Ba người đàn ông đeo ba lô dã chiến, mang theo súng trường và súng ngắn ngày 7/4 tới khu vực Besiktas của thành phố Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, nơi có mật độ dân cư cao và tập trung nhiều doanh nghiệp quốc tế. Khu vực này còn có lãnh sự quán Israel trên tầng 7 của một tòa nhà trong khu phức hợp Yapi Kredi Plaza ở phố Buyukdere.
Video do nhân chứng ghi lại cho thấy nhóm người này sau khi xuống xe đã lên đạn, tiến nhanh về phía tòa nhà nơi có lãnh sự quán Israel và được đông đảo cảnh sát vũ trang Thổ Nhĩ Kỳ bảo vệ. Các cảnh sát nhanh chóng phát hiện nhóm nghi phạm và cuộc đấu súng nổ ra.
Hình ảnh được người dân gần đó quay cho thấy một cảnh sát mang súng lục đối đầu với nghi phạm trang bị súng trường tự động cùng súng ngắn. Hai người đứng ở hai đầu một dãy ôtô, liên tục thay đổi vị trí ẩn nấp và khai hỏa.
Viên cảnh sát sau đó nằm rạp xuống đất, ngắn qua gầm ôtô, bắn vào chân của nghi phạm, khiến người này không thể di chuyển bình thường. Loạt tiếng súng vang lên, nghi phạm trúng đạn đổ gục xuống đất. Hai nghi phạm tiếp theo lần lượt bị cảnh sát bắn hạ trong khoảng 15-20 phút sau đó.
Bộ trưởng Nội vụ Thổ Nhĩ Kỳ Mustafa Ciftci cho biết ba “kẻ khủng bố” đã bị vô hiệu hóa sau cuộc đấu súng, hai sĩ quan cảnh sát bị thương nhẹ. Nhóm tay súng được xác định tìm cách tấn công lực lượng cảnh sát gần đó.
Ông Ciftci cho hay nhóm nghi phạm đã thuê xe đi từ thành phố Izmit đến Istanbul để gây án, thêm rằng một nghi phạm có liên hệ với “một tổ chức lợi dụng tôn giáo”, nhưng không nêu cụ thể, dường như ám chỉ tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.
Các điều tra viên chưa đưa ra thông cáo về động cơ của nhóm tay súng có thể là lãnh sự quán Israel hay không. Theo thông tin từ hiện trường, không có nhà ngoại giao Israel làm việc trong tòa nhà ở Besiktas và phần lớn nhân viên tại các cơ quan ngoại giao Israel tại Thổ Nhĩ Kỳ là người địa phương.
Cả Israel và Thổ Nhĩ Kỳ đều nhanh chóng lên án sự việc và coi đây là một vụ tấn công khủng bố. Bộ Ngoại giao Israel đánh giá cao phản ứng nhanh của lực lượng an ninh Thổ Nhĩ Kỳ.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan gọi đây là “vụ tấn công hèn hạ”, đồng thời cho biết nước này sẽ tiếp tục chống lại mọi hình thức khủng bố và không để các hành động khiêu khích làm tổn hại môi trường an ninh.
Theo kênh CNBC, trong phiên giao dịch ngày 2-4 (giờ Việt Nam), giá dầu Brent chuẩn quốc tế tăng 5% lên 106,42 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ tăng 4,1% lên 104,21 USD/thùng.
Đồng thời, thị trường tài chính toàn cầu cũng ghi nhận nhiều biến động, khi hàng loạt chỉ số lớn ở châu Á - Thái Bình Dương cùng lúc giảm điểm.
Tại Nhật Bản, chỉ số Nikkei 225 giảm 1,4%, Topix giảm 0,94%. Tại Hàn Quốc, Kospi giảm 2,82% và chỉ số vốn hóa nhỏ Kosdaq giảm 3%. Tại Hong Kong, Hang Seng giảm 0,5%, còn các chỉ số tại Trung Quốc gần như không thay đổi. Thị trường Úc cũng quay đầu giảm nhẹ.
