Từng là loại hải sản bị xem nhẹ cách đây 50 năm, ốc vòi voi nay đã vươn lên thành món ăn xa xỉ, góp phần tạo nên ngành công nghiệp trị giá khoảng 55 triệu USD mỗi năm tại British Columbia, Canada.
Cách đây nửa thế kỷ, tại vùng biển Thái Bình Dương, ốc vòi voi gần như không có giá trị kinh tế. Với hình dáng đặc biệt, loài nhuyễn thể này thường bị ngư dân bỏ qua hoặc bán rẻ để làm mồi câu, thậm chí dùng trong các món ăn bình dân như nhân burger.
Hiện nay, chúng đã trở thành đặc sản đắt đỏ, với mức giá khoảng 30 USD cho 450 g, thậm chí cao gấp đôi tôm hùm Maine.
Sự thay đổi bắt đầu từ những năm 1970, khi các nhà xuất khẩu đưa ốc vòi voi tiếp cận thị trường châu Á. Tại Trung Quốc, loại hải sản này nhanh chóng trở thành biểu tượng của sự giàu sang, thường xuất hiện trong các bữa tiệc cao cấp.
Nhờ kết cấu giòn đặc trưng và hương vị được đánh giá cao, giới nhà giàu sẵn sàng chi trả mức giá lớn để thưởng thức ốc vòi voi tươi sống.
Hiện nay, khoảng 90% sản lượng khai thác tại British Columbia được xuất khẩu sang Trung Quốc, tạo nên một ngành công nghiệp trị giá khoảng 55 triệu USD mỗi năm tại khu vực này.
Giá trị của ốc vòi voi còn đến từ quy trình khai thác đầy khắc nghiệt. Do sống ẩn sâu dưới lớp bùn cát đáy biển, việc thu hoạch hoàn toàn phải thực hiện thủ công.
Để bắt được ốc nguyên vẹn, thợ lặn phải làm việc ở độ sâu hàng chục mét, dùng vòi nước áp lực cao để làm tơi lớp cát rồi khéo léo đưa chúng lên bằng tay. Công việc tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là hội chứng giảm áp do tích tụ khí nitơ trong máu, có thể gây liệt hoặc tử vong. Nhiều thợ lặn lâu năm cho biết nguy hiểm luôn hiện hữu trong mỗi chuyến lặn.
Yếu tố cuối cùng khiến giá ốc vòi voi tăng cao là chi phí logistics. Để giữ được độ tươi sống, ốc phải được vận chuyển trong điều kiện đặc biệt, đảm bảo vẫn còn sống cho đến khi đến tay thực khách.
Mỗi năm, các hiệp hội khai thác tại Canada chi hơn 7 triệu USD cho chuỗi cung ứng lạnh, bao gồm xe tải chuyên dụng và các chuyến bay xuyên lục địa được kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt. Chỉ một sai sót nhỏ trong khâu bảo quản cũng có thể khiến cả lô hàng thiệt hại lớn.
Sự kết hợp giữa nhu cầu lớn từ thị trường châu Á, quy trình khai thác nguy hiểm và chi phí vận chuyển cao đã giúp ốc vòi voi giữ vững vị thế là một trong những mặt hàng hải sản đắt giá nhất hiện nay.
Ốc vòi voi, còn được gọi là tu hài hay “con thụt thò”, có tên khoa học là Panopea generosa, thuộc họ Triadacnidae. Đây là một loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ, sinh sống chủ yếu ở vùng nước mặn hoặc các bãi bùn cửa sông nước lợ. Loài này có nguồn gốc từ Bắc Mỹ, và tên gọi “vòi voi” xuất phát từ một cụm từ của người bản địa Mỹ, mang ý nghĩa “thâm sâu”.
Trọng lượng phổ biến của ốc vòi voi dao động khoảng 1,5-2,5 kg, tuy nhiên cũng có những cá thể đặc biệt nặng tới 4-5 kg.
Đây là một trong những loài nhuyễn thể sống lâu và có kích thước lớn nhất trong môi trường hang cát, đồng thời mang giá trị dinh dưỡng và kinh tế cao. Thịt ốc vòi voi có hương vị đặc trưng, được nhiều người cho rằng có lợi cho sức khỏe, đặc biệt là nam giới. Vì vậy, loài hải sản này thường được lựa chọn như một món ăn bổ dưỡng cho gia đình và người thân.
Ốc vòi voi có thể chế biến thành nhiều món hấp dẫn như nướng mỡ hành, làm gỏi hay nấu cháo. Phần vòi của ốc được đánh giá ngon nhất với độ dai giòn, mềm và vị ngọt tự nhiên.
