Hôm qua 2.6, Đài NBC dẫn thông báo từ lực lượng Hezbollah (ở Li Băng) rằng Lực lượng phòng vệ Israel (IDF) cùng ngày tiếp tục phát động các cuộc tấn công gây chết người ở Li Băng. Trước đó, Tel Aviv cũng đã cáo buộc Hezbollah phát động các cuộc tấn công nhằm vào phía Israel. Lực lượng Hezbollah cũng đã nhận trách nhiệm về một số cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu của Israel ở miền nam Li Băng vào tối 1.6.
Việc tấn công “ăn miếng trả miếng” giữa IDF và Hezbollah vẫn xảy ra sau khi đại diện Li Băng thông báo hai phía đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn. Qua đó, Li Băng kêu gọi Tel Aviv kiềm chế các cuộc tấn công vào thủ đô Beirut (Li Băng) và các vùng ngoại ô do Hezbollah kiểm soát, đồng thời Hezbollah ngừng tập kích Israel.
Trước đó, viết trên mạng xã hội Truth Social vào tối 1.6 (theo giờ VN), Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo vừa có cuộc gọi cho Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và nhận được sự đồng ý ngừng bắn với Hezbollah. Theo ông Trump, thông qua các trung gian thì Hezbollah cũng đã cam kết không tấn công Israel.
Tuy nhiên, theo tờ The Times of Israel, Tổng thống Trump đã gây sức ép khi gọi điện cho Thủ tướng Netanyahu để giải quyết vấn đề trên. Trong cuộc gọi, Tổng thống Trump được cho là đã lớn tiếng chỉ trích Thủ tướng Netanyahu “điên rồ”, đồng thời cho rằng chính ông Netanyahu đã khiến “mọi người đều ghét Israel”.
Cũng theo đó, Tổng thống Trump còn nhắc nhở rằng nhờ ông hỗ trợ mà Thủ tướng Netanyahu không phải nhận án tù vì các cáo buộc tham nhũng. Thực tế, Tổng thống Trump nhiều lần công khai khẳng định đã đề nghị Tổng thống Israel Isaac Herzog ân xá cho Thủ tướng Netanyahu liên quan các vụ án tham nhũng.
Thực tế, Thủ tướng Netanyahu đang chịu áp lực ngày càng tăng trong việc leo thang xung đột ở Li Băng khi tên lửa của Hezbollah đã tiến sâu hơn vào Israel. Nghị sĩ đối lập Avigdor Liberman ngày 1.6 tuyên bố Israel từ lâu lẽ ra nên ném bom Dahiyeh – vùng phụ cận phía nam thủ đô Beirut của Li Băng và được cho là tập trung nhiều cơ sở của Hezbollah.
Kể từ khi lệnh ngừng bắn với Iran có hiệu lực vào tháng 4, Mỹ phần lớn đã cấm Israel tấn công Beirut. Thay vào đó, IDF tấn công vào miền nam Li Băng và gần đây là thung lũng Beqaa. Trong thời gian ngừng bắn, Israel chỉ tấn công Beirut hai lần nhằm vào các chỉ huy cấp cao của Hezbollah. Trong bối cảnh đó, Thủ tướng Netanyahu ngày 1.6 tuyên bố không chấp nhận kịch bản mà “trong đó Hezbollah tấn công các thành phố và công dân của chúng tôi, và trụ sở khủng bố của họ ở Beirut, ở Dahiyeh, vẫn nằm ngoài ranh giới”.
Tuy nhiên, nếu Israel và Hezbollah vẫn tiếp tục “ăn miếng trả miếng” thì sẽ cản trở quá trình đàm phán giữa Mỹ với Iran. Bởi phía Tehran đặt ra điều khoản trong thỏa thuận với Washington sẽ bao gồm cả việc ngừng bắn giữa Israel với Hezbollah và lực lượng Hamas (ở Dải Gaza).
Trong khi đó, Tổng thống Trump ngày 1.6 tiết lộ thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz và gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran có thể đạt được “trong tuần tới”. Nhưng Thỏa thuận giữa Mỹ và Iran nhiều khả năng sẽ gây khó cho sự nghiệp chính trị của Thủ tướng Netanyahu. Một số thông tin rò rỉ cho thấy thỏa thuận này có thể bao gồm các điều khoản như mở lại eo biển Hormuz, dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ, giải phóng các tài sản bị đóng băng của Tehran (thông qua Qatar), và gia hạn lệnh ngừng bắn, đồng thời trì hoãn các cuộc đàm phán hạt nhân. Đặc biệt, thỏa thuận dường như không có điều khoản giải tán các lực lượng ủy nhiệm của Tehran ở khu vực, không có hạn chế nào đối với chương trình tên lửa đạn đạo của Iran, không có lệnh cấm vĩnh viễn việc làm giàu uranium, không có việc tiếp quản kho dự trữ uranium được làm giàu cao, không đặt điều kiện về người được lựa chọn đứng đầu Iran, không có sự thay đổi chế độ.
