Tuổi Trẻ Online trò chuyện cùng anh Lê Tuấn Anh với thâm niên làm việc trong lĩnh vực tư vấn hướng nghiệp, phát triển sự nghiệp và đào tạo kỹ năng nghề nghiệp cho sinh viên, người trẻ và các tổ chức giáo dục.
* Một cuộc gặp tình cờ có thể thay đổi sự nghiệp, cuộc sống của bạn trẻ ra sao nếu biết cách xây dựng mối quan hệ hiệu quả và chất lượng, thưa anh?
– Cuộc đời của nhiều người thật ra thay đổi không chỉ vì một “cơ hội lớn”, mà từ một cuộc gặp nhỏ đúng thời điểm. Có những người xuất hiện vài tiếng trong cuộc đời nhưng mở ra một hướng đi hoàn toàn mới.
Có bạn sinh viên chỉ vì chủ động bắt chuyện với một diễn giả sau workshop mà vài tháng sau được nhận thực tập. Có người chỉ vì duy trì liên lạc tử tế với đồng nghiệp cũ mà vài năm sau được giới thiệu vào một công việc tốt hơn rất nhiều.
Bản thân tôi cũng có nhiều cơ hội nghề nghiệp, lời mời hợp tác hay diễn thuyết đến từ những mối quan hệ được xây dựng rất tự nhiên qua thời gian, chứ không phải từ việc “đi xin cơ hội”.
Điều thú vị là networking thật sự không hoạt động theo kiểu “mình gặp ai đó hôm nay thì ngày mai nhận được lợi ích”. Nó giống như việc mình gieo hạt, có những mối quan hệ nhiều năm sau mới nở hoa. Nhưng nếu ngày trước mình không chân thành, không tử tế, không để lại cảm giác đáng tin, thì sẽ không có điều gì quay trở lại cả.
* Có kỹ năng xây dựng, duy trì và phát triển các mối quan hệ mạnh trong công việc và cuộc sống sẽ đem lại lợi thế gì?
– Một người trẻ có networking tốt thường không chỉ có “nhiều mối quan hệ”, mà họ có nhiều góc nhìn hơn về cuộc sống.
Các bạn tiếp cận thông tin nhanh hơn, hiểu thị trường lao động sớm hơn, có người hỗ trợ khi gặp khó khăn và có cơ hội thấy nhiều hướng đi mới mà chưa từng biết đến. Nhiều công việc tốt ngoài kia thật ra không nằm trên các trang tuyển dụng, mà ở lời giới thiệu, đề xuất hoặc những cuộc trò chuyện.
Nhưng điều tôi thấy quan trọng hơn là networking giúp một người trưởng thành nhanh hơn. Khi mình tiếp xúc với nhiều kiểu người, nhiều thế hệ, nhiều ngành nghề, mình sẽ học được cách lắng nghe, giao tiếp, đồng cảm và hiểu rằng thế giới rộng hơn rất nhiều so với vòng tròn nhỏ quanh mình.
Có những bạn rất giỏi chuyên môn, nhưng luôn làm mọi thứ một mình nên đi khá chậm. Trong khi những bạn biết kết nối, biết học hỏi từ người khác, biết tạo ra sự tin tưởng thì cơ hội đến nhanh hơn rất nhiều. Không phải vì họ “quan hệ rộng”, mà vì họ tạo được cảm giác khiến người khác muốn đồng hành cùng mình.
* Điều gì là sai lầm phổ biến khi xây dựng quan hệ trong công việc, cuộc sống?
– Sai lầm phổ biến nhất là xem networking như một cách “tìm người có lợi cho mình”.
Nhiều người chỉ nhắn tin khi cần giúp đỡ, cần xin việc, cần kết nối hoặc cần một điều gì đó. Điều đó khiến mối quan hệ trở nên rất nặng tính trao đổi. Người đối diện có thể lịch sự, nhưng họ cảm nhận được liệu mình đang thật sự muốn kết nối hay chỉ đang cần họ.
Một sai lầm khác là nghĩ networking phải thật hướng ngoại, phải nói chuyện giỏi hoặc xuất hiện ở thật nhiều sự kiện. Thật ra có những người networking rất tốt chỉ bằng cách lắng nghe chân thành, giữ lời hứa, làm việc tử tế và phản hồi có trách nhiệm.
* Mới đi làm, các bạn trẻ nên làm những việc gì để xây dựng networking hiệu quả, tránh các sai lầm trên?
