mỹ ở Jerusalem đã được chỉ thị chuyển thông điệp rằng việc Đại sứ Palestine tại Liên Hợp Quốc (LHQ) Riyad Mansour ứng cử vào ghế Phó chủ tịch Đại hội đồng sẽ "làm gia tăng căng thẳng".
Động thái này cũng có nguy cơ làm suy yếu kế hoạch hòa bình Gaza của Tổng thống Donald Trump, nên sẽ phải đối mặt với hậu quả từ Washington nếu tiếp tục, Bộ Ngoại giao Mỹ cảnh báo trong bức điện.
"Nói rõ hơn, chúng tôi sẽ quy trách nhiệm cho chính quyền Palestine nếu phái đoàn Palestine không rút lại ứng cử vào vị trí Phó chủ tịch Đại hội đồng LHQ", bức điện nêu.
Bức điện đề cập quyết định của Bộ Ngoại giao Mỹ hồi tháng 9/2025 về việc miễn trừ lệnh cấm cấp visa cho các quan chức Palestine được cử đến phái đoàn Palestine tại LHQ.
"Sẽ thật đáng tiếc nếu phải xem xét lại bất kỳ lựa chọn nào khả thi", phía Mỹ cảnh báo, nhắc tới khả năng thu hồi visa của phái đoàn Palestine tại LHQ.
Phái đoàn Palestine tại LHQ chưa phản hồi về thông tin. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng từ chối bình luận.
Đại sứ Mansour đã rút lui khỏi cuộc tranh cử chức Chủ tịch Đại hội đồng LHQ hồi tháng 2, nhưng khi đó cho biết thêm rằng nếu được bầu vào chức Phó chủ tịch, ông vẫn có thể chủ trì các phiên họp của Đại hội đồng.
Cuộc bầu cử Chủ tịch và 16 Phó chủ tịch Đại hội đồng LHQ dự kiến diễn ra vào ngày 2/6. Chính quyền Trump từ lâu đã phản đối nỗ lực thành lập nhà nước Palestine và cho rằng việc Đại sứ Palestine được bầu làm Phó chủ tịch Đại hội đồng có thể ảnh hưởng đến các phiên họp liên quan đến tình hình Trung Đông.