Để món ăn đạt hương vị ngon nhất, đầu bếp thường chọn những con còn sống, vòi có màu trắng sáng và kết hợp cùng các gia vị như tỏi, hành phi, nước mắm, tiêu…
Ngược lại, những con có vòi sẫm màu hoặc đã chết thường không còn tươi ngon do bảo quản kém hoặc bị bệnh. Tương tự nhiều loại sò, trai khác, ốc vòi voi bị vỡ vỏ cũng mất giá trị thương phẩm.
Những năm gần đây tại Việt Nam, ốc vòi voi Canada được xem là hải sản cao cấp với giá bán rất đắt đỏ. Loại thông thường có giá khoảng 2–2,5 triệu đồng/kg, nhưng vào mùa khan hiếm, những con cỡ lớn có thể lên tới gần 10 triệu đồng/con và phải đặt trước nhiều ngày mới có hàng.
Cá diếc là cá nước ngọt có thể sinh sản tự nhiên hoặc được nuôi trong ao đầm. So với các loại cá khác, cá diếc lành, người già, trẻ nhỏ, người mới ốm dậy đều ăn được, giá rất rẻ.
Cá diếc là loại cá nước ngọt quen thuộc ở nhiều vùng quê Việt Nam. Nó có thể sinh sản tự nhiên hoặc được nuôi trong ao đầm. So với các loại cá khác, cá diếc lành, người già, trẻ nhỏ, người mới ốm dậy đều ăn được, giá rất rẻ.
Vẻ ngoài của loại cá này không bắt mắt hay được xem là "thực phẩm sang", nhưng từ lâu loại cá này đã gắn liền với nhiều món ăn thanh mát, dễ ăn trong những ngày thời tiết oi bức. Theo kinh nghiệm dân gian, cá diếc thường được dùng để nấu canh, nấu cháo hoặc kho nghệ nhằm giúp cơ thể dễ hấp thu dinh dưỡng, bớt cảm giác mệt mỏi do nắng nóng kéo dài.
Cá diếc có thịt dày, vị thơm, lành tính. Theo Đông y, tác dụng ổn trung, bổ hư, lợi tiểu, kiện tỳ (tốt cho cơ quan tiêu hóa), hóa thấp. Thấp trong Đông y là âm tà gây tổn hại dương khí. Người bị thấp cảm thấy mệt mỏi, nhạt mồm miệng, ăn uống không ngon, tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa. Vì vậy, người có triệu chứng trên chọn ăn cá diếc sẽ cải thiện rất tốt.
Cá diếc giàu protein, các axit amin chất lượng cao, liên kết chất đạm lỏng lẻo nên dễ hấp thu trong đường tiêu hóa hơn các loại thịt. Protein từ cá giúp tái tạo cơ tốt, tăng cường sức đề kháng cho cơ thể. Với người mới ốm dậy, đặc biệt bệnh nhân ung thư điều trị hóa chất, xạ trị, đây là món ăn bồi bổ giá rẻ cho họ.
Ngoài ra, thành phần của cá diếc còn chứa các chất béo tốt như omega-3, axit eicosapentaenoic, vitamin A, vitamin D, B1, B2, vitamin E, niacin có tác dụng ngăn ngừa oxy hóa, điều trị xơ vữa động mạch, phòng chống ung thư. Trong 100g thịt cá diếc chứa lipid 1,8mg, canxi 70mg, phốt pho 152mg, sắt 0,8mg.
Ngoài lượng đạm khá tốt, cá diếc còn ít chất béo nên tạo cảm giác nhẹ bụng khi ăn. Đây cũng là lý do loại cá này phù hợp với nhiều đối tượng, từ trẻ nhỏ đến người lớn tuổi. Trong dân gian, cháo cá diếc đậu xanh hay canh cá diếc nấu rau cải từ lâu đã được xem là những món ăn giúp bồi dưỡng cơ thể, đặc biệt trong thời tiết nóng nực.
Một điểm khiến cá diếc được yêu thích là có thể chế biến thành nhiều món ăn quen thuộc như cá diếc nấu canh cải xanh, cá diếc kho nghệ, cá diếc chiên giòn chấm mắm gừng hay canh cá diếc nấu rau rút. Các món ăn này thường có hương vị thanh nhẹ, không quá ngấy nên rất hợp với mùa hè.
Cá riếc, không đắt đỏ, dễ mua ở chợ dân sinh nhưng lại gắn bó với nhiều món ăn thanh mát, phù hợp với khẩu vị của người Việt trong những ngày hè oi nóng.
Hơn 30 năm qua, Casey O'Connor (36 tuổi, bang New South Wales Australia) luôn tin Alana Horton (35 tuổi) là người em họ thân thiết của mình. Cả hai sống cạnh nhà nhau, có chung nhiều sở thích và tuổi thơ gắn bó khăng khít.
