Nhân sự kiện Hội thảo khoa học quốc gia CTST 2026 diễn ra vào ngày 16.5.2026 tại Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM (UTH), phóng viên Báo Nhân Dân đã trao đổi với PGS-TS Nguyễn Tiến Thủy – Bí thư Đảng ủy, Phó hiệu trưởng UTH xung quanh vấn đề này.
Thưa ông, điểm nhấn nổi bật nhất của CTST 2026 năm nay là gì?
PGS-TS Nguyễn Tiến Thủy: Điểm nhấn quan trọng nhất của CTST 2026 là tăng cường kết nối giữa nghiên cứu khoa học, đổi mới công nghệ với nhu cầu phát triển hạ tầng trọng điểm của đất nước. Việt Nam đang ở giai đoạn then chốt trong phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông, từ đường sắt tốc độ cao, metro đến logistics cảng biển, giao thông thông minh và hạ tầng số.
Hội thảo không chỉ là diễn đàn học thuật, mà còn là cầu nối giữa nhà trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Trọng tâm không dừng ở công bố kết quả nghiên cứu, mà hướng tới thúc đẩy ứng dụng vào các công trình, dự án cụ thể, phục vụ trực tiếp yêu cầu phát triển quốc gia.
Các nghiên cứu tại hội thảo có thể đóng góp cụ thể gì cho những dự án lớn như đường sắt tốc độ cao, metro hay logistics?
Vai trò của nghiên cứu là rất cụ thể và xuyên suốt. Trong lĩnh vực đường sắt, các nghiên cứu có thể hỗ trợ từ quy hoạch tuyến, thiết kế nhà ga, xử lý nền đất yếu, đến tổ chức thi công, vận hành và bảo trì. Đặc biệt, yêu cầu làm chủ công nghệ cốt lõi là rất cấp thiết khi Việt Nam chuẩn bị triển khai các dự án quy mô lớn.
Với logistics, nghiên cứu góp phần tối ưu hóa vận tải đa phương thức, nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng, giảm chi phí. Những hướng như số hóa logistics cảng biển, kho bãi thông minh hay phân tích dữ liệu lớn sẽ là chìa khóa.
Quan trọng hơn, các nghiên cứu không dừng ở mô hình hay bài báo, mà phải đi vào thực tiễn vận hành, giải quyết các bài toán cụ thể của doanh nghiệp và địa phương.
Với vai trò là đơn vị tổ chức, Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM đang định vị mình như thế nào trong hệ sinh thái nghiên cứu và chuyển giao công nghệ hiện nay?
Trước yêu cầu phát triển các lĩnh vực trọng điểm như đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, logistics hiện đại, giao thông thông minh và các ứng dụng kinh tế tầm thấp phục vụ quản lý, khai thác, giám sát hạ tầng đô thị, Nhà trường xác định vai trò là “ba điểm kết nối”.
Thứ nhất, kết nối đào tạo với nhu cầu nhân lực mới, cấp thiết của quốc gia, thông qua chủ động cập nhật chương trình, tăng cường thực hành tại doanh nghiệp, năng lực số, ngoại ngữ và tư duy hệ thống cho người học.
Thứ hai, kết nối nghiên cứu với thực tiễn, hướng các đề tài vào những bài toán cụ thể về kỹ thuật, quản lý, vận hành và chính sách từ doanh nghiệp, địa phương và các dự án lớn.
Thứ ba, kết nối nguồn lực để nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, thông qua hợp tác trong nước và quốc tế, phát triển phòng thí nghiệm liên kết trọng điểm quốc gia, nhóm nghiên cứu mạnh và năng lực chuyển giao công nghệ.
Chúng tôi hướng tới trở thành trung tâm khoa học công nghệ giao thông vận tải theo định hướng ứng dụng, gắn chặt với nhu cầu phát triển đất nước.
Theo ông, đâu là rào cản lớn nhất khiến nhiều nghiên cứu trong ngành giao thông vận tải chưa đi vào thực tiễn và hội thảo lần này có thể góp phần thu hẹp khoảng cách đó ra sao?
Rào cản lớn nhất là sự kết nối giữa nghiên cứu và nhu cầu thực tiễn chưa đủ chặt chẽ. Nhiều đề tài còn xuất phát từ logic học thuật hơn là từ bài toán thực tế, nên khó chuyển hóa thành giải pháp ứng dụng. Bên cạnh đó là thiếu cơ chế hợp tác dài hạn giữa nhà trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.
Một điểm nữa là cách đánh giá kết quả nghiên cứu còn nặng về số lượng công bố, chưa chú trọng đầy đủ đến giá trị ứng dụng.
CTST 2026 kỳ vọng sẽ thúc đẩy các nghiên cứu đi vào thí điểm, ứng dụng và kiểm chứng trong thực tế, qua đó tạo ra giá trị thiết thực cho phát triển ngành.
Từ góc độ nhà quản lý giáo dục, ông kỳ vọng gì vào vai trò của sinh viên và các nhà khoa học trẻ trong nghiên cứu khoa học và phát triển ngành giao thông vận tải trong thời gian tới?
