Từng là loại hải sản bị xem nhẹ cách đây 50 năm, ốc vòi voi nay đã vươn lên thành món ăn xa xỉ, góp phần tạo nên ngành công nghiệp trị giá khoảng 55 triệu USD mỗi năm tại British Columbia, Canada.
Cách đây nửa thế kỷ, tại vùng biển Thái Bình Dương, ốc vòi voi gần như không có giá trị kinh tế. Với hình dáng đặc biệt, loài nhuyễn thể này thường bị ngư dân bỏ qua hoặc bán rẻ để làm mồi câu, thậm chí dùng trong các món ăn bình dân như nhân burger.
Hiện nay, chúng đã trở thành đặc sản đắt đỏ, với mức giá khoảng 30 USD cho 450 g, thậm chí cao gấp đôi tôm hùm Maine.
Sự thay đổi bắt đầu từ những năm 1970, khi các nhà xuất khẩu đưa ốc vòi voi tiếp cận thị trường châu Á. Tại Trung Quốc, loại hải sản này nhanh chóng trở thành biểu tượng của sự giàu sang, thường xuất hiện trong các bữa tiệc cao cấp.
Nhờ kết cấu giòn đặc trưng và hương vị được đánh giá cao, giới nhà giàu sẵn sàng chi trả mức giá lớn để thưởng thức ốc vòi voi tươi sống.
Hiện nay, khoảng 90% sản lượng khai thác tại British Columbia được xuất khẩu sang Trung Quốc, tạo nên một ngành công nghiệp trị giá khoảng 55 triệu USD mỗi năm tại khu vực này.
Giá trị của ốc vòi voi còn đến từ quy trình khai thác đầy khắc nghiệt. Do sống ẩn sâu dưới lớp bùn cát đáy biển, việc thu hoạch hoàn toàn phải thực hiện thủ công.
Để bắt được ốc nguyên vẹn, thợ lặn phải làm việc ở độ sâu hàng chục mét, dùng vòi nước áp lực cao để làm tơi lớp cát rồi khéo léo đưa chúng lên bằng tay. Công việc tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là hội chứng giảm áp do tích tụ khí nitơ trong máu, có thể gây liệt hoặc tử vong. Nhiều thợ lặn lâu năm cho biết nguy hiểm luôn hiện hữu trong mỗi chuyến lặn.
Yếu tố cuối cùng khiến giá ốc vòi voi tăng cao là chi phí logistics. Để giữ được độ tươi sống, ốc phải được vận chuyển trong điều kiện đặc biệt, đảm bảo vẫn còn sống cho đến khi đến tay thực khách.
Mỗi năm, các hiệp hội khai thác tại Canada chi hơn 7 triệu USD cho chuỗi cung ứng lạnh, bao gồm xe tải chuyên dụng và các chuyến bay xuyên lục địa được kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt. Chỉ một sai sót nhỏ trong khâu bảo quản cũng có thể khiến cả lô hàng thiệt hại lớn.
Sự kết hợp giữa nhu cầu lớn từ thị trường châu Á, quy trình khai thác nguy hiểm và chi phí vận chuyển cao đã giúp ốc vòi voi giữ vững vị thế là một trong những mặt hàng hải sản đắt giá nhất hiện nay.
Ốc vòi voi, còn được gọi là tu hài hay “con thụt thò”, có tên khoa học là Panopea generosa, thuộc họ Triadacnidae. Đây là một loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ, sinh sống chủ yếu ở vùng nước mặn hoặc các bãi bùn cửa sông nước lợ. Loài này có nguồn gốc từ Bắc Mỹ, và tên gọi “vòi voi” xuất phát từ một cụm từ của người bản địa Mỹ, mang ý nghĩa “thâm sâu”.
Trọng lượng phổ biến của ốc vòi voi dao động khoảng 1,5-2,5 kg, tuy nhiên cũng có những cá thể đặc biệt nặng tới 4-5 kg.
Đây là một trong những loài nhuyễn thể sống lâu và có kích thước lớn nhất trong môi trường hang cát, đồng thời mang giá trị dinh dưỡng và kinh tế cao. Thịt ốc vòi voi có hương vị đặc trưng, được nhiều người cho rằng có lợi cho sức khỏe, đặc biệt là nam giới. Vì vậy, loài hải sản này thường được lựa chọn như một món ăn bổ dưỡng cho gia đình và người thân.
