Theo các chuyên gia dinh dưỡng, lựa chọn món ăn sáng phù hợp có thể giúp “giải nhiệt từ bên trong”. Một trong những gợi ý đáng chú ý là cháo cá rau đắng – món quen thuộc của người Việt nhưng lại hội tụ nhiều yếu tố tốt cho sức khỏe trong mùa nắng nóng.
Trong thời tiết oi bức, bữa sáng nên ưu tiên các món “nhẹ, giàu nước và dễ tiêu” để giúp cơ thể thích nghi với nhiệt độ cao. Các món dạng cháo được đánh giá cao vì vừa bổ sung nước, vừa không gây áp lực lên hệ tiêu hóa, theo NDTV (Ấn Độ).
Cháo cá rau đắng là sự kết hợp giữa protein dễ hấp thu từ cá và chất xơ từ rau xanh. Đặc biệt, rau đắng có vị thanh mát, thường được xem là loại rau giúp “làm dịu cơ thể” trong những ngày nóng.
Theo Rupali Datta, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng Ấn Độ, các loại rau có vị đắng tự nhiên thường hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn và giúp cơ thể cảm thấy “nhẹ” hơn trong điều kiện nhiệt độ cao. Bà cho rằng việc kết hợp rau xanh với các món ăn mềm như cháo là lựa chọn lý tưởng cho bữa sáng mùa nắng nóng.
Bên cạnh đó, cá là nguồn protein ít chất béo, dễ tiêu hơn so với thịt đỏ. Điều này giúp cơ thể hấp thu dinh dưỡng hiệu quả mà không gây cảm giác đầy bụng hay khó chịu – vấn đề thường gặp trong thời tiết nóng.
Theo Anju Sood, chuyên gia dinh dưỡng tại Ấn Độ, trong mùa nắng nóng, cơ thể cần được bổ sung nước không chỉ qua đồ uống mà còn từ thực phẩm. Các món ăn dạng lỏng như cháo giúp bù nước, hỗ trợ cân bằng điện giải và duy trì năng lượng ổn định suốt buổi sáng.
Quan điểm này cũng được nhiều chuyên gia dinh dưỡng châu Á đồng thuận, khi cho rằng bữa sáng quá nhiều dầu mỡ hoặc khô cứng có thể khiến cơ thể “sinh nhiệt”, làm tăng cảm giác mệt mỏi và uể oải.
Để món cháo cá rau đắng thực sự trở thành “món giải nhiệt”, các chuyên gia khuyến nghị:
Ngoài ra, nên hạn chế tiêu, ớt hoặc gia vị cay vì có thể làm cơ thể sinh nhiệt nhiều hơn trong mùa nóng.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng, không cần tìm kiếm những thực phẩm đắt tiền hay cầu kỳ, nhiều món ăn truyền thống đã sẵn phù hợp với điều kiện khí hậu. Cháo cá rau đắng là ví dụ điển hình khi vừa dễ nấu, vừa đáp ứng tiêu chí “mát – nhẹ – đủ chất”.
Chỉ cần một tô cháo vào buổi sáng, bạn không chỉ bắt đầu ngày mới nhẹ nhàng hơn mà còn giúp cơ thể thích nghi tốt với nắng nóng, hạn chế mệt mỏi và duy trì sức khỏe lâu dài.
Ngày 5.5 nữ bệnh nhân N.T.T.H (37 tuổi, ở Hà Nội) đã được ra viện sau 3 tuần ghép tế bào gốc tự thân điều trị u lympho không Hodgkin tế bào B hệ thần kinh T.Ư, là bệnh ác tính hiếm gặp, dễ tái phát.
Trước đó, năm 2025, chị H. bị liệt, cấp cứu tại bệnh viện về ngoại khoa, được phát hiện u não ác tính. Khi đó, do tính chất khối u, các bác sĩ đã phẫu thuật nhưng chỉ có thể phẫu thuật được khoảng 70%, không thể lấy hết khối u.
Tháng 5.2025, bệnh nhân vào điều trị tại Trung tâm Huyết học, Bệnh viện 19 - 8 trong tình trạng nặng do đã ở giai đoạn muộn của bệnh, khối u kích thước khá lớn (8 x 10 mm).
Tại đây, sau 3 đợt truyền hóa chất, với phác đồ điều trị hóa chất liều rất cao, khối u đã "tiêu" hết. Quá trình điều trị bệnh nhân cũng đã trải qua các diễn biến rất nặng: suy thận cấp, suy giảm toàn bộ miễn dịch, nấm họng, loét miệng…, được điều trị, chăm sóc toàn diện bởi các chuyên khoa: huyết học truyền máu, chống nhiễm khuẩn, dinh dưỡng…
"Tuy nhiên, đây là bệnh nguy hiểm, khả năng tái phát rất cao, do đó, bệnh nhân được hội chẩn và được chỉ định ghép tế bào gốc tự thân để ngăn ngừa tái phát, sau 7 đợt truyền hóa chất, với sự hỗ trợ của Viện Huyết học - truyền máu T.Ư", bác sĩ Lê Thị Thùy Dương (Trung tâm Huyết học - truyền máu, Bệnh viện 19 - 8) cho biết.
