Ngày 14/4, nguồn tin của phóng viên Dân trí cho biết, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM gần đây tiếp tục ghi nhận các trường hợp người dân ở nhiều độ tuổi phát bệnh dại không thể cứu chữa.
Trường hợp thứ nhất là một nữ bệnh nhân 25 tuổi (ngụ tỉnh Gia Lai), nhập viện ngày 11/4. Trước đó 2 ngày, bệnh nhân xuất hiện triệu chứng ớn lạnh, đau 2 chân tăng dần, khó đi lại, tức nặng ngực, nôn ói ra thức ăn cũ.
Tại 2 cơ sở y tế ban đầu, bệnh nhân được chỉ định chụp chiếu hình ảnh nhưng kích động không hợp tác, nghi ngờ viêm màng não. Sau đó, bệnh nhân biểu hiện sợ tiếng động, sợ gió, nói nhảm, được chẩn đoán theo dõi dại và chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM.
Tại đây, các bác sĩ không ghi nhận bệnh nhân có tiền căn bị động vật tấn công, cũng không rõ lịch sử tiêm ngừa dại. Dù vậy, với các triệu chứng điển hình của việc phát bệnh dại, bệnh nhân được cho về một ngày sau đó vì không còn khả năng cứu chữa.
Trường hợp thứ hai là một người đàn ông 81 tuổi (ngụ xã Long Hải, TPHCM), phát bệnh từ 3 ngày trước khi nhập viện. Ban đầu, bệnh nhân đau 2 chân dữ dội, sau đó đột ngột lên cơn hoảng loạn, kích động tăng dần khi có gió, không uống được.
Theo bệnh sử, khoảng 1 năm trước, bệnh nhân bị con chó nhà chưa tiêm ngừa dại cắn vào mu bàn tay trái, gây vết thương chảy máu nhiều. Sau sự việc, bệnh nhân cũng không đi tiêm ngừa.
Tại một bệnh viện tuyến cuối, bệnh nhân được hồi sức nội khoa, thở máy, vận mạch rồi chuyển sang Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM. Trong quá trình chuyển viện, bệnh nhân ngưng tim, phải hồi sức tim phổi. Chỉ sau một giờ nhập Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, cụ ông được trả về vì không còn khả năng điều trị.
Đáng chú ý, đây là trường hợp thứ 2 từ đầu năm tại cùng một xã ở TPHCM được ghi nhận mắc bệnh dại. Vào tháng 1, trong lúc tập thể dục trước nhà, ông H.M.Đ. (64 tuổi, ngụ xã Long Hải) bị một con chó cắn vào khuỷu chân phải, gây 4 vết thương sâu và chảy máu nhiều.
Sau sự việc, vì nhiều lý do mà người đàn ông không được tiêm ngừa, chỉ tự xử lý vết thương và đi “lấy nọc” tại một cơ sở gần nhà. Đến ngày 18/2, bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, khó thở, sợ ánh sáng, sợ gió, sợ tiếng ồn và được đưa vào bệnh viện địa phương điều trị.
Tuy nhiên, bệnh nhân tử vong vào ngày 19/2.
Tỷ lệ tử vong 100% khi đã lên cơn dại
Theo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM, bệnh dại là bệnh nhiễm virus cấp tính của hệ thần kinh trung ương, lây từ động vật sang người qua chất tiết.
Hầu hết các trường hợp phơi nhiễm với virus dại qua vết cắn, vết liếm của động vật mắc bệnh dại, đôi khi qua đường tiếp xúc như hít phải khí dung hoặc cấy ghép mô/cơ quan bị nhiễm virus dại.
Khi đã lên cơn dại, kể cả động vật và người đều có tỷ lệ tử vong gần như 100%. Dại có 3 giai đoạn gồm ủ bệnh, khởi phát và toàn phát (hoặc giai đoạn viêm não).
Đáng chú ý, giai đoạn ủ bệnh thường trong 20-60 ngày, nhưng cũng có thể kéo dài từ 4 ngày đến nhiều năm sau (y văn ghi nhận có trường hợp ủ bệnh đến 19 năm), thời kỳ ủ bệnh ngắn khi vết thương ở vùng đầu mặt hoặc lây bệnh qua ghép giác mạc.