Trong khi đó, thị trường chứng khoán Mỹ biến động nhẹ, với S&P 500 và Nasdaq-100 gần như không đổi, còn hợp đồng tương lai Dow Jones tăng 13 điểm tương đương 0,03%.
Diễn biến này xuất hiện ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump có bài phát biểu toàn quốc về xung đột hiện tại với Iran.
Theo đó, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ "giáng đòn cực mạnh vào Iran" trong 2-3 tuần tới. "Chúng tôi sẽ đưa họ trở lại thời kỳ đồ đá, nơi họ thuộc về", ông nói, đồng thời khẳng định cuộc chiến sẽ không kéo dài.
Ông cũng cho biết các cuộc đàm phán với Tehran "vẫn đang diễn ra", để ngỏ khả năng giải pháp ngoại giao.
Trước đó một ngày, ông Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social rằng Iran đã đề nghị ngừng bắn, làm dấy lên kỳ vọng nối lại hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải từng chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu khí toàn cầu nhưng gần như tê liệt kể từ khi xung đột Mỹ - Israel với Iran bùng phát cuối tháng 2. Tuy nhiên, ông Trump nhấn mạnh Mỹ chỉ xem xét đề nghị này nếu eo Hormuz được đảm bảo "mở, tự do và thông suốt".
Phía Iran bác bỏ thông tin trên, đồng thời khẳng định khu vực này vẫn nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng hải quân Vệ binh cách mạng Hồi giáo (IRGC).
Kể từ khi chiến sự nổ ra, hai bên liên tục đưa ra các tuyên bố mâu thuẫn về khả năng đàm phán. Giới quan sát cũng ghi nhận những tín hiệu không nhất quán từ phía Mỹ - vừa để ngỏ khả năng đạt thỏa thuận, vừa chuẩn bị cho kịch bản leo thang quân sự.
Hãng thông tấn Reuters dẫn lời hai quan chức Mỹ am hiểu tình hình hôm 30/3 cho biết lực lượng của Sư đoàn Dù 82 triển khai ở Trung Đông sẽ gồm một lữ đoàn chiến đấu, một phần bộ chỉ huy sư đoàn cùng các đơn vị hậu cần và hỗ trợ. Không rõ địa điểm đóng quân của lực lượng này.
Một trong hai quan chức thêm rằng Mỹ chưa ra quyết định về đổ quân vào Iran, song động thái triển khai một phần Sư đoàn Dù 82 sẽ giúp tăng cường lực lượng cho những chiến dịch ở khu vực trong tương lai.
Bộ Quốc phòng Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Báo New York Times hôm 23/3 dẫn lời các quan chức quốc phòng Mỹ giấu tên cho biết lữ đoàn được xem xét điều tới Trung Đông là "Lực lượng Phản ứng Tức thời", gồm khoảng 3.000 quân nhân và có khả năng sẵn sàng lên đường đến mọi nơi trên thế giới trong vòng 18 giờ kể từ khi nhận lệnh.
Hãng thông tấn AP sau đó dẫn ba nguồn thạo tin cho biết quân đội Mỹ đang chuẩn bị điều động ít nhất 1.000 quân nhân thuộc Sư đoàn Dù 82 đến Trung Đông.
Sư đoàn Dù 82 là đơn vị đột kích có sức cơ động cao của lục quân Mỹ, chuyên thực hiện các chiến dịch nhảy dù và đổ bộ đường không, chiếm giữ sân bay và bảo vệ khu vực trong lúc chờ lực lượng tăng viện. Nhược điểm của đơn vị này là không mang theo thiết bị hạng nặng, như xe tăng và thiết giáp, nên thiếu khả năng phòng vệ trong trường hợp đối phương phản công quy mô lớn.
Lực lượng Phản ứng Tức thời của Sư đoàn Dù 82 đã nhiều lần được điều động những năm gần đây, trong đó có đến Trung Đông hồi tháng 1/2020 sau vụ đại sứ quán Mỹ ở Baghdad bị tấn công, tới Afghanistan hồi tháng 8/2021 để hỗ trợ sơ tán và tới Đông Âu vào năm 2022 để trợ giúp hoạt động tại Ukraine.