Ốc vòi voi có thể chế biến thành nhiều món hấp dẫn như nướng mỡ hành, làm gỏi hay nấu cháo. Phần vòi của ốc được đánh giá ngon nhất với độ dai giòn, mềm và vị ngọt tự nhiên.
Để món ăn đạt hương vị ngon nhất, đầu bếp thường chọn những con còn sống, vòi có màu trắng sáng và kết hợp cùng các gia vị như tỏi, hành phi, nước mắm, tiêu…
Ngược lại, những con có vòi sẫm màu hoặc đã chết thường không còn tươi ngon do bảo quản kém hoặc bị bệnh. Tương tự nhiều loại sò, trai khác, ốc vòi voi bị vỡ vỏ cũng mất giá trị thương phẩm.
Những năm gần đây tại Việt Nam, ốc vòi voi Canada được xem là hải sản cao cấp với giá bán rất đắt đỏ. Loại thông thường có giá khoảng 2–2,5 triệu đồng/kg, nhưng vào mùa khan hiếm, những con cỡ lớn có thể lên tới gần 10 triệu đồng/con và phải đặt trước nhiều ngày mới có hàng.
Khi ánh nắng cuối ngày dần tắt trên những triền núi phía Tây Nghệ An, ông Mạc Văn Nguyên, Bí thư Đảng ủy xã Nhôn Mai, lại mang chài men theo dòng Khe Hỷ để đánh cá.
Giữa không gian yên bình của núi rừng, tiếng nước chảy hòa cùng không gian núi rừng, vị Bí thư xã tung chài xuống dòng nước. Chỉ ít phút sau, những con cá suối đã nằm gọn trong lưới. Đây là niềm vui giản dị mà ông Nguyên và các cán bộ nơi đây duy trì.
Nhôn Mai được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai xã Nhôn Mai và Mai Sơn cũ. Đây là xã vùng cao biên giới Việt - Lào, cách thành phố Vinh cũ hơn 240km, địa hình chia cắt, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn.
Ông Mạc Văn Nguyên cho biết ông đã nhận nhiệm vụ tại xã Nhôn Mai gần một năm, kể từ khi mô hình chính quyền 2 cấp đi vào hoạt động. Nhôn Mai là một trong những địa phương xa xôi và khó khăn bậc nhất của Nghệ An. Từ nhà riêng ở xã Tương Dương, ông phải vượt quãng đường hơn 100km qua nhiều cung đèo dốc quanh co để đến trụ sở làm việc.
"Điều kiện ở đây còn nhiều khó khăn, thời tiết nắng nóng, đất đai cằn cỗi, đời sống người dân còn vất vả. Tuy nhiên, anh em cán bộ đều xác định tinh thần gắn bó, cố gắng hoàn thành nhiệm vụ được giao", ông Nguyên chia sẻ.
Không chỉ ông, hiện xã có 27 cán bộ xa nhà phải ăn ở lại địa phương để thuận tiện công tác. Nơi ở của các cán bộ là những căn phòng dựng bằng khung sắt, lợp mái tôn, diện tích chỉ 8-10m2. Những ngày hè, nhiệt độ ngoài trời tăng cao khiến không gian bên trong càng thêm oi bức.
"Xa nhà nên ai cũng có những khó khăn riêng. Sau giờ làm việc, anh em thường tìm cách vận động, thư giãn để giải tỏa áp lực và gắn kết với nhau hơn", ông Nguyên chia sẻ.
Theo vị Bí thư xã, ngoài giờ hành chính, cán bộ cơ quan thường chơi bóng chuyền, chăm sóc rau màu hoặc ra suối đánh cá.
Phía trước khu nhà ở tập thể là những luống rau, luống dưa được chính ông Nguyên, cùng với cán bộ trong cơ quan vun trồng. Đó vừa là nguồn thực phẩm cho bữa ăn hàng ngày, vừa là khoảng không gian giúp mọi người thư giãn sau giờ làm việc.