Hiện chưa có phương thức điều trị đặc hiệu cho bệnh dại, mà chủ yếu là hỗ trợ (oxy liệu pháp, thở máy, truyền dịch, vận mạch) và chăm sóc giảm nhẹ (an thần, giảm đau, chống co giật …).
Do đó, để phòng bệnh, các bác sĩ khuyến cáo cần thực hiện phối hợp nhiều biện pháp, bao gồm: cảnh giác với động vật có nguy cơ lây bệnh dại, tiêm ngừa bệnh dại cho chó, mèo; phòng bệnh dại trước và sau tiếp xúc ở các đối tượng nguy cơ cao (tiêm vaccine, huyết thanh kháng dại đúng phác đồ).
Theo thống kê, trong 3 tháng đầu năm, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM đã ghi nhận hơn 8.900 lượt tiêm ngừa dại vì nhiều nguyên nhân. Trong đó, bị chó cắn và tấn công chiếm số lượng cao nhất, với hơn 5.800 lượt.
Bệnh viện cũng ghi nhận nhiều trường hợp phát bệnh dại không thể cứu chữa, với thời gian ủ bệnh trong nhiều tháng.
Dùng laser khoan cắt mảng xơ vữa, cứu bệnh nhân nguy kịch
Ngày 1/4, Bệnh viện Thống Nhất (TPHCM) thông tin về 2 trường hợp được điều trị thành công với hệ thống khoan cắt mảng xơ vữa bằng laser (Auryon Atherectomy Catheter).
Đây cũng là đơn vị y tế đầu tiên ở Việt Nam triển khai kỹ thuật trên cho các bệnh nhân gặp phải tình trạng tắc hẹp động mạch chi dưới đa tầng.
Trường hợp thứ nhất là một cụ ông 89 tuổi, nhập viện vì đau dữ dội và nhiễm trùng, hoại tử chi nguy kịch. Theo bệnh sử, tình trạng đau chi của bệnh nhân khởi phát 1 tháng trước đó, đã điều trị thời gian dài nhưng không khỏi, gây ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống.
Tại Bệnh viện Thống Nhất, kết quả CT Scan cho thấy bệnh nhân hẹp đa tầng động mạch chi dưới, xơ vữa vôi hóa gây hẹp rải rác, nặng nhất là khu vực đoạn 1/3 dưới động mạch đùi (hẹp 80-90%); hẹp khít thân chày mác.
Trước tình huống trên, ê-kíp điều trị đã gây tê tại chỗ, sau đó đặt ống dẫn vào động mạch đùi và chụp DSA, siêu âm qua lòng mạch để đánh giá chính xác tổn thương của bệnh nhân.
Sau đó, vị trí bị tắc hẹp, xơ vữa được khoan cắt bằng laser, kết hợp nong bóng. Sau can thiệp, bệnh nhân tỉnh táo, phục hồi tốt, mạch máu chi dưới được tái thông hoàn toàn.
Trường hợp thứ hai là một nam bệnh nhân 71 tuổi, vào viện vì đau 2 chân cách hồi (đau, chuột rút, tê mỏi khi vận động). Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường type 2, hẹp động mạch cảnh.
Qua CT Scan, bệnh nhân được phát hiện hẹp đa tầng và xơ vữa động mạch chi dưới, có vị trí tắc hoàn toàn. Ông đã nằm một chỗ thời gian dài ở bệnh viện tuyến tỉnh.
Bệnh nhân cũng được điều trị bằng hệ thống Auryon và nong động mạch tắc hẹp bằng bóng phủ thuốc. Ngay trong chiều cùng ngày, bệnh nhân đã sinh hoạt bình thường.
Cơ hội mới cho bệnh nhân tắc hẹp động mạch chi
TS.BS Nguyễn Duy Tân, Trưởng khoa Ngoại Tim mạch - Lồng ngực chia sẻ, kỹ thuật khoan cắt mảng xơ vữa bằng laser từng được một số cơ sở áp dụng trong việc can thiệp mạch vành. Khoảng 1 năm trở lại đây, một số nước trên thế giới bắt đầu áp dụng phương pháp này xử trí tình trạng tắc hẹp động mạch chi dưới.