– Với các bạn mới đi làm, tôi nghĩ hãy bắt đầu từ những điều nhỏ thôi. Chủ động chào hỏi đồng nghiệp. Giữ liên lạc với bạn học cũ. Cảm ơn người từng giúp mình. Sau workshop hay sự kiện, nếu thật sự học được điều gì đó từ diễn giả, hãy nhắn một lời chia sẻ chân thành thay vì chỉ gửi mỗi câu “em muốn giữ liên lạc”.
Ngoài ra, hãy tập xây dựng hình ảnh cá nhân của mình qua cách làm việc mỗi ngày. Networking hiệu quả không chỉ nằm ở việc “mình biết ai”, mà còn là “người khác nhớ mình là người như thế nào”.
* Làm thế nào để duy trì các mối quan hệ một cách lâu dài và chân thành, thưa anh?
– Theo tôi, các mối quan hệ bền không được giữ bằng kỹ thuật, mà bằng sự hiện diện.
Có những người nhiều năm không gặp nhưng khi nói chuyện lại vẫn rất gần gũi, vì trong khoảng thời gian đó họ vẫn âm thầm quan tâm đến nhau. Một tin nhắn hỏi thăm lúc người khác khó khăn, một lời chúc khi họ đạt được điều gì đó, hay đơn giản là nhớ một điều nhỏ mà người kia từng kể… đôi khi giá trị hơn rất nhiều so với những cuộc gặp xã giao dài hàng tiếng.
Muốn duy trì quan hệ lâu dài thì đừng chỉ xuất hiện lúc mình cần. Hãy học cách cho đi trước, dù chỉ là sự động viên, sự kết nối, một thông tin hữu ích hay một lời giới thiệu phù hợp. Và cũng đừng cố duy trì quá nhiều mối quan hệ một cách hời hợt.
Càng trưởng thành, mình sẽ càng hiểu rằng vài mối quan hệ chất lượng, tin tưởng nhau thật sự đã là rất quý rồi.
* Networking thế nào để không tạo cảm giác đang “lợi dụng mối quan hệ”?
– Tôi nghĩ ranh giới rất rõ: mình đến với một người vì giá trị của họ, hay chỉ vì lợi ích mà họ có thể mang lại cho mình.
Nếu mình chỉ xuất hiện khi cần nhờ vả, chỉ quan tâm đến người có chức vụ, có quyền lực hoặc có thể giúp mình kiếm tiền, thì dù mình nói khéo đến đâu người khác cũng sẽ cảm nhận được.
Networking lành mạnh nên bắt đầu bằng sự tò mò và tôn trọng thật sự dành cho câu chuyện của người khác. Thay vì luôn nghĩ “người này giúp được gì cho mình?”, hãy thử nghĩ “mình học được gì từ họ?” hoặc “mình có thể mang lại điều gì cho cuộc trò chuyện này?”.
Đôi khi giá trị lớn nhất mình cho người khác không phải tiền bạc hay cơ hội, mà là sự tử tế, sự đáng tin và cảm giác dễ chịu khi đồng hành cùng mình. Về lâu dài, người ta thường chọn làm việc với những người khiến họ cảm thấy an tâm, chứ không chỉ với người giỏi nhất.
Ngày 2/6, thông tin từ Bệnh viện Đa khoa Tp.Vinh cho biết, Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc vừa cứu sống một bệnh nhân nguy kịch do nhiễm liên cầu lợn gây sốc nhiễm khuẩn, toan chuyển hóa nặng và suy đa tạng.
Bệnh nhân H.N.M. (58 tuổi, trú tại Nghệ An) nhập viện trong tình trạng tụt huyết áp nghiêm trọng, được chẩn đoán sốc nhiễm khuẩn, toan chuyển hóa nặng.
Chỉ sau khoảng 1 giờ nhập viện, trên da tứ chi của bệnh nhân xuất hiện nhiều mảng tím nhạt rải rác. Khai thác bệnh sử cho thấy, khoảng 3 ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân có ăn lòng lợn.
Nhận thấy bệnh nhân có nhiều dấu hiệu điển hình của nhiễm liên cầu lợn, các bác sĩ đã đặt nội khí quản, tiến hành lọc máu và sử dụng kháng sinh ngay trong giờ đầu.
Tuy nhiên, chỉ sau 1 ngày điều trị, bệnh nhân xuất hiện suy đa phủ tạng, đông máu rải rác trong lòng mạch (DIC), tiên lượng rất nặng, nguy cơ tử vong cao.