Theo bác sĩ Dương, quá trình ghép tế bào gốc yêu cầu rất ngặt nghèo về kiểm soát nhiễm khuẩn, do người bệnh cần truyền hóa chất liều rất cao, miễn dịch gần như bằng không. Bệnh nhân được theo dõi, chăm sóc y tế đặc biệt, theo dõi sát sao diễn biến sức khỏe. Sau khoảng 3 tuần truyền tế bào gốc, bệnh nhân H. ra viện với tình trạng sức khỏe khả quan.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Phạm Thị Việt Anh, Phó giám đốc phụ trách Trung tâm Huyết học - truyền máu, Bệnh viện 19-8, cho biết, trong lực lượng y tế công an nhân dân, Bệnh viện 19 - 8 là đơn vị đi đầu triển khai kỹ thuật ghép tế bào gốc tự thân trong điều trị các bệnh lý huyết học.
"Trước đây, vào điều trị chủ yếu là cán bộ, chiến sĩ công an. Với bệnh nhân H., đây là lần đầu tiên chúng tôi thực hiện thành công ca ghép cho một bệnh nhân ngoài lực lượng công an nhân dân. Các kỹ thuật chuyên sâu, công nghệ cao của bệnh viện không chỉ phục vụ lực lượng công an mà đang từng bước được mở rộng để phục vụ người dân", bác sĩ Phạm Thị Việt Anh chia sẻ.
Với thành công trong điều trị ca bệnh ác tính hiếm gặp, PGS-TS Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc Bệnh viện 19-8, nhìn nhận, ca ghép khẳng định đội ngũ y bác sĩ của bệnh viện đã làm chủ các kỹ thuật điều trị chuyên sâu, hiện đại, là tiền đề quan trọng để bệnh viện tiếp tục phát triển các kỹ thuật chuyên sâu trong thời gian tới, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, thêm cơ hội điều trị hiệu quả cho người bệnh.
Bệnh tiểu đường là tình trạng rối loạn chuyển hóa, đặc trưng bởi lượng đường trong máu tăng cao mạn tính. Tăng đường huyết buổi sáng xảy ra vào khoảng từ 4h đến 8h, thường do nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể, làm tăng sản xuất glucose và một số hormone như cortisol, gây kháng insulin, dẫn đến lượng đường trong máu cao.
Dưới đây là một số dấu hiệu cảnh báo bệnh tiểu đường thường xuất hiện vào đầu ngày.
Khô miệng
Theo Times of India, khô miệng vào buổi sáng là một triệu chứng khá phổ biến ở người mắc bệnh tiểu đường. Nguyên nhân do lượng đường trong máu tăng cao khiến cơ thể phải đào thải glucose dư thừa qua nước tiểu. Quá trình này kéo theo việc mất nhiều nước hơn bình thường, dẫn đến cảm giác khát, khô miệng khi thức dậy.
Bệnh tiểu đường còn làm giảm chức năng của tuyến nước bọt. Nếu tình trạng khô miệng kéo dài kèm mệt mỏi, người bệnh nên kiểm tra để hạn chế các biến chứng.
Buồn nôn
Khi lượng đường trong máu tăng cao, cơ thể bị mất nước, rối loạn cân bằng điện giải, gây cảm giác buồn nôn hoặc khó chịu ở dạ dày khi vừa thức dậy. Bệnh có thể làm tổn thương các dây thần kinh điều khiển dạ dày, khiến thức ăn tiêu hóa chậm hơn, dễ gây đầy bụng, khó tiêu.
Tầm nhìn mờ
Khi lượng đường trong máu tăng cao, dịch trong cơ thể bị thay đổi, khiến thủy tinh thể ở mắt sưng lên và thay đổi khả năng hội tụ ánh sáng. Điều này có thể làm thị lực bị mờ tạm thời, đặc biệt vào buổi sáng. Nếu đường huyết cao kéo dài, các mạch máu nhỏ trong võng mạc có thể bị tổn thương, làm tăng nguy cơ mắc bệnh võng mạc tiểu đường.