Bác sĩ Tân phân tích, động mạch chi rất dài và có nhiều tầng, nên khi bị tắc hẹp có thể khiến chất độc ứ đọng lại, từ đó gây nguy hiểm cho những khu vực khác của cơ thể.
Cách đây 10-20 năm, những bệnh nhân cao tuổi bị tắc hẹp và xơ vữa mạch máu sẽ được mổ bắc cầu điều trị, nhưng nhiều ca không thể thực hiện vì sức khỏe không cho phép. Sau này, phương pháp đặt stent được áp dụng, nhưng cũng chưa tối ưu vì việc can thiệp sẽ phức tạp hơn khi mạch máu tái hẹp.
Hệ thống Auryon vừa được Bệnh viện Thống Nhất ứng dụng là công nghệ can thiệp mạch tiên tiến, chỉ cần gây tê tại chỗ, thực hiện nhẹ nhàng nên rất ít xâm lấn. Qua da của bệnh nhân, bác sĩ sẽ đưa dụng cụ tinh vi có chứa tia laser thể rắn vào mạch máu để khoan cắt mảng xơ vữa.
PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất cho biết, người cao tuổi có đặc thù sức khỏe yếu và nhiều bệnh nền, nên yêu cầu điều trị luôn là can thiệp tối thiểu nhưng phải đạt hiệu quả tối đa.
Trước thực tế trên, khoa Ngoại Tim mạch - Lồng ngực của bệnh viện đã tìm cách ứng dụng những kỹ thuật cao. Trong đó, kỹ thuật khoan cắt mảng xơ vữa bằng laser với những ưu điểm đã nêu giúp bệnh nhân hồi phục nhanh, rút ngắn thời gian chăm sóc, từ đó tránh được nguy cơ nhiễm trùng bệnh viện.
Bệnh viện ở TPHCM thực hiện thành công113 ca ghép gan
Tại chương trình “Nhìn lại những thành tựu ghép gan tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM”, diễn ra mới đây, TS.BS Trần Công Duy Long, Phó Trưởng khoa Ngoại Gan - Mật - Tụy của đơn vị chia sẻ, từ năm 2018, Bộ Y tế đã công nhận bệnh viện đủ điều kiện triển khai kỹ thuật ghép gan.
Đến nay, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM đã thực hiện thành công 113 ca ghép gan. Trong đó, có nhiều trường hợp phức tạp với tình trạng lâm sàng nặng; những ca ghép gan trẻ em với cân nặng rất thấp, suy dinh dưỡng, teo cơ, suy gan cấp và các bệnh lý hiếm.
Bệnh viện đã làm chủ nhiều kỹ thuật ghép gan tiên tiến, như tách gan ghép cho hai người nhận, chia đôi gan cho hai người trưởng thành và phẫu thuật nội soi lấy mảnh ghép ít xâm lấn, từng bước mở rộng và nâng cao hiệu quả điều trị.
PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Bắc, Giám đốc Bệnh viện nhấn mạnh, việc phát triển ghép tạng của đơn vị - trong đó có ghép gan - được xây dựng trên nền tảng phối hợp đa chuyên khoa, vận hành đồng bộ và lấy người bệnh làm trung tâm.
Bệnh viện không đặt nặng số lượng ca ghép mà chú trọng giá trị thực sự, với mục tiêu mang lại cơ hội và chất lượng sống tốt hơn cho người bệnh. Trong thời gian tới, đơn vị định hướng tiếp tục phát triển chương trình ghép tạng theo tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và ứng dụng công nghệ trong quản lý, theo dõi người bệnh sau ghép.
Trong xã hội hiện đại, độ tuổi mắc gan nhiễm mỡ đang có xu hướng trẻ hóa nhanh chóng. Các chuyên gia y tế nhận định, thói quen "nghiện" đồ uống có đường chính là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng này.