Sự gần gũi với người dân
Sinh ra và lớn lên ở miền núi, ông Nguyên vốn quen với cuộc sống gắn liền với núi rừng, khe suối. "Thường phải sau những trận mưa, khi nước đục lên cá mới theo dòng về nhiều hơn. Những lúc đó anh em tranh thủ ra đánh bắt cá để cải thiện bữa ăn", ông Nguyên nói.
Những mẻ cá thu được không chỉ có giá trị vật chất mà còn mang lại niềm vui cho những cán bộ công tác xa nhà. "Đó là cảm giác được hòa mình vào thiên nhiên, được vận động và thư giãn đầu óc", ông Nguyên tâm sự.
Gắn bó với vùng đất này hơn 30 năm, bà Bùi Thị Lan, cán bộ xã Nhôn Mai cho biết hình ảnh Bí thư xã cùng đồng nghiệp đánh cá, trồng rau sau giờ làm việc đã trở nên quen thuộc với người dân địa phương.
"Nhôn Mai là địa bàn rất khó khăn, cán bộ ở xa nhiều. Anh Nguyên là người gần gũi, chịu khó xuống cơ sở, hòa đồng với bà con. Ngoài giờ làm việc, anh thường tham gia các hoạt động cùng anh em trong cơ quan nên được mọi người quý mến", bà Lan chia sẻ.
Theo bà Lan, điều đáng quý ở những cán bộ đang công tác tại Nhôn Mai là tinh thần vượt khó, sẵn sàng bám địa bàn dù điều kiện sinh hoạt còn nhiều thiếu thốn.
Từ những niềm vui bình dị, những cán bộ đang ngày ngày bám bản, phục vụ nhân dân ở xã Nhôn Mai có thêm động lực để gắn bó với vùng đất biên cương còn nhiều gian khó. Hình ảnh vị Bí thư xã lội suối đánh cá sau giờ làm việc trở nên gần gũi với người dân ở miền Tây xứ Nghệ.
Xã Nhôn Mai có diện tích tự nhiên hơn 310km2 với 21 bản. Toàn xã hiện có hơn 7.000 người sinh sống, chủ yếu là đồng bào các dân tộc Thái, Khơ Mú và H’Mông. Trong đó, tỷ lệ hộ nghèo chiếm hơn 53%, hộ cận nghèo gần 23%.
Người dân địa phương chủ yếu sống dựa vào tài nguyên rừng thông qua khai thác lâm sản, sản xuất nương rẫy và các hoạt động gắn với rừng.
Nhôn Mai hiện có hơn 23.500ha rừng, trong đó phần lớn là rừng tự nhiên và rừng phòng hộ. Độ che phủ rừng của địa phương đạt hơn 75%, thuộc nhóm xã có diện tích rừng lớn tại khu vực miền Tây Nghệ An.
Ngày 15/7, Trung tâm Y tế Diễn Châu (Nghệ An) cho biết, trên địa bàn vừa ghi nhận thêm một trường hợp tử vong nghi do bệnh dại sau khi bị chó cắn nhưng không tiêm vắc-xin phòng bệnh.
Nạn nhân là anh N.V.H. (SN 1981, trú xã Quảng Châu, Nghệ An).
Theo ngành y tế, trong thời gian làm việc tại Lào, anh H. mua một con chó về làm thịt và không may bị chó cắn. Sau tai nạn, anh không đến cơ sở y tế để được tư vấn và tiêm vắc-xin phòng dại.
Khoảng ba tháng sau, anh H. xuất hiện các triệu chứng điển hình của bệnh dại. Dù được đưa đến cơ sở y tế điều trị, bệnh nhân đã không qua khỏi.
Đây là trường hợp tử vong nghi do bệnh dại thứ hai được ghi nhận tại Nghệ An trong thời gian ngắn. Trước đó, đầu tháng 6/2026, ông N.V.V (SN 1957, trú xã Bạch Hà, Nghệ An) cũng tử vong nghi do bệnh dại sau khoảng 5 tháng bị chó nhà cắn.
