Hai tháng trước, hóa đơn tiền điện của gia đình cũng từng khiến tôi giật mình. Bình thường, gia đình tôi dùng điện khoảng trên dưới 3 triệu đồng mỗi tháng. Thế nhưng, hóa đơn tháng 5 bất ngờ tăng lên hơn 5 triệu đồng, tức cao hơn khoảng 70% so với mức thông thường.
Điều khiến tôi khó hiểu là thói quen sử dụng điện của cả nhà gần như không thay đổi. Điều hòa vẫn được cài ở 26-27 độ C, chưa bao giờ để thấp hơn. Thời gian sử dụng cũng tương tự những tháng trước. Ban đầu, tôi nghi ngờ công tơ điện có vấn đề nên liên hệ điện lực để kiểm tra. Sau khi nhân viên xuống kiểm tra, kết quả cho thấy công tơ vẫn hoạt động bình thường. Khi đó, tôi mới bắt đầu nghĩ đến những nguyên nhân khác mà trước đây mình ít khi để ý.
Cuối cùng, tôi gọi thợ đến vệ sinh toàn bộ máy lạnh trong nhà. Sau khi vệ sinh xong, kết quả khiến tôi khá bất ngờ. Hóa đơn tiền điện tháng tiếp theo quay trở về mức quen thuộc, khoảng 3 triệu đồng. Điều đáng nói là tháng 6, dù đơn giá điện đã tăng và thời gian sử dụng điều hòa của gia đình còn nhiều hơn một chút vì các con nghỉ hè, tổng tiền điện vẫn chỉ quanh mức cũ.
Từ đó, tôi mới nhận ra điều hòa không chỉ cần sử dụng đúng cách mà còn phải được bảo dưỡng định kỳ. Mỗi lần vệ sinh máy, tôi đều thấy lượng nước bẩn chảy ra khá nhiều. Dù chỉ cách lần vệ sinh trước khoảng ba tháng, bụi bẩn vẫn bám dày trên các lá tản nhiệt. Điều đó cho thấy không khí trong nhà mang theo rất nhiều bụi, lâu ngày khiến máy hoạt động kém hiệu quả hơn.
>> Tôi đi tìm nguyên nhân tiền điện tháng 6 tăng đột ngột lên 3,9 triệu đồng
Theo tôi, nhiều người khi thấy tiền điện tăng thường chỉ nghĩ đến việc giảm thời gian sử dụng điều hòa hoặc tăng nhiệt độ cài đặt. Nhưng điều quan trọng hơn là máy có còn hoạt động tốt hay không? Dàn nóng đặt ngoài trời rất dễ bám bụi, nhưng vì ở vị trí cao nên nhiều gia đình ngại vệ sinh. Dàn lạnh trong phòng cũng vậy, không ít người trì hoãn vì sợ làm bẩn tường hoặc mất thời gian.
Ngoài vấn đề vệ sinh, còn nhiều yếu tố khác ảnh hưởng đến mức tiêu thụ điện của điều hòa. Lốc lạnh nếu hoạt động yếu, thiếu nhớt hoặc hở bạc sẽ làm giảm sức nén, khiến máy phải chạy lâu hơn mới đạt nhiệt độ mong muốn. Ga lạnh có được nạp đúng áp suất hay không cũng rất quan trọng. Đường ống dẫn gas nếu lắp quá dài hoặc lớp bảo ôn không kín cũng làm giảm hiệu suất làm lạnh.
Chưa kể đến những yếu tố bên ngoài như diện tích phòng, khả năng cách nhiệt của cửa, tường nhà có bị nắng chiếu trực tiếp hay không. Nếu phòng hấp thụ nhiều nhiệt, điều hòa sẽ phải chạy liên tục để bù lại lượng nhiệt đó, và hóa đơn tiền điện chắc chắn sẽ tăng.
Sau trải nghiệm của mình, tôi nhận ra đôi khi nguyên nhân khiến tiền điện tăng vọt lại nằm ở chính chiếc điều hòa đã hoạt động quá lâu mà không được kiểm tra, bảo dưỡng đúng cách. Chỉ một lần vệ sinh và kiểm tra tổng thể cũng có thể giúp máy vận hành hiệu quả hơn, làm mát nhanh hơn và tiết kiệm được một khoản tiền điện không hề nhỏ mỗi tháng.
"Lúc trước tôi trồng một cây hoa giấy, nó tạo thành một giàn hoa giấy từ dưới đất lên lầu 2 nhà tôi. Mỗi lần nó ra hoa là hồng rực rỡ, từ xa đã thấy đẹp rồi.
Nhưng có lẽ mình nhà tôi thấy đẹp hoặc 1-2 nhà cách xa nhà tôi.
Hàng xóm sát vách nhà tôi liên tục phàn nàn về hoa lá rụng, mặc dù sáng nào tôi cũng quét nhưng hễ có gió là nó rụng. Cuối cùng tôi phải chặt bỏ, mặc dù rất tiếc".
Đây là bình luận của một bạn trong bài viết Tôi phải chặt bỏ giàn nho tỏa bóng mát trước sân nhà.
