Những ngày đầu hè, các sạp hoa quả bắt đầu phủ kín sắc đỏ tím của mận. Loại quả chua ngọt này luôn nằm trong nhóm trái cây được nhiều người “săn đón” mỗi khi vào mùa.
Theo bác sĩ Đông y Trương Văn Quân, nếu ăn đúng cách, loại quả này có thể hỗ trợ thanh nhiệt, kích thích tiêu hóa và giúp cơ thể dễ chịu hơn trong thời tiết nóng bức.
Cụ thể, mận trong Đông y được xem là loại quả có khả năng “sinh tân dịch”, hỗ trợ thanh nhiệt và giải khát cho cơ thể.
Theo bác sĩ Đông y Trương Văn Quân, mận còn được gọi là lý tử. Trong y học cổ truyền, loại quả này có vị chua ngọt, tính bình, thường được dùng nhằm hỗ trợ thanh nhiệt, sinh tân dịch, lợi tiểu và kích thích tiêu hóa.
“Khái niệm sinh tân dịch trong Đông y có thể hiểu là hỗ trợ cơ thể bớt khô nóng, giảm cảm giác háo nước, khô miệng trong những ngày thời tiết oi bức. Vì vậy, mận từ lâu đã được dùng như một loại quả giải nhiệt mùa hè”, BS Quân chia sẻ.
Giàu vitamin C và chất chống oxy hóa
Không chỉ xuất hiện trong các bài thuốc dân gian, mận còn được đánh giá là loại quả giàu dinh dưỡng.
Theo BS Quân, mận chứa nhiều vitamin C, vitamin A, vitamin K cùng chất xơ và các khoáng chất như kali, magie. Đặc biệt, loại quả này còn giàu anthocyanin, quercetin và các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên.
Một số nghiên cứu cho thấy các hoạt chất chống oxy hóa trong mận có thể giúp trung hòa gốc tự do, hỗ trợ bảo vệ tế bào trước quá trình oxy hóa.
Những đặc tính này có thể góp phần giúp cơ thể cảm thấy dễ chịu hơn khi ăn mận đúng cách trong mùa hè.
“Mận chứa khá nhiều nước và vitamin C. Khi dùng với lượng phù hợp, loại quả này giúp kích thích vị giác, hỗ trợ tiêu hóa và góp phần giảm cảm giác mệt mỏi do nóng bức”, BS Quân nói.
Ngoài ra, chất xơ trong mận cũng được cho là có lợi cho hệ tiêu hóa. Trong dân gian, mận khô từ lâu đã được dùng để hỗ trợ giảm táo bón nhờ chứa sorbitol và một số hợp chất kích thích nhu động ruột tự nhiên.
Theo BS Quân, trong những ngày nắng nóng, nhiều người dễ gặp tình trạng ăn uống kém, khô miệng, cảm giác nóng trong hoặc háo nước. Với đặc tính chua ngọt, nhiều nước, mận có thể giúp kích thích tiết nước bọt và tạo cảm giác dễ ăn hơn.
“Trong Đông y, các loại quả có vị chua nhẹ thường có tác dụng sinh tân dịch, giúp cơ thể bớt khát và hỗ trợ tiêu hóa. Mận là một trong những loại quả được sử dụng khá phổ biến vào mùa hè với mục đích này”, bác sĩ Quân cho biết.
Không chỉ ăn tươi, dân gian còn có nhiều cách dùng mận khác như ép nước uống, ngâm đường hoặc làm ô mai. Một số gia đình dùng nước mận ngâm như thức uống giải khát trong ngày nóng.
Ngoài phần quả, một số tài liệu y học cổ truyền còn nhắc tới việc sử dụng rễ, vỏ hoặc hạt mận trong các bài thuốc dân gian. Tuy nhiên, BS Quân cho rằng người dân không nên tự ý áp dụng các bài thuốc truyền miệng khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Ăn thế nào để vừa ngon vừa tốt cho sức khỏe?
Theo BS Quân, mận là loại quả có lợi nếu ăn điều độ. Tuy nhiên, vì vị chua khá mạnh nên không nên ăn quá nhiều trong một lúc.