Tê chân
Tê chân vào buổi sáng có thể là dấu hiệu cảnh báo tiểu đường vì lượng đường trong máu cao kéo dài làm tổn thương các dây thần kinh ngoại biên, đặc biệt ở bàn chân. Triệu chứng thường dễ nhận thấy hơn sau khi thức dậy vì chân ít vận động trong nhiều giờ liên tục suốt đêm. Bạn nên đi kiểm tra sức khỏe nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên kèm theo dấu hiệu khát nước, nhìn mờ, tiểu nhiều.
Nổi mẩn ngứa trên da
Lượng đường trong máu tăng cao kéo dài khiến cơ thể mất nước, da khô, dễ kích ứng, ngứa. Bên cạnh đó, bệnh có thể làm tổn thương mạch máu nhỏ, giảm lưu thông máu đến da, ảnh hưởng đến khả năng nuôi dưỡng và phục hồi của da. Đường huyết cao cũng tạo điều kiện cho nấm men và vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da gây ngứa, theo Cleveland Clinic.
Khát nước quá mức
Người mắc bệnh tiểu đường thường thức dậy với cảm giác khát nước dữ dội vì cơ thể đang cố gắng kiểm soát lượng đường trong máu cao. Thận phải làm việc vất vả hơn để lọc, hấp thụ lượng glucose dư thừa và quá trình này cần nhiều chất lỏng.
Một bữa sáng cân bằng giúp cơ thể hoạt động hiệu quả và duy trì đường huyết ổn định. Một vài thay đổi trong cách lựa chọn thực phẩm góp phần kiểm soát đường huyết tốt.
Ăn sáng trong khoảng 1-2 giờ sau khi thức dậy
Theo Eating Well, sau khi thức giấc, gan vẫn tiếp tục giải phóng glucose để cung cấp năng lượng. Nếu bỏ bữa sáng quá lâu, quá trình này có thể kéo dài, khiến đường huyết tăng cao hơn ở một số người mắc bệnh tiểu đường. Ngược lại, ăn sáng đúng thời điểm kích thích cơ thể sử dụng glucose hiệu quả, hạn chế dao động đường huyết, giảm cảm giác đói quá mức, từ đó tránh ăn nhiều trong những bữa sau.
Ăn tinh bột hấp thu chậm
Bữa sáng ăn tinh bột hấp thu chậm như yến mạch, bánh mì nguyên cám, gạo lứt hoặc khoai lang có thể góp phần kiểm soát đường huyết hiệu quả. Chúng được tiêu hóa và chuyển hóa thành glucose từ từ, giúp đường đi vào máu với tốc độ ổn định hơn so với tinh bột tinh chế. Nhờ đó, người mắc tiểu đường hạn chế đường huyết tăng cao đột ngột sau bữa ăn, giảm gánh nặng cho cơ thể trong việc tiết hoặc sử dụng insulin.
Bổ sung chất xơ
Các thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, bông cải xanh, đậu, yến mạch, hạt chia, táo, lê là lựa chọn tốt cho người tiểu đường. Chất xơ hòa tan tạo thành dạng gel trong đường tiêu hóa, làm chậm quá trình hấp thu carbohydrate, nhờ đó hạn chế đường huyết tăng nhanh sau bữa ăn. Chất xơ còn làm tăng cảm giác no, giảm thèm ăn, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và cải thiện độ nhạy insulin.
Ăn chất béo tốt
Chất béo tốt từ quả bơ, các loại hạt, cá béo và dầu ô liu góp phần hỗ trợ kiểm soát đường huyết. Nhóm chất béo này làm chậm quá trình hấp thu carbohydrate, góp phần ngăn tăng đường huyết nhanh sau bữa ăn.
Chất béo giúp tạo cảm giác no lâu, giảm ăn quá nhiều và hỗ trợ kiểm soát cân nặng - yếu tố quan trọng trong quản lý bệnh tiểu đường. Ngoài lợi ích với đường huyết, chất béo tốt còn giúp giảm viêm và có lợi cho sức khỏe tim mạch, theo Healthline.
Hạn chế đường bổ sung
Các loại đường thêm vào thực phẩm và đồ uống như nước ngọt, bánh kẹo, trà sữa hay nước ép được hấp thu rất nhanh, khiến lượng glucose trong máu tăng đột ngột sau khi ăn. Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, việc kiểm soát đường huyết sẽ khó khăn, làm tăng nguy cơ biến chứng ở mắt, thận, thần kinh và tim mạch.
Thực phẩm nhiều đường thường cung cấp nhiều calo nhưng ít chất dinh dưỡng, dễ dẫn đến tăng cân và giảm độ nhạy insulin. Người mắc bệnh tiểu đường nên ưu tiên thực phẩm tự nhiên, hạn chế đường bổ sung và đọc kỹ nhãn dinh dưỡng để tránh lượng đường ẩn trong thực phẩm chế biến sẵn.