Khi nói đến chặt một cái cây, phản ứng đầu tiên của nhiều người có lẽ là phản đối. Nhưng tôi có thể kể đến rất nhiều trường hợp những rắc rối với những cái cây:
- Rễ cây làm hư hỏng nhà hàng xóm.
- Lá cây rụng làm tắc nghẽn máng thoát nước...
Tôi cũng rơi vào hoàn cảnh đau đớn khi phải cưa bỏ hàng rào trồng bằng tre trước nhà. Ở quê tôi hay có thói quen trồng cây và tạo hình làm hàng rào. Rủi thay con đường phía trước là tôi là đường bê tông nông thôn nên không rộng.
Cho đến một buổi chiều, một người đi xe máy chạy ngang qua bị một nhánh tre chìa ra đường, do người này chạy khá nhanh nên nhánh tre "quật" vào mặt, mất thăng bằng rồi ngã xuống. Mọi chuyện diễn ra rất nhanh. Cũng may họ chỉ bị trầy xước nhẹ. Tôi hoảng hồn cáo lỗi với họ, người quen nên cũng không bắt chẹt nhau. Tôi cũng không hiểu sao lại có một nhánh chìa ra giữa đường như vậy.
Lúc trồng, tôi tự chừa "lộ giới", nhưng sau một thời gian, tre con ra, dường như chúng tự "di chuyển" ra bốn hướng, đây cũng là lý do tôi quyết định làm hàng rào gạch bê tông thay cho hàng rào tre.
Thực ra, những thứ như hàng rào cây, giàn hoa trước nhà, mái hiên che nắng... đều rất bình thường. Nhưng có một điều ít khi mình để ý chỉ cần nó "lấn" ra ngoài phạm vi nhà của mình, đất của mình một chút thôi, là câu chuyện đã không còn nằm gọn trong phạm vi nhà mình nữa.
Từ trước đến giờ, tôi thấy rất nhiều trường hợp lá rụng, nhánh cây làm phiền nhà hàng xóm nhưng rất ít người chủ động "dọn dẹp".
Nếu bắt đầu gây phiền hoặc tiềm ẩn rủi ro cho người khác, thì bỏ đi là việc phải làm, dù cho mình có đau, có tiếc cỡ nào chăng nữa.
Phúc Trường
"Thời gian kiếm tiền đẹp nhất 28-39 tuổi, vì vậy nên lo tiết kiệm đầu tư tích lũy sớm. Từ năm 40- 45 tuổi thu nhập dành cho con đi học, 45 tuổi về hưu là đẹp".
Độc giả nickname Honda dream! nêu quan điểm như trên, sau bài viết Những người Việt lập quỹ hưu trí từ tuổi 30.
"Báo cáo của ứng dụng quản lý tài chính cho biết nhiều ngày vợ chồng tôi không tiêu đồng nào", một nhân vật 30 tuổi trong bài viết, là kỹ sư Công nghệ Thông tin ở phường An Hội Tây, TP HCM chia sẻ.
Nhiều năm nay, vợ chồng cô duy trì thói quen tự nấu ba bữa mỗi ngày, di chuyển bằng xe điện và hạn chế mua sắm không cần thiết. Căn chung cư họ đang ở được bố mẹ chồng mua cho nên tổng chi phí của họ khoảng 10-12 triệu đồng mỗi tháng, chiếm khoảng 20% thu nhập.
Phần còn lại được chồng cô phân bổ vào đầu tư chứng chỉ quỹ và cổ phiếu với mục tiêu gom tiền mua một bất động sản cho thuê, tạo dòng tiền thụ động, xây dựng quỹ hưu trí.
Theo báo cáo Retirement Survey & Insights 2025 của Goldman Sachs Asset Management (Mỹ), Gen Z bắt đầu tiết kiệm hưu trí ở độ tuổi trung bình 23, Millennial là 28, sớm hơn gần 10 năm so với Gen X (34 tuổi) và Baby Boomer (40 tuổi).
Tại Việt Nam, xu hướng chuẩn bị quỹ hưu trí và độc lập tài chính từ sớm đang ngày càng rõ nét ở người trẻ. Theo nghiên cứu "Mức độ sẵn sàng cho cuộc sống độc lập khi về già" do Viện Khoa học Lao động và Xã hội phối hợp cùng Prudential Việt Nam thực hiện, 52,6% người trẻ lên kế hoạch nghỉ hưu ở giai đoạn 45-55 tuổi. Dù vậy, mức độ tự tin về chuẩn bị tài chính cho tuổi già của nhóm 30-44 tuổi chỉ đạt 5,72 trên thang điểm 10.
"Ba mẹ tôi có hai người con: chị gái tôi đã lập gia đình và có một con gái, còn tôi thì chọn không sinh con. Ba mẹ hẳn tính đường dài nên đã dồn hết sự quan tâm, yêu thương, lẫn tiền bạc cho gia đình chị gái tôi vì tin rằng họ sẽ được trông cậy khi về già.