“Ăn lượng vừa phải sẽ giúp cơ thể cảm thấy dễ chịu, kích thích tiêu hóa. Nhưng nếu ăn liên tục quá nhiều, nhất là khi chấm muối cay hoặc ăn lúc đói, nhiều người có thể gặp tình trạng nóng rát dạ dày, nhiệt miệng hoặc nổi mụn”, BS Quân nói.
Chuyên gia này khuyến nghị mỗi ngày chỉ nên ăn khoảng vài quả mận tùy kích thước, kết hợp cùng chế độ ăn cân bằng và uống đủ nước.
Ngoài ra, những người có bệnh lý dạ dày hoặc hệ tiêu hóa nhạy cảm nên hạn chế ăn khi bụng đói do lượng axit tự nhiên trong mận có thể gây cảm giác cồn cào, khó chịu.
Một lưu ý khác là nên rửa sạch mận trước khi ăn, tránh thói quen chấm quá nhiều muối ớt vì có thể làm tăng lượng muối nạp vào cơ thể.
Nhiều năm nay, bà Nguyễn Thị Nguyệt (phường Hồng Hà, Hà Nội) thường xuyên phải đến Bệnh viện Thanh Nhàn để khám và theo dõi bệnh xương khớp cùng tăng huyết áp. Do khám ngoại trú trái tuyến, mỗi lần đi khám bà đều phải tự thanh toán toàn bộ chi phí khám bệnh và các xét nghiệm liên quan.
Tuy nhiên, từ ngày 1-7, chi phí khám chữa bệnh của bà sẽ giảm đáng kể nhờ được quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) chi trả một phần.
"Chúng tôi không phải xin giấy chuyển tuyến nữa mà có thể đến các bệnh viện khám bệnh và vẫn được BHYT thanh toán một phần chi phí ngoại trú. Như vậy cũng đỡ được phần nào gánh nặng kinh tế", bà Nguyệt chia sẻ.
Không chỉ người dân kỳ vọng vào chính sách mới, các cơ sở y tế cũng đang khẩn trương chuẩn bị để đón lượng bệnh nhân có thể gia tăng trong thời gian tới.
Tại Hà Nội, nhiều bệnh viện như Thanh Nhàn, Đa khoa Đống Đa… mỗi ngày tiếp nhận khoảng 1.500 lượt khám ngoại trú và điều trị nội trú cho khoảng 1.100 người bệnh. Trong số đó, nhóm người bệnh tự đi khám trái tuyến chiếm khoảng 25%.
Để chuẩn bị cho chính sách mới có hiệu lực, các bệnh viện đã xây dựng các phương án về nhân lực, cơ sở vật chất và công nghệ thông tin nhằm bảo đảm hoạt động khám chữa bệnh diễn ra thông suốt.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ Online, TS.BS Nguyễn Văn Thường, Giám đốc Bệnh viện Thanh Nhàn, cho biết bệnh viện đã hoàn tất các khâu chuẩn bị để sẵn sàng đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh dự kiến tăng mạnh ngay sau ngày 1-7.
"Khi chính sách BHYT mới có hiệu lực, chúng tôi dự báo lượng người bệnh trái tuyến có thể tăng lên khoảng 30-35%, đặc biệt là người dân từ các địa phương lân cận Hà Nội", ông Thường nhận định.
Theo lãnh đạo bệnh viện, ngay khi các quy định mới được ban hành, đơn vị đã xây dựng các kịch bản ứng phó trên cả ba phương diện gồm cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và công nghệ thông tin.
Đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng, nhân viên y tế, cán bộ tiếp đón và công tác xã hội cũng đã được tập huấn đầy đủ về các quy định mới của Luật BHYT để sẵn sàng tư vấn, hỗ trợ người bệnh.
Đặc biệt, hệ thống công nghệ thông tin của bệnh viện đã được nâng cấp đồng bộ, kết nối với hệ thống thanh toán BHYT quốc gia, cho phép tự động nhận diện thông tin bảo hiểm và tính toán chính xác mức hưởng của từng trường hợp ngay trên phần mềm quản lý bệnh viện.
Đồng thời, đơn vị đã rà soát nhu cầu sử dụng thuốc, vật tư y tế và xây dựng các phương án dự phòng trong trường hợp lượng người bệnh tăng đột biến.