Tôi đặt rất nhiều kỳ vọng vào lực lượng trẻ. Trong 10-20 năm tới, họ sẽ là lực lượng trực tiếp đảm nhiệm các dự án lớn của ngành giao thông vận tải.
Đối với sinh viên, nghiên cứu khoa học cần gắn với việc rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn. Các em cần tiếp cận công trường, doanh nghiệp, hệ thống giao thông thực tế.
Đối với các nhà khoa học trẻ, cần có nền tảng chuyên môn vững, đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực liên ngành như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, vật liệu, năng lượng và môi trường.
Nếu dám theo đuổi những vấn đề lớn, kiên trì làm chủ công nghệ cốt lõi và gắn bó với nhu cầu của đất nước, lực lượng trẻ sẽ đóng vai trò quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa ngành giao thông vận tải Việt Nam.
Ngày 9-5, Trường King’s College Wimbledon họp báo ra mắt tại TP.HCM thông qua hợp tác với Millennia Education. Cơ sở tại TP.HCM dự kiến khai giảng khóa đầu tiên vào tháng 8-2027, dạy học sinh từ 2-18 tuổi.
Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Văn Hiếu - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM - cho biết TP.HCM hiện có gần 30 trường quốc tế với nhiều mô hình hoạt động khác nhau.
Nhiều năm qua, thành phố xem hợp tác quốc tế trong giáo dục là một trong những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.
Ông cũng cho rằng quan hệ hợp tác giáo dục giữa Việt Nam và Vương quốc Anh thời gian qua phát triển theo hướng tăng cường liên kết đào tạo, trao đổi chuyên môn và chia sẻ kinh nghiệm quản lý giáo dục. Khi giáo dục và khoa học công nghệ thay đổi nhanh, việc triển khai thêm các mô hình giáo dục quốc tế sẽ góp phần đa dạng hóa môi trường học tập tại TP.HCM.
Giáo dục Việt Nam luôn coi trọng "đức - trí - thể - mỹ" cũng như "tài - đức" trong rèn luyện con người.
Các mô hình giáo dục quốc tế khi phát triển tại Việt Nam cần quan tâm đến giá trị phát triển con người toàn diện, góp phần đào tạo nguồn nhân lực cho TP.HCM và khu vực.
Trong khi đó, ông William Lawrenson - Phó tổng lãnh sự Anh tại TP.HCM - cho biết quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Vương quốc Anh được thiết lập từ năm 1993, còn khuôn khổ Đối tác chiến lược giữa hai nước được ký kết năm 2010.
Theo ông, giáo dục hiện là một trong sáu trụ cột hợp tác trong quan hệ song phương, đóng vai trò thúc đẩy kết nối con người, trao đổi học thuật và hợp tác dài hạn giữa hai quốc gia. Các dự án giáo dục quốc tế đang được triển khai tại Việt Nam cho thấy những cam kết hợp tác đang dần được cụ thể hóa trong thực tế.
Ông Kieran McLaughlin - Hiệu trưởng sáng lập King’s College Wimbledon tại TP.HCM - cho biết trường sẽ triển khai chương trình giáo dục Anh quốc từ mầm non đến trung học, trong đó học sinh bậc phổ thông theo lộ trình IGCSE và A-Level.
Ông cho biết cơ sở của trường tại TP.HCM đã được khởi công và đang xây dựng tại khu đô thị The Global City (phường Bình Trưng, TP.HCM) với quy mô gần 2ha gồm các hạng mục như hồ bơi trong nhà, khu thể thao đa năng, phòng thí nghiệm khoa học và nhà hát 500 chỗ.
10 chuyên đề ôn tập môn vật lý thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Huỳnh Kim Tài, Trường quốc tế Á Châu (Asian School), thực hiện được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=ozFdEf2fnlc
Trong chuyên đề 6: Hiện tượng cảm ứng điện từ, giáo viên ôn tập các nội dung kiến thức, gồm: Từ thông: ý nghĩa và công thức tính; Hiện tượng cảm ứng điện từ: định nghĩa, một số ví dụ thực tiễ; Định luật Lenz về chiều dòng điện cảm ứng; Định luật Faraday xác định suất điện động cảm ứng; Các đặc điểm của sóng điện từ.
Trước đó ở chuyên đề số 5 của môn vật lý phát sóng vào ngày 5.5, với chủ đề từ trường, lực từ, cảm ứng từ, giáo viên sẽ ôn tập các nội dung như: Khái niệm từ trường, cách nhận biết từ trường; Từ phổ và cách thu được từ phổ; Đường sức từ: khái niệm và các tính chất; Khái niệm và hình ảnh của từ trường đều; Lực từ tác dụng lên dây dẫn mong dòng điện: đặc điểm, công thức tính; Đặc điểm của vectơ cảm ứng từ. Bên cạnh đó là các ví dụ và bài tập minh họa.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Lịch phát sóng tuần từ 4 đến 9.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026:
Đề xuất được nêu tại hội thảo khoa học "Thị thực nhân tài và chính sách thu hút nguồn lực chất lượng cao phục vụ phát triển đất nước", do ĐH Quốc gia TP.HCM phối hợp với Học viện Chính trị Khu vực II (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) tổ chức hôm nay (20.5).