Tuy vậy, sau khi mượn sổ đỏ của cha mẹ vay thế chấp để con gái du học ở Mỹ, gia đình chị bắt đầu kế hoạch di cư. Họ công khai ý định đó và từ từ thoái thác mọi nghĩa vụ chăm sóc. Ba mẹ tôi giờ ngồi trên đống lửa, hết lo sợ mất nhà nếu con không trả lãi đúng hạn, lại lo lắng đến ngày cả gia đình con đi Mỹ hết.
Phần tôi - đứa con không được trông đợi, không được yêu thương, không được đầu tư mà còn bị cha ép cưới, mẹ mắng chửi, đuổi khỏi nhà - sớm nhận thức được mối quan hệ lợi ích trong gia đình nên đã quyết rời đi, sống tự lập, tự quyết".
Đó là chia sẻ của độc giả Windynguyen xung quanh câu chuyện "Vỡ mộng khi coi con là 'bảo hiểm tuổi già'". Trước đây, các gia đình Việt thường có nhiều thế hệ sống chung một mái nhà. Cha mẹ nắm giữ đất đai, tài sản và là trung tâm của gia đình. Trong bối cảnh ấy, mô hình "trẻ cậy cha, già cậy con" vận hành tương đối bền vững như một giải pháp an sinh tự nhiên. Nhưng mọi thứ đang thay đổi. Việt Nam đang là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Mô hình "tam đại đồng đường" (ba thế hệ ở chung nhà) vốn là nền tảng của tư tưởng "già cậy con" đang dần thay đổi.
Khảo sát Vietnam Aging Survey (VNAS) năm 2022 cho thấy gần 60% chi tiêu của người cao tuổi đến từ lao động và sự hỗ trợ của con cái, trong khi lương hưu và trợ giúp xã hội chiếm 15%. Hơn 10 triệu người cao tuổi Việt Nam đứng ngoài lưới an sinh, sống dựa vào khoản tích lũy ít ỏi hoặc trợ giúp từ gia đình; hơn 60% trong số này vẫn phải lao động, chủ yếu làm nông nghiệp hoặc các công việc phi chính thức bấp bênh.
>> Tôi sẵn sàng đánh đổi thừa kế để cha mẹ già vào viện dưỡng lão
Chỉ ra sai lầm của nhiều người khi thiếu sự chuẩn bị cho tuổi già, phụ thuộc hoàn toàn vào con cái, bạn đọc Tuy Nguyen nhấn mạnh: "Giao hết tài sản cho con cái là một sai lầm của rất nhiều phụ huynh mắc phải, để rồi sau đó chới với lúc về già. Tôi cũng có ba mẹ già và thấy rõ một điều rằng dù có sinh chục người con đi chăng nữa nhưng nếu chúng không hiếu thảo thì cũng vẫn không có người phụng dưỡng. Vậy nên tôi chọn cách chủ động dự phòng một khoản tiền về già cho bản thân để không bị phụ thuộc con cái về sau. Ngay cả khi con không phụng dưỡng thì tôi vẫn còn có một khoản để nhờ cơ sở y tế và thuê người chăm sóc. Nghe thì thật đau lòng nhưng đó là quy luật cuộc sống và ai cũng sẽ phải đón nhận mà thôi".
Cũng lựa chọn chuẩn bị từ sớm cho tuổi già của mình, độc giả Mocmien bày tỏ: "Tốt nhất là tuổi già dựa vào bản thân mình. Sinh con ra cho ăn học đầy đủ là được. Nếu ai có điều kiện hơn thì có thể tạo bước đệm vào đời cho con cái, còn không có thì để chúng tự bơi, vì bố mẹ đã cho 'cần câu cơm' rồi. Tôi cứ cho sẵn mỗi đứa một cái nhà, làm gì thì tùy. Còn tôi ở một nhà riêng, một nhà để phòng thân, đóng sẵn bảo hiểm xã hội ở mức cao nhất, sau cũng có lương hưu rủng rỉnh, chẳng cần phụ thuộc đứa nào. Bản thân tôi cũng không thích ai phụ thuộc mình và mình cũng không thích phụ thuộc ai, nên cứ tự lo cho đời mình thôi".
Đồng quan điểm, bạn đọc Vinaguy kết lại: "Tôi cũng chọn giải pháp tích lũy tài chính từ sớm: một phần giữ lại cho mình về già, phần còn lại cho con. Cứ thử hỏi, chúng ta chăm sóc cha mẹ già của mình đã tốt chưa? Đã hết lòng vì bố mẹ chưa? Lúc bố mẹ chúng ta mất đi, chúng ta có hối hận vì có gì đó chưa làm được cho ông bà chưa?
Khi trả lời được hết các câu hỏi này với đáp án nghiêng về chăm sóc bố mẹ thì hãy đẻ nhiều con để sau này chúng chăm sóc mình. Còn nếu câu trả lời nghiêng về hướng bản thân còn gia đình riêng, con cái của mình, kiếm sống vật vờ, chưa đủ sống, nên chưa thể chăm sóc được bố mẹ như mong muốn thì khi đó sẽ biết cách xử lý tình huống này".