Theo điều tra của ngành y tế, sau khi bị chó cắn, ông V. không tiêm vắc-xin phòng dại mà tự điều trị bằng thuốc nam. Chỉ khoảng 5 ngày sau khi cắn người, con chó đã chết. Đến khi xuất hiện các biểu hiện như sợ nước, sợ gió, nôn và kích thích, bệnh nhân được đưa đi cấp cứu nhưng không qua khỏi.
Sau khi ghi nhận các trường hợp trên, ngành y tế đã phối hợp với chính quyền địa phương rà soát các trường hợp có nguy cơ phơi nhiễm, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền các biện pháp phòng, chống bệnh dại.
Theo khuyến cáo của ngành y tế, bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại gây ra, lây từ động vật sang người chủ yếu qua vết cắn, vết cào hoặc nước bọt của động vật mắc bệnh tiếp xúc với vết thương hở hoặc niêm mạc. Một khi bệnh dại đã lên cơn, hầu như không còn khả năng cứu chữa.
Để phòng bệnh, ngay sau khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc dại cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở, người dân cần rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng trong ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn bằng cồn 70% hoặc dung dịch i-ốt và đến cơ sở y tế gần nhất để được đánh giá nguy cơ, chỉ định tiêm vắc-xin phòng dại và huyết thanh kháng dại nếu cần.
Ngành y tế khuyến cáo người dân tuyệt đối không tự điều trị bằng thuốc nam, không đắp lá lên vết thương và không chờ theo dõi con vật hoặc đợi xuất hiện triệu chứng mới đi tiêm phòng. Đồng thời, cần tiêm phòng dại định kỳ cho chó, mèo nhằm bảo vệ sức khỏe của gia đình và cộng đồng.
Nhiều bạn trẻ cho rằng sự xứng đôi cần thêm ở trình độ học vấn, lối sống, cách chi tiêu và định hướng tương lai. Cách nhìn ấy có khiến tình yêu bị đặt trong quá nhiều điều kiện?
Đây không phải áp lực từ gia đình, mà là quyết định chủ động của cá nhân. Trong bối cảnh giá nhà, chi phí sinh hoạt và áp lực nghề nghiệp ngày càng lớn, việc cân nhắc sự hòa hợp được xem là bước chuẩn bị cần thiết cho cam kết lâu dài.
Vậy câu hỏi đặt ra là: tình cảm còn bao nhiêu khoảng trống để phát triển? Và ranh giới giữa tỉnh táo và tính toán nằm ở đâu?
Phương Linh (29 tuổi, kiểm toán viên tại TP.HCM) đã dừng lại hai mối quan hệ nghiêm túc trước ngưỡng cưới. Người đầu tiên hiền lành, chăm chỉ nhưng thiếu định hướng dài hạn. "Tôi không coi trọng tiền, nhưng tôi cần một người biết mình muốn gì. Tôi không muốn 5-10 năm nữa vẫn loay hoay tìm sự ổn định", Linh chia sẻ.
Người thứ hai có thu nhập tốt nhưng quan điểm về vai trò của phụ nữ trong gia đình quá khác biệt. Anh cho rằng sau sinh con, vợ nên ưu tiên ở nhà, Linh thấy mình không sẵn sàng đánh đổi sự nghiệp. Vì vậy cô chấp nhận độc thân thay vì bước vào hôn nhân với cảm giác sẽ phải hy sinh quá nhiều.
Anh Khoa (32 tuổi, tài xế xe công nghệ tại Hà Nội) lại rời đi vì cảm giác chênh lệch. Bạn gái anh làm trong lĩnh vực tài chính, gia đình khá giả. "Những buổi trò chuyện toàn nói về đầu tư, chứng khoán, du lịch châu Âu. Tôi thấy mình lạc lõng", anh kể.
Không ai gây áp lực, nhưng khoảng cách vô hình vẫn khiến Khoa chùn bước. Anh thừa nhận yêu thì có thể, còn cưới lại là câu chuyện khác vì sợ những so sánh sau này. Nỗi lo mình không đủ tự tin bước vào thế giới quá khác biệt nên anh chọn chia tay.