Trước tình thế nguy kịch, các bác sĩ tiếp tục hội chẩn, đưa ra phác đồ điều trị tối ưu. Bệnh nhân được sử dụng kháng sinh theo kháng sinh đồ, truyền các chế phẩm máu và lọc máu liên tục bằng quả lọc M100 nhằm kiểm soát tình trạng rối loạn đông máu. Sau 72 giờ, tình trạng huyết động của bệnh nhân bắt đầu cải thiện, các chỉ số nhiễm trùng giảm dần.
Bác sĩ Ngô Nam Hải, Trưởng khoa Hồi sức tích cực, Bệnh viện Đa khoa Tp. Vinh, cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng đặc biệt nguy kịch, diễn biến bệnh rất nhanh và nguy cơ tử vong luôn hiện hữu.
"Nhờ được can thiệp kịp thời, sử dụng kháng sinh ngay trong giờ đầu kết hợp lọc máu liên tục và hồi sức tích cực, bệnh nhân dần vượt qua giai đoạn nguy hiểm nhất".
Sau 10 ngày điều trị tích cực, người bệnh đã tỉnh táo hoàn toàn, tiếp xúc tốt, thể trạng cải thiện rõ rệt, không còn tình trạng nhiễm trùng hay rối loạn đông máu.
Theo bác sĩ Ngô Nam Hải, liên cầu lợn là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Streptococcus suis gây ra. Đây là bệnh lây truyền từ động vật sang người, chủ yếu từ lợn mắc bệnh.
Bệnh có thể lây nhiễm khi con người tiếp xúc trực tiếp với lợn bệnh trong quá trình chăn nuôi, giết mổ, vận chuyển hoặc ăn các sản phẩm từ lợn chưa được nấu chín kỹ như tiết canh, thịt tái, phủ tạng. Vi khuẩn cũng có thể xâm nhập qua các vết thương hở hoặc niêm mạc rồi đi vào máu, gây nhiễm trùng nặng.
Sau khi nhiễm liên cầu lợn, người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, đau đầu, rối loạn ý thức, xuất huyết dưới da hoặc nổi các mảng tử ban. Khi các mảng tử ban xuất hiện trên da, bệnh thường đã bước sang giai đoạn nặng với tỉ lệ tử vong cao hoặc có nguy cơ để lại nhiều di chứng nghiêm trọng như điếc, cứng khớp, tổn thương thận.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân tuyệt đối không giết mổ, chế biến hoặc tiêu thụ lợn ốm, lợn chết; không ăn tiết canh, thịt lợn tái sống hay phủ tạng chưa được nấu chín kỹ. Chỉ nên sử dụng thịt lợn có nguồn gốc rõ ràng, đã qua kiểm dịch thú y.
Khi tiếp xúc với thịt lợn sống hoặc tham gia giết mổ, cần sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ như găng tay, kính, ủng; tránh chế biến thực phẩm khi có vết thương hở chưa được xử lý an toàn. Đồng thời, cần rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh dụng cụ chế biến thực phẩm sạch sẽ và đảm bảo môi trường chăn nuôi thông thoáng, hợp vệ sinh.
Mạng xã hội bùng nổ, không ít trẻ em trở thành gương mặt hái ra tiền, giúp cha mẹ và doanh nghiệp thu về lợi nhuận lớn.
"Nó vô cảm và vô tâm lắm" - nhận định được đưa ra khi vụ việc "em bé triệu view" H.Đ. (4 tuổi) bùng lên tranh cãi. Cha mẹ của em bé này cùng nhãn hàng sữa O. bị chỉ trích vì bị cho là lợi dụng hình ảnh của H.Đ. và xem thường người khác.
Doanh nghiệp đăng tin tuyển vị trí CMO (giám đốc marketing) trên LinkedIn thu hút gần 100 hồ sơ ứng tuyển sau vài ngày. Tuy nhiên kết quả cuối cùng công bố người trúng tuyển là cô bé H.Đ. mới 4 tuổi khiến nhiều người lao động cảm thấy bị xem nhẹ.
Dù sau đó phía nhãn hàng sữa đã xin lỗi nhưng các phản ứng tiêu cực vẫn chưa dứt. Về H.Đ., ngay từ hồi 2 tuổi đã nhanh chóng được nhiều người chú ý khi phụ huynh thường xuyên chia sẻ các video đời sống hằng ngày trên TikTok, Instagram, Facebook. Với nét dễ thương, biểu cảm đáng yêu, các video về em dần đạt hàng trăm nghìn đến hàng triệu lượt xem.