Theo thời gian, người thân, bạn bè và cả những người xa lạ thường nhận xét hai người có ngoại hình rất giống nhau và sự gắn bó của họ cũng đặc biệt tự nhiên. Tuy nhiên, O'Connor và Horton luôn chỉ cười cho qua.
“Tôi luôn nghĩ đơn giản rằng chúng tôi là chị em họ nên có nét giống nhau. Tôi không hề biết phía sau còn có một câu chuyện khác", O'Connor nói trên The People.
Cuộc điện thoại làm thay đổi mọi thứ
Từ nhỏ, O'Connor luôn nghĩ, Horton là con gái của vợ chồng dì ruột cô. Mọi chuyện bắt đầu thay đổi vào năm 2020 khi cô gái 36 tuổi nhận được cuộc điện thoại của “em họ” Horton.
“Qua cuộc gọi, Horton cho biết, mẹ cô ấy nói bà từng nghi ngờ mẹ tôi có quan hệ ngoài luồng với chồng của bà ấy vào khoảng thời gian tôi được thụ thai”, O'Connor kể lại.
Thông tin này khiến O'Connor vô cùng sửng sốt. Thời điểm ấy, cô đang phải đối mặt với nhiều khó khăn cá nhân, bao gồm những vấn đề về sức khỏe tinh thần. Cô không đủ khả năng để nhận định về một tình huống có thể làm thay đổi cả cuộc đời.
Đến năm 2024, sau khi được chẩn đoán mắc một dạng rối loạn tâm trạng nghiêm trọng liên quan đến nội tiết tố và bắt đầu điều trị tâm lý, O'Connor mới cảm thấy đủ sẵn sàng để đối diện với những câu hỏi mà cô đã né tránh suốt nhiều năm.
Trong quá trình thực hiện các xét nghiệm y khoa và tìm hiểu kỹ hơn về tiền sử sức khỏe gia đình, cô nhận ra mình còn thiếu rất nhiều thông tin quan trọng về nguồn gốc sinh học của bản thân.
Quãng thời gian khó khăn để chấp nhận
Tháng 2/2025, O'Connor thực hiện xét nghiệm ADN. Người đàn ông đã nuôi dưỡng cô từ nhỏ và vẫn được cô xem là cha đồng ý làm xét nghiệm.
Khi kết quả được trả về, điều khiến O'Connor lo lắng nhất đã xảy ra: Hai người không có quan hệ huyết thống.
Cô gái cho hay, bản thân đã phần nào chuẩn bị tâm lý cho khả năng đó từ trước. Trong thời gian chờ kết quả, cô thường xem lại những bức ảnh gia đình cũ và bắt đầu nhận ra nhiều chi tiết trước đây chưa từng để ý, chẳng hạn như sự khác biệt rất lớn trong nụ cười của hai cha con.
Một năm sau, xét nghiệm ADN thứ hai với sự tham gia của Horton đã xác nhận điều mà cả hai nghi ngờ từ lâu: Họ là chị em cùng cha khác mẹ.
Việc chấp nhận sự thật này là một quá trình dài. Tuy nhiên, O'Connor cho biết phát hiện ấy cũng mang đến những điều tích cực.
Thay vì cảm thấy mình đã đánh mất hàng chục năm tình chị em, O'Connor nhìn nhận mọi việc theo hướng khác. Bởi họ vốn đã dành phần lớn cuộc đời bên nhau nên cả hai không xem đây là khoảng thời gian mất mát.
Hiện cả mẹ ruột và cha ruột của O'Connor đều đã qua đời, khiến một số câu hỏi sẽ mãi không có lời giải đáp.
Dù vậy, có một mối quan hệ chưa bao giờ thay đổi, đó là tình cảm giữa cô và người đàn ông đã nuôi dưỡng mình.
“Ông ấy luôn là người ủng hộ tôi nhiều nhất trong suốt câu chuyện này cũng như cả cuộc đời tôi. Ông ấy là điểm tựa vững chắc và tôi biết mình luôn có người để chia sẻ”, cô gái nói.
Những năm tháng sống trong hoài nghi từng ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tinh thần của O'Connor, góp phần gây ra tình trạng lo âu, trầm cảm và mặc cảm về bản thân. Song, việc trò chuyện với một chuyên gia tâm lý đáng tin cậy đã giúp cô giải tỏa rất nhiều gánh nặng cảm xúc.
Cũng theo cô gái này, một phần của quá trình chữa lành đến từ việc chia sẻ câu chuyện trên mạng xã hội. O'Connor bắt đầu ghi lại hành trình xét nghiệm ADN và liên tục cập nhật những thông tin mới cho người theo dõi.
Câu chuyện thu hút sự quan tâm của hàng triệu người. O'Connor hy vọng những ai đang ở hoàn cảnh tương tự sẽ mạnh dạn chia sẻ tâm sự của mình, tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết và nhớ rằng họ không hề đơn độc.
