Nhân sự kiện Hội thảo khoa học quốc gia CTST 2026 diễn ra vào ngày 16.5.2026 tại Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM (UTH), phóng viên Báo Nhân Dân đã trao đổi với PGS-TS Nguyễn Tiến Thủy – Bí thư Đảng ủy, Phó hiệu trưởng UTH xung quanh vấn đề này.
Thưa ông, điểm nhấn nổi bật nhất của CTST 2026 năm nay là gì?
PGS-TS Nguyễn Tiến Thủy: Điểm nhấn quan trọng nhất của CTST 2026 là tăng cường kết nối giữa nghiên cứu khoa học, đổi mới công nghệ với nhu cầu phát triển hạ tầng trọng điểm của đất nước. Việt Nam đang ở giai đoạn then chốt trong phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông, từ đường sắt tốc độ cao, metro đến logistics cảng biển, giao thông thông minh và hạ tầng số.
Hội thảo không chỉ là diễn đàn học thuật, mà còn là cầu nối giữa nhà trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Trọng tâm không dừng ở công bố kết quả nghiên cứu, mà hướng tới thúc đẩy ứng dụng vào các công trình, dự án cụ thể, phục vụ trực tiếp yêu cầu phát triển quốc gia.
Các nghiên cứu tại hội thảo có thể đóng góp cụ thể gì cho những dự án lớn như đường sắt tốc độ cao, metro hay logistics?
Vai trò của nghiên cứu là rất cụ thể và xuyên suốt. Trong lĩnh vực đường sắt, các nghiên cứu có thể hỗ trợ từ quy hoạch tuyến, thiết kế nhà ga, xử lý nền đất yếu, đến tổ chức thi công, vận hành và bảo trì. Đặc biệt, yêu cầu làm chủ công nghệ cốt lõi là rất cấp thiết khi Việt Nam chuẩn bị triển khai các dự án quy mô lớn.
Với logistics, nghiên cứu góp phần tối ưu hóa vận tải đa phương thức, nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng, giảm chi phí. Những hướng như số hóa logistics cảng biển, kho bãi thông minh hay phân tích dữ liệu lớn sẽ là chìa khóa.
Quan trọng hơn, các nghiên cứu không dừng ở mô hình hay bài báo, mà phải đi vào thực tiễn vận hành, giải quyết các bài toán cụ thể của doanh nghiệp và địa phương.
Với vai trò là đơn vị tổ chức, Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM đang định vị mình như thế nào trong hệ sinh thái nghiên cứu và chuyển giao công nghệ hiện nay?
Trước yêu cầu phát triển các lĩnh vực trọng điểm như đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, logistics hiện đại, giao thông thông minh và các ứng dụng kinh tế tầm thấp phục vụ quản lý, khai thác, giám sát hạ tầng đô thị, Nhà trường xác định vai trò là “ba điểm kết nối”.
Thứ nhất, kết nối đào tạo với nhu cầu nhân lực mới, cấp thiết của quốc gia, thông qua chủ động cập nhật chương trình, tăng cường thực hành tại doanh nghiệp, năng lực số, ngoại ngữ và tư duy hệ thống cho người học.
Thứ hai, kết nối nghiên cứu với thực tiễn, hướng các đề tài vào những bài toán cụ thể về kỹ thuật, quản lý, vận hành và chính sách từ doanh nghiệp, địa phương và các dự án lớn.
Thứ ba, kết nối nguồn lực để nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, thông qua hợp tác trong nước và quốc tế, phát triển phòng thí nghiệm liên kết trọng điểm quốc gia, nhóm nghiên cứu mạnh và năng lực chuyển giao công nghệ.
Chúng tôi hướng tới trở thành trung tâm khoa học công nghệ giao thông vận tải theo định hướng ứng dụng, gắn chặt với nhu cầu phát triển đất nước.
Theo ông, đâu là rào cản lớn nhất khiến nhiều nghiên cứu trong ngành giao thông vận tải chưa đi vào thực tiễn và hội thảo lần này có thể góp phần thu hẹp khoảng cách đó ra sao?
