Nga ngày 30/5 cho biết đã triệu hồi Đại sứ nước này tại Yerevan về Moscow để tham vấn liên quan đến các động thái của Armenia nhằm tăng cường quan hệ với Liên minh châu Âu (EU).
Armenia từ lâu có quan hệ kinh tế, ngoại giao và an ninh chặt chẽ với Nga, nhưng trong những năm gần đây chính phủ nước này ngày có xu hướng tăng cường quan hệ với phương Tây. Quốc gia vùng Kavkaz đã tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Armenia – EU hồi đầu tháng 5, sự kiện được liên minh mô tả là một “bước nhảy vọt” trong quan hệ song phương.
Moscow cho rằng việc Armenia xích lại gần EU có thể làm suy yếu tư cách thành viên của nước này trong một khối kinh tế do Nga dẫn dắt.
“Đại sứ Nga tại Cộng hòa Armenia, ông S. Kopyrkin, đã được triệu hồi về Moscow để tham vấn về các bước đi của giới lãnh đạo Armenia trong việc xích lại gần Liên minh châu Âu, điều làm suy giảm hợp tác trong Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU)”, Bộ Ngoại giao Nga cho biết trong một tuyên bố.
EAEU là thị trường chung gồm Nga, Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan và Armenia. Moscow trước đây nhiều lần nhấn mạnh rằng Armenia không thể đồng thời là thành viên của cả EU và EAEU. Moscow cho rằng việc gia nhập EU sẽ không tương thích với tư cách thành viên của Armenia trong Liên minh Kinh tế Á-Âu.
Tuyên bố của Nga được đưa ra sau khi Tổng thống Vladimir Putin cảnh báo Armenia về điều mà ông gọi là “kịch bản Ukraine”. Ông Putin cho rằng căng thẳng giữa Nga và Ukraine bắt đầu sau khi Kiev tìm cách xích lại gần phương Tây, bao gồm Liên minh châu Âu và NATO.
Ngoài ra, ông Putin cũng kêu gọi Armenia nhanh chóng tổ chức trưng cầu dân ý để người dân quyết định liệu nước này muốn tiếp tục ở lại khối do Nga dẫn dắt hay thúc đẩy tiến trình gia nhập EU.
Ngoài ra, các nhà lãnh đạo EAEU cảnh báo kế hoạch xin quy chế ứng cử viên EU của Armenia có thể tạo ra “những rủi ro đáng kể” đối với an ninh kinh tế của khối, đồng thời yêu cầu các quan chức chuẩn bị báo cáo về “những hậu quả có thể xảy ra” nếu kịch bản đình chỉ tư cách thành viên EAEU của Armenia diễn ra.
Nga cũng cảnh báo có thể ngừng cung cấp khí đốt giá rẻ cho Armenia và cấm nhập khẩu rượu brandy, trái cây và rau quả từ nước này. Theo ông Putin, những biện pháp đó có thể khiến Armenia mất ít nhất 14% GDP.
Quan hệ giữa Nga và Armenia có dấu hiệu xa cách sau vụ việc Azerbaijan, một quốc gia Liên Xô cũ khác, giành lại Karabakh. Đây là lãnh thổ được cộng đồng quốc tế công nhận là của Azerbaijan nhưng từng có phần lớn dân số là người gốc Armenia, lực lượng kiểm soát khu vực từ những năm 1990. Cuộc chiến năm 2023 kết thúc khiến phần lớn cư dân, chủ yếu là người gốc Armenia, phải di tản.
Năm 2024, Yerevan đã đình chỉ tư cách thành viên trong tổ chức an ninh CSTO do Nga dẫn đầu, với lý do các thành viên của tổ chức này đã không thực hiện nghĩa vụ phòng thủ tập thể khi Armenia bị Azerbaijan gây sức ép.
Mặc dù chưa chính thức nộp đơn xin gia nhập EU, chính phủ của Thủ tướng Nikol Pashinyan đã tuyên bố ý định theo đuổi mục tiêu này. Mặt khác, ông Pashinyan cho biết Armenia chưa có kế hoạch rời Liên minh Kinh tế Á-Âu và việc là thành viên của khối này không mâu thuẫn với nguyện vọng gia nhập EU.