"Người dân không cần lo lắng về nguy cơ thiếu thuốc hay vật tư y tế. Theo quy định hiện hành, nếu số lượng bệnh nhân tăng cao, bệnh viện được phép mua sắm bổ sung vượt tới 30% khối lượng trong kế hoạch đấu thầu ban đầu.
Đây là cơ chế quan trọng giúp các cơ sở y tế chủ động đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh thực tế", ông Thường nhấn mạnh.
Theo tính toán, Bệnh viện Thanh Nhàn hiện có thể đáp ứng hiệu quả khoảng 2.000 lượt khám mỗi ngày.
Tại Bệnh viện Đa khoa Đống Đa, công tác chuẩn bị cũng đã được triển khai từ sớm. Lãnh đạo bệnh viện cho biết đơn vị đã bố trí thêm các phòng khám dự phòng, xây dựng phương án phân luồng người bệnh và chuẩn bị nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh gia tăng.
Bên cạnh đó, bệnh viện cũng tập trung đào tạo nhân viên y tế nhằm nhận diện đúng các trường hợp được hưởng chính sách mới, đồng thời tăng cường truyền thông thông qua màn hình điện tử, poster hướng dẫn để người bệnh dễ dàng tiếp cận thông tin và thực hiện đúng quy trình.
Hệ thống phần mềm quản lý bệnh viện cũng được nâng cấp để tự động xác định mức hưởng BHYT của từng người bệnh, giúp việc tiếp đón và thanh toán diễn ra thuận lợi hơn.
Ngày 7.4, thông tin từ Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí cho biết, đơn vị triển khai ca cấy ghép đa tạng cho 7 người, xuất phát từ nghĩa cử cao đẹp của một thanh niên 26 tuổi, trú tại P.Uông Bí (Quảng Ninh) hiến tạng.
Trước đó, ngày 4.4, nam thanh niên không may gặp tai nạn giao thông nghiêm trọng. Dù được các y, bác sĩ nỗ lực cứu chữa, nhưng do chấn thương quá nặng, anh không qua khỏi.
Sau 3 lần hội chẩn xác định chết não, gia đình đã đưa ra quyết định đầy dũng cảm: đồng ý hiến tặng mô, tạng của anh để cứu người.
Từ nghĩa cử của gia đình thanh niên hiến tạng, 7 bệnh nhân đã được trao cơ hội. Cụ thể, trái tim, 2 lá gan, 2 giác mạc và 2 quả thận của anh đã được lấy để ghép cho các bệnh nhân đang trong tình trạng nguy kịch.
Trong đó, 2 quả thận được ghép trực tiếp tại Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí cho 2 bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối. Một trong 2 người nhận là nam thanh niên 19 tuổi.
Các tạng còn lại nhanh chóng được vận chuyển đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và Bệnh viện Mắt T.Ư (Hà Nội) để ghép trong "thời gian vàng" cho các ca bệnh.
Bà Nguyễn Thị Nhinh, mẹ bệnh nhân 19 tuổi được ghép thận, xúc động chia sẻ: "Gia đình chúng tôi vô cùng biết ơn. Từ nghĩa cử của gia đình thanh niên hiến tạng, con tôi đã có thêm cơ hội sống. Trước khi vào phòng mổ, con nói sẽ sống tốt, sống có ích để xứng đáng với món quà vô giá này".
Ca ghép đa tạng được thực hiện từ 14 giờ 30 ngày 6.4 với sự phối hợp của các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, đánh dấu một nỗ lực chuyên môn cao, đồng thời lan tỏa mạnh mẽ tinh thần sẻ chia.
Sự ra đi của một người, nhưng từ quyết định hiến tạng đã mở ra hy vọng cho nhiều cuộc đời khác. Nghĩa cử ấy không chỉ cứu sống con người, mà còn thắp lên niềm tin về lòng nhân ái, về giá trị "cho đi là còn mãi" trong cuộc sống.
Theo China Times, TS.BS Zhang Jiaming, Trưởng khoa Di truyền, Bệnh viện Đa khoa Cựu chiến binh Đài Bắc (Đài Loan, Trung Quốc), uống cà phê hoặc các loại đồ uống nóng bằng cốc giấy có lớp phủ nhựa bên trong có thể làm tăng nguy cơ cơ thể tiếp xúc với hạt vi nhựa.