Rào cản lớn nhất là sự kết nối giữa nghiên cứu và nhu cầu thực tiễn chưa đủ chặt chẽ. Nhiều đề tài còn xuất phát từ logic học thuật hơn là từ bài toán thực tế, nên khó chuyển hóa thành giải pháp ứng dụng. Bên cạnh đó là thiếu cơ chế hợp tác dài hạn giữa nhà trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.
Một điểm nữa là cách đánh giá kết quả nghiên cứu còn nặng về số lượng công bố, chưa chú trọng đầy đủ đến giá trị ứng dụng.
CTST 2026 kỳ vọng sẽ thúc đẩy các nghiên cứu đi vào thí điểm, ứng dụng và kiểm chứng trong thực tế, qua đó tạo ra giá trị thiết thực cho phát triển ngành.
Từ góc độ nhà quản lý giáo dục, ông kỳ vọng gì vào vai trò của sinh viên và các nhà khoa học trẻ trong nghiên cứu khoa học và phát triển ngành giao thông vận tải trong thời gian tới?
Tôi đặt rất nhiều kỳ vọng vào lực lượng trẻ. Trong 10-20 năm tới, họ sẽ là lực lượng trực tiếp đảm nhiệm các dự án lớn của ngành giao thông vận tải.
Đối với sinh viên, nghiên cứu khoa học cần gắn với việc rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn. Các em cần tiếp cận công trường, doanh nghiệp, hệ thống giao thông thực tế.
Đối với các nhà khoa học trẻ, cần có nền tảng chuyên môn vững, đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực liên ngành như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, vật liệu, năng lượng và môi trường.
Nếu dám theo đuổi những vấn đề lớn, kiên trì làm chủ công nghệ cốt lõi và gắn bó với nhu cầu của đất nước, lực lượng trẻ sẽ đóng vai trò quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa ngành giao thông vận tải Việt Nam.
Tọa đàm về Ứng dụng AI trong nhà trường diễn ra chiều 22/5 tại Viện Nghiên cứu cao cấp về toán (VIASM). Các chuyên gia, nhà nghiên cứu, giáo viên và nhà quản lý giáo dục cùng thảo luận về những thách thức và cách ứng dụng AI hiệu quả trong giảng dạy toán học.
Với câu hỏi về thách thức mà AI mang lại, GS. TSKH. Hồ Tú Bảo cho rằng trước tiên phải xác định AI "hiểu" toán ở mức độ nào.
Để kiểm tra, ông nhờ công cụ AI giải thích cách GS Ngô Bảo Châu giải bổ đề Langlands, vốn làm "đau đầu" nhiều nhà toán học ngay cả khi đã có lời giải. Ông kết luận AI có thể trình bày lại cách giải "trông rất hiểu", nhưng thực ra đó chỉ là khả năng thu thập, tổng hợp thông tin tốt.
GS Bảo giải thích AI tạo sinh hoạt động dựa trên mô hình ngôn ngữ. Thực tế là các công cụ này không hiểu bản chất của toán, nhưng có thể tìm trên một nguồn dữ liệu lớn, từ đó xâu chuỗi, phân tích và đưa ra các hành động dựa trên xác suất.
"AI có thể hiểu những thành phần trong công thức toán, mối quan hệ của chúng,... nhưng không có khả năng hiểu lẽ thường, không nối được tri thức toán học với những câu chuyện của cuộc sống", ông nói, bày tỏ lo lắng về hiện tượng "suy thoái trí tuệ" khi học sinh dựa vào AI quá nhiều.
TS Tạ Ngọc Trí, Phó Vụ trưởng Vụ giáo dục phổ thông, đồng tình. Ông lo ngại khi học sinh có thể gõ bài tập vào các công cụ AI và nhận được lời giải ngay. Việc này đi ngược lại nguyên tắc mà nhà toán học George Pólya đã nói trong cuốn sách dạy toán nổi tiếng How to solve it.
"Người dạy toán cần mang vai trò như "người hộ sinh", tức là hỗ trợ học sinh không quá ít, cũng không quá nhiều. AI xem chừng đang giúp các học sinh quá nhiều", ông Trí nhìn nhận.
Ông cho rằng AI vẫn là công cụ tốt trong giảng dạy, nhưng không nên quá nhiều, để quá trình dạy có lý, giúp học sinh hiểu bài và tìm ra con đường giải quyết bài toán tốt hơn. Việc này là cần thiết để học sinh tự khám phá kiến thức, tránh mất sự sáng tạo.