"Eo biển Hormuz đại diện cho cơ hội quý giá như bom nguyên tử. Thật vậy, nắm trong tay vị thế có thể tác động tới nền kinh tế toàn cầu chỉ bằng một quyết định duy nhất chính là cơ hội lớn", Mohammad Mokhber, cố vấn của Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei, phát biểu ngày 8/5.
Ông Mokhber khẳng định Iran sẽ không từ bỏ "những thành quả của cuộc xung đột", thêm rằng Tehran sẽ "thay đổi cơ chế pháp lý" của eo biển Hormuz thông qua luật pháp quốc tế trong trường hợp khả thi, nhưng cũng sẵn sàng hành động "đơn phương" nếu cần thiết.
Quan chức Iran không đề cập cụ thể việc thu phí tàu hàng đi qua eo biển Hormuz, nhưng tạp chí hàng hải Lloyd's List cùng ngày đưa tin rằng Tehran đã thành lập một cơ quan để phê duyệt hoạt động quá cảnh cũng như thu phí khi đi qua tuyến đường biển này.
Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran. Trong thời bình, đây là tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh, các tàu thương mại được tự do đi qua theo quy định của luật pháp quốc tế.
Kể từ khi chiến sự nổ ra, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, chỉ cho phép tàu của quốc gia "thân thiện" đi qua, với lý do nhằm đảm bảo an ninh cho nước này.
Để vượt eo biển Hormuz, hãng vận hành tàu phải tìm đến bên trung gian có thể liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và cung cấp đầy đủ thông tin về phương tiện. Nếu hồ sơ vượt qua quá trình thẩm tra, IRGC sẽ cấp một mã phê duyệt và hướng dẫn cụ thể về tuyến đường mà tàu phải đi để qua eo biển Hormuz.
Mỹ đã áp lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ ngày 13/4, vài ngày sau khi cuộc đàm phán giữa hai bên ở Pakistan không mang lại bước đột phá để chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, Iran vẫn tỏ ra cứng rắn về lập trường đàm phán và siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz trong những ngày qua, bất chấp áp lực từ Mỹ.
Sáng 7-5, sau khi khép lại các hoạt động tại thủ đô New Delhi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam lên đường đến thành phố Mumbai - trung tâm tài chính lớn nhất của bang Maharashtra, Ấn Độ.
Siêu đô thị hơn 20 triệu dân này có GDP bình quân đầu người cao gấp đôi mức trung bình cả nước, đồng thời là nơi sinh sống của hơn 142.000 triệu phú vào năm 2025, theo báo Times of India.
Thành phố như một thỏi nam châm thu hút người dân từ khắp nơi trên cả nước đến tìm kiếm tương lai tốt đẹp hơn.
"Mumbai có thể mang lại cơ hội cho tất cả mọi người, đây là một đô thị thực sự, nơi ai cũng có thể tìm cách mưu sinh", bà Damayanthy Kankati, một bác sĩ 75 tuổi đã sống tại đây hơn 40 năm, cho biết.
Trong 30 năm qua, Mumbai tiếp nhận thêm khoảng 8 triệu người, tương đương dân số thành phố New York (Mỹ). Liên hợp quốc dự báo đến năm 2035, con số này sẽ tăng thêm 7 triệu nữa.
Được mệnh danh là "trái tim tài chính" của Ấn Độ, Mumbai là nơi đặt trụ sở của hàng loạt ngân hàng, định chế tài chính, quỹ đầu tư và tập đoàn đa quốc gia.
Hai sàn giao dịch chứng khoán lớn nhất Ấn Độ - Sàn giao dịch chứng khoán Bombay (BSE) và Sàn giao dịch chứng khoán Ấn Độ (NSE) đều hoạt động tại đây.
Trong đó NSE hiện là sàn phái sinh lớn nhất thế giới theo khối lượng giao dịch, với vốn hóa khoảng 5.000 tỉ USD và hơn 130 triệu nhà đầu tư.
Thành phố đóng góp hơn 140 tỉ USD vào GDP quốc gia, với bốn trong năm doanh nghiệp vốn hóa lớn nhất Ấn Độ đặt trụ sở tại đây.