Chị Hạnh (35 tuổi, nhân viên văn phòng tại Bình Dương) kết hôn khi chồng đang khởi nghiệp. Những năm đầu, tài chính gia đình chủ yếu dựa vào thu nhập của chị. Áp lực tiền thuê nhà, chi tiêu, gửi về quê khiến mâu thuẫn dần tích tụ.
"Có lúc tôi thấy mình giống trụ cột kinh tế hơn. Giá như trước khi cưới, chúng tôi nói kỹ hơn về kỳ vọng và khả năng thực tế", chị kể. Sau nhiều lần căng thẳng, hai vợ chồng buộc phải ngồi lại, phân chia lại trách nhiệm và thống nhất kế hoạch rõ ràng hơn.
Trong khi đó, anh Tuấn (37 tuổi, giáo viên dạy nghề tại Cần Thơ) cho rằng sự tương xứng không nằm ở con số thu nhập. Khi cưới, vợ chồng anh đều không dư dả, phải thuê trọ và tiết kiệm từng khoản nhỏ.
"Chúng tôi không giàu, nhưng cùng nhìn về một hướng, ổn định và tích lũy từng bước". Sau 10 năm, họ mua được căn nhà nhỏ. Anh quan điểm về môn đăng hộ đối là cùng ý thức trách nhiệm, chứ không phải xuất phát điểm.
Đặt câu chuyện vào bối cảnh hiện nay, dễ hiểu vì sao người trẻ thận trọng hơn. Kinh tế biến động, giá nhà vượt xa thu nhập, chi phí sống ngày càng cao khiến hôn nhân không còn là câu chuyện của cảm xúc. Với nhiều người trẻ, đó là quyết định gắn với trách nhiệm tài chính và kế hoạch dài hạn.
Ở góc độ này, cân nhắc sự tương đồng về lối sống, tiền bạc hay định hướng nghề nghiệp không phải lạnh lùng, mà là ý thức rõ về hệ quả của lựa chọn. Người trẻ không còn tin rằng tình yêu có thể tự động giải quyết mọi khác biệt.
Nhưng vấn đề nảy sinh khi đắn đo giảm thiểu rủi ro trở thành mục tiêu cao nhất, thì tình yêu dễ bị nhìn như phương án cần tối ưu hóa. Người ta bắt đầu so khớp điều kiện như so hồ sơ, ai có lợi thế hơn, ai ít rủi ro hơn, ai bảo đảm tương lai hơn. Sự thận trọng dần chuyển thành phòng thủ.
Trong khi đó, nếu mọi tiêu chí đều phải đạt chuẩn ngay từ đầu, mối quan hệ sẽ khó còn là hành trình cùng trưởng thành. Nó trở thành lựa chọn dựa trên mức độ an toàn hiện tại, thay vì tiềm năng đồng hành lâu dài.
Vì thế, câu hỏi không phải có nên cân nhắc điều kiện hay không, vì cân nhắc là cần thiết. Nhưng khi điều kiện trở thành hàng rào quá dày, người ta có thể loại bỏ cả những mối quan hệ có khả năng phát triển chỉ vì chưa "đủ chuẩn" ở thời điểm bắt đầu.
Thực tế cho thấy nhiều cuộc hôn nhân tan vỡ không chỉ vì thiếu tiền, mà do thiếu đối thoại và chia sẻ trách nhiệm. Ngược lại, không ít cặp đôi chênh lệch xuất phát điểm vẫn bền vững nhờ cùng điều chỉnh và trưởng thành theo thời gian.
Nếu "môn đăng hộ đối" chỉ là sự so khớp điều kiện, nó khó bảo đảm hạnh phúc. Nhưng nếu được hiểu là sự tương đồng về giá trị sống và mức độ sẵn sàng chịu trách nhiệm, đó là nền tảng cần thiết.
Sau cùng, vấn đề không nằm ở việc người trẻ thực dụng hay không. Vấn đề là họ đang bước vào tình yêu với tâm thế gì, tìm một phương án an toàn tuyệt đối, hay chấp nhận một phần thiếu sót để cùng xây dựng tương lai?
Nếu chỉ đợi đến khi mọi thứ đủ điều kiện mới dám cam kết, rất có thể điều bị đánh mất không phải là sự an toàn, mà là cơ hội cùng nhau trưởng thành.