"Rèn luyện giúp phát triển siêu nhận thức (meta cognition) và tư duy bậc cao (higher order thinking), là điều mà các nền giáo dục tiên tiến đều hướng đến hiện nay", ông Trí nhận định.
GS Ngô Bảo Châu đồng tình. Ông nhận định mặt tiêu cực của AI trong giáo dục là việc một phần lớn học sinh hoàn toàn dựa vào AI để làm bài, khiến việc giao bài tập về nhà mất nhiều ý nghĩa. Ngược lại, nó cũng là công cụ thú vị để học sinh, sinh viên tìm tòi sáng tạo nếu được các thầy cô giáo định hướng đúng.
GS Bảo chia sẻ tự đặt nguyên tắc là luôn tự nghĩ lời giải cho các câu hỏi trước khi nhờ tới AI. Ông cũng chuyển hình thức kiểm tra sang vấn đáp để xem sinh viên có thực sự hiểu bản chất của kiến thức.
"Nên yêu cầu và rèn cho các bạn học sinh khả năng đặt câu hỏi, không nên để các bạn tìm thấy câu trả lời ngay", ông nói thêm.
Dịp này, VIASM ra mắt Trung tâm Đổi mới Dạy và Học (VCTLI), để đáp ứng và khai thác từ các thách thức và cơ hội mà AI đặt ra cho giáo dục Việt Nam. Trung tâm hoạt động theo mô hình cộng tác mở, với bốn trụ cột: nghiên cứu khoa học về giáo dục toán; đào tạo, bồi dưỡng cho giáo viên; xây lớp học thực nghiệm và hệ thống câu lạc bộ Toán học toàn quốc; lan tỏa kiến thức toán tới đại chúng.
Dự kiến trong năm nay, VCTLI sẽ triển khai chương trình tập huấn cho giáo viên về phát triển tư duy siêu nhận thức cho học sinh; hai dự án nghiên cứu về AI và ứng dụng trong giải quyết, giảng dạy toán học; và hợp tác xuất bản học thuật.
Đại học Hà Nội (HANU) ngày 5/7 công bố điểm sàn xét tuyển, quy tắc tính là điểm Ngoại ngữ nhân hệ số 2; điểm môn Toán hoặc môn Văn nhân hệ số 2 tùy ngành đào tạo. Tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT sau khi nhân hệ số tối đa 50, rồi được quy về thang điểm 40.
Trường hợp nhiều thí sinh cuối danh sách có tổng điểm xét tuyển bằng nhau và cùng nguyện vọng, trường áp dụng các tiêu chí phụ theo thứ tự ưu tiên điểm môn Ngoại ngữ, rồi tới điểm môn Văn hoặc môn Toán, tùy ngành.
Năm nay, HANU tuyển 3.705 sinh viên cho 30 chương trình đào tạo. Trường dùng ba phương thức, gồm xét tuyển thẳng và ưu tiên xét tuyển, xét tuyển kết hợp theo quy định của trường, và xét tuyển theo kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Mã ngành, tổ hợp xét tuyển Đại học Hà Nội năm 2026 cụ thể:
Điểm chuẩn năm 2025 của HANU từ 22,1 đến 34,35 điểm trên thang 40. Ngành Ngôn ngữ Trung Quốc lấy cao nhất - 34,35 điểm. Điểm chuẩn cho hệ tiêu chuẩn của ngành này cũng dẫn đầu hai năm nay, theo sau là Ngôn ngữ Anh và Ngôn ngữ Hàn Quốc.
Học phí trường Đại học Hà Nội với khóa tuyển sinh 2026 dao động 0,86-1,75 triệu đồng/tín chỉ, tăng khoảng 3-10% so với hiện tại. Cao nhất là chương trình tiên tiến ngành Công nghệ thông tin, dạy bằng tiếng Anh.
Chiều 28-5, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì họp về công tác chuẩn bị kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) năm 2026 và công tác chuẩn bị năm học 2026-2027.
Kết luận cuộc họp, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu tuyệt đối không chủ quan trong công tác chuẩn bị và triển khai kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Trong bối cảnh sau sáp nhập, quy mô thí sinh ở một số địa phương tăng rất mạnh, địa bàn quản lý rộng hơn, đầu mối điều hành thay đổi.