Sức mạnh tài chính ấy đang trở thành bệ phóng để Mumbai tiến vào cuộc đua công nghệ toàn cầu.
Khi lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng nóng, thành phố đã chính thức nhập cuộc với những lợi thế đáng kể như ngân sách chi tiêu công nghệ lên tới 590 tỉ USD, 2 triệu nhân sự kỹ thuật và sở hữu một nửa công suất trung tâm dữ liệu của cả nước.
Theo báo cáo của Hiệp hội Doanh nhân Công nghệ Mumbai và Công ty tư vấn quản lý McKinsey & Company, các startup ứng dụng AI có thể đóng góp tới 15% tăng trưởng GDP thành phố, thu hút hơn 450 tỉ USD vốn đầu tư nước ngoài (FDI) trong thập kỷ tới.
Cập nhật từ Hãng tin AFP ngày 25-5 cho biết khoảng 50.000 cư dân sống tại khu vực thành phố Garden Grove thuộc quận Cam (Mỹ) đã được yêu cầu sơ tán từ ngày 22-5, sau khi một bồn chứa hóa chất độc hại methyl methacrylate tại một nhà máy ở đây gặp sự cố, liên tục nóng lên và đứng trước nguy cơ phát nổ.
Các cơ quan quản lý liên bang đã cử nhóm chuyên gia đến đánh giá các kịch bản có thể xảy ra. Người đứng đầu Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ (EPA), ông Lee Zeldin, nói với Đài CNN ngày 25-5 rằng "kịch bản thảm khốc nhất" là bồn chứa phát nổ và kéo theo các bồn xung quanh phát nổ dây chuyền, đó là lý do lệnh sơ tán được triển khai trên diện rộng.
Tuy nhiên, ông Zeldin cho rằng khả năng cao nhất là bồn hóa chất chỉ rò rỉ một lượng nhỏ và tình hình có thể được kiểm soát.
Quyền giám đốc lực lượng cứu hỏa quận Cam, ông TJ McGovern, cho biết tối 24-5 lực lượng cứu hỏa đã tiếp cận bồn chứa để thu thập thông tin và phát hiện "một vết nứt bên ngoài bồn chứa, có thể đang giúp giải phóng một phần áp suất bên trong".
Ông McGovern nói thêm rằng việc lực lượng cứu hỏa tiếp cận thành công bồn chứa đã cung cấp dữ liệu và thông tin tích cực để chính quyền đưa ra các quyết định phù hợp trong những ngày tiếp theo.
Đồng thời ông cho biết hiện chưa rõ nguyên nhân gây ra vụ rò rỉ được phát hiện lần đầu ngày 22-5 và cũng chưa thể xác định liệu vết nứt có liên quan trực tiếp đến sự cố hay không.
Bồn chứa thuộc sở hữu của GKN Aerospace, tập đoàn công nghệ hàng không có trụ sở tại Birmingham (Vương quốc Anh). Công ty này hiện vận hành 32 cơ sở sản xuất tại 12 quốc gia và có khoảng 16.000 nhân viên.
Trong thông báo ngày 25-5, tập đoàn khẳng định đang "làm việc suốt ngày đêm để giảm thiểu nguy cơ rò rỉ" đồng thời gửi lời xin lỗi cộng đồng địa phương vì những gián đoạn kéo dài.
Tính đến ngày 25-5, người dân vẫn chưa được phép trở về nhà và lực lượng chức năng đang mở thêm các điểm trú ẩn để tiếp nhận người sơ tán.
Bồn chứa gặp sự cố hiện lưu trữ khoảng 26.000 lít methyl methacrylate - chất lỏng dễ bay hơi và dễ cháy, được sử dụng trong sản xuất nhựa acrylic và các linh kiện phục vụ ngành hàng không vũ trụ.
Theo Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ (EPA), methyl methacrylate có thể gây kích ứng da, mắt và niêm mạc, đồng thời có thể gây phản ứng về hô hấp và thần kinh nếu tiếp xúc trực tiếp hoặc kéo dài.
Lực lượng ứng phó cũng đang triển khai các hàng rào ngăn chặn nhằm tránh hóa chất tràn vào hệ thống thoát nước mưa và các kênh dẫn ra đại dương.
