Chị Hồng, 34 tuổi ở TP HCM, giữa tháng trước phát hiện nợ thuế 25 triệu đồng dù công ty chị đang làm việc đều đặn khấu trừ. Kiểm tra ứng dụng eTax Mobile, chị thấy thông tin một công ty xuất khẩu thủy sản ở Đà Nẵng kê khai thu nhập gần 300 triệu đồng vào mã số thuế của mình.
"Tôi với họ hoàn toàn xa lạ, chưa từng ký hợp đồng lao động, hợp đồng dịch vụ hay nhận bất kỳ khoản tiền nào", chị khẳng định.
Nghi ngờ thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép, chị tìm số điện thoại công ty này, nhưng liên hệ nhiều lần đều không ai bắt máy. Chị nhờ người quen ở Đà Nẵng trực tiếp đến văn phòng. Kết quả cũng không thấy biển hiệu hay hoạt động kinh doanh tại đây.
Chị Hồng cho biết đã gửi phản ánh lên cơ quan thuế, đề nghị rà soát và loại bỏ khoản thu nhập bị khai khống. Hơn một tuần qua, chị thấp thỏm chờ phản hồi bởi không biết cần đóng thêm hay được hoàn bao nhiêu tiền sau khi điều chỉnh dữ liệu.
Tương tự, anh Vũ Viết Tuân ở Hà Nội cho biết quá trình hoàn thuế thu nhập cá nhân năm 2025 bị ảnh hưởng do một doanh nghiệp ở TP HCM kê khai thu nhập vào mã số thuế cá nhân của anh, dù không có quan hệ lao động hay chi trả thực tế.
"Tôi không có bất kỳ liên hệ hay khoản thu nhập nào từ doanh nghiệp này nhưng vẫn bị ghi nhận trên hệ thống", anh nói.
Anh Tuân làm đơn gửi cơ quan thuế đề nghị xác minh, gỡ bỏ thông tin kê khai sai để tránh ảnh hưởng việc quyết toán và hoàn thuế. Tuy nhiên, khi liên hệ đường dây nóng của cơ quan thuế tại TP HCM, anh cho biết quy trình xử lý khá vòng vo. Theo hướng dẫn anh nhận được, người nộp thuế tại Hà Nội phải gửi công văn tới cơ quan thuế quản lý ở Hà Nội, sau đó cơ quan này mới chuyển hồ sơ vào TP HCM để phối hợp xử lý.
Chị Hằng, đang làm việc tại một cơ quan truyền thông, cũng chịu rắc rối tương tự. Hàng năm, chị đều ủy quyền cho công ty quyết toán thuế thu nhập cá nhân do chỉ phát sinh một nguồn thu nhập. Tuy nhiên, tháng trước, chị bất ngờ nhận thông báo từ cơ quan thuế Hà Nội về khoản thu nhập thuộc diện phải quyết toán trực tiếp. Kiểm tra ứng dụng eTax Mobile, chị phát hiện một khoản thu nhập hơn 2 triệu đồng từ một doanh nghiệp lạ, chưa từng làm việc hay giao kết hợp đồng.
Ngoài ra, hệ thống ghi nhận hai khoản thu nhập nhỏ từ các công ty tổ chức sự kiện và số thuế phát sinh khoảng 50.000 đồng. Các đơn vị này khai báo trả thu nhập nhưng chưa khấu trừ thuế trước khi thanh toán, dẫn tới cơ quan thuế xác định cá nhân phải tự kê khai và nộp phần còn thiếu.
Theo ông Nguyễn Hoàng Sơn - Phó chủ tịch Hội tư vấn và đại lý thuế TP HCM kiêm CEO Việt Tín, hầu hết người dân phát hiện nợ thuế "trên trời rơi xuống" vào mùa cao điểm quyết toán thuế thu nhập cá nhân hàng năm. Tuy nhiên, năm nay hiện tượng này đột biến khi áp dụng quy định sử dụng mã số định danh cá nhân làm mã số thuế duy nhất, thay vì tách biệt như trước. Đây là thông tin rất dễ bị lộ và lợi dụng cho mục đích kê khai thuế.
Động cơ chính khi các doanh nghiệp khai khống thu nhập cho cá nhân, theo ông Sơn, là để bù đắp chi phí và giảm lợi nhuận hoặc lỗ, nhằm đóng thuế ở mức thấp nhất. Thực trạng này phổ biến ở những doanh nghiệp hoạt động không chân chính, quy trình kế toán lỏng lẻo.
Chuyên gia cho rằng do cơ chế "tự kê khai, tự nộp, tự chịu trách nhiệm", người dân thường chỉ phát hiện ra việc mình bị khai khống khi sử dụng ứng dụng eTax Mobile hoặc ủy quyền quyết toán nhưng bất thành. Lúc này, những khoản thu nhập lạ mới lộ ra, ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải đóng hoặc quyền lợi được hoàn thuế.
Để bảo vệ quyền lợi, người bị khai khống phải tự mình thực hiện nhiều bước như làm văn bản khiếu nại, liên hệ trực tiếp với doanh nghiệp chi trả hoặc đến cơ quan thuế chủ quản tại địa phương để phản ánh. Theo ông Sơn, người bị khai khống luôn ở thế yếu và bị động bởi dù không liên quan, họ vẫn cần chứng minh mình không nhận khoản thu nhập đó.
"Vấn đề còn rắc rối hơn nếu doanh nghiệp khai khống không hoạt động ở địa chỉ đăng ký kinh doanh, tạm thời đóng cửa. Sự việc thậm chí bế tắc khi doanh nghiệp đã giải thể, dẫn đến người bị khai khống lẫn cơ quan thuế không thể đối chất hay điều chỉnh số liệu", ông Sơn nói.
Theo hướng dẫn của cơ quan thuế, cá nhân cần sớm phản ánh thông tin khi phát hiện bị khai khống thu nhập tên eTax Mobile. Điều này để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế, tránh bị cơ quan thuế xác định nghĩa vụ thuế đối với khoản thu nhập không phát sinh, đồng thời ngăn chặn hành vị sử dụng trái phép thông tin cá nhân trong kê khai thuế.
Quy trình phản ánh cụ thể như sau:
- Bước 1: Người nộp thuế vào chức năng Tra cứu thông tin quyết toán, chọn năm cần tra cứu và bấm Xem chi tiết
- Bước 2: Nếu phát hiện bị doanh nghiệp nào khai khống, bấm Gửi thông tin đến Cơ quan Thuế (CQT)
- Bước 3: Chọn một trong hai trường hợp: Tôi không có thu nhập tại cơ quan chi trả này hoặc Tổ chức khai sai thông tin thu nhập của tôi
- Bước 4: Nhập Lý do và đính kèm tài liệu chứng minh (nếu có)
- Bước 5: Chọn Tôi cam đoan thông tin đã cung cấp về nguồn thu nhập là đúng và chịu trách nhiệm trước pháp luật về thông tin này
- Bước 6: Bấm Gửi thông tin
Tin Gốc: Vnexpress