Cốc giấy không hoàn toàn chỉ làm từ giấy. Để giữ chất lỏng, mặt trong của nhiều loại cốc thường được phủ một lớp vật liệu chống thấm, phổ biến là polyethylene. Lớp phủ này giúp cốc không bị mềm, rò rỉ khi chứa nước, cà phê hoặc trà nóng.
Tuy nhiên, theo chuyên gia này, khi tiếp xúc với nhiệt độ cao, lớp vật liệu bên trong có thể bị ảnh hưởng. Một số nghiên cứu cho thấy nước nóng có thể làm lớp phủ nhựa trong cốc dùng một lần giải phóng các hạt nhựa rất nhỏ và một số chất khác vào đồ uống.
Điều này đồng nghĩa người dùng không chỉ uống cà phê. Nếu thường xuyên dùng cốc giấy hoặc vật dụng nhựa với đồ nóng, họ có thể vô tình đưa thêm các hạt vi nhựa vào cơ thể.
Vi nhựa là các mảnh nhựa có kích thước rất nhỏ, thường được tạo ra từ sự phân rã của sản phẩm nhựa lớn hơn hoặc phát sinh trong quá trình sử dụng vật liệu nhựa. Chúng có thể xuất hiện trong nước uống, thực phẩm, bụi không khí, mỹ phẩm, đồ dùng sinh hoạt và bao bì thực phẩm.
Theo TS Zhang, hạt vi nhựa có kích thước nhỏ, có thể đi qua một số hàng rào bảo vệ của cơ thể và xâm nhập vào tuần hoàn máu. Khi vào cơ thể, chúng có thể mang theo chất hóa dẻo hoặc hấp phụ thêm các chất ô nhiễm khác từ môi trường.
Cơ thể có xu hướng nhận diện các hạt lạ này như vật chất bất thường. Từ đó, hệ miễn dịch có thể kích hoạt phản ứng phòng vệ. Nếu sự tiếp xúc diễn ra thường xuyên và kéo dài, một số chuyên gia lo ngại tình trạng viêm âm ỉ có thể hình thành.
Đáng chú ý, một nghiên cứu công bố trên Nature Medicine năm 2025 ghi nhận vi nhựa trong mô não người sau tử vong. Trong nghiên cứu này, các mẫu não của người mắc sa sút trí tuệ có lượng vi nhựa cao hơn so với một số nhóm khác.
Dù vậy, các nhà khoa học cũng thận trọng nhấn mạnh phát hiện này chưa đủ để kết luận vi nhựa trực tiếp gây mất trí nhớ hay sa sút trí tuệ. Đây là mối liên quan đáng quan tâm, cần tiếp tục được nghiên cứu để làm rõ cơ chế và mức độ ảnh hưởng.
Với tim mạch, một nghiên cứu đăng trên New England Journal of Medicine năm 2024 phát hiện vi nhựa và nhựa nano trong mảng xơ vữa động mạch cảnh của một số bệnh nhân.
Những người có hạt nhựa trong mảng xơ vữa được ghi nhận có nguy cơ gặp biến cố như nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc tử vong cao hơn trong thời gian theo dõi.
Không chỉ cốc cà phê mang đi
Theo TS Zhang, cốc giấy đựng cà phê nóng chỉ là một ví dụ. Trong sinh hoạt hằng ngày, nhiều người còn có thói quen đựng canh nóng, cháo nóng, thức ăn nhiều dầu mỡ trong hộp nhựa dùng một lần. Một số người hâm nóng thức ăn trực tiếp trong hộp nhựa không rõ chất lượng bằng lò vi sóng.
Đây là những thói quen nên được nhìn lại. Nhiệt độ cao, dầu mỡ và thời gian tiếp xúc có thể làm tăng nguy cơ thôi nhiễm một số chất từ vật liệu đựng thực phẩm, đặc biệt với sản phẩm kém chất lượng hoặc không được thiết kế để chịu nhiệt.
Với đồ uống nóng, chuyên gia khuyến nghị người dùng có thể mang theo cốc cá nhân bằng thủy tinh, inox hoặc vật liệu an toàn cho thực phẩm. Với thức ăn cần hâm nóng, nên chuyển sang hộp thủy tinh hoặc vật dụng có ghi rõ khả năng dùng trong lò vi sóng.