Mới đây, chuyên gia an toàn thực phẩm Wayne đã chia sẻ những quan sát lâm sàng của bác sĩ Satoshi Ogata - một chuyên gia phẫu thuật gan mật nổi tiếng tại Nhật Bản. Theo bác sĩ Ogata, nhiều bệnh nhân gan nhiễm mỡ không nhất thiết phải thực hiện chế độ ăn kiêng cực đoan. Thay vào đó, chỉ cần "thay đổi thói quen uống nước", chỉ số gan của họ đã có sự chuyển biến rõ rệt, thậm chí trở về mức bình thường chỉ trong vòng một tháng.
3 loại "thần dược" cho lá gan
Để giảm bớt gánh nặng cho gan, bác sĩ Ogata nhấn mạnh nhiệm vụ tiên quyết là từ bỏ đồ uống có đường. Ông khuyến khích người dân nên thay thế nguồn cấp nước hàng ngày bằng ba loại đồ uống sau:
Nước lọc hoặc nước khoáng có ga (không đường): Đây là nguồn bổ sung nước tinh khiết nhất, không chứa calo và không gây áp lực cho cơ thể.
Trà không đường: Các loại trà như trà xanh, trà ô long hoặc hồng trà chứa nhiều chất chống oxy hóa, hỗ trợ đắc lực cho việc bảo vệ sức khỏe hàng ngày.
Cà phê đen: Uống cà phê đen với liều lượng vừa phải rất có lợi cho sức khỏe của gan. Tuy nhiên, tuyệt đối không được thêm đường hoặc bột kem béo (creamer).
Nhiều người cố gắng bỏ đường bằng cách chuyển sang đồ uống dành cho người ăn kiêng (chứa đường nhân tạo) hoặc uống quá nhiều sữa, sữa đậu nành. Bác sĩ Ogata cảnh báo rằng dù đường nhân tạo không có calo nhưng vẫn kích thích cảm giác thèm ngọt của não bộ, dẫn đến mất kiểm soát cảm giác thèm ăn.
Riêng với sữa và sữa đậu nành, chúng vẫn chứa đường lactose, đường tự nhiên và một lượng calo nhất định. Nếu uống thay nước lọc với số lượng lớn, tổng lượng calo nạp vào cơ thể vẫn sẽ vượt mức, gây tăng cân và tạo thêm áp lực cho gan.
Quy tắc "ăn nhẹ nhàng" để phục hồi chức năng gan
Bên cạnh việc điều chỉnh đồ uống, bác sĩ Ogata cũng đề xuất 3 nguyên tắc ăn uống đơn giản, dễ thực hiện để cải thiện chức năng đường ruột và giảm áp lực cho gan:
Giảm một nửa lượng tinh bột: Giảm khẩu phần cơm, mì hoặc các loại tinh bột chính trong mỗi bữa ăn xuống còn khoảng 100 g.
Rau là chính, tinh bột là phụ: Thay đổi thói quen ăn no bằng cơm/mì truyền thống, chuyển sang lấy rau xanh làm thực phẩm chính để lấp đầy dạ dày.
Nạp đủ 350 g rau mỗi ngày: Việc tiêu thụ lượng lớn rau xanh giúp tăng cường chất xơ, không chỉ thúc đẩy nhu động ruột mà còn làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu.
Bác sĩ Satoshi Ogata khẳng định, phương pháp này không yêu cầu mọi người phải thực hiện chế độ "kiêng tinh bột cực đoan" gây đau khổ. Mục tiêu là đưa thói quen ăn uống mất kiểm soát trở về phạm vi hợp lý.
Chỉ cần duy trì chế độ ăn uống cân bằng và điều độ, thỉnh thoảng bạn vẫn có thể tự thưởng cho mình những món ngon giàu năng lượng mà không gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tổng thể, giúp lá gan dần phục hồi một cách bền vững.
GS.TS.BS Huỳnh Văn Minh, Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam, cho biết tại lễ ký kết triển khai Chương trình tăng cường nhận thức và năng lực về truyền thông, điều trị và quản lý tăng huyết áp và đái tháo đường tại Việt Nam, giai đoạn 2026–2030, giữa Cục Quản lý Khám, Chữa bệnh và các đối tác, diễn ra chiều 3/7.