Vậy là bỗng chốc cô bé trở thành người có tầm ảnh hưởng (KOL nhí) trên mạng xã hội. Hàng loạt nhãn hàng đã ngỏ ý hợp tác. Và với sự hỗ trợ của cha mẹ, Đ. dần tham gia nhiều quảng cáo liên quan đến tã, sữa, thực phẩm, đồ uống dinh dưỡng, nước xả vải, chăm sóc da, phụ kiện trẻ em...
Không phải đến vụ việc với nhãn hàng sữa O. nói trên mà trước đó cũng từng xuất hiện tranh cãi. Như trong một sự kiện quảng cáo, người ta thấy cô bé mệt mỏi, nhăn nhó làm dấy lên phán đoán nguyên do từ tần suất dày đặc trong các video, chiến dịch quảng cáo.
Hiện đã xuất hiện không ít KOL nhí không chỉ là con của những nghệ sĩ nổi tiếng mà còn từ nhiều gia đình khác với điểm chung là mang lại năng lượng tích cực, thông minh, ngoan ngoãn, dí dỏm. Chính sự thu hút này khiến nhiều cha mẹ bắt đầu nhận các hợp đồng quảng cáo cho con. Thù lao phụ thuộc vào độ nhận diện, lượng người hâm mộ, quy mô chiến dịch và hình thức hợp tác.
Doanh nghiệp có thể mời bé tham gia sự kiện cùng cha mẹ, đăng hình ảnh, video trên các nền tảng do cha mẹ quản lý hoặc xuất hiện trong ấn phẩm quảng cáo của nhãn hàng. Số tiền phụ huynh nhận về từ doanh nghiệp có thể từ vài chục triệu nhưng có khi lên đến hàng tỉ đồng.
Chị Thúy An, chủ một kênh TikTok và Facebook có số lượt theo dõi lớn, thẳng thắn chia sẻ "nỗi xấu hổ" đã giấu kín suốt cả năm qua. Lý do là chị đọc được bài đăng trên Threads kể một người từng theo dõi một em bé Hàn Quốc trên YouTube khoảng năm năm và sau đó đã thông báo ngừng đăng video về em bé này. Cha mẹ nhận ra em bé dần hình thành thói quen làm gì cũng muốn được quay, sống vì ống kính thay vì phát triển tự nhiên đúng lứa tuổi.
Chị An nói bản thân cũng rơi vào tình huống tương tự. Khi thấy nhiều bà mẹ khác đạt được những thành tựu trên mạng xã hội, chị tự hỏi mình cũng ở nhà chăm con sao lại không làm như vậy. Vậy là chị nghĩ cách viết kịch bản, quay những cảnh mở đầu thu hút và chỉnh sửa video sao cho hấp dẫn, gắn liền hình ảnh con nhỏ.
"Mình lấy cớ quay lại tuổi thơ của con nhưng thực chất khi đọc sách hay chơi với con luôn chọn góc quay cho chill, đón ánh sáng đẹp, sao cho cảm giác tự nhiên nhất. Quay đủ tư liệu, mình giao con cho ba và bà ngoại để hì hụi biên tập video", chị kể.
Chỉ đến khi chồng nói chị đang "điều kiện hóa" não bộ của con, chị mới giật mình rằng mình ở nhà chăm con nhưng lại không hề hiện diện với con mà toàn là diễn cảnh đọc sách với con hay chơi với nhau khi có camera chĩa vào thôi! Vô tình chị nhận ra đang biến con trở thành đứa trẻ sống dưới ống kính như câu chuyện em bé Hàn Quốc kia.
"May mà kịp nhận ra, mình quyết định dừng việc chăm chăm quay cuộc sống của con mà chuyển sang chia sẻ kiến thức chăm sóc và nuôi dạy trẻ cho các bậc phụ huynh cùng theo dõi", chị An kể.
Từ một công việc văn phòng áp lực với thu nhập khiêm tốn, một phụ nữ Anh đã rẽ hướng sang nghề ít ai nghĩ tới: dọn phân chó. Không ngờ, lựa chọn này giúp cô kiếm tới 100.000 bảng Anh (khoảng 3,5 tỷ đồng) mỗi năm và mua được nhà riêng.