Truyền thông Mỹ đầu tháng 3 đưa tin về các cuộc thảo luận trong chính quyền Tổng thống Trump liên quan tới chiến dịch chiếm đảo Kharg, được coi là "huyết mạch dầu mỏ" của Iran. Giới chức Mỹ còn được cho là cân nhắc khả năng triển khai lực lượng vào lãnh thổ Iran để lấy uranium đã làm giàu hoặc đảm bảo an toàn cho tàu dầu đi qua eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo rằng đổ quân vào đảo Kharg sẽ là động thái leo thang mạnh, đòi hỏi chiến dịch quy mô lớn, kéo dài và tiềm ẩn nhiều rủi ro, nguy cơ gây ra hậu quả nghiêm trọng, thậm chí cả ở trong nội bộ nước Mỹ.
Chỉ riêng tiếp cận hòn đảo cũng đã vô cùng nguy hiểm, do lực lượng đổ bộ sẽ phải di chuyển qua eo biển Hormuz đang bị Iran phong tỏa. Điều này cũng khiến lực lượng Mỹ lọt vào tầm ngắm của tên lửa đạn đạo, diệt hạm và máy bay không người lái, những vũ khí sẽ được phóng liên tục từ bờ biển và sâu trong đất liền.
Theo Politico, Vương quốc Anh đang chuẩn bị cho một cuộc cải tổ quân đội quy mô lớn, dựa trên kinh nghiệm chiến đấu của Ukraine. Chiến lược quốc phòng mới dự kiến sẽ tái trang bị cho binh lính các công nghệ hiện đại, phát triển các hệ thống không người lái và thay đổi các phương thức tiếp cận chiến tranh.
Xung đột Nga - Ukraine kéo dài hơn 4 năm qua đã thay đổi căn bản nhận thức của giới lãnh đạo chính trị - quân sự Anh về các hoạt động tác chiến hiện đại. Anh đang tìm cách làm cho lực lượng vũ trang của mình trở nên linh hoạt hơn và tiên tiến hơn về mặt công nghệ, sử dụng các bài học mà quân đội Ukraine đã rút ra trên chiến trường.
Một trong những lĩnh vực then chốt sẽ là việc triển khai rộng rãi các máy bay không người lái, các hệ thống tự hành và công nghệ kỹ thuật số. Cuộc cải tổ cũng dự kiến sẽ đẩy nhanh tiến độ mua sắm vũ khí để các bước phát triển mới đến được với các đơn vị quân đội một cách nhanh chóng hơn, thay vì phải mất nhiều năm điều hướng qua các thủ tục hành chính quan liêu.
Chính phủ của Thủ tướng Keir Starmer có kế hoạch tăng cường đáng kể đầu tư cho quốc phòng. Đánh giá chiến lược quốc phòng dự kiến đầu tư hàng tỷ USD vào việc sản xuất máy bay không người lái, vũ khí tầm xa, phòng thủ mạng và phát triển trí tuệ nhân tạo cho các nhu cầu của quân đội.
Chính phủ Anh tin rằng cuộc xung đột Nga - Ukraine đã chứng minh vai trò quan trọng của các máy bay không người lái giá rẻ được sản xuất hàng loạt, khả năng thích ứng nhanh chóng với các mối đe dọa mới và việc liên tục cập nhật công nghệ trực tiếp ngay trong quá trình tác chiến.
Vương quốc Anh đang thay đổi căn bản chiến lược đổi mới Lực lượng Hải quân Hoàng gia. London đã từ bỏ việc đóng các tàu khu trục mới để chuyển sang ủng hộ các tàu lai (hybrid) hiện đại được trang bị máy bay không người lái.
Hải quân Hoàng gia Anh đang gặp phải vấn đề lớn với tàu ngầm. Những khó khăn đã chạm đến mức độ mà hiện tại, không có tàu nào trong số các tàu sẵn có đang tuần tra.