Bộ Giáo dục và Đào tạo phải kiểm tra, chỉ đạo các địa phương có quy mô lớn, địa bàn phức tạp; yêu cầu từng địa phương có kịch bản vận hành chi tiết về điểm thi, nhân sự, vận chuyển đề thi, bảo quản bài thi, giao thông, y tế, điện, nước, thông tin liên lạc và xử lý tình huống bất thường.
Đồng thời, phải coi trọng việc phòng, chống gian lận bằng công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo tại kỳ thi năm nay.
Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Bộ Công an xây dựng phương án tập huấn chuyên đề về nhận diện thiết bị gian lận mới, kiểm soát vật dụng vào phòng thi. Bộ Công an chủ động giám sát không gian mạng, phát hiện, xử lý sớm đường dây mua bán thiết bị gian lận; xử lý để cảnh báo, phòng ngừa.
Về phần mềm, dữ liệu và công bố kết quả thi, Bộ phải thực hiện vận hành thử nghiệm, bảo đảm tuyệt đối an toàn và thông suốt.
Việc công bố kết quả sớm là tích cực, nhưng nhanh phải đi cùng chính xác, an toàn, không để xảy ra nghẽn hệ thống, sai lệch dữ liệu, lộ lọt thông tin hoặc phát sinh khủng hoảng truyền thông.
Các địa phương chủ động kịch bản ứng phó thiên tai, thời tiết cực đoan đến từng điểm thi, nhất là khu vực có nguy cơ mưa bão, lũ quét, sạt lở, chia cắt giao thông, trong đó cần huy động lực lượng vũ trang, đoàn thể… tham gia hỗ trợ thí sinh dự thi.
Kết luận cuộc họp, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị công tác chuẩn bị năm học mới tập trung vào một số nhóm vấn đề chính.
Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính và các địa phương rà soát đến từng địa phương, từng cấp học, từng môn học. Trước hết, phải tuyển dụng hết số biên chế đã được giao nhưng chưa sử dụng, không để tình trạng vừa thiếu giáo viên, vừa chậm tuyển dụng.
Về sách giáo khoa thống nhất, Bộ Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng nội dung, tiến độ in ấn, phát hành, giá thành, học liệu số và phương án hỗ trợ học sinh khó khăn.
"Phải bảo đảm sách đến giáo viên, học sinh trước 15-8; không để thiếu sách, sốt giá, lãng phí, lợi ích nhóm hoặc phát sinh bức xúc xã hội", Phó thủ tướng chỉ đạo.
Các địa phương rà soát tổng thể quỹ đất giáo dục, mạng lưới trường lớp học, nhu cầu phòng học, phòng chức năng và thiết bị dạy học; ưu tiên bố trí vốn cho các công trình, hạng mục phục vụ trực tiếp năm học 2026-2027.
Trước khai giảng phải có phương án bảo đảm chỗ học cho học sinh, nhất là học sinh đầu cấp. Ông yêu cầu tuyệt đối không để học sinh không có chỗ học do thiếu trường, thiếu lớp; không đưa vào sử dụng công trình không bảo đảm an toàn.
"Muốn giải bài toán thiếu trường lớp ở đô thị lớn thì không chỉ vấn đề về kinh phí, mà phải giải đồng thời bài toán đất đai, quy hoạch, tiêu chuẩn xây dựng và trách nhiệm của các dự án đô thị. Đây là điểm nghẽn thể chế, Bộ cần nghiên cứu để phối hợp xử lý ngay trong năm 2026", Phó thủ tướng chỉ đạo.
Đồng thời, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan đẩy mạnh thực hiện cơ chế đặt hàng theo đầu ra, theo ngành nghề chiến lược và nhu cầu phát triển đất nước.
Lưu ý vấn đề ứng dụng AI trong giáo dục, ông Châu nhận định nếu không quản lý tốt sẽ dẫn đến tình trạng giáo viên dùng AI ra đề, học sinh dùng AI giải đề, làm bài tập, thậm chí gian lận trong kiểm tra, thi cử.
Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao khẩn trương hoàn thiện hướng dẫn, quy định ứng dụng AI trong giáo dục; coi AI là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò của thầy cô, không làm thay năng lực của người học.