Người phụ nữ trong câu chuyện nói trên là Emma Garner, 45 tuổi, sống tại West Yorkshire, Anh. Emma Garner từng có 11 năm làm thẩm định bồi thường cho một công ty luật. Công việc từ 9h đến 17h khiến cô luôn trong trạng thái căng thẳng, trong khi mức lương chỉ khoảng 20.000 bảng mỗi năm, đủ để trang trải cuộc sống một cách chật vật.
Bước ngoặt đến vào năm 2014 khi Emma Garner tình cờ đọc được câu chuyện về một người Mỹ kiếm sống bằng nghề dọn chất thải vật nuôi. Nảy ra ý định thử sức, cô đăng quảng cáo trên mạng xã hội và chỉ sau 10 phút đã có khách hàng đầu tiên. "Khi bắt tay vào làm, tôi nhận ra công việc này không khó như mình nghĩ", cô chia sẻ.
Điều đáng nói trong hai năm sau đó, Emma Garner miệt mài "chạy hai vai", ban ngày làm việc tại công ty luật, tối về nhận dọn vệ sinh để gây dựng nguồn khách. Đến năm 2016, khi công ty thông báo cắt giảm nhân sự, cô không do dự rẽ hướng, rời hẳn nghề cũ để toàn tâm phát triển dịch vụ riêng mang tên The Dog Poo Professionals.
Từ một công việc ít ai nghĩ tới, Emma Garner đã xây dựng mức giá dịch vụ rõ ràng 14 bảng mỗi tuần cho một con chó và thêm 4 bảng cho mỗi con tiếp theo. Hiện cô phục vụ hàng trăm khách hàng tại khu vực West và South Yorkshire, mang về khoảng 100.000 bảng mỗi năm — cao gấp 5 lần thu nhập thời còn làm luật. Nhờ đó, cô đã mua được một căn nhà 4 phòng ngủ.
Emma cho biết kinh nghiệm nuôi chó và ngựa nhiều năm giúp cô nhanh chóng thích nghi. Khó khăn lớn nhất là tìm chất thải trong cỏ cao hoặc khi vật nuôi gặp vấn đề tiêu hóa. Tuy nhiên, đổi lại, công việc mang đến sự chủ động và cân bằng, không còn áp lực văn phòng. "Công việc này đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời tôi", cô nói.
Làn sóng nuôi thú cưng tăng mạnh tại Anh đang mở ra cơ hội cho những dịch vụ "ngách" như của Emma Garner. Theo UK Pet Food, số lượng chó trong các hộ gia đình đã tăng lên khoảng 13 triệu con sau đại dịch, kéo theo mức chi tiêu lên tới 10 tỷ bảng mỗi năm.
Những năm gần đây, việc nuôi chó tại Anh không hề rẻ khi tổng chi phí trong suốt vòng đời có thể chạm ngưỡng 23.000 bảng, tùy giống. Bên cạnh đó, quy định pháp luật cũng khá nghiêm ngặt: chủ nuôi có thể bị phạt từ 80–100 bảng nếu không dọn chất thải nơi công cộng, thậm chí lên tới 1.000 bảng nếu bị đưa ra tòa. Chính vì vậy, các dịch vụ dọn vệ sinh chuyên nghiệp ngày càng được ưa chuộng nhờ giúp tiết kiệm thời gian và hạn chế rủi ro pháp lý.
Xu hướng này càng rõ nét khi dữ liệu từ Barclays cho thấy, bất chấp áp lực chi phí sinh hoạt, chi tiêu cho thú cưng vẫn duy trì đà tăng ổn định, khiến lĩnh vực này trở thành một trong những ngành có khả năng "chống suy thoái".
Chia sẻ về tệp khách hàng, Emma cho rằng định kiến người sử dụng dịch vụ là "lười biếng" hoàn toàn sai lệch. Khách của cô chủ yếu là người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ mang thai hoặc các gia đình đang chăm sóc người bệnh.
Ngoài ra còn có những người làm nghề đặc thù như bác sĩ phẫu thuật hay chuyên viên thẩm mỹ cần giữ đôi tay sạch sẽ cho công việc.
Không chỉ dừng lại ở dịch vụ dọn phân, Emma Garner còn mở rộng sang cắt tỉa móng cho thú cưng. Hiện cô đang tìm thêm nhân sự để mở rộng quy mô, hướng tới mục tiêu sớm đạt tự do tài chính và tận hưởng cuộc sống nghỉ hưu.