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, TS Ian Bremmer, nhà khoa học chính trị và là Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ) – đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, cho rằng những điều khoản như thế là điều khó chấp nhận với ông Netanyahu vì tình hình cuộc chiến Iran hiện đang khiến dư luận Israel thất vọng.
“Khi một thỏa thuận giữa Nhà Trắng với Tehran không chỉ giữ nguyên vẹn chế độ Iran mà còn giúp chính quyền nước này củng cố sức mạnh về địa chính trị sẽ làm suy yếu lập luận của Thủ tướng Netanyahu trước cử tri rằng chỉ ông mới có thể đánh bại mối đe dọa từ Iran, hợp tác hiệu quả với Tổng thống Trump và giữ an toàn cho Israel”, TS Bremmer đặt vấn đề.
Cũng theo TS Bremmer, dù sự ủng hộ trong nước đối với cuộc chiến trên nhiều mặt trận vẫn còn cao do hầu hết người dân Israel xem Tehran và các lực lượng ủy nhiệm Iran là mối đe dọa đối với nhà nước Do Thái, nhưng phần lớn người dân mệt mỏi với các vụ bê bối tham nhũng của Thủ tướng Netanyahu và nhiều vấn đề đối nội khác.
Trong khi đó, cuộc bầu cử Quốc hội nước này lại đang đến gần, dự kiến diễn ra vào tháng 10 tới, đóng vai trò quyết định trong việc ông Netanyahu có tiếp tục cầm quyền hay không. Thế nhưng, liên minh cầm quyền của Thủ tướng Netanyahu đang thiếu đáng kể so với 61 ghế cần thiết để duy trì đa số tại quốc hội. Các cuộc thăm dò mới nhất cho thấy khối đối lập Israel đang bám sát phe của ông Netanyahu.
Vì thế, quyền lợi chính trị giữa Thủ tướng Netanyahu và Tổng thống Trump đang ngày càng chia rẽ sâu sắc.
Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung hôm nay cho biết Thủ tướng Lê Minh Hưng vừa hoàn thành chuyến công tác có ý nghĩa đặc biệt tại Nga ngày 16-18/6, dự Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, theo Bộ Ngoại giao.
Ngoài tham dự Hội nghị Cấp cao, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã tiến hành nhiều hoạt động song phương, trong đó có hội kiến Tổng thống Nga Vladimir Putin. Tổng thống Putin đã dành thời gian dài trao đổi với Thủ tướng Lê Minh Hưng, thể hiện sự coi trọng đặc biệt của Nga đối với Việt Nam cũng như đối với ASEAN.
Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết trong cuộc gặp, hai bên khẳng định đặc biệt coi trọng việc củng cố quan hệ chính trị tin cậy ở mức cao, quyết tâm định vị lại và tiếp tục nâng tầm toàn diện quan hệ Việt - Nga nhằm đáp ứng nhu cầu hiện đại hóa ở mỗi nước trong thời kỳ lịch sử mới.
Việt - Nga vạch ra 6 định hướng lớn để phát triển quan hệ, trong đó coi quan hệ tin cậy chính trị là nền tảng, hợp tác quốc phòng - an ninh là trụ cột chiến lược, hợp tác năng lượng, dầu khí và điện hạt nhân là đột phá chiến lược.
Hai nước sẽ tận dụng tối đa tiềm năng để tăng cường hợp tác kinh tế - thương mại, đầu tư, thúc đẩy hợp tác hiệu quả về khai khoáng... Việt - Nga cũng sẽ củng cố hợp tác khoa học, công nghệ, giáo dục và đào tạo.
Hai lãnh đạo cho rằng quan hệ Việt - Nga đang đi đúng hướng và có những kết quả nổi bật. Hợp tác chính trị hết sức sôi động với việc trao đổi đoàn các cấp, các kênh thường xuyên nhằm đề ra các phương hướng lớn thúc đẩy quan hệ trên tất cả các lĩnh vực.
Hai bên cũng nhất trí triển khai tích cực và hiệu quả những cơ chế, thỏa thuận đã có trong các lĩnh vực chính trị, quốc phòng - an ninh, năng lượng - dầu khí, điện hạt nhân và các lĩnh vực khác.
Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho rằng chuyến công tác của Thủ tướng còn góp phần tăng cường quan hệ giữa ASEAN và Nga, qua đó thể hiện sự ủng hộ tích cực của Việt Nam đối với Nga và quan hệ ASEAN - Nga.
Thông qua Hội nghị, Việt Nam chủ động và tích cực đóng góp nhiều hơn vào kiến tạo môi trường chiến lược ổn định, cân bằng và bền vững hơn. Trong các phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chia sẻ những đánh giá sâu sắc, khách quan của Việt Nam về tình hình khu vực, quốc tế và những vấn đề ASEAN và Nga cần cùng nhau xử lý.
Việt Nam cũng góp phần quan trọng vào việc tái định vị quan hệ ASEAN - Nga chiến lược hơn, tự cường hơn, thực chất hơn và bám sát hơn quan tâm của cả hai bên. Các đề xuất của Việt Nam nhằm thúc đẩy quan hệ ASEAN - Nga đóng góp hiệu quả hơn vào duy trì môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác để phục vụ phát triển ở hai khu vực cũng được các nước tham dự Hội nghị ủng hộ.
Tại Hội nghị, Thủ tướng đã đề xuất nhiều biện pháp nhằm chuyển hóa tiềm năng hợp tác thành lợi ích cụ thể cho người dân và doanh nghiệp hai bên, trong đó có các hướng đi mới như thiết lập đối thoại doanh nghiệp ASEAN - EAEU và các nền tảng trực tuyến liên kết doanh nghiệp hai bên, phát triển hành lang vận tải đa phương thức liên khu vực và bản đồ số logistics, thuận lợi hóa thương mại.
Theo Bộ trưởng, thông qua Hội nghị lần này, Việt Nam tự tin sẵn sàng đóng vai trò cầu nối, góp phần thúc đẩy hợp tác thương mại và đầu tư giữa ASEAN và với Nga trong thời gian tới, qua đó biến tiềm năng thành dự án cụ thể, biến kết nối thành cơ hội kinh doanh, biến lòng tin thành động lực tăng trưởng mới.
Nghị quyết yêu cầu rút quân Mỹ khỏi cuộc chiến với Iran được Hạ viện Mỹ thông qua ngày 3/6 với tỷ lệ 215 phiếu ủng hộ và 208 phiếu chống. 4 thành viên đảng Cộng hòa đã bỏ phiếu ủng hộ cùng các thành viên đảng Dân chủ.
"Đây là thông điệp mạnh mẽ và rõ ràng gửi đến Tổng thống Donald Trump thay mặt người dân Mỹ: đã đến lúc chấm dứt cuộc chiến phi pháp và không được lòng dân mà ông phát động nhằm vào Iran", tuyên bố của các thành viên đảng Dân chủ thuộc Ủy ban Đối ngoại Hạ viện đăng tải trên X.
Nghị quyết này sẽ tiếp tục được chuyển lên Thượng viện để bỏ phiếu. Tuy nhiên, ngay cả khi vượt qua được Thượng viện, vốn cũng do đảng Cộng hòa kiểm soát, văn kiện này chắc chắn sẽ bị Tổng thống Trump dùng quyền phủ quyết để vô hiệu hóa.
Động thái này đánh dấu lần đầu tiên Hạ viện do đảng Cộng hòa kiểm soát thông qua một biện pháp nhằm buộc ông Trump thu hẹp quy mô chiến dịch chống lại Iran kể từ khi cuộc chiến bắt đầu hồi cuối tháng 2.
Phe Dân chủ coi đây là bước ngoặt tiềm năng trong "nỗ lực giành lại quyền hiến pháp của quốc hội" đối với những quyết định về chiến tranh và hòa bình. Cuối tháng 5, một nghị quyết tương tự cũng đã vượt qua bước thủ tục quan trọng tại Thượng viện và dự kiến được tiến hành bỏ phiếu trong tuần này, dù các lãnh đạo đảng Cộng hòa đang tìm cách ngăn cản.
Đảng Dân chủ cáo buộc ông Trump vi phạm Hiến pháp khi phát động cuộc tấn công vào Iran cùng với Israel mà không có sự cho phép của quốc hội.
Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh, Tổng thống chỉ có thời hạn 60 ngày để xin quốc hội phê chuẩn sau khi điều quân tham chiến. Thời hạn này đã trôi qua từ vài tuần trước, nên phe Dân chủ cho rằng ông Trump đang vi phạm pháp luật.
Nhà Trắng phản đối cách diễn giải đó, lập luận rằng thời hạn vẫn được đảm bảo với thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran hồi đầu tháng 4.