Vừa qua, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn đã ký ban hành Công văn số 2989/BYT-KCB gửi các bệnh viện trực thuộc Bộ, Sở Y tế các tỉnh, thành phố và y tế các bộ, ngành về việc bảo đảm công tác y tế trong dịp nghỉ lễ kéo dài. Để bảo đảm công tác khám, chữa bệnh và cấp cứu tai nạn giao thông (TNGT) trong kỳ nghỉ lễ dài ngày, Bộ Y tế vừa ban hành văn bản hỏa tốc yêu cầu các cơ sở y tế toàn quốc trực đầy đủ theo 4 cấp, không được từ chối hoặc xử trí chậm trễ bất kỳ trường hợp cấp cứu nào.
Chiều 1/5, TS.BS Nguyễn Minh Tuấn, Phó Giám đốc Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) cho biết, trong 2 ngày nghỉ lễ 30/4 đến chiều 1/5, bệnh viện tiếp nhận 162 bệnh nhân vào khám cấp cứu, trong đó có 17 người bị tai nạn giao thông (TNGT), 14 người bị tai nạn sinh hoạt, 2 trường hợp đánh nhau, 8 trường hợp bị ngộ độc, còn lại là các trường hợp cấp cứu khác.
So với mọi năm, bệnh nhân vào cấp cứu vì TNGT tại Bệnh viện 19-8 đã giảm, đặc biệt giảm mạnh trường hợp TNGT do rượu bia. Trong 17 ca bị TNGT có 3 người phải nhập viện, còn lại đa số bị nhẹ, xây xước và gãy xương.
Bệnh viện ghi nhận 8 trường hợp bị ngộ độc, trong đó có 2 trường hợp ngộ độc do rượu, bia; 2 trường hợp ngộ độc thực phẩm, còn lại bị rối loạn tiêu hoá.
Trong 2 ngày nghỉ lễ, tổng số bệnh nhân nhập viện là 61 người, trong đó có 9 trường hợp phẫu thuật.
Phó Giám đốc Bệnh viện 19-8 Nguyễn Minh Tuấn cho biết, để đảm bảo công tác trực cấp cứu cũng như tiếp nhận điều trị cho bệnh nhân, bệnh viện đã bố trí các kíp bác sĩ, điều dưỡng ứng trực 24/24h tại tất cả các khoa phòng; đồng thời dự trữ đủ lượng máu đáp ứng kịp thời cho cấp cứu và điều trị.
Theo báo cáo nhanh của Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), trong kỳ nghỉ Lễ 30/4 và 1/5 năm 2026, các cơ sở khám, chữa bệnh trên cả nước đã thực hiện nghiêm túc công tác thường trực bảo đảm khám chữa bệnh và cấp cứu tai nạn giao thông theo chỉ đạo của Bộ Y tế.
Tình hình khám, cấp cứu, nhập viện và tử vong nghi do tai nạn giao thông cơ bản ổn định, không có đột biến. Các bệnh viện duy trì thường trực xuyên lễ, phục vụ người bệnh kịp thời.
Theo tổng hợp báo cáo của các cơ sở khám, chữa bệnh trực thuộc Bộ Y tế, các trường đại học, y tế ngành và 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, trong 24h từ 7h ngày 30/4 đến 7h ngày 1/5, tất cả các cơ sở khám, chữa bệnh đã tổ chức thường trực 4 cấp đầy đủ, thực hiện khám, cấp cứu cho 83.171 lượt người bệnh.
Tổng số người bệnh nhập viện điều trị nội trú là 28.169 người; chuyển viện 2.054 người; khỏi bệnh ra viện 22.373 người. Tổng số người bệnh còn điều trị tại các cơ sở khám, chữa bệnh đến 7h sáng 1/5 là 227.541 người, tăng hơn gần 7.000 bệnh nhân so với thời điểm 7h sáng ngày 30/4.
Đối với công tác khám, cấp cứu nghi do tai nạn giao thông, trong 24 giờ qua, các cơ sở y tế tiếp nhận 2.836 trường hợp, trong đó 1.324 trường hợp phải nhập viện điều trị hoặc theo dõi và 304 trường hợp chuyển viện.
Cục Quản lý Khám, chữa bệnh đánh giá tất cả các cơ sở khám, chữa bệnh đã thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Bộ Y tế về thường trực bảo đảm công tác khám chữa bệnh, cấp cứu tai nạn giao thông trong dịp nghỉ Lễ 30/4 và 1/5 năm 2026.
Tình hình khám, cấp cứu, nhập viện và tử vong nghi do tai nạn giao thông trong ngày đầu kỳ nghỉ lễ ổn định, không có đột biến.