Hội thảo được tổ chức nhằm cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết số 45-NQ/TW về phát huy vai trò đội ngũ trí thức và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Phát biểu tại hội thảo, ông Ngô Đông Hải, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, cho rằng nhiều quốc gia trên thế giới đã triển khai mạnh các chính sách thị thực nhân tài nhằm thu hút chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân sáng tạo và lao động trình độ cao, tạo ra một cuộc cạnh tranh thực chất về nhân lực tri thức. Việt Nam hiện cũng đang nghiên cứu hoàn thiện chính sách thị thực nhân tài nhằm thu hút chuyên gia quốc tế và trí thức Việt Nam ở nước ngoài tham gia vào quá trình phát triển đất nước. Tuy nhiên theo ông Hải, nhiều chính sách hiện nay vẫn còn phân tán, thiếu tính đột phá và chưa đáp ứng yêu cầu cạnh tranh quốc tế.
Từ thực tiễn, ông Hải đề nghị cần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của chính sách thị thực nhân tài trong bối cảnh mới. Nghiên cứu một cách khoa học và toàn diện kinh nghiệm của các quốc gia đi trước như Singapore, Trung Quốc, Hàn Quốc, hay Ấn Độ để rút ra các bài học về thiết kế chính sách, tổ chức thực thi và xây dựng hệ sinh thái nhân tài, tìm ra một mô hình thị thực nhân tài ưu việt, thông thoáng, phù hợp với đặc thù thể chế của Việt Nam.
Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cũng cho rằng cần đề xuất mô hình chính sách phù hợp với Việt Nam theo hướng chuyển từ tư duy thu hút sang cạnh tranh nhân tài toàn cầu, thiết kế cơ chế thị thực nhân tài thông thoáng, cạnh tranh, xây dựng chính sách trọn gói từ thị thực, cư trú, thu nhập, đến môi trường sống. Đề xuất giải pháp đột phá, trong đó xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo như các "cụm sáng tạo" và "đô thị nhân tài" gắn với các trung tâm ĐH lớn. Đáng chú ý, việc thu hút nhân tài bên ngoài phải đi đôi với việc bồi dưỡng, phát triển nội lực trong nước.
Trong khi đó, ông Lê Hải Bình, Phó giám đốc thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, cho biết thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và sử dụng hiệu quả nhân tài. Tuy nhiên ông Bình nhìn nhận quá trình thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao hiện vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế. Nhiều chính sách hiện nay còn phân tán, thiếu cơ chế đột phá, chính sách đãi ngộ chưa tạo được sức hút đủ mạnh đối với chuyên gia, nhà khoa học và những người có kinh nghiệm quốc tế.
GS-TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM, thì cho rằng thị thực nhân tài không nên chỉ được nhìn nhận như một chính sách nhập cư đơn thuần. Theo GS Mai, đây cần được xem là một công cụ chiến lược trong cạnh tranh quốc gia về nhân tài, đồng thời là "cánh cửa" giúp Việt Nam kết nối với dòng chảy tri thức toàn cầu. Trong bối cảnh chuyển đổi số và cạnh tranh công nghệ diễn ra mạnh mẽ, chất lượng nguồn nhân lực sẽ quyết định năng lực cạnh tranh và tốc độ phát triển của quốc gia. Vì vậy, đầu tư cho giáo dục, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo cần được xem là ưu tiên hàng đầu.
Theo Giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM, kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy để thu hút được chuyên gia và nhà khoa học quốc tế, ngoài chính sách đãi ngộ, cần xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện. Hệ sinh thái này bao gồm môi trường học thuật cởi mở, cơ sở nghiên cứu hiện đại, cơ hội hợp tác quốc tế và chất lượng sống phù hợp cho người lao động cùng gia đình.
ĐH Quốc gia TP.HCM cũng đề xuất cần có các cơ chế đặc thù nhằm thu hút và giữ chân nhân tài trong các lĩnh vực công nghệ cao như: AI, vi mạch bán dẫn, dữ liệu lớn và tự động hóa. Đồng thời, việc kết nối chặt chẽ giữa Nhà nước, cơ sở giáo dục ĐH và doanh nghiệp được xem là yếu tố quan trọng để đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu phát triển mới.
Ông Ngô Đông Hải cũng đề nghị các đại biểu phân tích sâu sắc về hoàn thiện thể chế nhằm tạo bước đột phá trong chiến lược đào tạo nhân tài nghiên cứu ngay từ bậc ĐH. Cơ chế đặc thù hỗ trợ các trung tâm giáo dục lớn như ĐH Quốc gia TP.HCM phát huy vai trò hạt nhân, xây dựng hệ sinh thái nhân tài quốc gia. "Cần có chiến lược phát triển nhân lực công vụ, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao phù hợp với các mô hình chính quyền địa phương hiện đại và khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi để hướng tới sự phát triển bền vững", Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh.