Các nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ ông Trump chỉ trích rằng nghị quyết của Hạ viện sẽ làm suy yếu vị thế của Mỹ đúng vào lúc Iran đang thất thế. Tuy nhiên, đảng Cộng hòa cũng ngày càng lo lắng về hệ quả chính trị từ cuộc chiến khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới gần.
Khi chiến sự bùng phát ngày 28/2, tên lửa Mỹ dường như đã đánh trúng nhiều cơ sở dân sự ở Iran. Sự việc nghiêm trọng nhất xảy ra ở huyện Minab thuộc tỉnh miền nam Hormozgan, khi một trường tiểu học trúng tên lửa, khiến hơn 150 người thiệt mạng.
Một số tên lửa khác của Mỹ cũng lao xuống thành phố Lamerd thuộc tỉnh Fars, đánh trúng nhà thi đấu thể thao, trường học và khu dân cư nằm sát cơ sở của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). 21 người thiệt mạng trong vụ tập kích này.
Phân tích của báo New York Times và các chuyên gia quân sự cho thấy đặc điểm của quả đạn, vụ nổ và thiệt hại liên quan ở Lamerd phù hợp với Tên lửa Tấn công Chính xác (PrSM).
PrSM là tên lửa đạn đạo tầm ngắn do tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin phát triển, nhằm thay thế cho Tên lửa Chiến thuật Lục quân (ATACMS) đời cũ. Xung đột Trung Đông được cho là lần đầu quân đội Mỹ sử dụng PrSM trong thực chiến.
Tên lửa PrSM sở hữu các tính năng vượt trội so với ATACMS, đạt tầm bắn trên 500 km, mang đầu đạn nặng 90 kg với tùy chọn nổ mạnh hoặc đạn chùm. Nó có thể khai hỏa từ pháo phản lực HIMARS và M270, với cơ số lần lượt là 2 và 4 quả.
Phiên bản cơ sở của PrSM được trang bị hệ thống dẫn đường quán tính hỗ trợ bởi định vị vệ tinh GPS để tập kích mục tiêu cố định, bao gồm tổ hợp phòng không, hệ thống phóng tên lửa đạn đạo, trung tâm kiểm soát và chỉ huy hay các điểm tập kết binh sĩ.
Video do hãng thông tấn Fars News của Iran công bố cho thấy tên lửa lao xuống khu dân cư tại Lamerd có hình dáng trùng khớp với PrSM. Quả đạn kích nổ trên không và tạo ra quầng lửa lớn. Camera an ninh đối diện nhà thi đấu thể thao cũng ghi lại cảnh cơ sở này và trường học liền kề trúng đòn. Quả đạn không xuất hiện trong video, song có một vụ nổ bùng lên ngay phía trên nhà thi đấu.
Ảnh hiện trường được chụp sau cuộc tập kích cho thấy cả hai địa điểm đều chi chít lỗ nhỏ, dường như do những mảnh vonfram trong đầu đạn nổ mạnh gây ra. Chưa rõ cơ sở IRGC nằm sát nhà thi đấu thể thao có hứng đòn hay không.
"Dù đã có thông tin quân đội Mỹ dùng PrSM trong chiến dịch tấn công Iran, đây là lần đầu tiên chúng ta có cái nhìn trực tiếp về cách thức quả đạn hoạt động. Vụ nổ trên không rất rõ ràng, kiểu thiệt hại rất đặc trưng và phù hợp với thông tin đã biết về PrSM", Jeffrey Lewis, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Middlebury ở Mỹ, nhận định.
Theo các chuyên gia của New York Times, PrSM là "vũ khí quá mới" và khó có thể đánh giá rằng đòn tập kích nhằm vào khu vực dân sự ở Lamerd là hành động cố ý hay sự cố do lỗi thiết kế, lỗi sản xuất hoặc đánh giá sai mục tiêu.
Nhà thi đấu thể thao và ngôi trường đã được ngăn cách với cơ sở IRGC bằng tường rào từ ít nhất 15 năm trước.
Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Amir Saeid Iravani cho biết một đội tuyển bóng chuyền nữ đang sử dụng nhà thi đấu vào thời điểm xảy ra vụ tập kích. Ảnh hiện trường và ảnh vệ tinh cho thấy cơ sở có những vết cháy sém và mái bị sập một phần.
Đại tá Tim Hawkins, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, nói rằng "đã biết về thông tin và đang điều tra". Ông cũng khẳng định lực lượng Mỹ không nhắm mục tiêu vào dân thường trong các cuộc tập kích.
Quân đội Mỹ từng triển khai các vũ khí đang phát triển như PrSM đến khu vực chiến sự để đánh giá hoạt động trong thực chiến, với điều kiện các chỉ huy chấp nhận rủi ro đi kèm khi sử dụng chúng.