Theo GS Minh, tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ góp phần lớn nhất dẫn đến tử vong và gánh nặng bệnh tật toàn cầu. Tại Việt Nam, 25% dân số mắc bệnh tăng huyết áp, nhưng có đến một nửa số người bệnh không hề biết mình mắc bệnh. Trong số 50% còn lại biết bệnh, chỉ một nửa là điều trị đạt mục tiêu kiểm soát huyết áp.
Tăng huyết áp được coi là "kẻ giết người thầm lặng", gây ra nhiều biến chứng tim mạch nguy hiểm.
Trong khi đó, đái tháo đường là bệnh rối loạn chuyển hóa ngày càng phổ biến. GS.TS Trần Hữu Dàng, Chủ tịch Hội Nội tiết - Đái tháo đường Việt Nam, cho biết trong khoảng 7 triệu người Việt mắc đái tháo đường có 62% không biết mình mắc bệnh.
Đái tháo đường gây nhiều biến chứng nghiêm trọng ở tim, thận, tổn thương thần kinh...
Chuyên gia cảnh báo, tình trạng béo phì tác động bất lợi lên tất cả các vấn đề sức khỏe, làm giảm thời gian sống, gây ra nhiều bệnh lý mạn tính như: đái tháo đường, bệnh lý tim mạch, tăng lipid máu, hội chứng ngưng thở lúc ngủ, thoái hóa khớp, gan nhiễm mỡ…
Vì thế, việc kiểm soát béo phì và số đo vòng bụng rất có ý nghĩa trong việc phòng nguy cơ mắc đái tháo đường. "Không được để số đo vòng bụng vượt 80cm với nữ và 90cm với nam, sẽ giảm được nguy cơ mắc sớm đái tháo đường", GS.TS Trần Hữu Dàng khuyến cáo.
Tại sự kiện, TS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) đánh giá, bản ghi nhớ hợp tác là sáng kiến phù hợp với định hướng chiến lược của ngành y tế Việt Nam: quản lý sức khỏe theo vòng đời, tăng cường phát hiện sớm và nâng cao năng lực y tế cơ sở.
TS Nguyễn Trọng Khoa nhấn mạnh, quản lý bệnh mạn tính đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện, liên tục, gắn kết thay đổi lối sống, tuân thủ điều trị và sự phối hợp chặt chẽ giữa người bệnh, gia đình, nhân viên y tế và hệ thống y tế các cấp chuyên môn kỹ thuật.
Chương trình là bước cụ thể hóa các định hướng chiến lược nhằm giảm gánh nặng bệnh tật, nâng cao chất lượng sống cho người dân, đồng thời củng cố năng lực y tế cơ sở và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý bệnh mạn tính.
Theo đó, chương trình hợp tác tập trung vào 4 trọng tâm.
Thứ nhất, chuẩn hóa chuyên môn: rà soát, cập nhật và ban hành hướng dẫn chuyên môn, quy trình lâm sàng và tiêu chuẩn chất lượng trong chẩn đoán, điều trị và quản lý tăng huyết áp, đái tháo đường; đảm bảo áp dụng thống nhất tại các cấp chuyên môn kỹ thuật, đặc biệt trọng tâm vào y tế cơ sở.
Thứ hai, nâng cao năng lực nhân lực y tế: tổ chức chương trình đào tạo, tập huấn liên tục cho lãnh đạo cơ sở y tế, bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên y tế; gắn kết đào tạo với thực tiễn lâm sàng và yêu cầu tăng cường năng lực toàn hệ thống để đáp ứng công tác quản lý bệnh mãn tính.
Thứ ba, đẩy mạnh truyền thông y tế, nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng, chống và quản lý bệnh mạn tính, kết hợp truyền thông trực tiếp, truyền thông số và sự tham gia của các tổ chức nghề nghiệp, đoàn thể, cộng đồng.
Thứ tư, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, telemedicine và hội chẩn từ xa cùng các công cụ hỗ trợ quyết định lâm sàng; đồng thời triển khai giám sát và nghiên cứu khoa học để đánh giá hiệu quả mô hình để làm cơ sở điều chỉnh, hoàn thiện và nhân rộng.
"Kết quả kỳ vọng đến năm 2030 sẽ có 50% người bệnh tăng huyết áp, người bệnh đái tháo đường được điều trị đạt mục tiêu", TS Khoa nói.
